https://wiki.ekatrafoundation.org/index.php?action=history&feed=atom&title=%E0%AA%95%E0%AA%B5%E0%AA%BF%E0%AA%B6%E0%AB%8D%E0%AA%B0%E0%AB%80_%E0%AA%B0%E0%AA%BE%E0%AA%9C%E0%AB%87%E0%AA%B6_%E0%AA%AA%E0%AA%82%E0%AA%A1%E0%AB%8D%E0%AA%AF%E0%AA%BE%E0%AA%A8%E0%AB%80_%E0%AA%95%E0%AA%B5%E0%AA%BF%E0%AA%A4%E0%AA%BE%2F%E0%AB%A7%E0%AA%B0._%E0%AA%98%E0%AA%B0%E0%AA%A8%E0%AA%BE%E0%AA%82_%E0%AA%95%E0%AA%BE%E0%AA%B5%E0%AB%8D%E0%AA%AF%E0%AB%8Bકવિશ્રી રાજેશ પંડ્યાની કવિતા/૧ર. ઘરનાં કાવ્યો - Revision history2026-05-23T08:52:14ZRevision history for this page on the wikiMediaWiki 1.38.2https://wiki.ekatrafoundation.org/index.php?title=%E0%AA%95%E0%AA%B5%E0%AA%BF%E0%AA%B6%E0%AB%8D%E0%AA%B0%E0%AB%80_%E0%AA%B0%E0%AA%BE%E0%AA%9C%E0%AB%87%E0%AA%B6_%E0%AA%AA%E0%AA%82%E0%AA%A1%E0%AB%8D%E0%AA%AF%E0%AA%BE%E0%AA%A8%E0%AB%80_%E0%AA%95%E0%AA%B5%E0%AA%BF%E0%AA%A4%E0%AA%BE/%E0%AB%A7%E0%AA%B0._%E0%AA%98%E0%AA%B0%E0%AA%A8%E0%AA%BE%E0%AA%82_%E0%AA%95%E0%AA%BE%E0%AA%B5%E0%AB%8D%E0%AA%AF%E0%AB%8B&diff=66749&oldid=prevMeghdhanu: +12023-11-18T16:28:35Z<p>+1</p>
<p><b>New page</b></p><div><br><br />
<center><big><big>'''ઘરનાં કાવ્યો'''</big></big></center><br />
<poem><br />
૧<br />
રાત પડી છે.<br />
હું મારા ઘરમાં છું. <br />
ના ક્યાંય બહારથી આવ્યો નથી. <br />
અહીં જ છું સવારનો <br />
કે પછી ગઈ રાતનો અહીં જ છું.<br />
<br />
આજે ફરી રાત પડી છે<br />
ને હું મારા ઘરમાં બારી પાસે બેઠો છું <br />
ને જોઉં છું બારીમાંથી બહાર દૂર <br />
દૂર આકાશમાં તારા ટમટમે છે <br />
આમ તો મોટા<br />
પાસે જઈને જોઈએ તો <br />
પણ અહીં બારીમાંથી દેખાય સાવ નાના <br />
નાનકડી બારીમાંથી પાંચ-સાત <br />
તારાનું ઝૂમખું દેખાય એકમેકની અડોઅડ <br />
આમ તો એકમેકથી કેટલાય આઘા.<br />
<br />
કોઈ જોતું હોય કે<br />
આંખ બંધ કરી બેઠું હોય <br />
આમ જ ટમકતા હોય ટ મ ટ મ સવાર સુધી.<br />
<br />
સવાર પડે ઓલવાઈ ન જાય <br />
ક્યાંય સંતાઈ પણ ન જાય <br />
કેવળ દડી જાય પૃથ્વી પર <br />
ને કદાચ મળી જાય <br />
જે બારી પાસે બેઠા બેઠા <br />
આખી રાત જોતું હોય તેની <br />
આંખમાં ઝાકળનાં ટીપાં બની <br />
ટપકતાં ટ પ ટ પ.<br />
<br />
<br />
ર<br />
તમે ક્યાં જઈ શકવાના જઈ જઈને કેટલે દૂર ? <br />
આ ઘરથી તો તમે દૂર જઈ શકશો જરૂર<br />
ઘરથી પાદર સુધી પાદરથી ખેતર સુધી ખેતરથી સીમ સુધી <br />
બીજા ગામ સુધી બીજા દેશ સુધી તમે જઈ શકશો ક્યારેક ને ક્યારેક <br />
પણ એની આગળ ક્યાં જઈ શકશો તમે ?<br />
પૃથ્વીની પ્રદક્ષિણા કરીને પાછા આવશો તમે <br />
કોઈ ધૂસર સાંજે ત્યારે<br />
નાટોરની વનલતા સેન જેમ ઘર તો ઊભું હશે એમને એમ <br />
બારસાખે રજતકાય ટેકવી તમારી રાહ જોતું.<br />
<br />
તમે એને ઝટ ઓળખી નહીં શકો એવી હાલત થઈ ગઈ હશે એની.<br />
એય તમને ઓળખી નહીં શકે જોતાવેંત. <br />
તોય તમે એકબીજાને જોઈ હરખાઈ જશો <br />
તરત સમજી જશો એકમેકને જનમોજનમના પ્રેમીઓ જેમ <br />
વળગી પડશો અરસપરસ એ સાંજે <br />
આંખમાં ઝલમલતી ભીંતોના પડછાયા <br />
અને ફળિયાની ધૂળમાં પડેલાં પગલાં છૂટાં પાડી શકાશે નહીં કોઈથી.<br />
<br />
એ રાતે તમે નિરાંતજીવે ઊંઘી શકશો ઘસઘસાટ <br />
અહીંથી ગયા પછી કદાચ પહેલીવાર તમે સપનાં જોઈ શકશો <br />
ઘર વહાલથી તમારી પીઠ થપથપાવતું હશે<br />
ઘરને તો એ રાતેય ઉજાગરો થશે.<br />
<br />
<br />
૩<br />
તમારાં સપનાંની અડોઅડ એક ઘર હોય છે <br />
તમે ઊંઘી ગયા હો ત્યારે એ જાગતું હોય છે <br />
એ ઘરમાં તમે પણ જાગતા હો છો<br />
હરફર કરતા હો છો ઊભા ઊભા પાણી પીતાં હો છો <br />
ટી.વી. ચાલુ કરતા હો છો સપનાં જોતાં હો છો <br />
બારી પાસે બેઠા હો છો ને બેઠાબેઠા ચા પીતાં હો છો <br />
અને છાપું વાંચતા હો છો સવારે<br />
<br />
ખરેખર રાત જામી હોય છે ઘરમાં<br />
ત્યારે સપનામાં પડતી હોય છે સવાર<br />
<br />
સવારની બધીય ધમાલથી દૂર <br />
વરંડામાં ખુરશી નાંખી <br />
છાપું વાંચતાં વાંચતાં ચા પીવાની <br />
ને <br />
ચા પીતાં પીતાં છાપું વાંચવાની <br />
મઝા જ કંઈ ઓર હોય છે.<br />
<br />
દરેક ચૂસકી ચૂસકીએ બોરસલી પર<br />
સક્કરખોરનું ત્વિચ ત્વિચ સંભળાય <br />
એટલે ખાંડ વગરની ચાય તમને ગળીમધ લાગે<br />
<br />
આમ તો તમારા અડોશીપડોશી બધાને <br />
ફક્ત રવિવારે જ આવો લાભ મળતો હોય છે <br />
ને એની મઝા તો પાછા કો’ક કો’ક જ લઈ શકતા હોય છે <br />
જ્યારે તમે એટલા ભાગ્યશાળી છો કે એકસાથે <br />
સવારે ને રાતે બેય વખત હાજર હો છો તમારા ઘરે. <br />
<br />
ઘર આમ સહેજમાં પીછો છોડતું નથી એનું <br />
ઘરથી જે દૂર દૂર હોય છેને તેનું.<br />
<br />
<br />
૪<br />
આ પૃથ્વી ભલેને ગમે તેટલી ફર્યા કરે એની ધરી પર<br />
ઘર તો ત્યાં ને ત્યાં જ હોય છે હંમેશ હર.<br />
<br />
પૃથ્વીમાં તો તમે ધોળે દિવસેય ગમે ત્યાં ભૂલા પડો <br />
જંગલમાં અથડાવ અડાબીડ બધા રસ્તા <br />
ગૂંચવાઈ જાય એકબીજામાં બધાં પગલાં ભૂંસાઈ જાય <br />
ને બગીચા કરમાઈ જાય ને નદીઓ સુકાઈ જાય બધી <br />
પછી ચારેકોર ઉજ્જડ મેદાનમાં ચાલ્યા જ કરવું પડે સતત <br />
પહાડોની ચડઊતરથી થાકીને ઠૂંસ નીકળી જાય <br />
છતાંય છેડો આવે નહીં ક્યાંય પૃથ્વીનો <br />
ત્યારે થાય કે ઘર નજીક આવ્યું નથી હજીય<br />
<br />
હજીય ચાલવું પડશે સૂરજ ડૂબે ત્યાં સુધી <br />
ને ચાંદો ઊગે ત્યાં સુધી હજીય ચાલવું પડશે <br />
એકલા એકલા આકાશની ધારે ધારે એક ઘર સુધી <br />
પહોંચવા ચાલતા જ રહેવાનું ઘરને ધ્રુવતારો માની <br />
સતત ચાલ્યા જ કરવાનું સતત દિવસોના દિવસ...<br />
<br />
દિવસે તો તમે ક્યાંય પણ ભૂલા પડી શકતા હો છો પૃથ્વી પર <br />
પણ રાતે તો તમે અંધારામાંય શોધી લેતા હો છો પોતાનું ઘર <br />
ને ઘરનું ડોર ને ફ્રીજની બોટલ ને બાથરૂમની સ્ટોપર <br />
ને પાછા ફરતા પોતાની પથારી પણ <br />
અને પથારીમાં શોધી લેતા હો છો પોતાની સ્ત્રી <br />
જેના હૃદયમાં ઘર ધબકતું હોય છે જીવનભર.<br />
<br />
<br />
૫<br />
ઘરથી શરૂ થતી હોય છે દુનિયા <br />
એમ કહેતા હોય છે દુનિયાભરના બધા પ્રવાસીઓ <br />
પણ ખરેખર તો સૌ પ્રવાસીઓ શોધતા હોય છે એક ઘર <br />
એ પ્રવાસીઓ સિવાય ભાગ્યે જ બીજું કોઈ જાણતું હોય છે અહીં <br />
કોઈ કોઈ પ્રવાસીઓ તો એ પણ ભૂલી ગયા હોય છે કે ક્યાં છે પોતાનું ઘર<br />
અને દર-બ-દર ભટકતા રહેતા હોય છે પોતાના ઘર જેવું ઘર શોધતા.<br />
<br />
તમે જે પ્રવાસીઓને ઊંડા રસપૂર્વક નિહાળતા જુઓ છો કોઈ શહેર <br />
ને શહેરની ગલીઓ ને એનાં ઊંચાં મકાનો ને બગીચા કે <br />
એની જાણીતી સ્કૂલકૉલેજ ને કૉલેજને અડીને વહેતી નદી <br />
ત્યારે ખરેખર તો તે આ બધી બાબતોનો તાળો મેળવતા હોય છે <br />
પોતાના જ એવા કોઈ શહેર સાથે સરખાવીને એમ તમે માનજો.<br />
<br />
ક્યારેક કોઈક પ્રાકૃતિક સ્થળે સનસેટ પૉંઇન્ટ પર ઊંચે બેસી <br />
પગ હલાવતા આ પ્રવાસીઓ ધારીધારીને જોતા હોય છે સૂર્યાસ્ત <br />
ત્યારે ખરેખર તો એ અક્ષાંશ-રેખાંશની ગણતરી કરી <br />
પકડવા માંગતા હોય છે પોતાનો પહેલાનો જૂનો સમય <br />
કે જેને તેઓ છોડીને આવ્યા હોય છે ક્યાંય પાછળ<br />
<br />
આવા હજારો સૂર્યાસ્ત પછી તેઓ<br />
કોઈ પ્રાચીન નગરના સ્થાપત્યને જોવા પહોંચી જતા હોય છે <br />
ને એનાં બાંધકામને લગતા જાતજાતના સવાલો પૂછતા હોય છે <br />
ક્યારેક તો એથીય જૂના કોઈ પ્રાગૈતિહાસિક ખંડેરના અવશેષોને <br />
આજુબાજુમાં કોઈ જોતું ન હોય એમ હાથમાં ઊંચકી <br />
હળવેથી પસવારી લેતા હોય છે પોતાનો બીજો હાથ <br />
ને એમ યાદ કરી લેતા હોય છે <br />
એની નીચે દટાયેલા કૈં કેટલાય હૂંફાળા સ્પર્શો<br />
<br />
વર્ષોનાં વર્ષો વીતી ગયાં પછી આ પ્રવાસીઓ<br />
તમને દરેકેદરેક મ્યૂઝિયમની અચૂક મુલાકાત લેતા જોવા મળશે <br />
જાણે કે ક્યાંય પહોંચવું ન હોય એમ<br />
ખૂબ ધીમે ધીમે ચાલી સાવ ઝીણી નજર કરી<br />
તેઓ અક્કેક વસ્તુની આરપાર ઊતરી જવા માગતા હોય <br />
તેમ જોતા રહે છે શા માટે? એ તમને સમજાવવાની જરાય જરૂર નથી. <br />
અંદર ભલેને સદીઓ જૂનાં અંધારાં ઘેરી વળે ચારેકોર છતાંય <br />
અહીંથી જતા રહેવાનું જરીકેય મન થાય અહીં આ પ્રવાસીઓને.<br />
<br />
બાકી જે બચ્યા છે એમાંથી કેટલાક પ્રવાસીઓ જ એવા હોય છે <br />
કે જે સૂરજના પહેલા કિરણને અજવાળે<br />
પગ મૂકે સાવ નવાનક્કોર ટાપુની ફળદ્રૂપ જમીન પર અને<br />
એમણે કોઈ અજાણ્યો દેશ શોધી કાઢ્યો છે પહેલી વાર <br />
એમ આખી દુનિયા જાણે<br />
પછી તો એ બધા ત્યાં જ ઘર બનાવીને રહેવા માંડે <br />
એને ક્યારેય સપનાંમાં પણ યાદ ન આવે કે એ <br />
પોતાનાં ઘર છોડીને આવ્યા છે છેક અહીં.<br />
<br />
આમ એક દિવસ પોતાનું ઘર છોડીને નીકળેલા બધા પ્રવાસીઓ <br />
એક દિવસ પાછા જરૂર પહોંચી જતા હોય છે પોતપોતાને ઘેર.<br />
</poem><br />
<br><br />
{{HeaderNav2<br />
|previous = ૧૧. રાત્રિસંસાર<br />
|next = ૧૩. ગાંધીસ્મૃતિ<br />
}}</div>Meghdhanu