KhyatiJoshi: Created page with "{{SetTitle}} {{Heading|સૂરજ–પાંદડું વ્રત|}} '''આષાઢની''' અજવાળી અગિયારશે શરૂ થાય. ..."

2022-07-20T12:48:26Z

Created page with "{{SetTitle}} {{Heading|સૂરજ–પાંદડું વ્રત|}} '''આષાઢની''' અજવાળી અગિયારશે શરૂ થાય. <poem>..."

New page

{{SetTitle}}
{{Heading|સૂરજ–પાંદડું વ્રત|}}

'''આષાઢની''' અજવાળી અગિયારશે શરૂ થાય.
<poem>
સૌભાગ્યવતી હંમેશ સૂરજની પૂજા કરે :
સાડા ચાર મહિને એક ટંક જમે :
પિત્તળનાં થાળી વાટકામાં ન જમે : પતરાવળામાં જમે :
વરસાદને લઈને સૂરજ ન ઊગે એટલા દિવસના અપવાસ પડે.
ઊજવણામાં કાંસાનું પદ આપે, રૂપાનો સૂરજનો રથ ને સોનાની સૂરજની મૂર્તિ ને રૂપાનો ચાંદો બ્રાહ્મણને આપે.
વ્રતની કથા આમ કહેવાય છે.
:::::[આ વાર્તા ગુજરાત તરફ કહેવાય છે.]
{{space}}સૂર્યનારાયણ હતા.
{{space}}સૂર્યનારાયણની માએ સૂર્યનારાયણને કહેવા માંડ્યું,
{{space}}ભાઈ, ભાઈ, તમે પરણોને.
{{space}}મા, મારે પરણ્યે ઘણું સંકટ થશે ને,
{{space}}ભાઈ, મારે વૃદ્ધપણું થયું છે ને
{{space}}મારાથી કાંઈ કામ નીપજતાં નથી ને
{{space}}માટે તમે પરણો ને.

{{space}}ત્યારે કહે : વારુસ્તોને.
{{space}}આપણા જોડેના વનમાં એક રન્નાદે છે ને;
{{space}}એક ડોસી છે ને,
{{space}}તમે ત્યાં જઈ કહી આવોને,
{{space}}‘તમારી રન્નાદેને સૂર્યનારાયણ જોડે પરણાવશો ને?’
{{space}}માએ તો જઈને કહ્યું છે ને
{{space}}ડોશીએ તો જવાબ દીધો છે ને કે —

{{space}}“ત્યારે તમારા સૂર્યનારાયણ
{{space}}પૃથ્વી પરક્મા કરવા જાય ને મારી રન્નાદે
{{space}}ઊગતાં ને આથમતાં સુધી ભૂખી મરે ને.”
{{space}}ત્યારે કહે છે, સારું ને.

{{space}}સૂર્યનારાયણ ઊગીને આવ્યા.
{{space}}પોતાની માને પૂછવા લાગ્યા.
{{space}}“ભાઈ, મને તો ના કહીને,
{{space}}એ ને એમ કહેવા લાગ્યાં કે,
{{space}}ઊગતાં ને આથમતાં ભૂખે મરે ને?”
{{space}}સૂર્યનારાયણે કહેવા માંડ્યું ને
{{space}}આપણાં માગાં પાછાં ઠેલ્યાં ને,
{{space}}આપોઆપ હા કે’વડાવું ને!
{{space}}એમણે તો તડકા ને તાપ મેલ્યા ને,
{{space}}માણસ આકળવીકળ કર્યાં ને.
{{space}}કોઠીઓ કલાડાં ભાંગી ગયાં ને
{{space}}તાવડીઓ તૂટી ગઈ ને
{{space}}રન્નાદેની માની તાવડી ભાંગી ગઈ ને
{{space}}રન્નાદેને એમની માએ પૂછવા માંડ્યું ને,
{{space}}બોન, આપણે કોઈની તાવડી ખપે નહિ ને,
{{space}}ભાખરી સારુ તાવડી માટે
{{space}}સૂર્યનારાયણની માને ઘેર જાવ ને!
{{space}}રન્નાદે તો સૂર્યનારાયણને ઘેર ગયાં ને,
{{space}}અમને તમારી તાવડી આલો ને!
{{space}}બાંન, બાંન, તારે મોઢે વાત કરીએ તો તું શું જાણું રે!
{{space}}તારી માને મોકલ ને!
{{space}}રન્નાદે તો ઘેર પાછાં ગયાં ને,
{{space}}મા, મા, મને ના કહીને,
{{space}}બાંન, તું શરત ઓઢમાં શું જાણું ને
{{space}}રન્નાદેની મા સૂર્યનારાયણને ઘેર ગયાં ને,
{{space}}‘તમારી તાવડી આલો ને.’
{{space}}‘ત્યારે ભાંગી ઠીંકરી. લઉં દીકરી.’
{{space}}ત્યારે કહે, ‘વારુસ્તો ને.’
{{space}}હું રન્નાદેને મોકલું છું ને,
{{space}}રન્નાદે તો તાવડી લેવા ગયાં છે ને,
{{space}}રોટલા ઘડી તાવડી પાછી મોકલે છે ને,

{{space}}આકાશમાંથી બે સાંઢિયા સૂર્યનારાયણે મોકલ્યા ને,
{{space}}બીક લાગીને હાથમાંથી તાવડી સરી પડી ને,
{{space}}ત્યારે રન્નાદે વીલે મોઢે ગયાં ને,
{{space}}‘મા, મા, તાવડી ભાંગી ગઈ ને.’
{{space}}‘ત્યારે, બાંન કશી ફિકર નહીં ને,
{{space}}શરતે પઠીશું ને!’
{{space}}ડોશી તો ડોશીને કહેવા ગયાં ને
{{space}}‘તમારી તાવડી ભાંગી ગઈ ને.’
{{space}}‘ત્યારે બોલ્યાં હો તે કબૂલજો ને.’
{{space}}સૂર્યનારાયણ ઊગીને આવ્યા ને,
{{space}}ભાઈ, તાવડી તો ભાંગી ગઈ ને,
{{space}}તમારા તો વિવાહ થયા ને,
{{space}}પૈઠણ થઈ ને,
{{space}}વિવાહ નક્કી કર્યો ને,
{{space}}સૂર્યનારાયણની મા તો કહેવા ગયાં ને,
{{space}}“મારા સૂર્યનારાયણ તો પરણવા આવશે ને.’
{{space}}“તમારી જાદવ કુળની જાન,
{{space}}મારે કશી સગવડ છે નહિ ને.”
{{space}}“વડીઓ પાપડની સોરામણ રાખવી નહિ ને,
{{space}}પીરસાં રાંધવાની સોરામણ રાખવી નહિ ને,
{{space}}સૂર્યનારાયણ પાસે અક્ષેપાતર છે ને;
{{space}}પાંચે પકવાન ઊભરાશે ને
{{space}}નાતજાતો જમી રહેશે ને.

{{space}}સૂર્યનારાયણ લગ્ન નિરધારી પરણવા આવ્યા ને,
{{space}}એમને ઘેર તો તેત્રીસ કરોડ દેવ લઈને આવ્યા ને,
{{space}}રન્નાદેને મંડપમાં પધરાવ્યાં છે ને;
{{space}}ચારે મંગળ પરિપૂર્ણ થઈ રહ્યાં ને,
{{space}}જાન તો ભાવતાં ને ફાવતાં જમે છે ને,
{{space}}તેને કશી ન્યૂન નથી ને,
{{space}}રન્નાદેની માએ મળી એવી યથાશક્તિ પહેરામણી આપી ને,
{{space}}રન્નાદેને વિદાય કર્યાં ને.

{{space}}ત્યારે સૂર્યનારાયણ ઘેર આવ્યા ને,
{{space}}ત્યારે તેમણે જ ઊગવા જવા માંડ્યું ને,
{{space}}રન્નાદેએ કહ્યું : “સાકરનું પાણી પીતા જાવ ને.
{{space}}મારે જમવાની છૂટી થાય ને.’

{{space}}‘હું તો જગતનો પિતા કહેવાઉં ને
{{space}}‘મારે તો કીડીથી કુંજર સુધી પૂરું કરવાનું ને
{{space}}‘મારાથી જમાય નહિ ને.’
{{space}}સૂર્યનારાયણ તેમ કરી ઊગવા ગયા ને,
{{space}}ત્યારે રન્નાદેએ વિચાર કર્યો ને
{{space}}એ કીડી કુંજરનું પૂરું કરે છે ને
{{space}}આજે આપણે નેટુ જોઈએ ને.

{{space}}એક કીડી હશે ને,
{{space}}જતી’તી ડાબલીમાં નાખી ને.
{{space}}રન્નાદેએ નાહી ધોઈ ને ચોખાનો કપાળમાં ચાંલ્લો કર્યો હતો ને,
{{space}}જેવી ડાબલી અડકાવા જાય છે
{{space}}તેમ ચોખાનો દાણો ડાબલીમાં પડી ગયો ને,
{{space}}તેમણે તો કોઠીમાં ડાબલી સંતાડી દીધી ને.
{{space}}સૂર્યનારાયણ તો આથમીને ઘેર આવ્યા ને
{{space}}ત્યારે એમણે તો પૂછવા માંડ્યું :
{{space}}‘તમે બધાનું પૂરું કર્યું?”
{{space}}‘હા, હું તો બધાનું પૂરું કરીને આવ્યો ને.’
{{space}}‘કીડીથી કુંજર સુધી કર્યું છે ને?’
{{space}}‘તમારી જાણમાં હોય તો લાવો ને!’

{{space}}ત્યારે પેલાં તો ધાયાં ધાયાં ડાબલી લઈને આવ્યાં ને,
{{space}}ઓળ છપે ડાબલી ઉઘાડી જોઈ ને
{{space}}કીડી ચોખાનો દાણો ખાતી’તી ને
{{space}}ધીમી રહીને ચોખાનો દાણો વેગળો મેલ્યો ને,
{{space}}ત્યારે સૂર્યનારાયણને ડાબલી બતાવી,
{{space}}તેમણે તો ઉઘાડી ને જુએ તો કીડી મહીં ભૂખી છે ને
{{space}}ત્યારે સૂર્યનારાયણે કહેવા માંડ્યું,
{{space}}“એ તો કીડી ચોખાનો દાણો ખાતી’તી તે તમે આઘો મેલ્યો ને”
{{space}}“ત્યારે જે થાય તે તમે બધું જાણો છો?”
{{space}}“હું તો બધુંયે જાણું ને.”
{{space}}“આપણી પાડોશણમાં છાણાં કોણે લીધાં છે ને?”
{{space}}“થોડાબોલી થઈ જાય છે ને,
{{space}}વત્તાબોલીને માથે પડે છે ને.”

{{space}}સૂર્યનારાયણ તો ઊગવા ગયા ને,
{{space}}ત્યારે પેલી તો સહિયરો પાણી ગયાં ને,
{{space}}તેમની જોડે રન્નાદે પાણી ગયાં છે ને,
{{space}}“અલી ઓ, આમ આવ, તને વાત કહું ને,
{{space}}તારાં છાણાં તો પેલી વત્તાબોલી નથી લઈ જતી
{{space}}પણ થોડાબોલી લઈ જાય ને,
{{space}}તું વત્તાબોલીને ગાળો ભાંડીશ નહીં ને.’
{{space}}“તને કોણ કહ્યું ને?”

{{space}}“મને મારા સૂર્યનારાયણે કહ્યું છે ને.”
{{space}}પેલાં તો કટમકટા લડવા માંડ્યું ને
{{space}}સામાસામી ગાળો ભાંડે છે ને,
{{space}}પાંચ પચાસ ગાળો સૂર્યનારાયણને ભાંડી છે ને.
{{space}}સૂર્યનારાયણ ઊગીને ઘેર આવ્યા ને,
{{space}}તમે ચાડી ખાધી ને,
{{space}}મને ગાળો ભંડાવી ને,
{{space}}માટે તમને શાપ દઉં છું ને,
{{space}}તમે બૈરાંના પેટમાં વાત નહિ ટકે ને,
{{space}}તમે ભભડતાં ભભડતાં રહેશો ને,
{{space}}સંતોષ ને સબૂરી નહિ વળે ને.’

{{space}}એક દહાડો સૂર્યનારાયણ જમ્યા,
{{space}}ને બે ગ્રાસ રહ્યા છે ને;
{{space}}એક ગ્રાસ સાસુ ખાય છે,
{{space}}એક ગ્રાસ રન્નાદે ખાય છે;
{{space}}સૂર્યનારાયણે માને પૂછવા માંડ્યું ને,
{{space}}મા, મા, કેમ સુકાયાં છો ને,

{{space}}‘ભાઈ, ઘરની વાત જાણો છો ને,
{{space}}તમારે કશું અજાણ્યું નથી ને.’
{{space}}‘જુઓ, મારે પરણ્યે બહુ દુઃખ આવ્યું ને.’
{{space}}‘ભાઈ, કશીયે ફિકર નહિ ને.’
{{space}}રન્નાદે એક દહાડો કરગરીને કહેવા લાગી ને,
{{space}}‘હવે ભાઈશા’બ, શાપના અનુગ્રહ કરો ને,
{{space}}બધુંય દુઃખ વેઠાય પણ ભૂખનું દુઃખ વેઠાતું નથી ને,
{{space}}એક ગ્રાસ તમારી મા ખાય છે,
{{space}}ને એક ગ્રાસ હું ખાઉં છું ને,
{{space}}માટે હવે મને અનુગ્રહ કરો ને.’

{{space}}‘તમે મારું વ્રત કરો ને.’
{{space}}‘તમારું વ્રત હું જાણતી નથી ને?’

{{space}}‘સવાત્રણ શેર ચોખાનો લોટ,
{{space}}સવાશેર ઘી,
{{space}}સવાશેર ખાંડ.
{{space}}એના ફીણીને લાડુ કરો,
{{space}}રૂપાનો રથ કરાવો,
{{space}}સૂર્યનારાયણની મૂર્તિ કરાવો,
{{space}}એક પાત્રમાં ફદિયું મેલી ને,
{{space}}મંદિરમાં અર્પણ કરો ને,
{{space}}તો તમને સંતોષ વળશે ને.’

{{space}}પછી રન્નાદેએ વ્રત કર્યું ને
{{space}}છ મહિના વ્રત, વાત સાંભળીને ખાવાનું ને.

{{space}}એમને તો એક દિવસ વાત સાંભળનાર મળે નહિ ને,
{{space}}વનમાં ગૌતમ ઋષિ બેઠા’તા ને,
{{space}}ઋષિના શાપે અહલ્યા શલ્યા હતાં ને,
{{space}}તે શલ્યા અગાડી ઋષિ બેઠેલા છે ને,

{{space}}ત્યાં આગળ રન્નાદે વાત કહેવા ગયાં ને,
{{space}}શલ્યા હતાં તે અહલ્યા થઈ ગયાં ને.

{{space}}બીજે વને ગયાં ને,
{{space}}સીતારામ બેઠાં’તાં ને
{{space}}ત્યાં આગળ સીતારામને વાત કરી ને,
{{space}}સીતામાતાએ વ્રત કર્યાં ને,
{{space}}વનવાસ છોડી અયોધ્યા ગયાં ને;
{{space}}અયોધ્યાની ગાદીએ બેઠાં ને.

{{space}}દુઃખના માર્યાં તારામતી પાણી ભરતાં’તાં ને,
{{space}}હરિશ્ચંદ્ર રાજા પરઘેર મજૂરી કરતા’તા ને,
{{space}}હરિશ્ચંદ્ર રાજા, તારામતી અને રન્નાદે ત્રણે બેઠાં છે ને
{{space}}રન્નાદેએ વાત કહી ને,
{{space}}એમના દુઃખના દહાડા નિવારણ થઈ ગયા ને,
{{space}}સૂર્યનારાયણની સહાયતાએ,
{{space}}એમને એમનાં અમર રાજ મળ્યાં ને.

{{space}}રન્નાદે ઘેર આવ્યાં ને.
{{space}}સૂર્યનારાયણે અખેપાત્ર સામું જોયું ને;
{{space}}એમને મનમાં વિચાર થયો ને;
{{space}}રન્નાદેને નગર જમાડ્યાની વરતી છે ને,
{{space}}એની કૃપાદૃષ્ટિથી અખેપાત્રમાં અન્ન ઊભરાયાં ને,
{{space}}રિદ્ધિસિદ્ધિ બે બારણે થઈ રહીને,
{{space}}સૂર્યનારાયણનાં કરેલાં વ્રત પરિપૂર્ણ થયાં ને,
{{space}}જય સૂર્યનારાયણ!
{{space}}દેવને ફળ્યાં.
{{space}}એવાં માનવીને ફળજો.
</poem>

<br>
{{HeaderNav2
|previous = વાર્તા
|next = ખિલકોડી વહુ
}}

પરિભ્રમણ ખંડ 2/સૂરજ–પાંદડું વ્રત - Revision history

KhyatiJoshi: Created page with "{{SetTitle}} {{Heading|સૂરજ–પાંદડું વ્રત|}} '''આષાઢની''' અજવાળી અગિયારશે શરૂ થાય. ..."