અર્વાચીન ગુજરાતી કાવ્યસંપદા/ભાનુપ્રસાદ ત્રિવેદી/વાવોલ - Revision history

KhyatiJoshi at 09:40, 22 October 2021

2021-10-22T09:40:44Z

← Older revision		Revision as of 09:40, 22 October 2021
Line 76:		Line 76:
	{{Poem2Close}}		{{Poem2Close}}
	</div></div>		</div></div>


			{{HeaderNav
			\|previous=[[અર્વાચીન ગુજરાતી કાવ્યસંપદા/ભાનુપ્રસાદ ત્રિવેદી/સમી સાંઝરે \| સમી સાંઝરે ]] \| લાગણીઓનું ધણ આ આવ્યું ખીલે પાછું સમી સાંઝરે ]]
			\|next=[[ અર્વાચીન ગુજરાતી કાવ્યસંપદા/ભાનુપ્રસાદ ત્રિવેદી/પૂછીએ કોને જઈને ? \| પૂછીએ કોને જઈને ? ]] \| આ માટીમાંથી મ્હેક વૃષ્ટિની કેમ કરી ખોવાણી ]]
			}}

Atulraval at 10:25, 17 October 2021

2021-10-17T10:25:12Z

← Older revision		Revision as of 10:25, 17 October 2021
Line 29:		Line 29:
	{{space}}ગીત દ્રવે ક્યારીએ એકાદ કૉળજો વાવોલ...		{{space}}ગીત દ્રવે ક્યારીએ એકાદ કૉળજો વાવોલ...
	</poem>		</poem>

			<br>
			<center>◼
			<br>
			<div class="toccolours mw-collapsible" style="width:400px; overflow:auto;">
			<div style="font-weight:bold;line-height:1.6;">આસ્વાદ: છીપના ભેજમાં ખોળજો વાવોલ – રાધેશ્યામ શર્મા</div>
			<div class="mw-collapsible-content">
			{{Poem2Open}}
			વતનપ્રેમને, શૃંગારિકતા અને શુચિતાનાં, શૈશવ અને પુખ્તતાનાં સાહચર્યોથી અભિમંડિત કરવાનું કવિકર્મ કોઈ ભાનુપ્રસાદ ત્રિવેદી જેવો બળૂકો કર્તા દર્શાવી શકે.

			ગીતકૃતિમાં ‘વાવોલ’ સંબંધે જેટલાં ક્રિયાપદો – જેવાં કે ધોળજો વાવોલ, ધબકોળજો, ખોળજો, અંધોળજો, કૉળજો વાવોલ–યોજાયાં છે એની આસપાસનો કલ્પનાબદ્ધ સંદર્ભઆસ્વાદો ત્યારે વિસ્મયભર્યા વૈચિત્ર્યનો સામનો કરવાનું સદ્ભાગ્ય સાંપડે. પ્રથમ પંક્તિ જ જુઓ તો –

			‘જળ ક્યારે જંપે? રાતવરત. ત્યાં કોઈ રે આવી’ (આ ‘કોઈ’થી રહસ્યનો વિશિષ્ટ પ્રાસ બેસી જાય છે) – શું કરે? તો કહે છે: ‘રેણ–ઢબૂર્યાં નૅણમાં મારા ધોળજો વાવોલ.’ જાણે વતન વાવોલને કવિએ એમના નેણની વાટકીમાં અમૃત રૂપે કાલવ્યું છે! બીજી પંક્તિમાં પેલો ‘કોઈ’ (કૃષ્ણ કે?) સાક્ષાત્કારાયો છે: સુદામાની તાંદુલ ગઠડી સાથે ગોવિન્દની ગોઠડીનો સંભાવનાપ્રાસ હેળવી ભેળવીને. ગોઠડીને અહીં પ્રવાહિતતા બક્ષી છે, ‘ઝબકોળજો’ કથીને.

			તાણને કાળનાં જ ઘોડાપૂર માનવાં પડે, ક્ષણની વેળુ કૂણી જ હોવાની અને એને વિસારીને ‘દેરી’-દેરાં રમવાની બાલચેષ્ટા સાથે જ યૌવનની યાદ જગવતી ખેપમાં ‘સાત સાગરની ભેરી’ સંભળાવી છે. છીપના ગભૂર (ગભરુ કે ગર્ભસ્થ) ભેજમાં વાવોલ ખોળવાની જિકરમાં આદિમ જનનપ્રક્રિયામાં ઇંગિત સૂતેલાં છે.

			{{Poem2Close}}
			<poem>
			‘કો’ક પરોઢે ગામ એ મારું,
			બોઘરણે જેમ શેડ પડી જાય’
			</poem>

			{{Poem2Open}}
			પંક્તિઓ મારી પ્રિય પંક્તિઓ છે. શેડનો રણત્કાર શ્રુતિકલ્પનની ભાનુપ્રસાદીય લાક્ષણિકતા લાવે છે. માઝમ રાત’ની શૃંગારપરકતા સાથે તુલસી–કષાય નાદનો ઇંદ્રિયવ્યત્યય તપસંયમના અધ્યાસો પણ જગાવે. આ પછીની બે પંક્તિઓ ગતિશીલ ભાવકલ્પના ઉત્તમ નમૂનારૂપ છે:
			{{Poem2Close}}

			<poem>
			ઝૂલતાં મારાં પોપચે પાદર:
			હીરને દોર અંધોળજો વાવોલ.
			</poem>

			{{Poem2Open}}
			વતનને હીર દોરે સ્નાન કરાવવાનું, સ્નાતક બનાવવાનું કોઈ, ભાનુપ્રસાદ જેવા કનેથી શીખે!

			મૉલ રચ્યા મનભાવતા થોડા’ પંક્તિ કેવી તો ઘાટદાર ઊતરી છે.
			{{Poem2Close}}

			<poem>
			ઉઝરડા અણદીઠ હો માડી.
			ર્‌હૈ ગ્યા તારા થાન–વછોડ્યા
			</poem>

			{{Poem2Open}}
			માના ઉરોજથી વિખૂટા પડવાની વેળા (રેન્ચ પિરિયડ) અણદીઠ ઉઝરડા (ટ્રોમા) પાડે એવા મનોવૈજ્ઞાનિક તથ્યને અહીં શબ્દસ્થ કરી દેખાડવાનો કળા–પુરુષાર્થ નોંધપાત્ર છે એટલો પ્રશસ્ય છે. જુઓને, આ નરવું ગીત કવિહોઠેથી દ્રવી પડ્યું છે ને માટે તો ત્રિવેદી–ક્યારીમાં વાવોલ કૉળી ઊઠ્યું.
			{{Right\|(રચનાને રસ્તે)}}
			{{Poem2Close}}
			</div></div>

MeghaBhavsar at 09:46, 12 July 2021

2021-07-12T09:46:07Z

← Older revision		Revision as of 09:46, 12 July 2021
Line 1:		Line 1:
			{{SetTitle}}
			{{Heading\|વાવોલ\|ભાનુપ્રસાદ ત્રિવેદી}}
	<poem>		<poem>
	જળ જંપે ત્યાં કોઈ રે આવી		જળ જંપે ત્યાં કોઈ રે આવી

HardikSoni: Created page with " જળ જંપે ત્યાં કોઈ રે આવી {{space}}રૅણ-ઢબૂર્યાં નૅણમાં મારાં ઘોળજો વાવ..."

2021-06-28T10:26:08Z

Created page with "<poem> જળ જંપે ત્યાં કોઈ રે આવી {{space}}રૅણ-ઢબૂર્યાં નૅણમાં મારાં ઘોળજો વાવ..."

New page

<poem>
જળ જંપે ત્યાં કોઈ રે આવી
{{space}}રૅણ-ઢબૂર્યાં નૅણમાં મારાં ઘોળજો વાવોલ,
તાંદુલ કેરી ગઠડી છોડી
{{space}}હળવે હળવે ગોઠડીમાં ઝબકોળજો વાવોલ...

{{space}}તાણ ઘોડાપૂર, કૂણી વેળૂ,
{{space}}{{space}}એમ વિસારી રમતા — દેરી.
{{space}}રાંગમાં વાળી ખેપની હેરુ,
{{space}}{{space}}સાત સાગરની સાંભળી ભેરી.

સાવ ઊંડે અંકાશ ઠરી તે —
{{space}}છીપના ગભૂર ભેજમાં કોઈ ખોળજો વાવોલ...

{{space}}કો’ક પરોઢે ગામ એ મારું
{{space}}{{space}}બોઘરણે જેમ શેડ પડી જાય,
{{space}}ગળતી રાતની થૈને સાવળ
{{space}}{{space}}તુલસી-કષાય નાદ અડી જાય.
ઝૂલતાં મારાં પોપચે પાદર:
{{space}}{{space}}હીરને દોર અંઘોળજો વાવોલ...

{{space}}વાટમાં મેજળ તફડ્યાં ઝાઝાં,
{{space}}{{space}}મૉલ લચ્યા મનભાવતા થોડા,
{{space}}ઉઝરડા અણદીઠ હો માડી,
{{space}}{{space}}ર્‌હૈ ગ્યા તારા થાન-વછોડ્યા,
કોઈ વેળા આ હોઠથી મારા
{{space}}ગીત દ્રવે ક્યારીએ એકાદ કૉળજો વાવોલ...
</poem>