https://wiki.ekatrafoundation.org/index.php?action=history&feed=atom&title=%E0%AA%A4%E0%AA%A5%E0%AA%BE%E0%AA%AA%E0%AA%BF%2F%E0%AA%A5%E0%AA%BE%E0%AA%95 2026-04-17T08:09:40Z Revision history for this page on the wiki MediaWiki 1.38.2 https://wiki.ekatrafoundation.org/index.php?title=%E0%AA%A4%E0%AA%A5%E0%AA%BE%E0%AA%AA%E0%AA%BF/%E0%AA%A5%E0%AA%BE%E0%AA%95&diff=16403&oldid=prev 2021-09-17T08:41:33Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="en"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Older revision</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">Revision as of 08:41, 17 September 2021</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l173">Line 173:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">Line 173:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>એતદ્, મે: 1978</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>એતદ્, મે: 1978</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;/poem&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;/poem&gt;</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{{HeaderNav</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|previous = [[તથાપિ/ડુમ્મસ: સમુદ્રદર્શન|ડુમ્મસ: સમુદ્રદર્શન]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|next = [[તથાપિ/કોઈક વાર|કોઈક વાર]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">}}</ins></div></td></tr> </table>

MeghaBhavsar https://wiki.ekatrafoundation.org/index.php?title=%E0%AA%A4%E0%AA%A5%E0%AA%BE%E0%AA%AA%E0%AA%BF/%E0%AA%A5%E0%AA%BE%E0%AA%95&diff=6980&oldid=prev 2021-07-03T10:48:50Z

<p>Created page with &quot;{{SetTitle}} {{Heading|થાક| સુરેશ જોષી}} &lt;poem&gt; હવે મને થાક લાગ્યો છે. તમે માનશો? હું જન...&quot;</p> <p><b>New page</b></p><div>{{SetTitle}}<br /> <br /> {{Heading|થાક| સુરેશ જોષી}}<br /> &lt;poem&gt;<br /> હવે મને થાક લાગ્યો છે.<br /> તમે માનશો? હું જન્મ્યો ત્યારે જ સત્તાવીસેકનો,<br /> અરે કદાચ સિત્તેરનો હોઈશ!<br /> મારો એક પુરાતત્ત્વવિદ્ મિત્ર કહે છે કે<br /> મારા દાંત<br /> હડપ્પા સંસ્કૃતિના મળી આવેલા અસ્થિપિંજરના<br /> દાંતને મળતા આવે છે.<br /> દ્વાપર યુગમાં પકડેલી ગદાના વજનથી<br /> હજી મારો જમણો હાથ કળે છે.<br /> ત્યાર પછી કાંઈ નહિ તો પચાસેક યુદ્ધોમાં<br /> હું હણાયો હોઈશ.<br /> ક્યાંક એકાદ ખાંભી પર<br /> મારું નામ વાંચ્યાનું પણ મને સાંભરે છે.<br /> એમ તો એક વાર કાયરતાનો માર્યો<br /> ખેતરમાં ચાડિયો થઈને<br /> ઊભો રહી ગયો હતો<br /> તો ય ગોળીથી વીંધાઈ ગયો હતો!<br /> હજી કોઈ વાર મારા શ્વાસમાં કોઈકને<br /> પોટેસિયમ સાઇનાઇડની ગન્ધ આવે છે;<br /> પ્રિયતમાને આલંગિન કરવા જતાં<br /> મારા કાંડા પર ત્રોફાયેલી<br /> પાંચ આંકડાની સંખ્યા પર નજર પડતાં<br /> એ બિચારી છળી મરે છે!<br /> આ તો જાણે હજી ગઈ કાલની વાત.<br /> એમ તો મેં ઘણા પાઠ ભજવ્યા છે:<br /> એક વાર ઘર છોડીને ભાગી ગયો<br /> ત્યારે એમ હતું કે<br /> ક્યાંક મારાથી થોડેક આગળ નીકળી ગયેલા<br /> સિદ્ધાર્થનો ભેટો થઈ જશે,<br /> પણ કોઈ મળ્યું નહિ!<br /> <br /> મારી માએ પાડેલાં આંસુનું ઇન્દ્રધનુષ<br /> મેં ત્યારે પૂર્વાકાશમાં જોયું હતું ખરું!<br /> સમજણ આવતાં વાર લાગી,<br /> સમજણ આવી ત્યારે હું હસ્યો:<br /> આ ઘર વગરનાં ઘર!<br /> એમાં કોઈ વસે તોય શું! એને કોઈ છોડે તોય શું!<br /> <br /> પણ કોઈક વાર તો મને લાગે છે કે<br /> હજી હું અન્તરીક્ષમાં જ છું,<br /> છત્રીદળ સાથે પેરેશ્યૂટ બાંધીને<br /> નીચે ઊતરતો હતો,<br /> પણ હજી નીચે ને નીચે ઊતર્યે જ જાઉં છું,<br /> ધરતી જ ક્યાંક અલોપ થઈ ગઈ લાગે છે.<br /> એમ તો જીવતે જીવ ઘણી વાર<br /> ધરતી પગ નીચેથી સરી ગઈ હતી!<br /> પણ આ તો મારી ગેરહાજરીમાં<br /> પૃથ્વીનો પ્રલય થઈ ગયો છે કે શું?<br /> પણ આવું તો કોઈક જ વાર લાગે છે.<br /> બાકી તો બૂટ ઠપકારતો, મારાં પગલાંના<br /> પડઘા ગણતો<br /> હું સૂની શેરીઓમાં ઘણી વાર ચાલતો હોઉં છું.<br /> એમ તો કોઈક વાર મેં મને નવસ્ત્રો<br /> ધ્રૂજતો પણ જોયો છે<br /> ત્યારે ભાંગવા આવેલા કોઈ સામ્રાજ્યના<br /> ચીંથરેહાલ ધ્વજને શરીરે<br /> લપેટીને માંડ બચી ગયો છું!<br /> આ અનેક સાંધાવાળી<br /> થાગડથીગડ નિદ્રા<br /> એ તો કાંઈ આશ્વાસન નથી,<br /> એના છિદ્રમાં થઈને કોઈક વાર એવું કશુંક<br /> મારામાં પ્રવેશી જાય છે<br /> જે મને જ મારાથી અજાણ્યો કરી મૂકે છે!<br /> પછી હું મને શોધવાનો ઉદ્યમ માંડી બેસું છું.<br /> ત્યારે મને મારી કશી એંધાણી મળતી નથી –<br /> થાય છે: આટલું જીવ્યો છતાં ય<br /> ક્યાં ય મારું કશું ચિહ્ન કેમ નથી?<br /> તો શું હું હતો એ જ<br /> ઈશ્વરે કરેલી છેતરપિંડી?<br /> ના, મારે ઈશ્વર સાથે યુદ્ધમાં ઊતરવું નથી;<br /> હોવા ન હોવાની ફિલસૂફી ડહોળવી નથી.<br /> હું તો સમયના કોટકિલ્લામાં છીંડું પાડીને<br /> સમયની બહાર ભાગી છૂટવા ઇચ્છું છું.<br /> પણ સમય મને દાઝી ગયેલી ચામડીની જેમ<br /> ચોંટી રહ્યો છે!<br /> એમ તો કોઈ વાર જીવ્યો છું એક નિરુપદ્રવી<br /> અદનો આદમી થઈને,<br /> આજ્ઞાંકિત બનીને,<br /> પુરાતા પાયાના ચણતરમાં પથ્થર પણ થઈ જોયું છે,<br /> વૃક્ષનાં મૂળની જેમ અન્ધકાર અને ભેજમાં<br /> ગૂંચવાતો પણ રહ્યો છું.<br /> અર્ધી જંદિગી તો ખભે ચઢી બેઠેલાં<br /> દેવદેવલાંને હેઠે ઉતારવામાં ગઈ છે.<br /> એટલે તો કહું છું ને કે<br /> હું ખૂબ થાકી ગયો છું.<br /> કવિઓની શૂન્યની ભ્રામક કલ્પનાએ<br /> મને છેતર્યો છે.<br /> શૂન્ય તો કાચ જેવું બરડ છે.<br /> એની બખોલમાં આરામથી પોઢી જવાશે<br /> એ આશાએ<br /> હું એમાં પેસવા ગયો હતો.<br /> શૂન્યથી હું લોહીલુહાણ થયેલો<br /> આદમી છું.<br /> મરણ એટલે મોક્ષ<br /> એ વાતમાં મને વિશ્વાસ નથી.<br /> મરણ પછી ય સમય તો વળગેલો જ રહે છે<br /> એ મેં મરેલાઓની આંખોમાં જોયું છે.<br /> પછી ગણિત બદલાય છે, એટલું જ!<br /> આ બધો પ્રપંચ ઊભો થયો<br /> ઈશ્વરની ફોસલામણીથી, એની સાથે<br /> જુગાર માંડી બેઠો તેથી.<br /> મને તો હતું કે આવો ધરખમ ખેલાડી<br /> આપણે તો જરૂર હારીશું,<br /> હારવાને નિમિત્તે બધું પાછું વાળીને<br /> છૂટી જઈશું!<br /> <br /> પણ હું તો જીત્યે જ ગયો<br /> પાંચ ઇન્દ્રિયો તો હતી,<br /> બીજી વળગી દશ.<br /> સૌથી પહેલાં તો હોડમાં મૂકી હતી આંખ<br /> હતું કે આંખ જો હારું તો પછી બધું ભુંસાઈ જશે,<br /> પછી હું ય નહિ રહું.<br /> પણ ઈશ્વર ચતુર, મારી વાત પામી ગયો.<br /> મારા મહેરબાન, હું તો એવો જીત્યો,<br /> એવો સજ્જડ જીત્યો કે<br /> ઊઘડી ગઈ એક સાથે હજાર આંખ!<br /> આમ ઈશ્વરે તો ભારે અંચઈ કરી.<br /> છેલ્લે મેં હોડમાં મૂકી વાણી<br /> ને મારું આવી બન્યું,<br /> હું ફરીથી જીત્યો –<br /> પછી તો શબ્દો શબ્દો શબ્દો<br /> ચારે બાજુથી મને ઘેરી વળ્યા શબ્દો.<br /> ઈશ્વર તો હારીને મૂગો થઈ ગયો.<br /> હું શબ્દોથી છૂટવા શબ્દોને ખંખેરું,<br /> એ જોઈને અબુધ લોકો કહે,<br /> ‘આ તો કવિતા કરે છે!’<br /> ઋગ્વેદમાં થઈને બૃહદારણ્યકમાં પેઠો,<br /> ત્યાંથી નીકળ્યો તે ભગવદ્ગીતામાં અટવાયો.<br /> પછી તો મેં કાંઈ વીંધ્યાં છે વન –<br /> પણ શબ્દો પાછળ સંતાવાનું તો ન જ બની શક્યું.<br /> એટલે હું રહ્યો હુંનો હું!<br /> થોડી વધુ ઉપાધિ, થોડાં વધુ વિશેષણો વળગ્યાં<br /> તે નફામાં!<br /> હવે એ બધું ઉપાડતાં થાક લાગ્યો છે.<br /> હવે નથી રહેવું માણસ.<br /> ના, કોઈ ઈશ્વર થવા લલચાવે તો ય<br /> હવે હું ફસાવાનો નથી.<br /> અણુમાંથી વિભુ<br /> અને વિભુમાંથી અણુ થઈને<br /> ફેંકાતો જ રહ્યો છું.<br /> ખણ્ડેર થઈ ગયેલી જગતની રાજધાનીઓની<br /> રજ ચોંટી છે મને,<br /> પ્રલયોને હું શ્વસી ચૂક્યો છું.<br /> હવે થાક લાગ્યો છે.<br /> જોઈએ તો કાચીંડો થઈને કેળનાં પાનની<br /> છાયામાં બેઠો રહીશ,<br /> સરોવર નીચે નાનો શો કાંકરો થઈને<br /> પડ્યો રહીશ,<br /> હોલવાઈ ગયેલા દીપની ધૂમ્રરેખાની જેમ<br /> વિખેરાઈને અદૃશ્ય થઈ જઈશ.<br /> <br /> પણ હવે માણસ થવાનો થાક લાગ્યો છે.<br /> મારી સાથે અટવાઈ અથડાઈને<br /> થાકી ગયેલો મારો પડછાયો<br /> તો ક્યારનો ય મારો સાથ છોડીને<br /> ક્યાંક સરી ગયો છે.<br /> મારે હવે ક્યાંક પગ વાળીને બેસવું છે.<br /> બની શકે તો મારી હજાર આંખો બીડી દેવી છે.<br /> મારી બધી ઇન્દ્રિયોને પાછી વાળી લેવી છે.<br /> મારા વિસ્તરેલા બધા જન્મોને સંકેલી લેવા છે.<br /> મારા અસંખ્ય શબ્દોને<br /> એક ફૂંકે ઉરાડી દેવા છે.<br /> મારે ક્ષણિક થઈને લય પામી જવું છે.<br /> હું આ માણસ થઈને રહેવાના<br /> ઉદ્યમથી થાકી ગયો છું,<br /> થાકી ગયો છું.<br /> હવે બસ.<br /> <br /> એતદ્, મે: 1978<br /> &lt;/poem&gt;</div>

MeghaBhavsar