https://wiki.ekatrafoundation.org/index.php?action=history&feed=atom&title=%E0%AA%86%E0%AA%9A%E0%AA%AE%E0%AA%A8%E0%AB%80%2F%E0%AB%A8%E0%AB%A7 2026-05-13T05:33:39Z Revision history for this page on the wiki MediaWiki 1.38.2 https://wiki.ekatrafoundation.org/index.php?title=%E0%AA%86%E0%AA%9A%E0%AA%AE%E0%AA%A8%E0%AB%80/%E0%AB%A8%E0%AB%A7&diff=108399&oldid=prev 2026-03-18T01:38:41Z

<p>+૧</p> <p><b>New page</b></p><div>{{SetTitle}}<br /> {{Heading|૨૧}}<br /> {{Poem2Open}}<br /> &#039;સત્ત્વસંશુદ્ધિ&#039; પાકી થઈ છે તેની ખબર કેમ પડે? તેનો માપદંડ ત્રીજા ગુણમાં ગણાવ્યો છે. ત્રીજો ગુણ છે :<br /> {{Poem2Close}}<br /> {{center|&#039;&#039;&#039;જ્ઞાન-યોગ-વ્યવસ્થિતિઃ&#039;&#039;&#039;}}<br /> {{Poem2Open}}<br /> એટલે કે જ્ઞાન તથા યોગમાં સારી રીતે સ્થિરતા. અહીં &#039;વ્યવસ્થિતિ&#039; એટલે નિરંતર સ્થિતિ જ્ઞાન સિદ્ધાંત સમજાવે છે. સિદ્ધાંતમાં બરાબર નિષ્ઠા બંધાય એટલું જ પૂરતું નથી; તેનો અનુભવ થવો જોઈએ. અનુભવ યોગ દ્વારા થાય છે. આમ જ્ઞાન-અભ્યાસ અને યોગનું પાલન થાય તો જ પરમ તત્ત્વનો પ્રકાશ પથરાય છે. વ્યાસે ભાષ્યમાં કહ્યું છે :<br /> {{Poem2Close}}<br /> {{Block center|&#039;&#039;&#039;&lt;poem&gt;સ્વાધ્યાયાદ્ યોગમાસીત, યોગાત્ સ્વાધ્યાયમામનેત્<br /> સ્વાધ્યાય-યોગ સમ્પત્ત્યા પરમાત્મા પ્રકાશતે&lt;/poem&gt;&#039;&#039;&#039;}}<br /> {{Poem2Open}}<br /> ‘સ્વાધ્યાયથી યોગની પ્રાપ્તિ અને યોગથી સ્વાધ્યાય સમજવો જોઈએ. આમ સ્વાધ્યાય અને યોગની સંપત્તિથી પરમાત્મા પ્રગટ થાય છે.&#039;<br /> અહીં સ્વાધ્યાય એટલે માત્ર પુસ્તકનું પઠન નહીં પણ પોતાના ‘સ્વ&#039;નો, પોતાના સાચા સ્વરૂપનો પરિચય. જ્ઞાન ચિત્તની શુદ્ધિ કરે છે અને યોગ શુદ્ધ ચિત્તને આત્મ-સ્વરૂપનો સાક્ષાત્કાર કરાવે છે. જ્ઞાન-યોગ-વ્યવસ્થિતિ એ એક એવી ભૂમિકા છે જ્યાં પોતાના માર્ગ અને ધ્યેય વિષે સંશય રહેતો નથી. મનની ચંચળતા અને અધીરતા બંને પર આત્માનો કાબૂ. પછી ભટકવાનું રહેતું નથી એટલું જ નહીં, જ્ઞાન તેને સંકુચિતતા, સાંપ્રદાયિકતા અને એકાંગી વિચારસરણીમાંથી મુક્ત કરે છે અને યોગ તેને સર્વ પ્રાણી સાથે પ્રેમભાવથી યુક્ત કરે છે.<br /> જેમ છીપમાં મોતી રહ્યું હોય છે તેમ આ માટીની કાયામાં પરમ ઉજ્જવળ આત્મમોતી રહ્યું છે. પણ સંતો કહે છે તેમ ‘પંડ ખોજ્યા વિના પાર પામે નહીં&#039;<br /> તિલકદાસે આ મોતીનું માહાત્મ્ય અને મોતીનો મરમ સમજાવતાં ગાયું છે:<br /> {{Poem2Close}}<br /> {{Block center|&#039;&#039;&#039;&lt;poem&gt;જ્ઞાની ગોતજો રે, માત્યમ મોતીનો મરમ&lt;ref&gt;આ પદ તથા તેની સમજૂતિ માટે માટે જૂઓ લેખકનું પુસ્તક સત કેરી વાણી (આવૃત્તિ ૧૯૯૧) પૃષ્ઠ ૧૨૯-૩૦.&lt;/ref&gt;<br /> મોતી મોંઘા મૂલનાં, સંત ઝવેરી જાણે.<br /> સુરતા સોહાગણ સુંદરી સો અમરવરને માણે -૦&lt;/poem&gt;&#039;&#039;&#039;}}<br /> {{Poem2Open}}<br /> મનુષ્યની સુરતા, લગની, તલ્લીનતા તેને અમરવર સાથે એકતા સાધી આપે છે.<br /> &lt;hr&gt;<br /> {{reflist}}<br /> {{Poem2Close}}<br /> {{center|&lt;nowiki&gt;***&lt;/nowiki&gt;}}<br /> &lt;br&gt;<br /> {{HeaderNav2<br /> |previous = ૨૦<br /> |next = ૨૨<br /> }}</div>

Meghdhanu