https://wiki.ekatrafoundation.org/index.php?action=history&feed=atom&title=%E0%AA%8B%E0%AA%A4%E0%AB%81%E0%AA%97%E0%AB%80%E0%AA%A4%E0%AB%8B%2F%E0%AA%B9%E0%AA%BF%E0%AA%A8%E0%AB%8D%E0%AA%A6%E0%AB%80_%E0%AA%AC%E0%AA%BE%E0%AA%B0%E0%AA%AE%E0%AA%BE%E0%AA%B8%E0%AB%80 2026-05-14T12:12:46Z Revision history for this page on the wiki MediaWiki 1.38.2 https://wiki.ekatrafoundation.org/index.php?title=%E0%AA%8B%E0%AA%A4%E0%AB%81%E0%AA%97%E0%AB%80%E0%AA%A4%E0%AB%8B/%E0%AA%B9%E0%AA%BF%E0%AA%A8%E0%AB%8D%E0%AA%A6%E0%AB%80_%E0%AA%AC%E0%AA%BE%E0%AA%B0%E0%AA%AE%E0%AA%BE%E0%AA%B8%E0%AB%80&diff=36118&oldid=prev 2022-05-06T12:41:23Z

<p>Created page with &quot;{{SetTitle}} {{Heading|હિન્દી બારમાસી|}} {{Poem2Open}} [રામચંદ્રનાં માતા કૌશલ્યાનું બારે...&quot;</p> <p><b>New page</b></p><div>{{SetTitle}}<br /> <br /> {{Heading|હિન્દી બારમાસી|}}<br /> <br /> {{Poem2Open}}<br /> [રામચંદ્રનાં માતા કૌશલ્યાનું બારે માસનું કલ્પાંત કલ્પાયું છે. ગુજરાતમાં જેમ મારુ ગીતોની માફક બહેન-ભાઈનાં ઋતુ-વિયોગનાં ગીતો નથી, તેમ આ પ્રકારનાં માતા-પુત્રનાં વિયોગ-ઋતુગીતો પણ નથી, આપણી બારમાસી કેવળ દંપતીને જ ઉદ્દેશીને રચાઈ છે. મુરાદાબાદ જિલ્લાનું આ ગીત શ્રી રામનરેશ ત્રિપાઠીએ સંગ્રહેલું છે.]<br /> <br /> ચત અયોધ્યા જન મેં રામ, ચન્દન સે લિપવાયે ધામ, <br /> સોરન કલસ ધરે ભરવાય, ધરે ઘટમંડલ <br /> પઠાયે અરી બૈરન કેકૈઈ વન બાલક મેરે! <br /> બસાખે ઋતુ ભીષમ લાજ, પવન ચલત જૈસે બરસત આગ, <br /> જલ બિન તડપત મીન, પિયાસે હોઈહૈ લછમન રામ, <br /> કાઉ બિરિછ તરે, યહી દુખ દીને કૈકેઈ! — પઠાયે.<br /> <br /> જેઠ માસ લૂ લાગત અંગ, રામ લખમણ અરુ સીતા સંગ, <br /> હરિકે ચરન જૈસે કમલ સમાન, ન્યો પજરે ધરતી અસમાન પઠાયે.<br /> <br /> અર્થ<br /> ચૈત્રે રામ અયોધ્યામાં જન્મ્યા. ચંદનથી ઘર લીંપાવ્યું. સુવર્ણના કળશ ભરાવ્યા. ઘટ-મંડલ રચાવ્યું. અરેરે! મારી વૈરિણી કૈકેયીએ મારાં બાળકોને વનમાં મોકલાવ્યાં.<br /> વૈશાખે ઋતુ ભીષણ લાગે છે. અગ્નિ વરસતો હોય તેવો પવન ફૂંકાય છે. હે કૈકેયી! તેં શાને માટે આ દુઃખ દીધું?<br /> જેઠમાં રામ-લક્ષ્મણ અને સીતાને લૂ લાગતી હશે. પ્રભુનાં ચરણો કમલ સમાન છે. અને ધરતી આભ તો અત્યંત પ્રજ્વલી રહ્યાં છે.<br /> <br /> અષાઢ માસ ઘન ગરજે ઘોર લટક બિહંગન કૂકત મોર, <br /> ઠાઢી કૌશલ્યા અવધપુર ધામ, બન ભીંજૈ મેરે લછમન રામ; <br /> કાઊ બિરિછ તરે, યહી દુખ દીને કૈકેઈ! — પઠાયે.<br /> <br /> સાવનમેં સર સાધે તીર, ભૈંપત ગૂંજત ફિરત ભુજંગ; <br /> ઠાઢી કૌશલ્યા અવધપુર ધામ, બન ભીંજે મેરે લછમન રામ, <br /> ઝીમર ઝર લાગૈ. — પઠાયે.<br /> <br /> ભાદોં મેઘા પડે અપાર, ઘર બેટો સગરો સંસાર, <br /> બડી બડી બુઁદિયા બરસત નીર, રૈન અઁધ્યારી કૈસે કરે <br /> ગુજરાન મોયઁ જનમ જરી કે. — પઠાયે.<br /> <br /> કવાર કનાગત લાગય લાગ, દાન કરે સબરી સંસાર, <br /> આજ જો હોતે અયોધ્યામેં લછમનરામ, ન્યોતતી બામ્હન <br /> દેતી દાન થાર ભર મોતી. — પઠાયે.<br /> <br /> કાર્તિક માસ યક હોત દિવારી, ઘર દિવલા પજારે ઘરનારી, <br /> મેરી અયોધ્યા પરી અધ્યારી, નરિ કૈકેઈ તૈને. — પઠાયે.<br /> <br /> આષાઢે ઘન ઘોર ગરજે છે. વિહંગો લટકાં કરે છે. મોરલા ટૌકે છે. કૌશલ્યા અવધપુરમાં ઊભી છે, ને મારા રામલક્ષ્મણ વનમાં ભીંજે છે.<br /> શ્રાવણમાં ભમરા ગુંજે છે. ને સર્પો ફરે છે.<br /> ભાદરવામાં અપાર મેઘ વરસે છે. સઘળો સંસાર ઘેર બેઠો છે. મોટે છાંટે નીર વરસે છે. અંધારી રાત હું કેવી રીતે ગુજારું?<br /> આસોમાં શ્રાદ્ધ સરાય છે. [ઉત્તર હિન્દ તરફ મહિના આપણા કરતાં એક પખવાડિયું આગળ ચાલે છે.] સર્વ સંસાર દાન કરે છે. જો આજ રામ-લક્ષ્મણ આંહીં હોત તો બ્રાહ્મણોને નોતરીને હું થાળ ભરીને મોતીનાં દાન દેત.<br /> કાર્તિકમાં દિવાળી આવી. સ્ત્રીઓ ઘરમાં દીવડા પેટાવે છે, પણ મારી અયોધ્યા અંધારી પડી છે.<br /> <br /> અગહન કુંવર કે કરતી સિંગાર, સિમાતી બસતર સોને કે તાર; <br /> પગ પૈંજન ઔર ખોલો કિવાડ, માથે ચીરા ઝલકતી દાર; <br /> ગલ બૈજન્તી માલા. — પઠાયે.<br /> <br /> પૂસ માસમેં પડે તુષાર, બિન ઓઢના મોરે લછમન રામ, <br /> કૈસે કરે મોં જનમ જરી કે આજ ગુજરાન. — પઠાયે.<br /> <br /> માઘ માસ ઇત હોત વસંત, સુત વિદેશ તન તજ ગયે કંત, <br /> બૈઠે ભરતજી ઢોરે ચૌર. — પઠાયે.<br /> <br /> આજુ જો હોતે અયોધ્યા મેં લછમન રામ, <br /> ગદ્દી સિર મૌર બસંત ધરે જી. — પઠાયે.<br /> <br /> ફાગુલ મેં રસ રાંચત રંગ, બૈઠે ભરતજી ઘૌરેં અબીર; <br /> કિન છિરકુ નાય લછમન રામ. — પઠાયે.<br /> <br /> માગશીર્ષમાં હું કુંવરને માટે શણગાર કરતી. સોનાતારવાળાં વસ્ત્રો સિવડાવતી. માથા પર ઝલકતી પાઘડી અને ગળામાં માળા પહેરાવતી.<br /> પોષે હિમ પડે છે. મારા રામ-લક્ષ્મણ ઓઢણ વિના ધ્રૂજતા હશે, હું કેવી રીતે જન્મ વિતાવું?<br /> માહમાં વસંત આવે છે. પુત્રો વિદેશ છે ને કંથે દેહ તજ્યો છે. ભરતજી બેઠા બેટા (રામની પાદુકાને) ચમ્મર ઢોળે છે.<br /> ફાગણમાં રંગ રુચે છે. ભરતજી બેઠા બેઠા અબીલ ઘોળે છે, પણ રામ-લક્ષ્મણ રંગ છાંટવા હાજર નથી.<br /> <br /> {{Poem2Close}}</div>

MeghaBhavsar