KhyatiJoshi at 12:14, 26 November 2021

2021-11-26T12:14:07Z

← Older revision		Revision as of 12:14, 26 November 2021
Line 6:		Line 6:
	{{Right\|શા.જ.દ.}}		{{Right\|શા.જ.દ.}}
	<br>		<br>


			{{HeaderNav2
			\|previous = દ્વિસંવાદ
			\|next = દ્વૈતાદ્વૈતવાદ
			}}

KhyatiJoshi: Created page with "{{SetTitle}} '''દ્વૈતવાદ''' : સવિશેષ બ્રહ્મવાદની વિષ્ણુપરક વિચ..."

2021-11-26T07:26:21Z

Created page with "{{SetTitle}} '''દ્વૈતવાદ''' : સવિશેષ બ્રહ્મવાદની વિષ્ણુપરક વિચ..."

New page

{{SetTitle}}

'''દ્વૈતવાદ''' : સવિશેષ બ્રહ્મવાદની વિષ્ણુપરક વિચારધારાઓમાં દ્વૈતવાદ મધ્વસમ્પ્રદાયના પ્રવર્તક શ્રીમન્મધ્વાચાર્ય [જન્મ : ઉડુપી, ૧૧૯૯-૧૩૦૩. સન્યસ્ત લીધા પછી પૂર્ણપ્રજ્ઞ અને વેદાન્તમાં પારંગત થયા પછી આનન્દતીર્થના નામે ઓળખાયા]. તેમના પ્રસ્થાનત્રયી પરના ભાષ્ય-પ્રતિ-પાદિત દ્વિધાતત્ત્વયુક્ત સિદ્ધાન્ત પ્રમાણે : विष्णोर्दोत् जगत्सर्वभाविरासीत् : પરમાત્મામાંથી જગત આવિર્ભૂત હોઈ, પરમાત્મા અને જીવાત્મા ઉભય અનાદિ છે. ઉભયમાં વૃક્ષ-રસ, નદી-સમુદ્ર જેવી વિભિન્નતા છે. જીવ સત્ત્વગુણસમ્પન્ન વિષ્ણુનો દાસ હોઈ, તેની સમતા કરી શકે નહિ. અદ્વૈતવાદની પ્રતિક્રિયા રૂપે ઉદ્ભવેલા આ વાદમાં શ્રુતિ અને તર્ક દ્વારા અભેદનું ખંડન કરી; સંસાર રજ્જુસર્પ ન્યાયે મિથ્યા નથી, જીવ બ્રહ્માનો આભાસ નથી તથા બ્રહ્મ જ એકમાત્ર સત્ નથી એ સિદ્ધ કરવા માટે મધ્વાચાર્યે અદ્વૈતની સ્પષ્ટ પુષ્ટિ કરતાં ઔપનિષદ વાક્યોની દ્વૈતવાદી વ્યાખ્યા કરી. જેમકે तत्त्वमसि ‘તે તું છે’ એમ નહિ, પણ तदीय : (तस्य) त्वम् असि ‘તે તેનો છે’ એટલેકે તેનામાં અને તારામાં ભેદ છે. अयम् आत्मा ब्रह्म – આ આત્મા બ્રહ્મ છે; કિન્તુ મધ્વ પ્રમાણે अयम् आत्मा (जीवात्मा) ब्रह्म (वर्धनशीलः) अस्ति આ જીવાત્મા વર્ધમાન છે. ઈશ્વર-જીવ, ઈશ્વર-જડ, જીવ-જડ, જીવ-જીવ, જડજડ એ નિત્યભેદના પ્રતિપાદનથી આ વાદ પંચભેદવાદ તરીકે ઓળખાય છે. કાયિક-વાચિક-માનસિક ભજન-અનુષ્ઠાન દ્વારા વિષ્ણુને સમર્પિત થવાની ઉપાસના તેમજ જ્ઞાન, આનન્દ અને મુક્તિના તારતમ્યના સિદ્ધાન્તોનું વિશદ નિરૂપણ આ વાદનું મુખ્ય પ્રદાન છે.
{{Right|શા.જ.દ.}}

ગુજરાતી સાહિત્યકોશ ખંડ ૩/અનુક્રમ/દ/દ્વૈતવાદ - Revision history

KhyatiJoshi at 12:14, 26 November 2021

KhyatiJoshi: Created page with "{{SetTitle}} '''દ્વૈતવાદ''' : સવિશેષ બ્રહ્મવાદની વિષ્ણુપરક વિચ..."