કુંવરબાઈનું મામેરું/કડવું ૫ - Revision history

MeghaBhavsar at 09:23, 30 October 2021

2021-10-30T09:23:30Z

← Older revision		Revision as of 09:23, 30 October 2021
Line 101:		Line 101:
	ફૂંકશે શંખ ઊભો રહી, એ મોસાળું શું કરે?’		ફૂંકશે શંખ ઊભો રહી, એ મોસાળું શું કરે?’
	વચન વહુઅરનાં સાંભળી, વળતી વડસાસુ ઊચરે :{{space}} ૩૨		વચન વહુઅરનાં સાંભળી, વળતી વડસાસુ ઊચરે :{{space}} ૩૨
	</poem><<br>		</poem><br>

	{{HeaderNav2		{{HeaderNav2

MeghaBhavsar at 09:22, 30 October 2021

2021-10-30T09:22:09Z

← Older revision		Revision as of 09:22, 30 October 2021
Line 101:		Line 101:
	ફૂંકશે શંખ ઊભો રહી, એ મોસાળું શું કરે?’		ફૂંકશે શંખ ઊભો રહી, એ મોસાળું શું કરે?’
	વચન વહુઅરનાં સાંભળી, વળતી વડસાસુ ઊચરે :{{space}} ૩૨		વચન વહુઅરનાં સાંભળી, વળતી વડસાસુ ઊચરે :{{space}} ૩૨
	</poem>		</poem><<br>

	{{HeaderNav2		{{HeaderNav2
Line 107:		Line 107:
	\|next = કડવું ૬		\|next = કડવું ૬
	}}		}}
			<br>

MeghaBhavsar at 09:21, 30 October 2021

2021-10-30T09:21:18Z

← Older revision		Revision as of 09:21, 30 October 2021
Line 10:		Line 10:

	કપટે ભેટી આઘા ખસે, સામગ્રી જોઈજોઈને હસે.		કપટે ભેટી આઘા ખસે, સામગ્રી જોઈજોઈને હસે.
	ઊતરવા ઘર આપ્યું એક, મચ્છર-જૂઆ માંહે અનેક.{{space}} ૨		ઊતરવા ઘર આપ્યું એક, મચ્છર-જૂઆ<ref>જૂઆ-બગાઈઓ = ઢોર (પ્રાણી)ના શરીર પરનાં જીવડાં </ref> માંહે અનેક.{{space}} ૨

	વેવાઈ ગયા ઉતારો કરી, છે હસણી નાત ઘણી નાગરીઃ		વેવાઈ ગયા ઉતારો કરી, છે હસણી નાત ઘણી નાગરીઃ
Line 18:		Line 18:
	મન વિના મહેતાને નમે, ‘સારું થયું જે આવ્યા તમે.’{{space}} ૪		મન વિના મહેતાને નમે, ‘સારું થયું જે આવ્યા તમે.’{{space}} ૪

	માંહોમાંહે કહે નાગરી : ‘મહેતો દીઠે દીઠા હરિ;		માંહોમાંહે કહે નાગરી :‘મહેતો દીઠે દીઠા હરિ;
	સાથ એહનો કેવો છે ફૂટડો! બાઈ, પરમેશ્વર એને ત્રૂઠડો!{{space}} ૫		સાથ એહનો કેવો છે ફૂટડો!<ref>ફૂટડો = સુંદર</ref> બાઈ, પરમેશ્વર એને ત્રૂઠડો!{{space}} ૫

	કુંવરબાઈનું ભાંગ્યું દુઃખ,’ એમ કહીને મરડે મુખ.		કુંવરબાઈનું ભાંગ્યું દુઃખ,’ એમ કહીને મરડે મુખ.
Line 31:		Line 31:

	વેરાગી હરિના ગુણ ગાશે, એટલે મોસાળું પૂરું થાશે!’		વેરાગી હરિના ગુણ ગાશે, એટલે મોસાળું પૂરું થાશે!’
	એમ નાગરી કૌતુક કરે, ઠીઠોલી કરીને પાછી ફરે.{{space}} ૯		એમ નાગરી કૌતુક કરે, ઠીઠોલી<ref>ઠીઠોલી = ઠઠ્ઠા મશ્કરી</ref> કરીને પાછી ફરે.{{space}} ૯

	કુંવરબાઈએ તે જાણી વાત : મોસાળું લઈ આવ્યા તાત;		કુંવરબાઈએ તે જાણી વાત : મોસાળું લઈ આવ્યા તાત;
Line 42:		Line 42:
	કઠણ વચન એવાં સાંભળી, કુંવરબાઈ તવ પાછી વળી :{{space}} ૧૨		કઠણ વચન એવાં સાંભળી, કુંવરબાઈ તવ પાછી વળી :{{space}} ૧૨

	‘નણદી! મચ્છર શો આવડો? પૂંઠેથી, બાઈ! શું બડબડો?		‘નણદી! મચ્છર<ref>મચ્છર = મત્સર, અભિમાન </ref> શો આવડો? પૂંઠેથી, બાઈ! શું બડબડો?
	સુખી પિતા હશે જે તણો, તેની દીકરીને લાભ જ ઘણો.{{space}} ૧૩		સુખી પિતા હશે જે તણો, તેની દીકરીને લાભ જ ઘણો.{{space}} ૧૩

	કોનો પિતા લખેશરી કહાવે, તે માહારે કામ શું આવે?		કોનો પિતા લખેશરી કહાવે, તે માહારે કામ શું આવે?
	રંક પિતા આવ્યો મુજ ઘેર, એક કાપડું સોનાનો મેર.{{space}} ૧૪		રંક પિતા આવ્યો મુજ ઘેર, એક કાપડું સોનાનો મેર.<ref>મેર = મેરુ પર્વત </ref>{{space}} ૧૪

	તમો મન માને તે કહો, એવો પિતા મારો જીવતો રહો.’		તમો મન માને તે કહો, એવો પિતા મારો જીવતો રહો.’
Line 69:		Line 69:
	પિતાજી! કાંઈ ન કરો ઉદ્યમ, તો આ અવસર સચવાશે ક્યમ?{{space}} ૨૧		પિતાજી! કાંઈ ન કરો ઉદ્યમ, તો આ અવસર સચવાશે ક્યમ?{{space}} ૨૧

	નથી લાવ્યા તમે નાડાછડી, નથી મોડ ને કુંકુમની પડી,		નથી લાવ્યા તમે નાડાછડી<ref>નાડાછડી, મોડ વગેરે મંગલ પ્રસંગે જરૂરી સામગ્રી </ref>, નથી મોડ ને કુંકુમની પડી,
	નથી માટલી, ચોળી, ઘાટ, – એમ દરિદ્ર આવ્યું શા માટ?{{space}} ૨૨		નથી માટલી, ચોળી, ઘાટ<ref>ઘાટ = રેશમી સાડી </ref>, – એમ દરિદ્ર આવ્યું શા માટ?{{space}} ૨૨

	કેમ કરી લજ્જા રહેશે, તાત? હું શેં ન મૂઈ મરતે માત?		કેમ કરી લજ્જા રહેશે, તાત? હું શેં ન મૂઈ મરતે માત?
Line 90:		Line 90:
	મહેતે મસ્તક મૂક્યો હાથ : ‘મોસાળું કરશે વૈકુંઠનાથ.{{space}} ૨૮		મહેતે મસ્તક મૂક્યો હાથ : ‘મોસાળું કરશે વૈકુંઠનાથ.{{space}} ૨૮

	પહેરામણી કરવી જેટલી, આસામી લખી લાવો તેટલી;		પહેરામણી કરવી જેટલી, આસામી<ref>આસામી = વ્યક્તિ, મનુષ્યf</ref> લખી લાવો તેટલી;
	લખજો સાસરિયાં સમસ્ત, વીસરજો મા એકે વસ્ત.’{{space}} ૨૯		લખજો સાસરિયાં સમસ્ત, વીસરજો મા એકે વસ્ત.’{{space}} ૨૯

Line 96:		Line 96:
	‘માહરે પિતાએ મોકલી હુંય, લખજો કાગળમાં જોઈએ શુંય.’{{space}} ૩૦		‘માહરે પિતાએ મોકલી હુંય, લખજો કાગળમાં જોઈએ શુંય.’{{space}} ૩૦

	તવ મુખ મરડીને બોલ્યાં સાસુ : ‘શો કાગળ ચીતરવો ફાંસુ?		તવ મુખ મરડીને બોલ્યાં સાસુ : ‘શો કાગળ ચીતરવો ફાંસુ?<ref>ફાંસુ = ફોગટ, વ્યર્થ</ref>
	છાબમાં તુલસીદલ મૂકશે, ઊભો રહીને શંખ ફૂંંકશે!{{space}} ૩૧		છાબમાં તુલસીદલ મૂકશે, ઊભો રહીને શંખ ફૂંંકશે!{{space}} ૩૧
	::::: '''વલણ'''		::::: '''વલણ'''

MeghaBhavsar at 06:07, 29 October 2021

2021-10-29T06:07:50Z

← Older revision		Revision as of 06:07, 29 October 2021
Line 1:		Line 1:
	{{SetTitle}}		{{SetTitle}}
	{{Heading\|કડવું ૫\| ~~રમણ સોની~~}}		{{Heading\|કડવું ૫\|}}

	<poem>		<poem>
	[નાગરોની જીભની કડવાશ, ને પરિવારનો અપમાન ભરેલો અવિવેક કવિએ તીવ્ર રીતે ઉપસાવ્યાં છે; કુંવરબાઈના ધૂંધવાટમાં એની વેદના ઉપસાવી છે, પણ મહેતાજી કેવા સ્વસ્થ છે ! કહે છે : પહેરામણી કરવી જેટલી, આસામી લખાવો એટલી...]		{{Color\|Blue\|[નાગરોની જીભની કડવાશ, ને પરિવારનો અપમાન ભરેલો અવિવેક કવિએ તીવ્ર રીતે ઉપસાવ્યાં છે; કુંવરબાઈના ધૂંધવાટમાં એની વેદના ઉપસાવી છે, પણ મહેતાજી કેવા સ્વસ્થ છે ! કહે છે : પહેરામણી કરવી જેટલી, આસામી લખાવો એટલી...]}}

	(રાગ વેરાડી)		(રાગ વેરાડી)
Line 98:		Line 98:
	તવ મુખ મરડીને બોલ્યાં સાસુ : ‘શો કાગળ ચીતરવો ફાંસુ?		તવ મુખ મરડીને બોલ્યાં સાસુ : ‘શો કાગળ ચીતરવો ફાંસુ?
	છાબમાં તુલસીદલ મૂકશે, ઊભો રહીને શંખ ફૂંંકશે!{{space}} ૩૧		છાબમાં તુલસીદલ મૂકશે, ઊભો રહીને શંખ ફૂંંકશે!{{space}} ૩૧
	વલણ		::::: '''વલણ'''
	ફૂંકશે શંખ ઊભો રહી, એ મોસાળું શું કરે?’		ફૂંકશે શંખ ઊભો રહી, એ મોસાળું શું કરે?’
	વચન વહુઅરનાં સાંભળી, વળતી વડસાસુ ઊચરે :{{space}} ૩૨		વચન વહુઅરનાં સાંભળી, વળતી વડસાસુ ઊચરે :{{space}} ૩૨

MeghaBhavsar: Created page with "{{SetTitle}} {{Heading|કડવું ૫| રમણ સોની}} [નાગરોની જીભની કડવાશ, ને પરિવારનો અપમ..."

2021-10-27T07:56:44Z

Created page with "{{SetTitle}} {{Heading|કડવું ૫| રમણ સોની}} <poem> [નાગરોની જીભની કડવાશ, ને પરિવારનો અપમ..."

New page

{{SetTitle}}
{{Heading|કડવું ૫| રમણ સોની}}

<poem>
[નાગરોની જીભની કડવાશ, ને પરિવારનો અપમાન ભરેલો અવિવેક કવિએ તીવ્ર રીતે ઉપસાવ્યાં છે; કુંવરબાઈના ધૂંધવાટમાં એની વેદના ઉપસાવી છે, પણ મહેતાજી કેવા સ્વસ્થ છે ! કહે છે : પહેરામણી કરવી જેટલી, આસામી લખાવો એટલી...]

(રાગ વેરાડી)
સુણી શ્રીરંગ મહેતો આવ્યા ધાઈ, ભાવે ભેટ્યા બેઉ વેવાઈ;
મળ્યો જમાઈ, જમાઈનો ભ્રાત, મળ્યો સર્વ નાગરનો સાથ.{{space}} ૧

કપટે ભેટી આઘા ખસે, સામગ્રી જોઈજોઈને હસે.
ઊતરવા ઘર આપ્યું એક, મચ્છર-જૂઆ માંહે અનેક.{{space}} ૨

વેવાઈ ગયા ઉતારો કરી, છે હસણી નાત ઘણી નાગરીઃ
‘છે કુંવરબાઈનો વૈષ્ણવ બાપ, દર્શન કરીને ખોઈએ પાપ.’{{space}} ૩

મહેતાને જોવા હરખે ભરી ઘેરઘેરથી ચાલી સુંદરી;
મન વિના મહેતાને નમે, ‘સારું થયું જે આવ્યા તમે.’{{space}} ૪

માંહોમાંહે કહે નાગરી : ‘મહેતો દીઠે દીઠા હરિ;
સાથ એહનો કેવો છે ફૂટડો! બાઈ, પરમેશ્વર એને ત્રૂઠડો!{{space}} ૫

કુંવરબાઈનું ભાંગ્યું દુઃખ,’ એમ કહીને મરડે મુખ.
‘આ બળદ જુઓ મહેતા તણા, બગાઈ શબ્દ કરે છે ઘણા.{{space}} ૬

વજાડશે મંડપમાં ચંગ, નાગરી નાતમાં રહેેશે રંગ;
ઓ ગાંઠડી વળગણીએ લટકે, જોડી તાલની બાંધી પટકે,{{space}} ૭

જુઓ તુલસીકાષ્ઠનો ભારો, – મોસાળામાં શો છે ઉધારો?
આ શંખ મહેતોજી ફૂંકશે, છાબમાં તુલસીપત્ર મૂકશે,{{space}} ૮

વેરાગી હરિના ગુણ ગાશે, એટલે મોસાળું પૂરું થાશે!’
એમ નાગરી કૌતુક કરે, ઠીઠોલી કરીને પાછી ફરે.{{space}} ૯

કુંવરબાઈએ તે જાણી વાત : મોસાળું લઈ આવ્યા તાત;
ઉતાવળી મળવાને ધસી, તવ નણદી બોલી મર્મે હસી :{{space}} ૧૦

‘આ શું પિતાપુત્રીનું હેત! સગાંને આવ્યો કરવા ફજેત;
લજાવ્યું સાત પેઢીનું નામ, સાથે વેરાગીનું શું છે કામ?{{space}} ૧૧

શું મળવા ચાલ્યાં એકલાં? એવા બાપથી નબાપાં ભલાં.’
કઠણ વચન એવાં સાંભળી, કુંવરબાઈ તવ પાછી વળી :{{space}} ૧૨

‘નણદી! મચ્છર શો આવડો? પૂંઠેથી, બાઈ! શું બડબડો?
સુખી પિતા હશે જે તણો, તેની દીકરીને લાભ જ ઘણો.{{space}} ૧૩

કોનો પિતા લખેશરી કહાવે, તે માહારે કામ શું આવે?
રંક પિતા આવ્યો મુજ ઘેર, એક કાપડું સોનાનો મેર.{{space}} ૧૪

તમો મન માને તે કહો, એવો પિતા મારો જીવતો રહો.’
મર્મવચન નણદીને કહી મહેતા પાસે પુત્રી ગઈ.{{space}} ૧૫

દૂર થકી દીઠી દીકરી, મહેતે સમર્યા શ્રી નરહરિ;
અન્યોઅન્ય નયણાં ભરી, ભેટ્યાં બેઉ આદર કરી.{{space}} ૧૬

મસ્તક ઉપર મૂક્યો હાથ, પાસે બેસાડીને પૂછી વાત :
‘કહો, કુંવરબાઈ! કુશલીક્ષેમ? સાસરિયાં રાખે છે ને પ્રેમ?{{space}} ૧૭

જો રૂડો દિવસ આવ્યો, દીકરી! તો મોસાળું કરશે શ્રીહરિ.’
કુંવરબાઈ બોલ્યાં વીનતી : ‘સામગ્રી કાંઈ પાસે નથી; {{space}} ૧૮

કેમ નાગરી નાતમાં રહેશે લાજ? ધન વિના આવ્યા શેં કાજ?
નિર્માલ્ય નિર્ધનનો અવતાર, નિર્ધનનું જીવ્યું ધિક્કાર.{{space}} ૧૯

નિર્ધનનું કહ્યું કો નવ કરે, નિર્ધનનું સહુ કૌતુક કરે;
નિર્ધનને સહુ ઘેલો ગણે, કો નવ રાખે ઊભો આંગણે.{{space}} ૨૦

લોકો બોલાવે દુર્બળ કહી, એથી માઠું કાંઈ બીજું નહીં;
પિતાજી! કાંઈ ન કરો ઉદ્યમ, તો આ અવસર સચવાશે ક્યમ?{{space}} ૨૧

નથી લાવ્યા તમે નાડાછડી, નથી મોડ ને કુંકુમની પડી,
નથી માટલી, ચોળી, ઘાટ, – એમ દરિદ્ર આવ્યું શા માટ?{{space}} ૨૨

કેમ કરી લજ્જા રહેશે, તાત? હું શેં ન મૂઈ મરતે માત?
માતા વિના સૂનો સંસાર, નમાયાંનો શો અવતાર?{{space}} ૨૩

જે બાળકની માતા ગઈ મરી, બાપ-સગાઈ સાથે ઊતરી;
જેમ આથમતા રવિનું તેજ, મા વિના તેવું પિતાનું હેજ.{{space}} ૨૪

સુરભિ મરતાં જેવું વચ્છ, જળ વિના જેમ તરફડે મચ્છ,
ટોળા-વછોહી જેમ મૃગલી, મા વિના તેમ પુત્રી એકલી.{{space}} ૨૫

લવણ વિના જેમ ફીકું અન્ન, ભાવ વિના જેહેવું ભોજંન,
કીકી વિના જેહેવું લોચંન, મા વિના તાતનું તેવું મંન.{{space}} ૨૬

શું કરવા આવ્યા ઉપહાસ? સાથે વેરાગી લાવ્યા પચાસ;
શંખ, તાળ, માળા ને ચંગ : એ મોસાળું કરવાના ઢંગ?{{space}} ૨૭

ન હોય તો પિતાજી! જાઓ ફરી,’ એવું કહીને રોઈ દીકરી.
મહેતે મસ્તક મૂક્યો હાથ : ‘મોસાળું કરશે વૈકુંઠનાથ.{{space}} ૨૮

પહેરામણી કરવી જેટલી, આસામી લખી લાવો તેટલી;
લખજો સાસરિયાં સમસ્ત, વીસરજો મા એકે વસ્ત.’{{space}} ૨૯

વચન મહેતાજીનાં સુણી, કુંવરબાઈ ગઈ સાસુ ભણી :
‘માહરે પિતાએ મોકલી હુંય, લખજો કાગળમાં જોઈએ શુંય.’{{space}} ૩૦

તવ મુખ મરડીને બોલ્યાં સાસુ : ‘શો કાગળ ચીતરવો ફાંસુ?
છાબમાં તુલસીદલ મૂકશે, ઊભો રહીને શંખ ફૂંંકશે!{{space}} ૩૧
વલણ
ફૂંકશે શંખ ઊભો રહી, એ મોસાળું શું કરે?’
વચન વહુઅરનાં સાંભળી, વળતી વડસાસુ ઊચરે :{{space}} ૩૨
</poem>

{{HeaderNav2
|previous = કડવું ૪
|next = કડવું ૬
}}