https://wiki.ekatrafoundation.org/index.php?action=history&feed=atom&title=%E0%AA%85%E0%AA%B0%E0%AB%8D%E0%AA%B5%E0%AA%BE%E0%AA%9A%E0%AB%80%E0%AA%A8_%E0%AA%97%E0%AB%81%E0%AA%9C%E0%AA%B0%E0%AA%BE%E0%AA%A4%E0%AB%80_%E0%AA%95%E0%AA%BE%E0%AA%B5%E0%AB%8D%E0%AA%AF%E0%AA%B8%E0%AA%82%E0%AA%AA%E0%AA%A6%E0%AA%BE%2F%E0%AA%AC%E0%AA%BE%E0%AA%AC%E0%AB%81_%E0%AA%B8%E0%AB%81%E0%AA%A5%E0%AA%BE%E0%AA%B0%2F%E0%AA%98%E0%AA%B0%E0%AA%9D%E0%AB%81%E0%AA%B0%E0%AA%BE%E0%AA%AA%E0%AB%8B 2026-05-24T13:51:23Z Revision history for this page on the wiki MediaWiki 1.38.2 https://wiki.ekatrafoundation.org/index.php?title=%E0%AA%85%E0%AA%B0%E0%AB%8D%E0%AA%B5%E0%AA%BE%E0%AA%9A%E0%AB%80%E0%AA%A8_%E0%AA%97%E0%AB%81%E0%AA%9C%E0%AA%B0%E0%AA%BE%E0%AA%A4%E0%AB%80_%E0%AA%95%E0%AA%BE%E0%AA%B5%E0%AB%8D%E0%AA%AF%E0%AA%B8%E0%AA%82%E0%AA%AA%E0%AA%A6%E0%AA%BE/%E0%AA%AC%E0%AA%BE%E0%AA%AC%E0%AB%81_%E0%AA%B8%E0%AB%81%E0%AA%A5%E0%AA%BE%E0%AA%B0/%E0%AA%98%E0%AA%B0%E0%AA%9D%E0%AB%81%E0%AA%B0%E0%AA%BE%E0%AA%AA%E0%AB%8B&diff=20722&oldid=prev 2021-10-28T12:38:33Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="en"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Older revision</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">Revision as of 12:38, 28 October 2021</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l594">Line 594:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">Line 594:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{Right|એતદ્, જૂન}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{Right|એતદ્, જૂન}}</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;/poem&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;/poem&gt;</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{{HeaderNav2</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|previous =ગયા મરણ વખતે</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|next =ડોશીની વાતો</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">}}</ins></div></td></tr> </table>

KhyatiJoshi https://wiki.ekatrafoundation.org/index.php?title=%E0%AA%85%E0%AA%B0%E0%AB%8D%E0%AA%B5%E0%AA%BE%E0%AA%9A%E0%AB%80%E0%AA%A8_%E0%AA%97%E0%AB%81%E0%AA%9C%E0%AA%B0%E0%AA%BE%E0%AA%A4%E0%AB%80_%E0%AA%95%E0%AA%BE%E0%AA%B5%E0%AB%8D%E0%AA%AF%E0%AA%B8%E0%AA%82%E0%AA%AA%E0%AA%A6%E0%AA%BE/%E0%AA%AC%E0%AA%BE%E0%AA%AC%E0%AB%81_%E0%AA%B8%E0%AB%81%E0%AA%A5%E0%AA%BE%E0%AA%B0/%E0%AA%98%E0%AA%B0%E0%AA%9D%E0%AB%81%E0%AA%B0%E0%AA%BE%E0%AA%AA%E0%AB%8B&diff=10427&oldid=prev 2021-07-21T10:03:46Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="en"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Older revision</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">Revision as of 10:03, 21 July 2021</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l233">Line 233:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">Line 233:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>નહિ તો ના બને આવું...</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>નહિ તો ના બને આવું...</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;center&gt;૫&lt;/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">cenetr</del>&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;center&gt;૫&lt;/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">center</ins>&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ચાલતાં ચાલતાં સિમેન્ટનો રસ્તો</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ચાલતાં ચાલતાં સિમેન્ટનો રસ્તો</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>એકાએક ગાડાવાટ બની ગયો,</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>એકાએક ગાડાવાટ બની ગયો,</div></td></tr> </table>

MeghaBhavsar https://wiki.ekatrafoundation.org/index.php?title=%E0%AA%85%E0%AA%B0%E0%AB%8D%E0%AA%B5%E0%AA%BE%E0%AA%9A%E0%AB%80%E0%AA%A8_%E0%AA%97%E0%AB%81%E0%AA%9C%E0%AA%B0%E0%AA%BE%E0%AA%A4%E0%AB%80_%E0%AA%95%E0%AA%BE%E0%AA%B5%E0%AB%8D%E0%AA%AF%E0%AA%B8%E0%AA%82%E0%AA%AA%E0%AA%A6%E0%AA%BE/%E0%AA%AC%E0%AA%BE%E0%AA%AC%E0%AB%81_%E0%AA%B8%E0%AB%81%E0%AA%A5%E0%AA%BE%E0%AA%B0/%E0%AA%98%E0%AA%B0%E0%AA%9D%E0%AB%81%E0%AA%B0%E0%AA%BE%E0%AA%AA%E0%AB%8B&diff=10426&oldid=prev 2021-07-21T10:02:13Z

<p>Created page with &quot;{{SetTitle}} {{Heading|ઘરઝુરાપો| બાબુ સુથાર}} &lt;poem&gt; બરફ પડી રહ્યો છે. વીજળીના અજવાળા...&quot;</p> <p><b>New page</b></p><div>{{SetTitle}}<br /> <br /> {{Heading|ઘરઝુરાપો| બાબુ સુથાર}}<br /> &lt;poem&gt;<br /> બરફ પડી રહ્યો છે.<br /> વીજળીના અજવાળા સાથે ચાંદીની પતરીઓ ઘસાઈ રહી છે.<br /> દિવસે અંગૂઠાના નખ જેવડું લાગતું આ શહેર<br /> રાતે જોજનોના જોજનો સુધી<br /> પથરાઈ ગયું છે.<br /> વૃક્ષોની અંદર અને વૃક્ષોની બહાર<br /> સૂનકાર જાળાં ગૂંથી રહ્યો છે.<br /> મને યાદ આવે છે મારા ગામની એ રાતો<br /> જ્યારે હું સૂતો હતો ઓસરીમાં<br /> ઘઉંના મોલની આંગળી ઝાલીને.<br /> ક્યારેક હું — બાએ કહેલી — વિક્રમરાજાની વાર્તામાં આવતા ઘોડાની પીઠ પર<br /> હોડી પલાણતો,<br /> તો વળી ક્યારેક મણમઠિયું આવે<br /> અને મણ મઠ માગે એની<br /> રાહ જોતો,<br /> શિયાળ ક્યારે મારી સાથે રમવા આવશે?<br /> પડ્યો પડ્યો વિચારતો.<br /> બા કહેતી કે એ નાની હતી<br /> ત્યારે વગડામાંથી એક શિયાળ<br /> માથે મોરનાં પીંછાં પહેરીને<br /> ----<br /> 1.એક કાલ્પનિ ક પ્રાણી. બાળક રડ ે ત્યા રે આવે અને પછી મણ મઠ માગે એવી<br /> માન્યતા.<br /> <br /> એની સાથે રમવા આવતું.<br /> ક્યારેક હું પડ્યો પડ્યો રાહ જોતો<br /> પથરી ખાણે નાગ બહાર ફરવા નીકળે એની.<br /> કોઈકે કહેલું કે એ નાગની ફેણ પર પારસમણિ છે,<br /> એનું અજવાળું બાર બાર ગાઉ સુધી પડે છે,<br /> એની ઘણી વાર થતુંઃ<br /> જો એ નાગ મને એનો પારસમણિ આપે તો કેવું?<br /> તો હું બાના દાતરડાને જ સૌ પહેલાં તો સોનાનું બનાવી દઉં.<br /> પણ પછી થતુંઃ તો પછી બા ઘાસ શાનાથી કાપશે?<br /> તો પછી બોડી શું ખાશે?<br /> હું મનોમન પ્રાર્થના કરતોઃ<br /> મને નાગ એનો પારસમણિ ન આપે તો સારું.<br /> પણ પારસમણિનું અજવાળું આપે તો ચોક્કસ લઉં.<br /> પછી હું ફાનસના બદલે<br /> પારસમણિને અજવાળે લેસન કરીશ.<br /> હું સૂતો હોઉં ત્યારે ઘણી વાર<br /> મંગળકાકાની ખાટી આંબલીના થડમાં રહેતી ચુડેલ આવતી.<br /> મારા ખાટલાના ચાર પાયે ચાર કોડિયાં મૂકતી<br /> ને પછી ચાલી જતી.<br /> એના ગયા પછી કોડિયાંમાં<br /> આંબલીનો મોર દિવેટ બનીને બળતો.<br /> ઘણી વાર મહાસુખકાકાના પીપળાના થડમાં રહેતો ભૈરવ<br /> મારા ઓશીકાની નીચે<br /> એનો ગમાણિયો દાંત મૂકી જતો.<br /> પડ્યા પડ્યા<br /> મને ક્યારેક થતું;<br /> ગામની કીડીઓ<br /> જો હાથી બનીને ફળિયામાં નીકળી પડે તો કેવું?<br /> ----<br /> 1.ભેંશનું નામ<br /> <br /> પેલો સાત પૂંછડીવાળો ઉંદર<br /> હાથમાં મેરૈયું લઈને તેલ પુરાવવા નીકળે તો<br /> આજે દિવાળી કહેવાય કે નહિ?<br /> હું જોઈ રહ્યો છું બારી બહારઃ<br /> ઠેર ઠેર બરફ પથરાઈ ગયો છે.<br /> ઘરની પછવાડે આવેલા કબ્રસ્તાનમાં દાટેલાં શબોનાં હાડકાં<br /> અને એકલદોકલ ચાલ્યા આવતા મનુષ્યોની સ્મૃતિઓ પણ<br /> બચ્યાં નથી એનાથી.<br /> આખું શહેર જાણે કે<br /> ચાંદીમાં બોળેલું રૂનું પૂમડું.<br /> હમણાં સવાર થશે,<br /> દૂધિયા કાચની પેલે પાર<br /> એક સૂરજ ઊગશે.<br /> પછી આ શહેર બધાના ખભા પર<br /> અને<br /> બધા શહેરના ખભા પર<br /> બાબરિયા ભૂતની જેમ ચડી બેસીને<br /> નીકળી પડશે.<br /> <br /> &lt;center&gt;૨&lt;/center&gt;<br /> કોણ જાણે આવું કેમ થાય છે?<br /> પડો ફૂટેલી ભોંયમાં પગનો અંગૂઠો બૂડે<br /> એમ આખું ડિલ બૂડી રહ્યું છે કશાકમાં<br /> કેફ ચડે<br /> :: એમ<br /> ગામ આખું સ્મૃતિએ ચડ્યું છેઃ<br /> ગોધૂલિવેળા થઈ છે,<br /> ગાયો આંચળને ઘૂઘરીની જેમ<br /> અને ઘૂઘરીને આંચળની જેમ<br /> રણકાવતી આવી રહી છે,<br /> જોડે મોહનકાકાની ભેંસને પાડી ધાવી રહી છે,<br /> એના બચ બચ અવાજમાં<br /> જાતરાળુઓ એની દૂંટીમાં મૂકી ગયેલા<br /> એ મેલ ધોઈ રહી છે ગંગાનદી.<br /> ફળિયાની વચોવચ નિર્વસ્ત્ર બનીને<br /> નાહી રહી છે ચકલીઓ,<br /> એમને જોઈને મણિમાસી કહે છેઃ<br /> પડાળ પરથી ડોડા ઉતારવા પડશે,<br /> માવઠું સીમને ઼ડેલે સાંકળ ખખડાવી રહ્યું છે.<br /> કૂવામાં ધબ્બ દઈને પછડાતા ઘડા<br /> પાણી સાથે અફવાઓની આપ-લે કરી રહ્યા છે,<br /> નહિ તો પાણીને ક્યાંથી ખબર હોય<br /> કે મંછીને આજકાલ મણિયા સાથે બનતું નથી<br /> અને જોડેના ગામમાં આંબા પર બેસે એમ<br /> ઠાઠડી પર મૉર ફૂટી નીકળ્યો હતો.<br /> દૂર દૂર રાવણહથ્થાના તારે તારે<br /> ભાઈબહેન મોસાળે જઈ રહ્યાં છે.<br /> સ્મૃતિએ ચડેલું ગામ<br /> :: અને<br /> આથમણે ઊગેલી શુક્રની તારલી<br /> એકાએક<br /> મારી જીભને ટેરવે<br /> રમવા માંડે છે<br /> અડકોદડકો<br /> દહીંદડૂકો.<br /> બાએ હમણાં જ દાળમાં વઘાર કર્યો લાગે છે.<br /> નહિ તો આખું ફિલાડેલ્ફિયા<br /> આમ એકાએક હિંગથી તરબોળ ન લાગે.<br /> <br /> &lt;center&gt;૩&lt;/center&gt;<br /> પહેલા વરસાદની સોડમ<br /> :: અને<br /> હું બેઠાં છીએ<br /> એકબીજામાં<br /> આરપાર.<br /> <br /> વરસાદના પહેલા છાંટાથી જ<br /> ધૂળ ચાળણી જેવી<br /> થઈ ગઈ છે.<br /> પથ્થરોને અળાઈઓ ફૂટી નીકળી છે.<br /> <br /> હમણાં મેઘો ખાંગો થશે,<br /> નળિયે નળિયે નદીઓથી છલકાશે,<br /> નેવે નેવે રેંલ્લા દોડશે.<br /> ફળિયે ફળિયે સાત સાત તરીલે બળદ<br /> પાણી ખેંચશે.<br /> ઘેર ઘેર મોભ ડિલ ભરીને નાશે.<br /> ભીંત પર,<br /> વૃક્ષોનાં થડ પર,<br /> પાળિયે પાળિયે<br /> :: પાણીના રેલા<br /> ઈશ્વરના પૂર્વજોના<br /> હસ્તાક્ષર બનીને ઊઘડશે.<br /> પછી મેઘો થોભશે,<br /> આકાશ ઊઘડશે<br /> બાની હથેળી જેવું.<br /> વૃક્ષોનાં થડ,<br /> એમની ડાળીઓ,<br /> એમની પાંખડીઓ,<br /> એમનાં પાંદડાં પર<br /> સૂરજ ગોળમટાં ખાશે.<br /> ઘેર ઘેર<br /> ટોડલે ટોડલે મોર ટહુકા કરશે,<br /> ગામના ફળિયે ફળિયે ઢેલ<br /> નવોઢા બની માથે બેડું મૂકીને<br /> પાણીએ સંચરશે.<br /> વૈતરણી નખ જેવડાં તળાવ બનીને<br /> વેરાઈ જશે થોરના લાબોળિયે લાબોળિયે.<br /> <br /> જીવ અને શિવને એકસાથે<br /> આઠમ અને અગિયારશ બેસશે,<br /> મંકોડાઓની પીઠ પર<br /> ચાંદો ઊગશે<br /> :: અને<br /> અળસિયાં માથે મુગટ<br /> અને ડિલે જરકસી જામા પહેરીને<br /> બહાર નીકળશે.<br /> <br /> આજે ન થવાનું થશે<br /> આજે પહેલા વરસાની સોડમ<br /> :: અને<br /> હું<br /> બેઠાં છીએ<br /> એકબીજાંમાં<br /> આરપાર.<br /> &lt;center&gt;૪&lt;/center&gt;<br /> આવું કેમ થયું?<br /> કાગળ પર<br /> ગામનું નામ લખ્યું<br /> :: કે<br /> અક્ષરો મેરૈયું બનીને<br /> ઝળહળી ઊઠ્યા,<br /> કપાળમાં ચાંદો<br /> તાપોલિયું બનીને<br /> ઝલમલવા લાગ્યો.<br /> કાગળમાં ઊગી નીકળ્યો અજવાળાનો મોલ,<br /> મનની નાડીઓમાં ઘસઘસાટ ઊંઘતો<br /> કુબેરિયો ભગત જાગી ગયો અને ગાવા લાગ્યોઃ<br /> અંજવાળું અંજવાળું આજ મારે...<br /> <br /> આવું કેમ લાગે છે<br /> :: આજે?<br /> હૈડિયે દાસી જીવણ<br /> આઈ બનીને ફૂટ્યો હોય<br /> :: એવું<br /> કેમ લાગે છે?<br /> <br /> કરોડરજ્જુમાં ગંગાસતીની બંગડીઓ<br /> રણકતી હોય<br /> :: એવું<br /> કેમ લાગે છે?<br /> <br /> ગામલોકોએ<br /> ગામછેડાની માતાએ<br /> ગાગરો ચડાવી હશે<br /> :: કે પછી<br /> ખેતરના શેઢે<br /> કાચંડીએ મેઘધનુષ જણ્યાં હશે<br /> :: કે પછી<br /> બોડીને શિંગડે વાલોળનાં ઝૂમખાંની જેમ<br /> તારામંડળ<br /> ઊગી નીકળ્યાં હશે<br /> :: કે પછી<br /> મગાકાકાની વાવમાં<br /> પધરાવેલાં દીકરો ને વહુ<br /> ઘડીભર બહાર આવ્યાં હશે<br /> :: કે પછી...<br /> આ કાનોમાત્તર કેમ વાગવા લાગ્યાં છે<br /> :: ભૂંગળો બનીને?<br /> કયો ખેલ પાડ્યો હશે<br /> ભવૈયાઓએ આજે?<br /> કોઢમાં બાંધેલી ગાયોનાં માથાં<br /> મારા ખભે ઘાસ થઈને<br /> કેમ અડકતાં હશે?<br /> શિવાલયના નંદીની પીઠ કેમ ઘસાતી હશે<br /> મારા તાળવે?<br /> ક્યારેય નહિ<br /> ને આજે શબ્દોમાંથી<br /> ડમરાની સોડમ કેમ આવે છે?<br /> નક્કી ઘરના વાડામાં<br /> નાવાના પથરા કને મેં રોપેલા<br /> :: ડમરા<br /> આજે મને યાદ કરતા હશે.<br /> <br /> નહિ તો ના બને આવું...<br /> &lt;center&gt;૫&lt;/cenetr&gt;<br /> ચાલતાં ચાલતાં સિમેન્ટનો રસ્તો<br /> એકાએક ગાડાવાટ બની ગયો,<br /> જોઉં છું<br /> તો રસ્તાની બેઉ બાજુએ<br /> ફાફડિયા થોર,<br /> આવળ,<br /> બાવળ,<br /> આકડિયા,<br /> પુંવાડિયા,<br /> ડોડી,<br /> ક્યાંક દર કીડીનાં,<br /> ક્યાંક રાફડા,<br /> ક્યાંક ધૂળમાં સાપના લિસોટા,<br /> ક્યાંક મંકોડો જાય મલકતો.<br /> હું પૂછી બેસુંઃ<br /> મંકોડાભાઈ, મંકોડાભાઈ, ક્યાં ચાલ્યા?<br /> મંકોડો કહેઃ માધેવજીના દેરે.<br /> ક્યાંક પતંગિયાં સપ્તર્ષિને આકારે<br /> ફર્યા કરે<br /> ફૂલ પર,<br /> પાન પર.<br /> <br /> એટલામાં દેખાય એક ઘુણી :<br /> ઝરમર માતાના ડુંગરાઓને<br /> પીઠ પર હારબંધ બેસાડીને ચાલી જતી.<br /> દેખાય પુંવાડિયાના પાંદડે<br /> ગેડીદડો રમતા<br /> રામદેવીરમદે.<br /> આકડિયાના પાંદડે<br /> હનુમાનજીની<br /> બે આંખો<br /> ઊઘડે<br /> :: ને<br /> બંધ થાય<br /> એકાએક મારી નજર<br /> ફાફડિયા થોર પર લાગેલા<br /> એક રતૂમડા ફળ પર પડી.<br /> હું ગયો એની પાસે<br /> થોરની પેલે પારના ખેતરમાંથી આવતી<br /> વરિયાળીની સુગંધને કાપતો કાપતો.<br /> પછી હળવે રહીને મેં એ ફળને તોડ્યું,<br /> ઉપરથી કાંટા કાઢી<br /> નાખ્યા બાજુ પર,<br /> છાલને દૂર કરી,<br /> હું એને મોઢામાં મૂકવા ગયો<br /> :: ત્યાં જ<br /> કંઈક ગરબડ થઈ ગઈઃ<br /> ----<br /> 1.આંધળી ચાકણ<br /> મા અને બાપાની આંગળીઓ,<br /> ડાંગર અને ઘઉંનાં કણસલાં<br /> :: અને<br /> મોબાઇલ ફોન પરના આંકડાની વચ્ચે<br /> ભેળસેળ થઈ ગઈ.<br /> <br /> એક વાદળ આવ્યું,<br /> મને ધક્કો મારીને<br /> ચાલ્યું ગયું.<br /> એ સાથે જ<br /> હું પાછો<br /> સિમેન્ટના રસ્તા પર<br /> <br /> પૂરના પાણીમાં<br /> કપાયેલી ડાળ તણાય<br /> :: એમ<br /> તણાતો<br /> મારા પડછાયામાં.<br /> &lt;center&gt;૬&lt;/center&gt;<br /> ચાલતાં ચાલતાં<br /> :: હું<br /> એકાએક ફેંકાઈ ગયો<br /> શહેરમાંથી<br /> વેરાનમાં<br /> જોઉં છુંઃ<br /> આકાશમાં એક પણ પક્ષી<br /> ઊડી રહ્યું નથી<br /> :: પણ<br /> ભોંય આખીય પથરાઈ ગઈ છે<br /> ઊડતાં પક્ષીઓના પડછાયાઓથી,<br /> કેટલાક લોકો મેઘધનુષને<br /> ખાટલામાં નાખીને જઈ રહ્યા છે.<br /> હું એમને પૂછું છુંઃ કેમ ભાઈ,<br /> શું થયું છે મારા લંગોટિયા ભાઈબંધને?<br /> તેઓ કહે છેઃ હવે ભોરિંગોનું રાજ બેઠું છે<br /> હવે મેઘધનુષને બદલે સાપની કાંચળિયો ઊગશે<br /> :: આકાશમાં.<br /> <br /> હું બોલું છુંઃ ભોરિંગનું રાજ?<br /> તેઓ કહે છેઃ હા, તું જોજે ને. કાલે સૂરજે પણ<br /> ઊગવું પડશે<br /> સાપની જીભ પર,<br /> પૃથ્વીએ પાણીના ટીપામાં રહેલા જવું પડશે.<br /> <br /> હું ઉદાસ થઈ જાઉં છું,<br /> હું પુરાઈ જાઉં છું<br /> મારાં હાડકાંમાં,<br /> મારા દાંતમાં.<br /> હું જાણે કે પલળેલો ચૂનો.<br /> પછી હું મારા પૂર્વજોને શોધવા લાગું છું.<br /> મને એમ<br /> :: કે<br /> તેમને કદાચ ખબર હશે<br /> અહીંથી બહાર નીકળવાનો માર્ગ.<br /> પણ હું જ્યાં પણ એમને શોધું છું<br /> ત્યાં મને મળું છું.<br /> હું મારો પૂર્વજ<br /> :: કદાચ.<br /> હું જોઉં છુંઃ<br /> કેટલાક લોકો<br /> શુલકીલ પરના વ્હિટમૅન પુલને,<br /> વિખેરી રહ્યા છે,<br /> હું એમને કહું છુંઃ રહેવા દો આ પુલને.<br /> આ પુલ મને અને મારા ગામને જોડે છે.<br /> જો તમે એને વિખેરી નાકશો<br /> તો રોજ સાંજે હું મારા ગામ કઈ રીતે જઈશ?<br /> તો હું કવિતા કઈ રીતે કરીશ?<br /> તો હું મારાં કક્કો અને બારાખડીને<br /> ઝરૂખડે દીવા કેમ કરીને મૂકીશ?<br /> મારે હજી ઘણું કામ કરવાનું બાકી છે,<br /> હજી તો અક્ષરે અક્ષરે<br /> પાંચ પાંચ નાળિયેરનાં તોરણ<br /> ચડાવવાનાં બાકી છે,<br /> શબ્દે શબ્દે હનુમાનની મળી<br /> ચડાવવાની બાકી છે.<br /> હજી તો હમણાં જ<br /> અનુસ્વારોએ સાફા<br /> પહેરવાના શરૂ કર્યા છે,<br /> હજી તો જાન જોડવાની બાકી છે<br /> ણ અને ળ ની<br /> મારા સિવાય એમનું છે કોણ બીજું આ જગતમાં?<br /> પણ મારું કોઈ સાંભળતું નથી.<br /> બધા પુલ વિખેરવામાં વ્યસ્ત છે.<br /> હું ભોંય પર પડતા<br /> પેલા પક્ષીઓના પડછાયા પર<br /> મારા પગ ન પડે એ રીતે<br /> ચાલવા માંડું છું —<br /> બે ડગલાં<br /> :: આગળ,<br /> બે ડગલાં<br /> :: પાછળ.<br /> &lt;center&gt;૭&lt;/center&gt;<br /> ઓ મારી ગુજરાતી ભાષા,<br /> હું આપી આપીને તને શું આપી શકું?<br /> લે, આ વિક્રમરાજાની વાર્તા<br /> મારી માએ કહેલી તે<br /> હું તને સાદર ભેટ ધરું છું,<br /> એમાં રાજાનો કુંવર<br /> જે ઘોડા પર બેસીને જાય છે<br /> તે ઘોડા પર બેસીને તું પણ જજે ઉજેણી નગરી.<br /> ઠગજે મને, ઠગજે આખી નગરીને, મળજે વિક્રમરાજાને અને કહેજે કે...<br /> લે, આ ટપ ટપ અવાજ.<br /> મારા નાળિયાંવાળા ઘરમાં ચૂવા પડવા હતા<br /> ત્યારે બાએ મૂકેલા વાસણમાંથી ાવતો હતો એ<br /> તને કામ લાગશે કદાચ<br /> બે શબ્દો વચ્ચેના તૂટતા જતા પ્રાસને સાંધવા,<br /> અને લે, આ મારાબાપાની દાઢીનો સ્પર્શ.<br /> મેં ખાસ સાચવી રાખ્યો છે.<br /> મારા પૂર્વજો જેના પર બેસીને<br /> સ્વર્ગસ્થ થયા છે<br /> એ વાદળો<br /> હજી પણ એમાં તર્યા કરે છે.<br /> અને હા, આ એક લીમડાની સળી<br /> ક્યારેક સ્વરવ્યંજનની વચ્ચે<br /> જગ્યા પડી જાય<br /> અને એમની વચ્ચે કશુંક ભરાઈ જાય<br /> તો તેને દૂર કરવા કામ લાગશે તને.<br /> અને હા, હજી એક વસ્તુ આપવાની રહી ગઈઃ<br /> તારા પૂર્વજોની દૂંટીમાંથી કાઢીને<br /> હરણોની દૂંટીમાં<br /> મૂક્યા પછી વધેલી<br /> :: આ કસ્તૂરી,<br /> તું પણ મૂકી દેજે એને<br /> તારી દૂંટીમાં.<br /> હું તને બીજું તો શું આપી શકું?<br /> હું પણ તારા જેટલો જ દરિદ્ર છું.<br /> હું પણ તારી જેમ રોજ તારા વેડું છું<br /> અને મારાં કાણાં ખિસ્સાં ભરવાનો<br /> પ્રયાસ કર્યા કરું છું.<br /> લોકો એને કવિતા કહે છે,<br /> હું એને વલોપાત કહું છું.<br /> હજી મારી પાસે એક ચીજ બચી છે<br /> તારા માટે.<br /> તને કદાચ ગમશે.<br /> મારા પુરોગામી સર્જકોની અપૂર્ણ કૃતિઓની હસ્તપ્રતો,<br /> જે દહાડે હું ક લખતાં શીખેલો<br /> તે દહાડો<br /> મારા મેરુદંડના મૂળમાં<br /> ઊગી નીકળેલી એ.<br /> એમાંની એક એક હસ્તપ્રતને પૂરી કરીને<br /> મેં કરી છે કવિતા,<br /> એ હસ્તપ્રતોના દેહ સાથે<br /> મેં કલમ કરી છે મારા જીવની<br /> અને ઉગાડી છે થોડીક કથાઓ.<br /> લે, એમાંની એક હસ્તપ્રત પૂરી કરીને<br /> હું આપું છું તને<br /> આ કવિતા,<br /> મારાં બીજાં બધાં સર્જનોની જેમ<br /> આ પણ તારા જ હસ્તાક્ષરમાં છે.<br /> &lt;center&gt;૮&lt;/center&gt;<br /> હમણાં આવશે બધા<br /> હાથ જેવડા છરા લઈને,<br /> હમણાં ચીરશે બધા<br /> :: બોડીને,<br /> હમણાં એની ખાલ જુદી પાડશે,<br /> હમણાં એના શરીરમાંથી માટી કાઢી<br /> ડોલો ભરશે,<br /> હમણાં તેઓ એનાં આંતરડાંમાં સડી ગયેલા ઘાસમાંથી<br /> કીડા બહાર કાઢી<br /> કક્કાવારી પ્રમાણે ગોઠવશે,<br /> પછી તેઓ એના હાડપિંજરને<br /> ત્યાં ને ત્યાં રહેવા દઈને<br /> ચાલ્યા જશે<br /> છરા અને ચાકુનો ખણખણાટ<br /> ત્યાં ને ત્યાં રહેવા દઈને.<br /> પછી ગીધડાં આવશે<br /> ખજૂરીના કાંટા જેવી ચાંચ સાથે<br /> :: અને<br /> બોડીના હાડપિંજરના ખૂણેખાંચરે ચોંટી ગયેલા<br /> સમયને<br /> એ અળગો કરશે,<br /> પછી તેઓ ખાશે<br /> :: એ સમયને<br /> ખજૂરની જેમ,<br /> ખારેકની જેમ,<br /> પછી સીમ<br /> ઝાડ પરથી પાંદડું ખરે<br /> એમ ખરશે<br /> :: ને<br /> દહાડો આથમે<br /> તે સાથે<br /> એ પણ આથમી જશે.<br /> પછી આખ્ખો દહાડો ઘરના ખૂણામાં,<br /> રૂપલી ડાકણના દાંતમાં,<br /> સાપના દરમાં,<br /> ચકલીના માળામાં<br /> :: અને<br /> પથરી ખાણમાં<br /> પથ્થરોની નીચે<br /> સંતાઈ રહેલો<br /> અંધકાર બહાર આવશે,<br /> ગામ છેડાની માતાએ<br /> ચડાવેલી સોપારીની<br /> :: બહાર<br /> અને<br /> :: અંદર<br /> ગામ આખાના કૂવા<br /> ઘડી વાર ફેરફુદરડી ફરશે<br /> :: અને પછી<br /> જંપી જશે.<br /> પછી રાત પડશે<br /> સીમમાં શિયાળને માથે<br /> મારા ઘરના આગલા બારણાનો ઉલાળો<br /> વેંતવા મૂળિયાં નાખશે,<br /> ક્યાંક ઘુવડના ગળામાં વચલો મોભ આળોટશે,<br /> પછી બોડીના હાડપિંજર પર તારા ઊગશે,<br /> પછી ઈશ્વર<br /> માનવજાતના આયુષ્યમાં વધારો કરતા<br /> એક જાહેરનામા પર<br /> હસ્તાર કરશે.<br /> &lt;center&gt;૯&lt;/center&gt;<br /> તરડાયેલા કાચવાળી બારી પાસે બેઠો બેઠો<br /> જોયા કરું છુંઃ<br /> મારાં લોહીમાંસમાં છે<br /> એવો જ સૂનકાર છે<br /> બહાર પણ.<br /> આકાશમાં એક ચાંદો લટકી રહ્યો છે,<br /> તારા, મૃત ઇયળો જેવા.<br /> એમની મૂછો હલી રહી છે<br /> :: પવનથી,<br /> દૂધગંગાના દૂધમાં<br /> તરી રહ્યા છે સાત મૃતદેહો<br /> મારા પાછલા સાત ભવના.<br /> મારા કરતાં સવા હાથ મોટો<br /> :: એ કીડો<br /> મારી દૂંટીમાંથી બહાર<br /> આવવા મથી રહ્યો છે.<br /> હું બેઠો બેઠો<br /> જોયા કરું છું<br /> એક ખેલઃ<br /> મારી અંદર<br /> :: અને<br /> મારી બહાર<br /> એક ખાબોચિયામાં<br /> એક હાથી બૂડી રહ્યો છે<br /> સૂંઢમાં કમળ સાથે.<br /> ગરુડ<br /> અધ્ધર<br /> પથ્થર<br /> જાણે<br /> ખમ્મ<br /> ખાલી.<br /> એની પીઠ પર બેઠો છે એક ઘા.<br /> સૂનકાર દદડતો<br /> મારામાં<br /> :: અને<br /> મારી બહાર.<br /> &lt;center&gt;૧૦&lt;/center&gt;<br /> અત્યારે તો<br /> રાત હશે ત્યાંઃ<br /> બાપા મગફળીના ખેતરમાં<br /> તાપણીના પાયે<br /> ચાંદો મૂકીને<br /> સૂતા હશે,<br /> ખાટાના વાંઘાનું પાણી<br /> એક લોકકથાથી બીજી લોકકથા ભણી<br /> વહી રહ્યું હશે,<br /> ગોદડીના ડૂચા<br /> અને માનું ડિલ<br /> જોડાક્ષરની જેમ<br /> જોડાઈ ગયાં હશે.<br /> આંબવિયા કૂવામાં<br /> અવગતે ગયેલા જીવ<br /> બહાર આવીને<br /> પોતપોતાના નખ<br /> રંગતા હસે<br /> ગોરમટીથી,<br /> હળ ચાલે એમ<br /> મસાણમાં હોડીઓ<br /> ચાલતી હશે,<br /> રાયણના પડછાયામાં<br /> હંસની જેમ તરતા હશે ઘુવડ,<br /> બેનાળી પર ભરોડી-બારોડાને <br /> આવળનાં ફૂલની જેમ ભેરવીને<br /> ચાલ્યા જતા હશે કાજીદાદા ,<br /> અત્યારે તો રાત હશે ત્યાં,<br /> નહિ તો આ અક્ષર<br /> આટલા શ્યામ ન હોય,<br /> નહિ તો કાગળની આ બાજુ<br /> આટલી બધી ઊજળી ન હોય.<br /> ઘરઝુરાપા ચોઘડિયું હવે પૂરું થયું.<br /> માતાજીનો રથ નીકળે<br /> એમ ગામ નીકળેલું<br /> મારી નાડીઓમાં.<br /> તેને હમણાં જ<br /> વળાવીને<br /> પાછો આવ્યો છું હું<br /> મારી હયાતીના ઝાંપે.<br /> કવિતા લખવાને બહાને<br /> મેં ઘડીભર ઝૂલી લીધું<br /> મારી ઇંદ્રિયોમાં,<br /> કબૂતરના ગળે હાથ નાખી<br /> હું ઊભો ઊભો આંટો મારી આવ્યો<br /> મારા વેચાઈ ગયેલા<br /> પાસાયતામાં અને વાડામાં.<br /> ત્યાં ઊગેલી બાજરીના<br /> એકેએક ડૂંડાના મેં લઈ લીધા હસ્તાક્ષર<br /> મારી જીભ પર.<br /> ગામછેડાની માતાના ખોળામાં માથું મૂકી ઊંઘી લીધું મેં ઘડીભર.<br /> શબ્દોને ગામની વચ્ચે થઈને વહેતી હતી એ નદીના પાણીથી માંજી લીધા બરાબર.<br /> વ્યાકરણને ડોડીનાં પાન ખવડાવ્યાં.<br /> ઘરઝુરાપા ચોઘડિયું હવે પૂરું થયું.<br /> માતાજીનો રથ નીકળે<br /> એમ ગામ નીકળેલું<br /> મારી નાડીઓમાં.<br /> જેને હમણાં જ<br /> વળાવીને<br /> પાછો આવ્યો છું હું<br /> મારી હયાતીના ઝાંપે.<br /> {{Right|એતદ્, જૂન}}<br /> &lt;/poem&gt;</div>

MeghaBhavsar