https://wiki.ekatrafoundation.org/index.php?action=history&feed=atom&title=%E0%AA%87%E0%AA%A4%E0%AA%B0%E0%AA%BE%2F%E0%AA%86_%E0%AA%AE%E0%AA%A7%E0%AB%8D%E0%AA%AF%E0%AA%BE%E0%AA%B9%E0%AB%8D%E0%AA%A8%E0%AB%87 2026-04-08T18:36:43Z Revision history for this page on the wiki MediaWiki 1.38.2 https://wiki.ekatrafoundation.org/index.php?title=%E0%AA%87%E0%AA%A4%E0%AA%B0%E0%AA%BE/%E0%AA%86_%E0%AA%AE%E0%AA%A7%E0%AB%8D%E0%AA%AF%E0%AA%BE%E0%AA%B9%E0%AB%8D%E0%AA%A8%E0%AB%87&diff=7009&oldid=prev 2021-07-05T05:05:34Z

<p>Created page with &quot;{{SetTitle}} {{Heading|આ મધ્યાહ્ને| સુરેશ જોષી}} &lt;poem&gt; આ મધ્યાહ્ને મારી છાયાને છેતરી...&quot;</p> <p><b>New page</b></p><div>{{SetTitle}}<br /> <br /> {{Heading|આ મધ્યાહ્ને| સુરેશ જોષી}}<br /> <br /> &lt;poem&gt;<br /> આ મધ્યાહ્ને<br /> મારી છાયાને<br /> છેતરીને<br /> હમણાં જ હું ભાગી છૂટ્યો છું.<br /> પણ નમતે પહોરે મારી છાયા<br /> એની કાયા<br /> લંબાવી લંબાવીને મને શોધશે.<br /> ત્યારે આંસુ ખેરવીને ચાડી ખાશો નહિ.<br /> હૃદયનો પથરો અન્ધકારના પાતાળમાં બીકના માર્યા<br /> ગબડાવી દેશો નહિ.<br /> બે નિસાસાના ચકમક અને ગજવેલ ઘસીને<br /> તણખાની આંખે મને શોધશો નહિ.<br /> કૂવામાં ઊગી નીકળેલા પીપળાના મૂળ જેવી આંગળીઓને<br /> શૂન્ય ઉચ્છ્વાસનું ગળું ટૂંપવા ભીડશો નહિ.<br /> શિરાઓની બોડમાંથી અગ્નિફાળ ભરતી વાસનાઓને<br /> મારી પાછળ દોડાવશો નહિ.<br /> મારું પગેરું કાઢવાને<br /> આંધળી સ્મૃતિઓને રઝળાવશો નહિ.<br /> દુષ્કાળની નદીના રેતાળ પટ જેવા લલાટે<br /> કંકુની ચણોઠી વાવશો નહિ.<br /> બે આંખનાં ઝેરી પડીકાં ઘોળીઘોળીને<br /> ચાંદાસૂરજને પીવડાવશો નહિ.<br /> *<br /> આ ચૈત્રની ચણચણતી બપોરે<br /> તું તારા ઓરડામાં શાન્તિની સળ ગોઠવતી<br /> બેઠી હોઈશ;<br /> બહાર તળાવડીના કાચને સૂરજે મૂઠી મારીને<br /> કચ્ચર કચ્ચર કરીને વેર્યો હશે,<br /> નદીના ઘાટ પરના પથ્થર<br /> શાપથી સળગતા મુખવાળા ઋષિઓની જેમ<br /> ઊભા હશે;<br /> કૂવામાંનો અન્ધકાર જીભ કાઢીને<br /> જળના વક્ષ:સ્થળને ચાટતો હશે;<br /> કાચીંડો કીડીના પડછાયાનું માપ કાઢતો<br /> બેઠો હશે,<br /> પવન દરમાંના નાગની મૂછને ફરકાવવાનો<br /> વૃથા પ્રયત્ન કરતો હશે;<br /> કેટલીય મીણની પૂતળીઓ, કોણ જાણે શા સારુ,<br /> તપ કરીને અંગ ઓગાળતી હશે;<br /> ત્યારે (તું ચમકી નહિ ઊઠે તો કહું)<br /> હું તારા પાલવની છાયામાં જ પોઢ્યો હોઈશ.<br /> *<br /> કહે તો,<br /> ક્યાં રહે છે મારી છાયા?<br /> હે અસૂર્યમ્પશ્યા,<br /> મારા છાયાસ્પર્શે હજી તને થાય છે રોમાંચ?<br /> એને તારી કાજળરેખનું આશ્વાસન આપીને<br /> તારી આંખના સૂના આકાશમાં રઝળાવીશ નહિ.<br /> એને તારી પક્ષ્મોના છાયાતન્તુમાં<br /> માછલીની જેમ તડફડાવીશ નહિ.<br /> હિમયુગની ધ્રુવરાત્રિના અન્ધકારના સહોદર<br /> તારા ગર્ભાશયના અન્ધકારમાં એને ઉછેરીશ નહિ.<br /> તારા કાળા કેશના અગ્નિની વહ્નિફણાના ફુત્કારથી<br /> એને ભડકાવીશ નહિ.<br /> તારી છાયા સાથેના આલંગિનનું પ્રલોભન દઈ<br /> એને ભ્રાન્તિમાં રાખીશ નહિ.<br /> બાળકના ગાલે કરેલા વ્હાલના કાજળટપકામાં,<br /> પ્રિયતમને પ્રથમ દૃષ્ટિએ ઘૂંટીઘૂંટીને જોતી આંખોની કાળાશમાં,<br /> કોઈ વન્ય ફળની કાળવી મીઠાશમાં,<br /> અથવા તો<br /> અન્યમનસ્કા પત્રલેખાના હાથમાંની કલમમાંથી<br /> ટપકતી સાહીના બિન્દુમાં<br /> ક્રીડાતુર પ્રણયીઓએ બુઝાવી નાખેલા નિર્લજ્જ દીપની<br /> નાસી છૂટતી ધૂમ્રરેખામાં<br /> એને લપાઈ જવાનું નહિ કહે?<br /> *<br /> ના, હજી હું બહુ દૂર ગયો નથી.<br /> તારા ઓરડાની બહારનો તડકો<br /> હજી મને લેપી દે છે તારા ગાલ પર;<br /> તારી આંખના એક નિમેષને બીજા નિમેષ સુધી જતાં<br /> હજી જવું પડે છે મને ઠેકીને;<br /> તારાં આંસુના ઘુમ્મટોને આધાર આપે છે<br /> મારી પોલાદી વેદનાની કમાનો;<br /> હજી તારી ઢીંગલીઓને અંગેથી તેં નથી ઉતારી લીધા<br /> મારાં સ્વપ્નોનાં ચીંથરાંનાં રંગીન વાઘા;<br /> હજી મારા નામના અક્ષરો વેરાયેલા પડ્યા છે<br /> તેં જતનથી રચેલા ફૂલનાં ગુચ્છોમાં;<br /> હજી તારા બે બાહુના ખણ્ડિત વર્તુળને<br /> સાંધે છે મારી દૃષ્ટિરેખા;<br /> હજી તારા સુવર્ણવલયમાં અનેક સૂર્યશિશુઓ સાથે<br /> હું ય ખેલું છું સૂર્યશિશુ થઈને;<br /> તારા અન્ધકારની અબનૂસ કાયા પર<br /> સોનેરી છૂંદણાં ત્રોફું છું આગિયો થઈને;<br /> તારી આંખનાં કાળાં ભમ્મર જળમાં<br /> તરું છું ફોસ્ફરસની શિખા થઈને;<br /> તારા ઉચ્છ્વાસે ઉચ્છ્વાસે ઓગળતો જાઉં છું<br /> કપૂર થઈને;<br /> તો ય હજી હું બહુ દૂર નથી ગયો.<br /> *<br /> હું જાણું છું;<br /> પવનના હોઠ ચૂમીને તું મારા હોઠના સ્પર્શને<br /> હજી શોધે છે;<br /> તારો જ પડછાયો મારું રૂપ ધરીને<br /> તને હજી ચમકાવી દે છે;<br /> તારા જ ઉચ્છ્વાસમાં મારા ઉચ્છ્વાસનો સંકેત પામીને<br /> તારી ગ્રીવાની રૂવાંટી ફરકી રહે છે.<br /> તારા જ ચરણોના લયમાં મારા પદધ્વનિને<br /> ગૂંચવી દઈને તું સ્તબ્ધ બની ઊભી રહી જાય છે.<br /> મારા શબ્દો ભેગા વણાઈ ગયેલા તારા મૌનના તન્તુને<br /> હજી તું ઊતરડી રહી છે.<br /> તારા અન્ધકારને અંગે ન્હોર ભરીને એને<br /> મારા અન્ધકારથી અળગો કરવા મથી રહી છે.<br /> સાત સાગર ને સાત પર્વત પાર ઊડી ગયેલા મારા<br /> મરણના પાંખાળા ઘોડાના ભણકારા તું કાન માંડીને<br /> તારી નાડીમાં હજી સાંભળી રહી છે.<br /> *<br /> આપણે બંનેએ ભેગા મળીને રચેલું માયાવી જૂઠાણું<br /> સૂરજ એના તેજાબી હાથે ઘસીને માંજી નાખે<br /> તે પહેલાં એને મારા નામનો કાટ ચઢાવી દેજે.<br /> બધિર પવન અને અન્ધ આકાશની સાક્ષીએ<br /> કાઢેલો પ્રથમ પ્રણયોદ્ગાર<br /> ફરી ફરી વસન્તે<br /> કળીએ કળીએ<br /> ખીલી ઊઠે તે પહેલાં<br /> તારી ભડકે બળતી દૃષ્ટિની આંચથી એને સળગાવી દેજે.<br /> છલનાના પાત્રમાંનું તારું એકાદ ચાંગળું સ્મિત<br /> મારા મરણવૃક્ષની ડાળે ટહુકી ઊઠે<br /> તો તારા મૌનનો પથ્થર ફેંકીને એને ઉડાડી મૂકજે.<br /> હજી ય કદીક જો મારા સ્પર્શનું મહુવર બજી ઊઠે<br /> તો તારી શિરાએ શિરાએ સૂતેલી સપિર્ણીઓને<br /> હૃદયના ઊંડા અંધારા દરમાં પૂરી દેજે.<br /> *<br /> તું કયા સ્વર્ગની આશાએ<br /> હજી સોમવારના વ્રતની કથા વાંચતી બેઠી છે?<br /> અહીં આવીને મેં જોયું છે:<br /> ઘરડો સૂરજ એની પાંપણ પણ પલકાવી શકતો નથી,<br /> એની આંખોને ઘડીભર બંધ કરવા એ વિનવી રહ્યો છે.<br /> ચન્દ્રને તો અવળે ગધેડે બેસાડીને<br /> મોઢું કાળું કરીને<br /> ક્યારનો ય દેશવટો દઈ દીધો છે.<br /> આકાશનું પોલું ઢોલ બહેરો પવન વગાડ્યા કરે છે,<br /> ભગવાન સિંહાસન પરથી ઊઠીને ક્યારના ય જતા રહ્યા છે<br /> તેની એને ખબર નથી!<br /> અગ્નિ સદા જીભ પટપટાવીને ખુશામત કરે છે.<br /> શા માટે તેની ય એને સુધ નથી.<br /> સદાના આંધળાની બંધિયાર દૃષ્ટિ જેવું આ જળ<br /> ભક્તિભાવે કોઈકનાં ચરણ પખાળી રહ્યું છે<br /> એવી ભ્રાન્તિમાં શીતળ છે.<br /> વૃદ્ધાની યોનિ જેવો આ અન્ધકાર<br /> કોઈ રહસ્યમાં પ્રવેશવાનું સિંહદ્વાર નથી.<br /> *<br /> કટાઈ ગયેલા સિક્કાની જેમ મેં ફગાવી દીધેલો સમય<br /> હવે તું આંસુથી ધોવા બેઠી છે?<br /> પથ્થરની ગુપ્ત શિરાઓમાં ગુંજતા મારા લોહીને<br /> તું હજી તારા સ્પર્શથી છંછેડશે?<br /> દર્પણને સોંપેલા મારા પારદર્શી શૂન્ય પર<br /> તું તારા પ્રતિબિમ્બનો પહેરો ગોઠવશે?<br /> તારા શહેરનાં પૂતળાંઓ વચ્ચે વહેંચી આપેલી<br /> મારી અમરતા<br /> તું તારા અસ્થિમાં કંડારી લેશે?<br /> ઉડાઉ પવનને ખેરાત કરેલી મારી હયાતી<br /> તું તારા માદળિયામાં સંભરી લેશે?<br /> મારા મરણના પરિપક્વ ફળને ય તું<br /> તારા દન્તદંશથી કોરી નાખવાની હામ ભીડશે?<br /> *<br /> સમ્ભવ છે કે મારા એકાન્તનો એક છેડો<br /> હજી તારા આંસુના કિનારાને અડીને પડ્યો હોય;<br /> મારા શબ્દનો પાછો નહિ વળી શકેલો એકાદ પડઘો<br /> તારા મૌન સાથે માથું પટકતો હોય;<br /> તેં સ્વેચ્છાએ વિખેરેલી મારા હાસ્યની એકાદ પાંખડી<br /> હજી તારા હોઠને વળગી રહી હોય;<br /> મારા નામની એકાદ ખરવી બાકી રહેલી કાંકરી<br /> હજી તારી આંખમાં ખૂંચતી હોય;<br /> તારી સ્મૃતિના રેતાળ રણમાં<br /> હજી મારી એકાદ પગલી ભૂંસવી બાકી રહી ગઈ હોય;<br /> મૃત્યુના સહસ્રછિદ્ર પાત્રમાંથી પડી ગયેલી<br /> મારી એકાદ ક્ષણની<br /> હજી તને ઠોકર વાગતી હોય.<br /> <br /> હવે<br /> હું તારા સ્વપ્નના મહાલયમાં બાદશાહી ઠાઠથી રહું છું.<br /> તારા શ્વાસની વીથિકાઓમાં હું લટાર મારવા નીકળું છું.<br /> મૃગજળના સાગરનાં મોતી<br /> ને પ્રવાલદ્વીપની રાજકન્યાના અધર પરનું સ્મિત<br /> તને નજરાણામાં ધરું છું.<br /> મહાનગરોની નિર્જનતાને તારા પ્રશસ્ત લલાટ પર<br /> રઝળતી મૂકું છું.<br /> બે શબ્દો વચ્ચેના અન્ધકારને<br /> તારા ગાલ પરના તલમાં ઠાંસીને ભરું છું.<br /> ખંડિયેર વચ્ચે ફરતા સાપની જેમ<br /> હું તારી શિરાએ શિરાએ ફરું છું.<br /> તારાં તૂટેલાં સ્વપ્નોનાં અડાબીડ અરણ્યમાં<br /> હું હિંસક પશુની જેમ લપાઈને રહું છું.<br /> મારા મરણના અગ્નિવસ્ત્રથી<br /> તારી લજ્જા ઢાંકતો રહું છું.<br /> <br /> માર્ચ: 1964<br /> &lt;/poem&gt;</div>

MeghaBhavsar