અર્વાચીન ગુજરાતી કાવ્યસંપદા/રામનારાયણ વિ. પાઠક 'શેષ'/છેલ્લું દર્શન - Revision history

KhyatiJoshi at 12:39, 19 October 2021

2021-10-19T12:39:59Z

← Older revision		Revision as of 12:39, 19 October 2021
Line 63:		Line 63:

	{{HeaderNav2		{{HeaderNav2
	\|previous = ~~એક સન્ધ્યા~~		\|previous = મંગલ ત્રિકોણ
	\|next = ~~છેલ્લું દર્શન~~		\|next = ના બોલાવું
	}}		}}

KhyatiJoshi at 12:38, 19 October 2021

2021-10-19T12:38:31Z

← Older revision		Revision as of 12:38, 19 October 2021
Line 60:		Line 60:
	{{Poem2Close}}		{{Poem2Close}}
	</div></div>		</div></div>


			{{HeaderNav2
			\|previous = એક સન્ધ્યા
			\|next = છેલ્લું દર્શન
			}}

Atulraval at 11:25, 18 October 2021

2021-10-18T11:25:09Z

← Older revision		Revision as of 11:25, 18 October 2021
Line 18:		Line 18:
	{{Right\|(શેષનાં કાવ્યો, પૃ. ૩૪)}}		{{Right\|(શેષનાં કાવ્યો, પૃ. ૩૪)}}
	</poem>		</poem>

			<br>
			<center>◼
			<br>
			<div class="toccolours mw-collapsible" style="width:400px; overflow:auto;">
			<div style="font-weight:bold;line-height:1.6;">આસ્વાદ: ધમાલ ન કરો – હરીન્દ્ર દવે</div>
			<div class="mw-collapsible-content">
			{{Poem2Open}}

			જ્યારે જીવનમાં સૌથી વધુ સંક્ષુબ્ધતા પથરાઈ જાય છે, એ ક્ષણનું આ ચિત્ર છે: જ્યારે મન અશાંત બની જાય, હૃદય કકળી રહ્યું હોય ત્યારે, અચાનક જ કોઈ કહી ઊઠે—‘ધમાલ ન કરો’ અને આપણે સ્તબ્ધ બની જઈએ છીએ; પછી જ્યારે ચોધાર આંસુ નેત્રમાંથી પ્રગટવા મથી રહ્યાં હોય ત્યારે અચાનક જ કોઈ આજ્ઞાના રણકા સાથે કહે — ‘નહીં નેનભીનાં થશો…’ ત્યારે થોડુંક કરુણ વિસ્મય અનુભવીએ છીએ.

			વિષાદની પરમ ક્ષણનું આ ચિત્ર છે. એ ક્ષણ રુદનથી ભીની ન કરવા માટે કવિ કહે છેઃ આ વૈયક્તિક અનુભૂતિની તીવ્રતમ સંવેદન-ક્ષણમાં મન સાથે કરાયેલો સંવાદ છે.

			આ જે થોડીક ક્ષણો મળી છે એને નેત્રનાં જળથી ધોઈ નાખવાનો કોઈ જ અર્થ નથી.

			કોઈક આત્મીય સ્વજનનું મૃત્યુ થયું છે—એ સ્વજન કોણ એ જાણવા માટે એક ઉતાવળી નજરે સોનેટની છેલ્લી બે પંક્તિ સુધી જઈ આવવું પડશે. જેની સાથે અગ્નિની સાક્ષીએ મળ્યા અને અગ્નિની સાક્ષીએ છૂટા પડ્યા એ સ્વજન પત્નીના અવસાન પ્રસંગે લખાયેલી આ કૃતિ છે.

			મૃત્યુ માણસને સ્તબ્ધ બનાવી દે છે — અને પછી અશ્રુતર, પણ એ ક્ષણે અશ્રુને ખાળીને કંઈક ગંભીર વિચારણા કરનારને જ એ અવસરની કૃતાર્થતા સમજાય છે. અશ્રુ સારી લેવાં એ વેદનાને ભૂલવા માટેનો સૌથી સરળ રસ્તો છે. પણ કશુંક જે મૂર્ત હતું તે હવે અમૂર્ત બની રહ્યું છે. એની છેલ્લી જ ઝાંખી હવે મળી શકે એમ છે. આ ક્ષણે આંસુનો પડદો આંખની આડે આવશે તો કશું જ નહીં દેખાય. જે મંગળતાનું વાચક તત્ત્વ હતું તેની ચિરવિદાયની ક્ષણ હમણાં જ લોપાઈ જશે.

			આ ક્ષણને આંસુની અર્ચના ન આપોઃ અગરુ, દીપ, ચંદન, ગુલાલ અને કુંકુમથી એને અર્ચો. એને શ્રીફળ અને પુષ્પ ધરોઃ આ જીવનો ફરી યોગ થવો શક્ય જ નથી. તો આ જે ક્ષણ છે એને એળે ન જવા દો.

			જ્યારે કોઈક ચિરવિદાય લઈ રહ્યું હોય ત્યારે આપણો પ્રયત્ન એનાં સ્મરણ-ચિહ્નો જાળવવાનો હોય છે — પરંતુ કોઈ પણ સ્થૂળ વસ્તુ ક્યારેય આપણા એ નિકટના સ્વજનનું પૂરક બની શકે ખરી? સ્મરણચિહ્નો ફોગટ હોય છે — ‘મરીઝ’નો એક શેર અત્યારે યાદ આવે છેઃ
			{{Poem2Close}}

			<poem>
			તને ભૂલી જઈશ હું એવી
			શંકા હોય છે એમાં
			મને ના યાદ રૂપે આપજે કોઈ
			નિશાનીને.
			</poem>

			{{Poem2Open}}
			અહીં કવિ એથી પણ આગળ જાય છે અને કહે છે કે પ્રિયજનનું હૃદયસ્થાન હવે કોઈ સ્મરણ લઈ શકે એમ નથી. — એમના સ્મરણ માટે હવે કોઈ જ ચિહ્ન જરૂરી નથી.

			પરંતુ કોઈ ચિહ્ન નથી હોતું ત્યારે જ સ્મરણ સૌથી વધારે તીવ્ર હોય છેઃ છબી દીવાલનો નાનકડો ખંડ જ રોકે છે; પરંતુ છબી ઉઠાવી લો, પ્રિયજનનો એ ચહેરો આખી યે દીવાલને ભરી દેશે. તમે જ્યારે આંખનાં આંસુને અટકાવો છો ત્યારે જ એ વધારે વેગથી વહે છે, તમે ધમાલ ન કરવા કહો છો ત્યારે જ અસ્વસ્થતા સૌથી વધારે હોય છેઃ આ ભારેલી વેદનાની સ્વસ્થ અભિવ્યક્તિની પરાકાષ્ઠા છેલ્લી બે પંક્તિઓમાં આવે છેઃ

			અગ્નિમાં પ્રિયજનના પાર્થિવ અવશેષો વિલય પામી રહ્યા છેઃ જે અગ્નિની સાક્ષીએ પ્રિયજનનું મિલન થયું હતું — એની જ સાક્ષીએ આ વિદાયનું દૃશ્ય પણ ભજવાઈ રહ્યું છે — અને અશાંત મનમાંથી ચિત્કાર જાગે છે —

			ધમાલ ન કરો—
			{{Right\|(કવિ અને કવિતા)}}
			{{Poem2Close}}
			</div></div>

MeghaBhavsar at 10:59, 9 July 2021

2021-07-09T10:59:14Z

← Older revision		Revision as of 10:59, 9 July 2021
Line 1:		Line 1:
			{{SetTitle}}
			{{Heading\|છેલ્લું દર્શન\|રામનારાયણ વિ. પાઠક 'શેષ'}}
	<poem>		<poem>
	ધમાલ ન કરો, — જરાય નહિ નેન ભીનાં થશો,—		ધમાલ ન કરો, — જરાય નહિ નેન ભીનાં થશો,—

HardikSoni at 18:03, 21 June 2021

2021-06-21T18:03:19Z

← Older revision		Revision as of 18:03, 21 June 2021
Line 13:		Line 13:
	ન સંસ્મરણ વા ન કો સ્વજન એ કદી પૂરશે.<br>		ન સંસ્મરણ વા ન કો સ્વજન એ કદી પૂરશે.<br>
	મળ્યાં તુજ સમીપ અગ્નિ! તુજ પાસ જુદાં થિંયેં,		મળ્યાં તુજ સમીપ અગ્નિ! તુજ પાસ જુદાં થિંયેં,
	કહે, અધિક ભવ્ય મંગલ નથી શું એ સુંદરી?		કહે, અધિક ભવ્ય મંગલ નથી શું એ સુંદરી?<br>
	{{Right\|(શેષનાં કાવ્યો, પૃ. ૩૪)}}		{{Right\|(શેષનાં કાવ્યો, પૃ. ૩૪)}}
	</poem>		</poem>

HardikSoni: Created page with " ધમાલ ન કરો, — જરાય નહિ નેન ભીનાં થશો,— ઘડી બ ઘડી જે મળી — નયનવારિ થં..."

2021-06-21T16:49:56Z

Created page with "<poem> ધમાલ ન કરો, — જરાય નહિ નેન ભીનાં થશો,— ઘડી બ ઘડી જે મળી — નયનવારિ થં..."

New page

<poem>
ધમાલ ન કરો, — જરાય નહિ નેન ભીનાં થશો,—
ઘડી બ ઘડી જે મળી — નયનવારિ થંભો જરા,—
કૃતાર્થ થઈ લો, ફરી નહિ મળે જ સૌંદર્ય આ,
સદા જગત જે વડે હતું હસન્તું માંગલ્ય કો!<br>
ધમાલ ન કરો, ધરો બધી સમૃદ્ધિ માંગલ્યની,
ધરો અગરુ દીપ ચંદન ગુલાલ ને કુંકુમ;
ધરો કુસુમ શ્રીફલો, ન ફરી જીવને આ થવો
સુયોગ અણમૂલ સુંદર સુહાગી માંગલ્યનો!<br>
ધમાલ ન કરો, ન લો સ્મરણ કાજ ચિહ્ને કશું,
રહ્યું વિકસતું જ અન્ત સુધી જેહ સૌંદર્ય, તે
અખંડ જ ભલે રહ્યું, હૃદયસ્થાન તેનું હવે
ન સંસ્મરણ વા ન કો સ્વજન એ કદી પૂરશે.<br>
મળ્યાં તુજ સમીપ અગ્નિ! તુજ પાસ જુદાં થિંયેં,
કહે, અધિક ભવ્ય મંગલ નથી શું એ સુંદરી?
{{Right|(શેષનાં કાવ્યો, પૃ. ૩૪)}}
</poem>