Shnehrashmi at 07:08, 13 April 2024

2024-04-13T07:08:19Z

← Older revision		Revision as of 07:08, 13 April 2024
Line 77:		Line 77:
	{{gap}}કૂચગીતોથી કૂજંતો, ક્યાં ગયો ખત્રીચોક એ?		{{gap}}કૂચગીતોથી કૂજંતો, ક્યાં ગયો ખત્રીચોક એ?
	{{gap}}ચૂનાના પથ્થરો જ્યારે, ચારેક દિવસે, ચળે		{{gap}}ચૂનાના પથ્થરો જ્યારે, ચારેક દિવસે, ચળે
	{{gap}}તળેથી, ચપટું એવું એકાદું ~~ડૂસડું~~ મળે		{{gap}}તળેથી, ચપટું એવું એકાદું ડૂસકું મળે

	{{gap\|6em}}(શાર્દૂલવિક્રીડિત)		{{gap\|6em}}(શાર્દૂલવિક્રીડિત)
Line 91:		Line 91:
	{{gap}}પાયામાંથી જ મારુંયે ગણિત કાચું નીકળ્યું :		{{gap}}પાયામાંથી જ મારુંયે ગણિત કાચું નીકળ્યું :
	{{gap\|5em}}કેટલા દિવસો થયા		{{gap\|5em}}કેટલા દિવસો થયા
	{{gap\|5em}}~~સંભળાયફરીફરી~~...		{{gap\|5em}}સંભળાય ફરી ફરી...
	{{gap\|6em}}*		{{gap\|6em}}*

Line 237:		Line 237:
	{{gap}}સાચે જ?		{{gap}}સાચે જ?
	{{gap}}કરુણાનિધિ, એવા પણ આશીર્વાદ આપો		{{gap}}કરુણાનિધિ, એવા પણ આશીર્વાદ આપો
	{{gap}}કે આ સૃષ્ટિસમસ્ત, નરક યાતનાથી મુક્ત ~~થયા~~!		{{gap}}કે આ સૃષ્ટિસમસ્ત નરક યાતનાથી મુક્ત થાય!

	શ્રી વિષ્ણુ : (હોઠ ફફડે)		શ્રી વિષ્ણુ : (હોઠ ફફડે)

Meghdhanu: +1

2024-04-06T00:10:18Z

New page

{{SetTitle}}
<center><big><big>'''ગરુડપુરાણ'''</big></big></center>

<poem>
[એમાંથી અંશો]

{{gap|6em}}|| ૧ ||
{{gap|5em}}'''નરકમંડલમ્'''
(અંજારના બાબુલાલે અપમૃત્યુ પામેલા પિતા પાછળ,
વગર છાપરાના એક મકાનમાં કથા બેસાડી છે.)

ભટ્ટ : (અનુષ્ટુપ)
{{gap}}ગ્રંથારંભે સ્મરું વિષ્ણુ, વૃક્ષરૂપી સનાતન
{{gap}} મૂળ તે ધર્મ, ને યજ્ઞો ડાળીઓ, ફળ મોક્ષ છે

(ભટ્ટની હવે પછીની સર્વ ઉક્તિઓ સત્યનારાયણની કથાના ઢાળમાં)

{{gap}}ઓ..મ્મ! અપવિત્રઃ પવિત્રો વા
{{gap}}બાજોઠ પર લાલ વસ્ત્ર બિછાવો શ્રીમાન,
{{gap}}પોથી પધરાવો
{{gap}}પોથીને સૂત્ર વડે બાંધો

શ્રોતાઃ૧
{{gap}}ન ખૂલે, ન વંચાય

ભટ્ટ :
{{gap}}નાગરવેલનું લીલું પાન મૂકો,
{{gap}}પાન ઉપર સોપારી મૂકો

શ્રોતા ર :
{{gap}}સોપારી સાથે જરા કાથો, જરા ચૂનો

ભટ્ટ :
{{gap}}રક્તચૂર્ણમ્, શ્વેત ચૂ...ર્ણમ્
{{gap}}તો સૂતજીએ શૌનકાદિ બાવાઓને કહ્યું છે
{{gap}}કે પ્રેતની પાછળ પિંડદાન કરવું
{{gap}}પિંડદાનથી અંગૂઠા જેવડો જીવ
{{gap}}એક હાથ જેવડો થાય છે
{{gap}}યમદૂતો એને કાલપાશથી ખેંચતાં
{{gap}}અને મુદ્ગર વડે ફટકારતાં
{{gap}}સો હજાર જોજન લાંબા યમમાર્ગ પર ચલાવે છે

શ્રોતા ૧ :
{{gap}}ચલાવે રાખો, મહારાજ! ચલાવે રાખો, મહારાજ!

ભટ્ટ : (શ્રોતા ૧ તરફ તાકીને)
{{gap}}જેવી કરણી તેવી ભરણી!
{{gap}}ઘોરા, સુઘોરા, અતિઘોરા, મહાઘોરા,
{{gap}}ઘોરરૂપા, તલાતલા, ભયાનકા
{{gap}}કાલરાત્રિ, ભયોત્કટા અને ચંડા
{{gap}}એવી એવી નરકની દસ કોટિ
{{gap}}ચંડાની નીચે મહાચંડા
{{gap}}તેના પછી ભીમા, ભીષણ, તે સિવાય
{{gap}}કરાલ, વિકરાલ, વજ્ર અખિલાર્તિદા...
{{gap|6em}}*

{{gap|6em}}|| ૨ ||
{{gap|5em}}'''અંજારવર્ણનમ્'''

ભટ્ટ :
{{gap}}સમજ્યાને બાબુલાલ?
{{gap}}શું સમજ્યા બાબુલાલ?
{{gap}}અશ્રુકૂપ, મૂત્રકૂપ અને વિષ્ટાકૂપ નરકોમાં, પાપીઓએ
{{gap}}પોતાનાં જ અશ્રુ અને મૂત્ર
{{gap}}ખોબે ખોબે પીવાં પડે છે!
૦
ગરુડજી : (અનુષ્ટુપ)
{{gap}}મહાનાયક? અંજાર? એવું તે ત્યાં શું છે, પ્રભુ?

શ્રી વિષ્ણુ :
{{gap}}કેવી રીતે પિતા એને ઓળખે? કુંભકાર તો
{{gap}}ફૂટેલી માટલીઓને ઓળખી શકતો નથી
{{gap}}મીરાં કે મહરુન્નીસા ફેર કૈં પડતો નથી

{{gap}}કૂચગીતોથી કૂજંતો, ક્યાં ગયો ખત્રીચોક એ?
{{gap}}ચૂનાના પથ્થરો જ્યારે, ચારેક દિવસે, ચળે
{{gap}}તળેથી, ચપટું એવું એકાદું ડૂસડું મળે

{{gap|6em}}(શાર્દૂલવિક્રીડિત)
{{gap}}‘એમાં શું? ઘરની જ વાત સમજો, સ્હેજે મુઝાશો નહીં!
{{gap}}લ્યો... પાનેતરમાં વિંટાળી નીકળો, વેળા વહી જાય છે’
{{gap}}કન્યા કોડભરી વિદાય કરવા માફો ન કે વેલડી
{{gap}}એકાદો પણ વાંસ કે થઈ શકે કાચી કૂણી પાલખી...
{{gap}}ત્યારે શામળ નામ કોઈ વણિકે ટાણું લીધું સાચવી

અંજારિયો : (અનુષ્ટુપ)
{{gap}}કરાળે સપ્તપાતાળે કેટલા દિવસો થયા?
{{gap}}પાંચ? સાત? મહેતાનું મહેણું સાચું નીકળ્યું :
{{gap}}પાયામાંથી જ મારુંયે ગણિત કાચું નીકળ્યું :
{{gap|5em}}કેટલા દિવસો થયા
{{gap|5em}}સંભળાયફરીફરી...
{{gap|6em}}*

{{gap|6em}}|| ૩ ||
{{gap|5em}}'''ભચાઉવર્ણનમ્'''

ગરુડજી : (અનુષ્ટુપ)
{{gap}}ભચાઉ નામની ભૂંડી છે કેવી નરકાપુરી?

શ્રી વિષ્ણુ :
{{gap}}એકલો ને અટૂલો આ કર કોનો, કળાય છે?
{{gap}}રેખાઓ વાંચી વાંચીને વરતારો કરાય છે
{{gap|6em}}કાનુડો રેત ખાય છે :
{{gap}}મૈયાનાં નયનો જોતાં ને જોતાં રહી જાય છે
{{gap}}મ્હેંદીભીની હથેળીએ
{{gap|6em}}મક્ષિકાઓ વિરાજતી
{{gap}}સીમમાં, ગામ આખામાં, ચિત્તમાં સૂનકાર છે
{{gap}}પ્રેતને મોક્ષ દેવાને, વરાહ-અવતાર છે!

ભટ્ટ :
{{gap}}મરણપથારીએ સૂતેલા જીવ પાસે યમદૂતો
{{gap}}વાંકા મોઢાના, ભયંકર નેત્રોવાળા, નખના આયુધોવાળા
{{gap}}કાગડાનાં પીંછાં જેવા વાળવાળા
{{gap}}સિસોળિયાની જેમ ઊભેલાં રૂંવાડાંવાળા
{{gap}}આવી આવીને દાંત કડકડાવે છે
{{gap|6em}}૦

શ્રી વિષ્ણુ : (અનુષ્ટુપ)
{{gap}}કાગડા-કૂતરાઓને તક નાહક આપવી
{{gap}}નિષ્ઠાવાન જુઓ ઊભા, રાજ્યના કર્મચારીઓ
{{gap}}એકના હાથમાં ઝોલી, ઝોલીમાં કેવું સાચવ્યું
{{gap}}સોનાનાં કંકણોસોતું કુમળું કાંડું કોઈનું

{{gap}}કોઈ ક્હેતાં નથી કોઈ ઊગર્યું પરિવારમાં
{{gap}}તોય તે ડોશીમા રાજી-રાજી, કેવી નવાઈ છે!
{{gap}}બોલ્યાં બોખું હસીને કે આજના અખબારમાં
{{gap}}જોઈ લ્યો છવિઓ મારી, પાને-પાને છપાઈ છે!

{{gap|6em}}*

{{gap|6em}}|| પ ||
{{gap|5em}}વિષ્ણુમોચનમ્

ગરુડજી :
{{gap}}વર્ણનો બહુ સાંભળ્યાં ભગવન્,
{{gap}}હવે નરલોક પ્રત્યક્ષ નિહાળવો છે

શ્રી વિષ્ણુ : (ઢળેલા નેત્રે)
{{gap}}લાચાર છું.

ગરુડજી :
{{gap}}આપ અને લાચાર? હે દ્વારકાધીશ,
{{gap}}ત્રિલોક અને ત્રિકાળ, આપના શ્રીદેહમાં
{{gap}}વિરાજમાન છે!

શ્રી વિષ્ણુ :
{{gap}}મંદિરની તૂટી પડેલી કમાન હેઠળ,
{{gap}}મારાં ચરણ દબાયાં છે, શું કરું?

ગરુડજી : (પીંછાં ક્રોધથી ફરફરે)
{{gap}}હે ગોવર્ધનગિરિધારી!
{{gap}}તુચ્છ કમાનની તે શી વિસાત?

શ્રી વિષ્ણુ :
{{gap}}આ મંદિરોનો ભાર હવે નથી ખમાતો.

{{gap|6em}}*

{{gap|6em}}|| ૭ ||
{{gap|5em}}'''ભુજવર્ણનમ્'''

ભટ્ટ :
{{gap}}પાર્ષદો પાપીઓને ટપોટપ, નરકાગ્નિમાં હોમે છે
{{gap}}—બાબુલાલ! જરા પંખો ફાસ્ટ કરજો!—
{{gap}}વળી અંગોને ચીરી-ચીરીને, રીંગણાની માફક
{{gap}}કઢાઈમાં શેકે છે!
{{gap}}ઠીક યાદ આવ્યું,
{{gap}}એ બાબુલાલ, આજે પ્રસાદમાં શું બનાવ્યું છે?

(શિયાળવાનું રુદન. ગરુડજી ઉપર આસન્ન એવા શ્રી ભગવાન ભુજના ભગવા આકાશમાં પ્રવેશે.)

ગરુડજી :[અનુષ્ટુપ]
{{gap}}મહાબુદ્વિ, મહાવીર, મહાશક્તિ, મહાદ્યુતિ!
{{gap}}અરધી રાતના આ શું? આકાશોમાં અરુણિમા?
{{gap}}વનો ખાંડવનાં અર્જુનાસ્ત્રોથી પ્રજ્વળી રહ્યાં?

શ્રી વિષ્ણુ :
{{gap|6em}}મૃતદેહો બળી રહ્યા
{{gap}}કોઈની હોય કાયા ને ડોકું મુકાય કોઈનું
{{gap}}કોઈની યજ્ઞવેદીમાં હવ્ય હોમાય કોઈનું

{{gap}}સૂકાની સાથમાં આજે લીલુંયે બળી જાય છે
{{gap}}જે થતું અસ્થિફૂલોનું, અશ્રુનું એ જ થાય છે

{{gap|6em}}*

ભટ્ટ :
{{gap}}અગ્નિ સમ તેજસ્વી શીમળાના વૃક્ષ પર
{{gap}}પ્રેતને સાંકળથી બાંધીને
{{gap}}ચંડ-પ્રચંડાદિ યમદૂતો
{{gap}}(હાથ વીંઝીને) મુદ્ગર વડે સટાસટ સટાસટ...
{{gap}}સમજ્યાને બાબુલાલ?

{{gap}}શું સમજ્યા બાબુલાલ?
{{gap}}પછી માથું વગેરે અંગોને કરવત વડે...

ગરુડજી : (અનુષ્ટુપ)
{{gap}}કાપતા પાર્ષદો કેમ કર આ કાયના, પ્રભુ?

શ્રી વિષ્ણુ : (વસંતતિલકા)
{{gap}}ભાંગ્યાં ભડાક દઈને છતછાપરાંઓ
{{gap}}કંદુક શો ઊછળકૂદ કરે કન્હાઈ
{{gap}}મા કુમળા કવચ શી વળી વીંટળાઈ

{{gap}}ખાસ્સા ત્રણેક દિવસો પછી, જેમતેમ
{{gap}}ખોળ્યાં, સુખેથી શિશુ તો બચકારતું’તું
{{gap}}બાઝ્યાં કંઈક સ્તનમંડળ, રક્તબિંદુ

{{gap}}આશ્લેષમાંથી શિશુ કેમ બહાર લેવું?
{{gap}}ગાત્રો અકેક કરતાં અકડાઈ ચાલ્યાં

{{gap|6em}}(અનુષ્ટુપ)
{{gap}}અંતે મુક્ત કર્યું એને માતાની મૃત્યુનાળથી
{{gap}}કાચી કૂંપળને કોઈ ચૂંટી લે જેમ ડાળથી

{{gap|6em}}*

{{gap|6em}}|| ૯ ||
{{gap|5em}}'''શ્રવણફલમ્'''
ભટ્ટ :
{{gap}}વ્યાસજીએ સૂતજીને કીધેલું
{{gap}}અને સૂતજીએ શૌનકાદિ બાવાઓને કીધેલું
{{gap}}ગરુડમહાપુરાણ અહીંયાં સમાપ્ત થ... યું...
{{gap}}બોલો શ્રી ગરુડ મહારાજ કી...

શ્રોતાઓ
{{gap}}જય!
{{gap}}(ભટ્ટજી લોટીજીમાં ચમચો રણકાવે, યજમાન વજાડે થાળી, શ્રોતાઓ તાળી, જપિયો શંખ. બરાબર એ જ વખતે બાબુલાલના વગર છાપરાના મકાન ઉપરથી ગરુડજી અને શ્રી વિષ્ણુ પસાર થાય.)

શ્રી વિષ્ણુ :
{{gap}}હે મહાપ્રાજ્ઞ, તમે સહસ્ત્ર વર્ષ મારી તપશ્ચર્યા કરેલી
{{gap}}આ ગૂઢ શાસ્ત્ર તમારે નામે ઓળખાશે

ગરુડજી : (આંખમાં હર્ષનાં આંસુ)
{{gap}}સાચે જ?
{{gap}}કરુણાનિધિ, એવા પણ આશીર્વાદ આપો
{{gap}}કે આ સૃષ્ટિસમસ્ત, નરક યાતનાથી મુક્ત થયા!

શ્રી વિષ્ણુ : (હોઠ ફફડે)

ગરુડજી :
{{gap}}જી? શું કહ્યું?

શ્રી વિષ્ણુ : (હોઠ ફફડે)

ગરુડજી : (શ્રી વિષ્ણુ તરફ ડોક ફેરવીને)
{{gap}}હે વાચસ્પતિ! બ્રહ્માંડો પ્રતીક્ષે છે
{{gap}}આપનો શબ્દ...

શ્રી વિષ્ણુ : (હોઠ ફફડે)
{{gap}}(સંભળાયા કરે કોલાહલ, આરતીનો.)

</poem><br>
{{HeaderNav2
|previous = સોરઠા
|next = ધર્મયુદ્ધ... ?
}}

ઉદયન ઠક્કરનાં ઉત્તમ કાવ્યો/ગરુડપુરાણ - Revision history

Shnehrashmi at 07:08, 13 April 2024

Meghdhanu: +1