કુંવરબાઈનું મામેરું/કડવું ૩ - Revision history

MeghaBhavsar at 05:45, 30 October 2021

2021-10-30T05:45:36Z

Atulraval at 14:06, 29 October 2021

2021-10-29T14:06:37Z

← Older revision		Revision as of 14:06, 29 October 2021
Line 38:		Line 38:

	છે લઘુવય નાનો ભરથાર, તે પ્રીછે નહિ કાંઈ વિવેકવિચાર;		છે લઘુવય નાનો ભરથાર, તે પ્રીછે નહિ કાંઈ વિવેકવિચાર;
	કુંવરબાઈને આવ્યું ~~સ્ ાીમંત~~, સાદર વાત ન પૂછે કંથ.{{space}} ૧૧		કુંવરબાઈને આવ્યું સીમંત, સાદર વાત ન પૂછે કંથ.{{space}} ૧૧

	રૂપ દેખીને વહુઅર તણું સાસરિયાં સહુ હરખે ઘણું,		રૂપ દેખીને વહુઅર તણું સાસરિયાં સહુ હરખે ઘણું,
Line 71:		Line 71:

	તવ સાસુને મન કરુણા થઈ, જઈ સ્વામીને વાત જ કહી.		તવ સાસુને મન કરુણા થઈ, જઈ સ્વામીને વાત જ કહી.
	‘રહ્યા સીમંતના થોડા દંન, ~~કુંવરવહ ુ~~ દુખ પામે મંન.{{space}} ૨૨		‘રહ્યા સીમંતના થોડા દંન, કુંવરવહુ દુખ પામે મંન.{{space}} ૨૨

	લખી મોકલો વેવાઈને પત્રઃ જેમતેમ કરીને આવજો અત્ર.’		લખી મોકલો વેવાઈને પત્રઃ જેમતેમ કરીને આવજો અત્ર.’
Line 115:		Line 115:
	</poem>		</poem>

			<br>
	{{HeaderNav2		{{HeaderNav2
	\|previous = કડવું ૨		\|previous = કડવું ૨
	\|next = કડવું ૪		\|next = કડવું ૪
	}}		}}
			<br>

MeghaBhavsar at 05:59, 29 October 2021

2021-10-29T05:59:33Z

← Older revision		Revision as of 05:59, 29 October 2021
Line 1:		Line 1:
	{{SetTitle}}		{{SetTitle}}
	{{Heading\|કડવું ૩\| }}		{{Heading\|કડવું ૩\| }}
			<br>
	<poem>		<poem>
	{{Color\|Blue\|[બે નાનાં કડવાં(કથા-પ્રકરણો)ની ભૂમિકા પછી કથા વેગ પકડે છે : પત્ની અને પુત્રનાં મૃત્યુ નરસિંહને વધુ ભક્તિ-અંતર્મુખ કરે છે. પણ પુત્રી કુંવરબાઈનું મામેરું આવે છે ત્યારે એ શ્રદ્ધાથી બાહ્ય વ્યવહારનો પણ સ્વીકાર કરે છે.		{{Color\|Blue\|[બે નાનાં કડવાં(કથા-પ્રકરણો)ની ભૂમિકા પછી કથા વેગ પકડે છે : પત્ની અને પુત્રનાં મૃત્યુ નરસિંહને વધુ ભક્તિ-અંતર્મુખ કરે છે. પણ પુત્રી કુંવરબાઈનું મામેરું આવે છે ત્યારે એ શ્રદ્ધાથી બાહ્ય વ્યવહારનો પણ સ્વીકાર કરે છે.

MeghaBhavsar at 05:58, 29 October 2021

2021-10-29T05:58:00Z

← Older revision		Revision as of 05:58, 29 October 2021
Line 1:		Line 1:
	{{SetTitle}}		{{SetTitle}}
	{{Heading\|કડવું ૩\| ~~રમણ સોની~~}}		{{Heading\|કડવું ૩\| }}

	<poem>		<poem>

MeghaBhavsar at 05:57, 29 October 2021

2021-10-29T05:57:28Z

← Older revision		Revision as of 05:57, 29 October 2021
Line 3:		Line 3:

	<poem>		<poem>
	[બે નાનાં કડવાં(કથા-પ્રકરણો)ની ભૂમિકા પછી કથા વેગ પકડે છે : પત્ની અને પુત્રનાં મૃત્યુ નરસિંહને વધુ ભક્તિ-અંતર્મુખ કરે છે. પણ પુત્રી કુંવરબાઈનું મામેરું આવે છે ત્યારે એ શ્રદ્ધાથી બાહ્ય વ્યવહારનો પણ સ્વીકાર કરે છે.		{{Color\|Blue\|[બે નાનાં કડવાં(કથા-પ્રકરણો)ની ભૂમિકા પછી કથા વેગ પકડે છે : પત્ની અને પુત્રનાં મૃત્યુ નરસિંહને વધુ ભક્તિ-અંતર્મુખ કરે છે. પણ પુત્રી કુંવરબાઈનું મામેરું આવે છે ત્યારે એ શ્રદ્ધાથી બાહ્ય વ્યવહારનો પણ સ્વીકાર કરે છે.
	પુત્રીની મૂંઝવણમાં, સાસરિયાંનાં આકરાં વચનમાં, વધામણીના પત્રમાં કવિની કથન-કળા કેવી પ્રત્યક્ષ થાય છે એ વાંચીએ..]		પુત્રીની મૂંઝવણમાં, સાસરિયાંનાં આકરાં વચનમાં, વધામણીના પત્રમાં કવિની કથન-કળા કેવી પ્રત્યક્ષ થાય છે એ વાંચીએ..]}}

	(રાગ વેરાડી)		(રાગ વેરાડી)
Line 108:		Line 108:
	પંડ્યો ખોખલો કીધા વિદાય, શીઘ્ર આવ્યા જૂનાગઢ માંહ્ય.{{space}} ૩૪		પંડ્યો ખોખલો કીધા વિદાય, શીઘ્ર આવ્યા જૂનાગઢ માંહ્ય.{{space}} ૩૪

	:::::વલણ		:::::'''વલણ'''

	જૂનાગઢ માંહે ઋષિ આવ્યા, મહેતો લાગ્યા પાય રે.		જૂનાગઢ માંહે ઋષિ આવ્યા, મહેતો લાગ્યા પાય રે.

MeghaBhavsar at 07:20, 27 October 2021

2021-10-27T07:20:44Z

← Older revision		Revision as of 07:20, 27 October 2021
Line 116:		Line 116:

	{{HeaderNav2		{{HeaderNav2
	\|previous = ~~કવિપરિચય~~		\|previous = કડવું ૨
	\|next = ~~સંપાદક-પરિચય~~		\|next = કડવું ૪
	}}		}}

MeghaBhavsar: Created page with "{{SetTitle}} {{Heading|કડવું ૩| રમણ સોની}} [બે નાનાં કડવાં(કથા-પ્રકરણો)ની ભૂમિકા..."

2021-10-27T07:18:56Z

Created page with "{{SetTitle}} {{Heading|કડવું ૩| રમણ સોની}} <poem> [બે નાનાં કડવાં(કથા-પ્રકરણો)ની ભૂમિકા..."

New page

{{SetTitle}}
{{Heading|કડવું ૩| રમણ સોની}}

<poem>
[બે નાનાં કડવાં(કથા-પ્રકરણો)ની ભૂમિકા પછી કથા વેગ પકડે છે : પત્ની અને પુત્રનાં મૃત્યુ નરસિંહને વધુ ભક્તિ-અંતર્મુખ કરે છે. પણ પુત્રી કુંવરબાઈનું મામેરું આવે છે ત્યારે એ શ્રદ્ધાથી બાહ્ય વ્યવહારનો પણ સ્વીકાર કરે છે.
પુત્રીની મૂંઝવણમાં, સાસરિયાંનાં આકરાં વચનમાં, વધામણીના પત્રમાં કવિની કથન-કળા કેવી પ્રત્યક્ષ થાય છે એ વાંચીએ..]

(રાગ વેરાડી)
મહેતે માંડ્યો ગૃહસ્થાશ્રમ, પતિવ્રતા છે નારી પર્મ,
શ્રીદામોદરની સેવા કરે, તિલક, મુદ્રા ને માળા ધરે. {{space}} ૧

સાધુ વેરાગી વૈષ્ણવજંન, શંખ તાલ મૃદંગ અધ્યયંન;
ચોક માંહે તુલસીનું વંન, અહર્નિશ થાયે હરિકીર્તન.{{space}} ૨

નહિ ખેતી, નહિ ઉદ્યમ-વેપાર, હરિભક્તિ માંહે તદાકાર;
જે આવે તે વૈષ્ણવ જમે, ગુણ ગાયે ને દહાડા નિર્ગમે.{{space}} ૩

વિશ્વંભર પૂરું પાડે અન્ન, વિશ્વાસ ઘણો મહેતાને મંન.
બે સંતાન આપ્યાં શ્રીગોપાળ : એક બાળકી ને બીજો બાળ.{{space}} ૪

શામળદાસ કુંવરનું નામ, પરણાવ્યો તે મોટે ઠામ;
કુંવરબાઈ નામે દીકરી, પરણાવી રૂડો વિવાહ કરી.{{space}} ૫

પામ્યાં મરણ પત્ની ને પુત્ર, મહેતાનું ભાંગ્યું ઘરસૂત્ર;
પતિવ્રતા વહુ વિધવા થઈ, સુરસેના પુત્રી એકલી રહી.{{space}} ૬

સ્રી-સુત મરતાં રોયાં લોક, મહેતાને મનમાં નહિ શોક :
‘ભલું થયું ભાંગી જંજાળ, હવે ભજીશું શ્રીગોપાળ.’{{space}} ૭

કુંવરબાઈ પછે મોટી થઈ, આણું આવ્યું ને સાસરે ગઈ;
સસરો શ્રીરંગ મહેતો નામ, મોટું ઘર, કહાવે ભાગ્યવાન.{{space}} ૮

સાસરિયાંને ઘણું અભિમાન, ધન માટે કરે અતિ ગુમાન;
કુંવરબાઈને દુર્બળ ગણે, નણંદ-જેઠાણી વાંકું ભણે :{{space}} ૯

‘આવો, વૈષ્ણવની દીકરી! સાસરવેલ સહુ પાવન કરી.’
કરે ચેષ્ટા સાસુ ગર્વે ભરી, કુંવરબાઈ નવ બોેલે ફરી.{{space}} ૧૦

છે લઘુવય નાનો ભરથાર, તે પ્રીછે નહિ કાંઈ વિવેકવિચાર;
કુંવરબાઈને આવ્યું સ્ ાીમંત, સાદર વાત ન પૂછે કંથ.{{space}} ૧૧

રૂપ દેખીને વહુઅર તણું સાસરિયાં સહુ હરખે ઘણું,
‘નરસિંહ મહેતો છે હરિનો દાસ, તો મોસાળાની શાની આશ?{{space}} ૧૨

કુંવરવહુને હરખ ખરો, મોસાળું કાંઈ ઘેરથી કરો;
દુર્બળની દીકરી રાંકડી, આચાર કરી બાંધો રાખડી.’ {{space}} ૧૩

ન કહાવ્યું પિયર, કોને નવ કહ્યું, પંચમાસી તો એળે ગયું;
સીમંતના રહ્યા થોડા દંન, કુંવરબાઈને ચિંતા મંન.{{space}} ૧૪

ઓશિયાળી દીસે દ્યામણી, વહુઅર આવી સાસુ ભણી;
બોલી અબળા નામી શીશ : ‘બાઈજી! રખે કરો મન રીસ.{{space}} ૧૫

આપણો ગોર પંડ્યો ખોખલો, તેને જૂનાગઢ સુધી મોકલો;
મોકલો લખાવી કંકોતરી;’ ત્યાં સાસુ બોલી ગર્વે ભરી :{{space}} ૧૬

‘વહુઅર! તુંને શું ઘેલું લાગ્યું? મા મૂઈ ત્યારે મહિયર ભાંગ્યું;
જે તાલ વજાડી ગાતો ફરે, ઉદર નાચી-કૂદીને ભરે,{{space}} ૧૭

દારિદ્ર ઘરમાં ફેરા ફરે, તે મોસાળું ક્યાંહાંથી કરે?
જે સગાંથી અર્થ નવ સરે, તેહને શું થાયે નોતરે?{{space}} ૧૮

મહેતાને વહાલું હરિનું નામ, જોવાને મળે આખું ગામ;
તમને પિતાને મળવાનું હેત, અમો ન્યાતમાં થઈએ ફજેત.{{space}} ૧૯

સસરો તમારો લાજે, બાઈ! વણ-આવ્યે સરશે વેવાઈ.’
કુંવરબાઈ તવ આંસુ ભરી સાસુ પ્રત્યે બોલી ફરી :{{space}} ૨૦

‘બાઈજી! બોલતાં શું ફગો? દુર્બળ તો યે પોતાનો સગો;
આંહાં આવી ઠાલો જાશે ફરી, એણે મસે મળીએ પિતા-દીકરી.’{{space}} ૨૧

તવ સાસુને મન કરુણા થઈ, જઈ સ્વામીને વાત જ કહી.
‘રહ્યા સીમંતના થોડા દંન, કુંવરવહ ુ દુખ પામે મંન.{{space}} ૨૨

લખી મોકલો વેવાઈને પત્રઃ જેમતેમ કરીને આવજો અત્ર.’
શ્રીરંગ મહેતો પરમ દયાળ, કાગળ એક લખ્યો તત્કાળ :{{space}} ૨૩

‘સ્વસ્તિ શ્રી જૂનાગઢ ગામ, જે હરિજન-વૈષ્ણવનો વિશ્રામ,
નાગરી નાત તણા શણગાર, સાધુશિરોમણિ પરમ ઉદાર,{{space}} ૨૪

સર્વ ભક્તના એક વૈષ્ણવ મણિ, સદૈવ કૃપા હોય કેશવ તણી,
સર્વ ઉપમાયોગ્ય, કરુણાધામ, છે પાવન નરસિંહનું નામ,{{space}} ૨૫

અહીંયાં સહુ છે કુશલીક્ષેમ, તમો પત્ર લખજો આણી પ્રેમ;
એક વધામણીનો સમાચાર, અમારા ભાગ્ય તણો નહિ પાર :{{space}} ૨૬

કુંવરવહુને આવ્યું સીમંત, અમારી ઉપર ત્રૂઠ્યા ભગવંત;
મહા સુદ સપ્તમી રવિવાર, મુહૂર્ત અમે લીધું નિરધાર.{{space}} ૨૭

તમો તે દહાડે નિશ્ચે આવજો, સગાં-મિત્ર સાથે લાવજો;
ન આણશો કાંઈ મનમાં આશંક, તમો આવ્યે પામ્યા લખટંક.{{space}} ૨૮

ઊજળો સગો આવે બારણે, સોનાનો મેરુ કીજે વારણે;
જો મહેતાજી નહીં આવો તમો, તો ખરેખરા દુભાઈશું અમો.{{space}} ૨૯

આપ્યું પત્ર ગોરના કર માંહ્ય, ખોખલો પંડ્યો કર્યો વિદાય;
કુંવરબાઈએ તેડ્યા ઋષિરાય, એકાંત બેસાડી લાગી પાય :{{space}} ૩૦

‘ત્યાં બે દહાડા પરુણા રહેજો, મહેતાને સમજાવી કહેજો :
કાંઈ મોસાળું સારું લાવજો, સંપત હોય તો આંહાં આવજો.{{space}} ૩૧

કાંઈ નામ થાયે પૃથ્વીતળે, સાસરિયાંનું મહેણું ટળે;
જો અવસર આ સૂનો જશે, તો ભવનું મહેણું મુજને થશે.{{space}} ૩૨

બોલબાણે નણદી મારશે, શત્રુનાં કારજ દિયર સારશે;
રખે કૌતક નાગરી નાતે થાય, છે તમારે માથે વૈકુંઠરાય.’{{space}} ૩૩

પંડ્યો ખોખલો કીધા વિદાય, શીઘ્ર આવ્યા જૂનાગઢ માંહ્ય.{{space}} ૩૪

:::::વલણ

જૂનાગઢ માંહે ઋષિ આવ્યા, મહેતો લાગ્યા પાય રે.
સ્તુતિ-સ્તવન-પૂજા કરી પછે માંડી વાત સુખદાય રે.{{space}} ૩૫

</poem>

{{HeaderNav2
|previous = કવિપરિચય
|next = સંપાદક-પરિચય
}}

← Older revision		Revision as of 05:45, 30 October 2021
Line 13:		Line 13:
	ચોક માંહે તુલસીનું વંન, અહર્નિશ થાયે હરિકીર્તન.{{space}} ૨		ચોક માંહે તુલસીનું વંન, અહર્નિશ થાયે હરિકીર્તન.{{space}} ૨

	નહિ ખેતી, નહિ ઉદ્યમ-વેપાર, હરિભક્તિ માંહે તદાકાર;		નહિ ખેતી, નહિ ઉદ્યમ-વેપાર, હરિભક્તિ માંહે તદાકાર<ref>તદાકાર = તન્મય </ref>;
	જે આવે તે વૈષ્ણવ જમે, ગુણ ગાયે ને દહાડા નિર્ગમે.{{space}} ૩		જે આવે તે વૈષ્ણવ જમે, ગુણ ગાયે ને દહાડા નિર્ગમે.{{space}} ૩

Line 26:		Line 26:

	સ્રી-સુત મરતાં રોયાં લોક, મહેતાને મનમાં નહિ શોક :		સ્રી-સુત મરતાં રોયાં લોક, મહેતાને મનમાં નહિ શોક :
	‘ભલું થયું ભાંગી જંજાળ, હવે ભજીશું શ્રીગોપાળ.’{{space}} ૭		‘ભલું થયું ભાંગી જંજાળ<ref>જંજાલ = સંસારની કડાકૂટ</ref>, હવે ભજીશું શ્રીગોપાળ.’{{space}} ૭

	કુંવરબાઈ પછે મોટી થઈ, આણું આવ્યું ને સાસરે ગઈ;		કુંવરબાઈ પછે મોટી થઈ, આણું આવ્યું ને સાસરે ગઈ;
Line 37:		Line 37:
	કરે ચેષ્ટા સાસુ ગર્વે ભરી, કુંવરબાઈ નવ બોેલે ફરી.{{space}} ૧૦		કરે ચેષ્ટા સાસુ ગર્વે ભરી, કુંવરબાઈ નવ બોેલે ફરી.{{space}} ૧૦

	છે લઘુવય નાનો ભરથાર, તે પ્રીછે નહિ કાંઈ વિવેકવિચાર;		છે લઘુવય નાનો ભરથાર<ref> છે લઘુવય નાનો ભરથાર – પતિ નાની વયનો છે એટલે પરિવારમાં એનો પોતાનો કોઈ અવાજ નથી, કુંવરબાઈને એનો સધિયારો નથી.
	કુંવરબાઈને આવ્યું સીમંત, સાદર વાત ન પૂછે કંથ.{{space}} ૧૧		</ref>, તે પ્રીછે નહિ કાંઈ વિવેકવિચાર;
			કુંવરબાઈને આવ્યું સીમંત<ref>સીમંત = સ્રીની પ્રથમ સગર્ભાવસ્થા પ્રસંગે કરવાનો સંસ્કાર, રીત </ref>, સાદર વાત ન પૂછે કંથ.{{space}} ૧૧

	રૂપ દેખીને વહુઅર તણું સાસરિયાં સહુ હરખે ઘણું,		રૂપ દેખીને વહુઅર તણું સાસરિયાં સહુ હરખે ઘણું,
Line 44:		Line 45:

	કુંવરવહુને હરખ ખરો, મોસાળું કાંઈ ઘેરથી કરો;		કુંવરવહુને હરખ ખરો, મોસાળું કાંઈ ઘેરથી કરો;
	દુર્બળની દીકરી રાંકડી, આચાર કરી બાંધો રાખડી.’ {{space}} ૧૩		દુર્બળની<ref>દુર્બલની = આર્થિક રીતે નબળા કુટુંબની </ref> દીકરી રાંકડી, આચાર કરી બાંધો રાખડી.’ {{space}} ૧૩

	ન કહાવ્યું પિયર, કોને નવ કહ્યું, પંચમાસી તો એળે ગયું;		ન કહાવ્યું પિયર, કોને નવ કહ્યું, પંચમાસી તો એળે ગયું;
	સીમંતના રહ્યા થોડા દંન, કુંવરબાઈને ચિંતા મંન.{{space}} ૧૪		સીમંતના રહ્યા થોડા દંન, કુંવરબાઈને ચિંતા મંન.{{space}} ૧૪

	ઓશિયાળી દીસે દ્યામણી, વહુઅર આવી સાસુ ભણી;		ઓશિયાળી દીસે દ્યામણી<ref>દ્યામણી – દયામણી, લાચાર</ref>, વહુઅર આવી સાસુ ભણી;
	બોલી અબળા નામી શીશ : ‘બાઈજી! રખે કરો મન રીસ.{{space}} ૧૫		બોલી અબળા નામી શીશ : ‘બાઈજી! રખે કરો મન રીસ.{{space}} ૧૫

	આપણો ગોર પંડ્યો ખોખલો, તેને જૂનાગઢ સુધી મોકલો;		આપણો ગોર પંડ્યો ખોખલો, તેને જૂનાગઢ સુધી મોકલો;
	મોકલો લખાવી કંકોતરી;’ ત્યાં સાસુ બોલી ગર્વે ભરી :{{space}} ૧૬		મોકલો લખાવી કંકોતરી;’ ત્યાં સાસુ બોલી ગર્વે ભરી :{{space}} ૧૬

	‘વહુઅર! તુંને શું ઘેલું લાગ્યું? મા મૂઈ ત્યારે મહિયર ભાંગ્યું;		‘વહુઅર! તુંને શું ઘેલું લાગ્યું? મા મૂઈ ત્યારે મહિયર ભાંગ્યું;
Line 62:		Line 63:

	મહેતાને વહાલું હરિનું નામ, જોવાને મળે આખું ગામ;		મહેતાને વહાલું હરિનું નામ, જોવાને મળે આખું ગામ;
	તમને પિતાને મળવાનું હેત, અમો ન્યાતમાં થઈએ ફજેત.{{space}} ૧૯		તમને પિતાને મળવાનું હેત, અમો ન્યાતમાં થઈએ ફજેત<ref>ફ્જેત = બેઆબરૂ </ref>.{{space}} ૧૯

	સસરો તમારો લાજે, બાઈ! વણ-આવ્યે સરશે વેવાઈ.’		સસરો તમારો લાજે, બાઈ! વણ-આવ્યે સરશે વેવાઈ.’
	કુંવરબાઈ તવ આંસુ ભરી સાસુ પ્રત્યે બોલી ફરી :{{space}} ૨૦		કુંવરબાઈ તવ આંસુ ભરી સાસુ પ્રત્યે બોલી ફરી :{{space}} ૨૦

	‘બાઈજી! બોલતાં શું ફગો? દુર્બળ તો યે પોતાનો સગો;		‘બાઈજી! બોલતાં શું ફગો?<ref>ફગો = છકી જાવ છો </ref> દુર્બળ તો યે પોતાનો સગો;
	આંહાં આવી ઠાલો જાશે ફરી, એણે મસે મળીએ પિતા-દીકરી.’{{space}} ૨૧		આંહાં આવી ઠાલો જાશે ફરી, એણે મસે મળીએ પિતા-દીકરી.’{{space}} ૨૧