KhyatiJoshi at 10:29, 20 October 2021

2021-10-20T10:29:18Z

← Older revision		Revision as of 10:29, 20 October 2021
Line 69:		Line 69:
	{{Poem2Close}}		{{Poem2Close}}
	</div></div>		</div></div>


			{{HeaderNav2
			\|previous = જન્મની ફેરશિક્ષા
			\|next = પંખાળા ઘોડા
			}}

Atulraval at 11:32, 18 October 2021

2021-10-18T11:32:32Z

← Older revision		Revision as of 11:32, 18 October 2021
Line 23:		Line 23:
	{{Right\|(તુલસીદલ, ૧૯૮૯, પૃ. ૩)}}		{{Right\|(તુલસીદલ, ૧૯૮૯, પૃ. ૩)}}
	</poem>		</poem>

			<br>
			<center>◼
			<br>
			<div class="toccolours mw-collapsible" style="width:400px; overflow:auto;">
			<div style="font-weight:bold;line-height:1.6;">આસ્વાદ: ઉત્કટ આરતની વાણી – હરીન્દ્ર દવે</div>
			<div class="mw-collapsible-content">
			{{Poem2Open}}
			ભજનવાણીમાં અનુભવાતી ઉત્કટ આરત અર્વાચીન કવિતામાં બહુ ઓછી ક્ષણોએ સાંભળવા મળી છે. આવી ક્ષણોનો અનુભવ કરાવતી કાવ્યપંક્તિઓમાં આ ગીતની પ્રથમ બે પંક્તિઓને સ્થાન મળી શકે એમ છે. લય, શબ્દવિન્યાસ કે મર્મ-સ્પર્શીતા, એ ત્રણે દૃષ્ટિએ આ બે પંક્તિો કોઈ જુદી જ અનુભૂતિનો પાસ આપી જાય છે.

			કવિ મનની એક એવી પરિસ્થિતિનું ચિત્રણ કરે છે — જેમાં પાછલી રાતની નિદ્રા ડહોળાઈ ગઈ છે — અને આગલી રાતનો ઉજાગરો છે; વચ્ચે નિદ્રાની તો કોઈ ક્ષણો છે જ નહિ, હોય તો થોડી અભાનની ક્ષણો હોય!

			આ ઉદ્ગાર ઉત્તાપમાંથી આવ્યો છે; અને પછીની કડીઓમાં આ ઉત્તાપ સર્જતી અવસ્થાઓ નિરૂપાઈ છેઃ આ ધરતીનું અમી જાણે શોષાઈ ગયું છે — અને આકાશમાંથી અંગારા ઝરે છેઃ ક્યાંય ઠરવા ઠેકાણું લાગતું નથી.

			ફૂલેલી સમૃદ્ધ વાડીઓ વેડાઈ ગઈ છે — હવે આંગણા પર માત્ર ઝાંખરાં એકઠાં થયાં છે.

			અહીં સુધી કવિતામાં કશું સ્પષ્ટ થયું નથી — પછીની પંક્તિમાં કવિ થોડું પ્રગટ કરી દે છેઃ અંતરની કેસરથી મહેકતી ક્યારી કોઈકે ઉજાડી નાખી છે — અને દૃષ્ટિ પર અંધારું આંજી દીધું છે…

			ઘોર હતાશાની આ પરિસ્થિતિ છે — ક્યાંય ચેન નથી પડતું: રાતે નિદ્રા નથી આવતી, અને તંદ્રાવસ્થામાં જરા જીવ ઝોલે ચડે કે દુઃસ્વપ્નો આવીને નિદ્રાને ડહોળી નાખે છે… અને આવી ઉત્કટ ક્ષણે કવિની પાસેથી સહજ ઉદ્ગાર સરી પડે છેઃ

			{{Poem2Close}}
			<poem>
			પાછલી રાતુંની મારી નીંદરા ડોળાણી
			આગલી રાતુંના ઉજાગરા ઓ જી રે!
			</poem>

			{{Poem2Open}}
			પરંતુ કવિતાનો અર્થ આથી પણ આગળ જાય છેઃ આ કદાચ સ્થૂલ પીડાનું કાવ્ય નથી; સૂક્ષ્મ સંવેદનાનો ઉદ્ગાર છે. ધરતીનું ધાવણ કે આભની અમીવર્ષા લહેકી લચુંબી વાડી કે કેસર મહેકન્તી ક્યારી — આ બધું જ સ્થૂલ જીવન સાથેના ઉતરડાતા સંબંધના પ્રતીક રૂપે આવે છે.

			તમે વિરક્તિની ક્ષણે પહોંચવા માગો ત્યારે આસક્તિ સૌથી પ્રબળ અવાજે તમને મૂંઝવવા પ્રયત્ન કરે છે — એ તમને ચેન કે જંપ લેવા દેતી નથી — રાતોના ઉજાગરા કરાવે છે — અને ઉજાગરા પછી થાકેલી આંખો સહેજ મળે કે ન મળે ત્યાં નિંદરને ડહોળી નાખે છે.

			આવી સંવેદનાની ક્ષણો પછી જ કદાચ બાલમુકુન્દના એક ભજનમાં જે ઉક્તિ આવે છે એ સાર્થ બની શકેઃ
			{{Poem2Close}}

			<poem>
			ઉઘાડી આંખે વીરા! એવાં જી ઊંઘવાં કે —
			કોઈ ના શકે રે સુરતા તોડી.
			</poem>

			{{Poem2Open}}
			પરમ તત્ત્વ જોડેનો સંબંધ કોઈ તોડી ક્યારે શકે? જ્યારે નિદ્રાનું, અભાન ક્ષણનું અસ્તિત્વ હોય ત્યારે ને!

			ઉઘાડી આંખે ઊંઘવાનો કસબ આવડે એ પહેલાં આ આગલી રાતના ઉજાગરા અને પાછલી રાતની ડહોળાયેલી નિંદરમાંથી પસાર થવું જ પડે છે.
			{{Right\|(કવિ અને કવિતા)}}
			{{Poem2Close}}
			</div></div>

MeghaBhavsar at 05:03, 10 July 2021

2021-07-10T05:03:18Z

← Older revision		Revision as of 05:03, 10 July 2021
Line 1:		Line 1:
			{{SetTitle}}

			{{Heading\|નીંદરા ડ્હોળાણી \|સુંદરજી બેટાઈ}}
	<poem>		<poem>
	પાછલી રાતુંની મારી નીંદરા ડ્હોળાણી, ને		પાછલી રાતુંની મારી નીંદરા ડ્હોળાણી, ને

HardikSoni: Created page with " પાછલી રાતુંની મારી નીંદરા ડ્હોળાણી, ને આગલી રાતુંના ઉજાગરા ઓ જી..."

2021-06-22T08:43:10Z

Created page with "<poem> પાછલી રાતુંની મારી નીંદરા ડ્હોળાણી, ને આગલી રાતુંના ઉજાગરા ઓ જી..."

New page

<poem>
પાછલી રાતુંની મારી નીંદરા ડ્હોળાણી, ને
આગલી રાતુંના ઉજાગરા ઓ જી રે!

ધરતી ધાવણધારા,
ધરતી ધાવણધારા ઊંડી રે શોષાણી, ને
આગઅંગાર ઊઠે આભમાં ઓ જી રે!

લ્હેકી લચુંબી મારી,
લ્હેકી લચુંબી મારી વાડીયું વેડાણી, ને
આંગણે ઝીંકાઈ રહ્યાં ઝાંખરાં ઓ જી રે!

કેસરે મ્હેકન્ત ક્યારી,
કેસરે મ્હેકન્ત ક્યારી ઉરની ઉજાડી, ને
આંખે અંધારાં ઘોર આંજિયાં ઓ જી રે!

પાછલી રાતુંની મારી નીંદરા ડ્હોળાણી, ને
આગલી રાતુંના ઉજાગરા ઓ જી રે!

{{Right|(તુલસીદલ, ૧૯૮૯, પૃ. ૩)}}
</poem>

અર્વાચીન ગુજરાતી કાવ્યસંપદા/સુંદરજી બેટાઈ/નીંદરા ડ્હોળાણી - Revision history

KhyatiJoshi at 10:29, 20 October 2021

Atulraval at 11:32, 18 October 2021

MeghaBhavsar at 05:03, 10 July 2021

HardikSoni: Created page with " પાછલી રાતુંની મારી નીંદરા ડ્હોળાણી, ને આગલી રાતુંના ઉજાગરા ઓ જી..."