ચંદ્રહાસ આખ્યાન/કડવું ૨૨ - Revision history

Meghdhanu: કડવું 22 Formatting Completed

2023-03-07T10:29:39Z

કડવું 22 Formatting Completed

MeghaBhavsar at 11:01, 11 November 2021

2021-11-11T11:01:58Z

← Older revision		Revision as of 11:01, 11 November 2021
Line 11:		Line 11:

	મારમાર કરતો પુરમાં પેઠો ને લોક સામા આવે;		મારમાર કરતો પુરમાં પેઠો ને લોક સામા આવે;
	શુદ્ધ્ય નહિ શરીર પોતાને, મિત્રને નવ બોલાવે.{{space}} ૨		શુદ્ધ્ય<ref>શુધ્ય – ભાન</ref> નહિ શરીર પોતાને, મિત્રને નવ બોલાવે.{{space}} ૨

	પ્રજા સર્વે વિસ્મે પામી, ‘સેનાપતિને ચઢિયો કોપ;		પ્રજા સર્વે વિસ્મે પામી, ‘સેનાપતિને ચઢિયો કોપ;
Line 26:		Line 26:

	‘અષ્ટ મહાસિદ્ધ નવ નિધ મેં ખર્ચી, થયું હશે પિતાને જાણ;’		‘અષ્ટ મહાસિદ્ધ નવ નિધ મેં ખર્ચી, થયું હશે પિતાને જાણ;’
	મદને જાણ્યું જે મુને પિતાજી કાંઈક આપશે લાહાણ.{{space}} ૭		મદને જાણ્યું જે મુને પિતાજી કાંઈક આપશે લાહાણ<ref>લહાણ – આપવું</ref>.{{space}} ૭

	ગાલવ ઋષિએ ગમન કીધું ત્યાંથી : ‘રીસે ચઢ્યો મહારાજ,		ગાલવ ઋષિએ ગમન કીધું ત્યાંથી : ‘રીસે ચઢ્યો મહારાજ,
Line 60:		Line 60:
	વિષની વિષયાનો અક્ષર દીઠો : ‘શું લખતાં કર ન કપાયો?’{{space}} ૧૮		વિષની વિષયાનો અક્ષર દીઠો : ‘શું લખતાં કર ન કપાયો?’{{space}} ૧૮

	‘કર કપાયો.’ વાંક જાણી પુત્રશું ભેટ્યો મળ્યો રે;		‘કર કપાયો.’ વાંક<ref>વાંક – દોષ</ref> જાણી પુત્રશું ભેટ્યો મળ્યો રે;
	પણ અરે રે દીકરીને પરણ્યાથકી, દુઃખે હૃદયાશું બળ્યો રે.{{space}} ૧૯		પણ અરે રે દીકરીને પરણ્યાથકી, દુઃખે હૃદયાશું બળ્યો રે.{{space}} ૧૯
	</poem>		</poem>

MeghaBhavsar: Created page with "{{SetTitle}} {{Heading|કડવું ૨૨|}} {{Color|Blue|[પોતે ધારેલું એનાથી વિપરીત થયેલું જોઈ ધ..."

2021-11-11T04:51:28Z

Created page with "{{SetTitle}} {{Heading|કડવું ૨૨|}} <poem> {{Color|Blue|[પોતે ધારેલું એનાથી વિપરીત થયેલું જોઈ ધ..."

New page

{{SetTitle}}
{{Heading|કડવું ૨૨|}}

<poem>
{{Color|Blue|[પોતે ધારેલું એનાથી વિપરીત થયેલું જોઈ ધૂંધવાયેલો ધૃષ્ટબુદ્ધિ પુત્ર મદનને પાટુ મારીને પછાડી દે છે. સાચી વાતનો ખલાસો થતાં મનમાં દાઝ રાખી પસ્તાય પણ છે.]}}

::::: '''રાગ : કાહાલેરો'''

નારદજી એમ વાણી વેદ : સુણ, અતલિબલ અર્જુન :
પાપી પુરોહિત પુરમાં આવ્યો, રીસે ભર્યાં લોચન.{{space}} ૧

મારમાર કરતો પુરમાં પેઠો ને લોક સામા આવે;
શુદ્ધ્ય નહિ શરીર પોતાને, મિત્રને નવ બોલાવે.{{space}} ૨

પ્રજા સર્વે વિસ્મે પામી, ‘સેનાપતિને ચઢિયો કોપ;
કાગળે લખ્યું તેટલું નવ ખરચ્યું, મદને મર્યાદા કીધી લોપ.’{{space}} ૩

જોવા આવે તે ત્યમ નાસે, ઊભા સેવકને મારે;
ધૂંધવાતો ફૂંફવાતો આવ્યો પાપી રાજદ્વારે. {{space}} ૪

પ્રતિહારે જઈ કહ્યું અંતઃપુરમાં મદનને નામી શીશ :
‘ધૃષ્ટબુદ્ધિ આવ્યા ઓ પેલા, ચઢી છે કાંઈક રીસ.’ {{space}} ૫

પાળે પાગે, અતિ અનુરાગે, પીતાંબર પલવટ વાળી,
પિતાજી સામે સંચરિયો, કરે ગ્રહી પૂજાની થાળી.{{space}} ૬

‘અષ્ટ મહાસિદ્ધ નવ નિધ મેં ખર્ચી, થયું હશે પિતાને જાણ;’
મદને જાણ્યું જે મુને પિતાજી કાંઈક આપશે લાહાણ.{{space}} ૭

ગાલવ ઋષિએ ગમન કીધું ત્યાંથી : ‘રીસે ચઢ્યો મહારાજ,
પિતા-પુત્ર વઢીને મરશે, અહીં રહ્યાનું નહિ કાજ.’{{space}} ૮

ઓઢી ચૂંદડી મીંઢળ હાથે, પીળું પીતાંબર પહેરી,
વિષયા વેગે આવી મળવા, તાત ન જાણ્યો વેરી.{{space}} ૯

દાસ-દાસી ઘરના બ્રાહ્મણ આવ્યા સર્વે મળવા.
પીળું કુસુંબ કેશરિયે વાગે, દેખી અદેખો લાગ્યો બળવા.{{space}} ૧૦

પુત્ર પ્રત્યે ક્રોધ કરીને બોલ્યો, પછાડ્યું પૂજાનું પાત્ર :
‘કહે, કુંવર મૂઢ મૂર્ખ મારા, તેં શત્રુ કીધો જામાત્ર! {{space}} ૧૧

શું કીધું તે રિપુ સંગાથે! તુંને લઈ પૃથ્વીમાં દાટું.’
એવું કહી પાસે જઈ પાપીએ પુત્રને મારી પાટું.{{space}} ૧૨

જેમ ચંદ્ર પડે વ્યોમથી ભોમ, રાહુ ગ્રહી લે જેવો :
તેમ મદન કુંવર મૂર્છાગત કીધો, પિતાપ્રહારે તેવો.{{space}} ૧૩

હાહાકાર થયો મંદિરમાં, દાસ-દાસી ત્રાસે નાહાસે!
ખળભળાટ થયો ખડકી લગે, મંત્રી કાળ સરિખો ભાસે.{{space}} ૧૪

ધીર ધરી ઊઠ્યો સુત સાધુ, પાયે લાગી ઊભો કર જોડ :
‘તમો વિષ્ણુ વિરંચી જેવા મારે, પણ કાઢો કુંવરની ખોડ.{{space}} ૧૫

ગુરુ જેષ્ટ ને પિતામહ તેનું વચન લોપે તે મહાપાપી!
મેં તો તમે લખ્યું તેટલું ખર્ચ્યું, જે કાગળમાં આજ્ઞા આપી.’{{space}} ૧૬

પછે પુત્રે પત્ર આપ્યું શોધીને, બડબડ કરતાં લીધું;
સર્વે દેખતાં શોક સહિત ઉકેલી અવલોકન કીધું.{{space}} ૧૭

વિષની વિષયાનો અક્ષર દીઠો : ‘શું લખતાં કર ન કપાયો?’{{space}} ૧૮

‘કર કપાયો.’ વાંક જાણી પુત્રશું ભેટ્યો મળ્યો રે;
પણ અરે રે દીકરીને પરણ્યાથકી, દુઃખે હૃદયાશું બળ્યો રે.{{space}} ૧૯
</poem>

<br>
{{HeaderNav2
|previous = કડવું ૨૧
|next = કડવું ૨૩
}}
<br>

← Older revision		Revision as of 10:29, 7 March 2023
Line 2:		Line 2:
	{{Heading\|કડવું ૨૨\|}}		{{Heading\|કડવું ૨૨\|}}

	~~<poem>~~
	{{Color\|Blue\|[પોતે ધારેલું એનાથી વિપરીત થયેલું જોઈ ધૂંધવાયેલો ધૃષ્ટબુદ્ધિ પુત્ર મદનને પાટુ મારીને પછાડી દે છે. સાચી વાતનો ખલાસો થતાં મનમાં દાઝ રાખી પસ્તાય પણ છે.]}}		{{Color\|Blue\|[પોતે ધારેલું એનાથી વિપરીત થયેલું જોઈ ધૂંધવાયેલો ધૃષ્ટબુદ્ધિ પુત્ર મદનને પાટુ મારીને પછાડી દે છે. સાચી વાતનો ખલાસો થતાં મનમાં દાઝ રાખી પસ્તાય પણ છે.]}}

	~~:::::~~ '''રાગ : કાહાલેરો'''		{{c\|'''રાગ : કાહાલેરો'''}}

	નારદજી એમ વાણી વેદ : સુણ, અતલિબલ અર્જુન :		{{block center\|<poem>નારદજી એમ વાણી વેદ : સુણ, અતલિબલ અર્જુન :
	પાપી પુરોહિત પુરમાં આવ્યો, રીસે ભર્યાં લોચન.{{space}} ૧		પાપી પુરોહિત પુરમાં આવ્યો, રીસે ભર્યાં લોચન.{{space}} {{r\|૧}}

	મારમાર કરતો પુરમાં પેઠો ને લોક સામા આવે;		મારમાર કરતો પુરમાં પેઠો ને લોક સામા આવે;
	શુદ્ધ્ય<ref>શુધ્ય – ભાન</ref> નહિ શરીર પોતાને, મિત્રને નવ બોલાવે.{{space}} ૨		શુદ્ધ્ય<ref>શુધ્ય – ભાન</ref> નહિ શરીર પોતાને, મિત્રને નવ બોલાવે.{{space}} {{r\|૨}}

	પ્રજા સર્વે વિસ્મે પામી, ‘સેનાપતિને ચઢિયો કોપ;		પ્રજા સર્વે વિસ્મે પામી, ‘સેનાપતિને ચઢિયો કોપ;
	કાગળે લખ્યું તેટલું નવ ખરચ્યું, મદને મર્યાદા કીધી લોપ.’{{space}} ૩		કાગળે લખ્યું તેટલું નવ ખરચ્યું, મદને મર્યાદા કીધી લોપ.’{{space}} {{r\|૩}}

	જોવા આવે તે ત્યમ નાસે, ઊભા સેવકને મારે;		જોવા આવે તે ત્યમ નાસે, ઊભા સેવકને મારે;
	ધૂંધવાતો ફૂંફવાતો આવ્યો પાપી રાજદ્વારે. {{space}} ૪		ધૂંધવાતો ફૂંફવાતો આવ્યો પાપી રાજદ્વારે. {{space}} {{r\|૪}}

	પ્રતિહારે જઈ કહ્યું અંતઃપુરમાં મદનને નામી શીશ :		પ્રતિહારે જઈ કહ્યું અંતઃપુરમાં મદનને નામી શીશ :
	‘ધૃષ્ટબુદ્ધિ આવ્યા ઓ પેલા, ચઢી છે કાંઈક રીસ.’ {{space}} ૫		‘ધૃષ્ટબુદ્ધિ આવ્યા ઓ પેલા, ચઢી છે કાંઈક રીસ.’ {{space}} {{r\|૫}}

	પાળે પાગે, અતિ અનુરાગે, પીતાંબર પલવટ વાળી,		પાળે પાગે, અતિ અનુરાગે, પીતાંબર પલવટ વાળી,
	પિતાજી સામે સંચરિયો, કરે ગ્રહી પૂજાની થાળી.{{space}} ૬		પિતાજી સામે સંચરિયો, કરે ગ્રહી પૂજાની થાળી.{{space}} {{r\|૬}}

	‘અષ્ટ મહાસિદ્ધ નવ નિધ મેં ખર્ચી, થયું હશે પિતાને જાણ;’		‘અષ્ટ મહાસિદ્ધ નવ નિધ મેં ખર્ચી, થયું હશે પિતાને જાણ;’
	મદને જાણ્યું જે મુને પિતાજી કાંઈક આપશે લાહાણ<ref>લહાણ – આપવું</ref>.{{space}} ૭		મદને જાણ્યું જે મુને પિતાજી કાંઈક આપશે લાહાણ<ref>લહાણ – આપવું</ref>.{{space}} {{r\|૭}}

	ગાલવ ઋષિએ ગમન કીધું ત્યાંથી : ‘રીસે ચઢ્યો મહારાજ,		ગાલવ ઋષિએ ગમન કીધું ત્યાંથી : ‘રીસે ચઢ્યો મહારાજ,
	પિતા-પુત્ર વઢીને મરશે, અહીં રહ્યાનું નહિ કાજ.’{{space}} ૮		પિતા-પુત્ર વઢીને મરશે, અહીં રહ્યાનું નહિ કાજ.’{{space}} {{r\|૮}}

	ઓઢી ચૂંદડી મીંઢળ હાથે, પીળું પીતાંબર પહેરી,		ઓઢી ચૂંદડી મીંઢળ હાથે, પીળું પીતાંબર પહેરી,
	વિષયા વેગે આવી મળવા, તાત ન જાણ્યો વેરી.{{space}} ૯		વિષયા વેગે આવી મળવા, તાત ન જાણ્યો વેરી.{{space}} {{r\|૯}}

	દાસ-દાસી ઘરના બ્રાહ્મણ આવ્યા સર્વે મળવા.		દાસ-દાસી ઘરના બ્રાહ્મણ આવ્યા સર્વે મળવા.
	પીળું કુસુંબ કેશરિયે વાગે, દેખી અદેખો લાગ્યો બળવા.{{space}} ૧૦		પીળું કુસુંબ કેશરિયે વાગે, દેખી અદેખો લાગ્યો બળવા.{{space}} {{r\|૧૦}}

	પુત્ર પ્રત્યે ક્રોધ કરીને બોલ્યો, પછાડ્યું પૂજાનું પાત્ર :		પુત્ર પ્રત્યે ક્રોધ કરીને બોલ્યો, પછાડ્યું પૂજાનું પાત્ર :
	‘કહે, કુંવર મૂઢ મૂર્ખ મારા, તેં શત્રુ કીધો જામાત્ર! {{space}} ૧૧		‘કહે, કુંવર મૂઢ મૂર્ખ મારા, તેં શત્રુ કીધો જામાત્ર! {{space}} {{r\|૧૧}}

	શું કીધું તે રિપુ સંગાથે! તુંને લઈ પૃથ્વીમાં દાટું.’		શું કીધું તે રિપુ સંગાથે! તુંને લઈ પૃથ્વીમાં દાટું.’
	એવું કહી પાસે જઈ પાપીએ પુત્રને મારી પાટું.{{space}} ૧૨		એવું કહી પાસે જઈ પાપીએ પુત્રને મારી પાટું.{{space}} {{r\|૧૨}}

	જેમ ચંદ્ર પડે વ્યોમથી ભોમ, રાહુ ગ્રહી લે જેવો :		જેમ ચંદ્ર પડે વ્યોમથી ભોમ, રાહુ ગ્રહી લે જેવો :
	તેમ મદન કુંવર મૂર્છાગત કીધો, પિતાપ્રહારે તેવો.{{space}} ૧૩		તેમ મદન કુંવર મૂર્છાગત કીધો, પિતાપ્રહારે તેવો.{{space}} {{r\|૧૩}}

	હાહાકાર થયો મંદિરમાં, દાસ-દાસી ત્રાસે નાહાસે!		હાહાકાર થયો મંદિરમાં, દાસ-દાસી ત્રાસે નાહાસે!
	ખળભળાટ થયો ખડકી લગે, મંત્રી કાળ સરિખો ભાસે.{{space}} ૧૪		ખળભળાટ થયો ખડકી લગે, મંત્રી કાળ સરિખો ભાસે.{{space}} {{r\|૧૪}}

	ધીર ધરી ઊઠ્યો સુત સાધુ, પાયે લાગી ઊભો કર જોડ :		ધીર ધરી ઊઠ્યો સુત સાધુ, પાયે લાગી ઊભો કર જોડ :
	‘તમો વિષ્ણુ વિરંચી જેવા મારે, પણ કાઢો કુંવરની ખોડ.{{space}} ૧૫		‘તમો વિષ્ણુ વિરંચી જેવા મારે, પણ કાઢો કુંવરની ખોડ.{{space}} {{r\|૧૫}}

	ગુરુ જેષ્ટ ને પિતામહ તેનું વચન લોપે તે મહાપાપી!		ગુરુ જેષ્ટ ને પિતામહ તેનું વચન લોપે તે મહાપાપી!
	મેં તો તમે લખ્યું તેટલું ખર્ચ્યું, જે કાગળમાં આજ્ઞા આપી.’{{space}} ૧૬		મેં તો તમે લખ્યું તેટલું ખર્ચ્યું, જે કાગળમાં આજ્ઞા આપી.’{{space}} {{r\|૧૬}}

	પછે પુત્રે પત્ર આપ્યું શોધીને, બડબડ કરતાં લીધું;		પછે પુત્રે પત્ર આપ્યું શોધીને, બડબડ કરતાં લીધું;
	સર્વે દેખતાં શોક સહિત ઉકેલી અવલોકન કીધું.{{space}} ૧૭		સર્વે દેખતાં શોક સહિત ઉકેલી અવલોકન કીધું.{{space}} {{r\|૧૭}}

	વિષની વિષયાનો અક્ષર દીઠો : ‘શું લખતાં કર ન કપાયો?’{{space}} ૧૮		વિષની વિષયાનો અક્ષર દીઠો : ‘શું લખતાં કર ન કપાયો?’{{space}} {{r\|૧૮}}

	‘કર કપાયો.’ વાંક<ref>વાંક – દોષ</ref> જાણી પુત્રશું ભેટ્યો મળ્યો રે;		‘કર કપાયો.’ વાંક<ref>વાંક – દોષ</ref> જાણી પુત્રશું ભેટ્યો મળ્યો રે;
	પણ અરે રે દીકરીને પરણ્યાથકી, દુઃખે હૃદયાશું બળ્યો રે.{{space}} ૧૯		પણ અરે રે દીકરીને પરણ્યાથકી, દુઃખે હૃદયાશું બળ્યો રે.{{space}} {{r\|૧૯}}
	</poem>		</poem>}}

	<br>		<br>
Line 70:		Line 70:
	}}		}}
	<br>		<br>
			<hr>
			{{reflist}}