MeghaBhavsar at 05:14, 24 September 2021

2021-09-24T05:14:15Z

← Older revision		Revision as of 05:14, 24 September 2021
Line 291:		Line 291:
	સાંભળ્યાની દેતો કવિ જુબાની.		સાંભળ્યાની દેતો કવિ જુબાની.
	</poem>		</poem>


			{{HeaderNav2
			\|previous = પુનરપિ વિશે — ઉમાશંકર જોશી
			\|next = એક વાછડાને
			}}

Atulraval at 12:46, 14 September 2021

2021-09-14T12:46:26Z

@@ Line 263: / Line 263: @@
 :::	ખુરસી દીવાનશાળામાં
 :::	આપી રૂપિયા ફાળામાં.
 </poem>

Atulraval at 12:44, 14 September 2021

2021-09-14T12:44:06Z

← Older revision		Revision as of 12:44, 14 September 2021
Line 43:		Line 43:
	પણ હજી પ્રભુનો પડછાયો!		પણ હજી પ્રભુનો પડછાયો!
	</poem>		</poem>
			<br>

	{{center\|'''૨'''}}		{{center\|'''૨'''}}
Line 81:		Line 82:
	એમાં એ ન જોતા માનવતા.		એમાં એ ન જોતા માનવતા.
	</poem>		</poem>
			<br>

	{{center\|'''૩'''}}		{{center\|'''૩'''}}
Line 112:		Line 114:
	દોરી લાવે મહંતની વણજાર —		દોરી લાવે મહંતની વણજાર —
	</poem>		</poem>
			<br>

	{{center\|'''૪'''}}		{{center\|'''૪'''}}
Line 133:		Line 136:
	જેમાં જામે સર્વોદય.		જેમાં જામે સર્વોદય.
	</poem>		</poem>
			<br>

	{{center\|'''૫'''}}		{{center\|'''૫'''}}
Line 152:		Line 156:
	કોણ? — પડઘો પોતાનો.		કોણ? — પડઘો પોતાનો.
	</poem>		</poem>
			<br>

	{{center\|'''૬'''}}		{{center\|'''૬'''}}
Line 177:		Line 182:
	::: ...અંતરની ગુફામાં.		::: ...અંતરની ગુફામાં.
	</poem>		</poem>
			<br>

	{{center\|'''૭'''}}		{{center\|'''૭'''}}
Line 230:		Line 236:
	::: દેવા મનુને, મનુજને દયાની પાંખ!		::: દેવા મનુને, મનુજને દયાની પાંખ!
	</poem>		</poem>
			<br>

	{{center\|'''૮'''}}		{{center\|'''૮'''}}

Atulraval: Created page with "{{SetTitle}} {{Heading|દર્શનો વિનોબાનાં|}} {{center|'''નાન્દી'''}} વિશ્વપ્રકાશ બનતા પહે..."

2021-09-14T12:42:59Z

Created page with "{{SetTitle}} {{Heading|દર્શનો વિનોબાનાં|}} {{center|'''નાન્દી'''}} <poem> વિશ્વપ્રકાશ બનતા પહે..."

New page

{{SetTitle}}

{{Heading|દર્શનો વિનોબાનાં|}}

{{center|'''નાન્દી'''}}
<poem>
વિશ્વપ્રકાશ બનતા પહેલાંનો
એક ઝબકતો ઝબકારો:
વિશ્વવારિધિ બનતા પહેલાં
ખરતો ઝાકળનો તારો:
:: અનન્ત—દર્શન મઢનારી
:: ચોખંડી નાની બારી:
સૂર્યપ્રકાશ થકી લીંપાયો
ઉંબરો મોક્ષ તણો: સંચાર
ભક્તગનનમેં ઉમંગ કેરો
કરતો આંખ તણો પલકાર:
:: એ પલકાર વિનોબાનો,
:: ઓમ મહીં ઓછો પાભર કાનો.
</poem>

{{center|'''૧'''}}
<poem>
એ પલકાર વિનોબાનો
એક પાતળી મર્યાદા
સર્જન ને સર્જન વચ્ચે:
બ્રહ્મ અને બાની વચ્ચે:
સમસ્ત પહેલાંનું લગભગ:
::: એ છે દૃગ
જ્ઞાન તણું, આત્મજ્ઞાન પાંગરતાં પહેલાં:
:: સમૃદ્ધિનો મારગ શૂરાનો અટકે
સિદ્ધિ કેરે દ્વાર: અગણિત પગલાં એક તરફ
ને એવરેસ્ટની પેલી પાર
ટોચે પગલું છેલ્લું લટકે:
સર્વવ્યાપ્ત માનસનો છેલ્લો
દિવ્યશતકમાં સરવાળો;
ટકા શતકના નવ્વાણું,
શૂન્ય ગણિતનું જ્યાં ગાણું:
:: એક કિરણ સૂરજમાં ઓછું, જેથી સૂર્ય ભણી
ઊભી નીસરણી
પર ચડતા પગલે ચડે મેંદી પ્રકાશ તણી.
ઋષિ! મુનિ! સાધક
કર્મયોગમાં રઘવાયો;
પણ હજી પ્રભુનો પડછાયો!
</poem>

{{center|'''૨'''}}
<poem>
એની જેવા એની પહેલાં
ચાલ્યા સઘળા પગપાળા; ભજવા ઈશ્વરની માળા
ચાલ્યું અચલિત આસન ધ્યાન તણું.
પહોંચવા પાદર આલોકની ભુલભુલૈયાના,
ઉઘાડવા પડ હૈયાનાં
પૂગ્યા ધામોધામ, ચાલ્યા ગામોગામ, ઉઘાડવા
આગળિયા:
ઘાસનાં છત કે નળિયાં,
છોટાં કે મોટાં ખોરડાં, ઓશરી ગાર કે ઓરડા,
એવું ન મનમાં કે કોઈની ભાંગવી ભીડ,
બીક નહીં કે ભજશે કોઈ, કોઈને ચડશે ચીડ.
::: દિલડે દિલડે દિવ્ય પડ્યો અંગાર
એના હળવા કરવા રાખના ભાર,
દાખલો આપીકા જીવન કેરો
ધમણ બનીને મારે ફૂંક;
આપી દૃષ્ટાંત,
આટલું જીતી છોડતા સ્તવર પ્રાન્ત.
કોઈ ન પૂરી ભૂખ:
એક ઉમેર્યું દુ:ખ, એક ઉમેર્યું સુખ.
::: બુદ્ધ, ઈસાનાં, મોહન કેરાં
પગલાં જાગી જાય, આળસ મરડે,
ધૂળ ખંખેરી ઊભરાય,
કારણ એને કેડી થાય.
જે ગામડે એનાં પગલાં તો રોપાય,
::: કદી ન એનું એ બનશે ફરી
::: (પાંખ કાપતી ભાળી પરી?)
થોભતા ના એ ગામનો જોવા ઉત્કર્ષ;
ચાંપીને સ્પર્શ
પૂર્ણવિરામને પૂછડું આપી
કરતા અલ્પવિરામ;
એટલું સાધીને છોડતા ધામ.
ચાલતા થાય.
ઘાણીએ પ્રગતિની બાંધે જે જનતા
એમાં એ ન જોતા માનવતા.
</poem>

{{center|'''૩'''}}
<poem>
ઊંચે પરોઢનો તારો (એકલતાનું માનસ,)
ધરણીના ઘાઘરાની કોર ભણી ડોલે.
નીચે દડૂકિયું હરીકેઈન ફાનસ
યાત્રા પદ-પ્રતનું પાનું રોજિંદું
કોસ ચાર સુધી ખોલે.
પગદંડી પે દંડીસ્વામી!

યોગીને ન હોય પરિવાર
પણ પાછળ ચાલે લાંબી વણજાર:
સાક્ષર કરવા સાથ વિચાર
::: જેને થાવું
એકલતામાં એકાકાર.
જે જિહ્વા પર બેઠો ડુંગર મૌન તણો
તે જિહ્વાને સાંભળવાને કાજ
::: સાદ ફેંકતા
ચાલ્યાં સાથે ઢોલ-પખાજ:
તંબૂ લાદ્યા જીપ ખટારે
(રામમૂર્તિનું આ સરકસ!)
::: તેને કાજે
વ્યોમ સમું જેને છે છત:
ખુરશી, ગાલીચો ગાદીતકિયા
અભિષેકવ અપરિગ્રહનું વ્રત:
ઉતાવળાં ફરમાનો ગાજે
::: એની સેવામાં
જેણે નાથ્યો, ક્રોધ હણ્યો:
સ્થિતપ્રજ્ઞતાનો જાણ્યો
દોરી લાવે મહંતની વણજાર —
</poem>

{{center|'''૪'''}}
<poem>
— અને જાગતો જયજયકાર.

કંકુ, શ્રીફળ, ફૂલ ગલગોટા,
કમાન આસોપાલવની:
ઘી, દૂધ, સાકર, દાળરોટલા,
સૌરભ આ દુખિયા ભવની
પુનિત પાદમાં રોજ ધરાય;
સઘળું પ્રસાદ સરખું સમજીને,
એને નામે,
પ્રવાસી ભક્તો જો’તું ખાય.

::: જાદુગરથી એના મનમાં
માનવ માટે મોટું સ્થાન;
તોયે રમતા માયા રમતા
દેતો જાદુગરનું ભાન.
વર્તન આટલું ખાતર-મય
જેમાં જામે સર્વોદય.
</poem>

{{center|'''૫'''}}
<poem>
જનમદિવસથી મોક્ષ સુધીમાં
જાણી એક નથી નારી
(પગનું દર્શન લક્ષ્મણ જેવું, દૃગનું
વૈદદ્ય સમું કીધું,
વચ્ચે ના દીધું-લીધું
પાયું-પીધું),
નિર્મળતા એ અવિકારી.
બ્રહ્મચર્ય અણમાપ્યું એનું
::: (પાન અણીશુદ્ધ નાગરવેલનું જી રે!)
પલકઝલકમાં અમાપ્ય થાશે
જ્યારે યોગી મોક્ષાશે.
પુરુષ-પ્રકૃતિ એકમ થાતાં,
અદ્વૈતમાં નર-નારાયણ પથરાતા
પ્રેમપારખું કરશે કોણ?
કોણ? — પડઘો પોતાનો.
</poem>

{{center|'''૬'''}}
<poem>
કુંભ તણા મેળાની વચ્ચે
પ્રશાન્ત ચાલે એ એકાન્ત.
(ગભરુ બાળક ઊભું શાંત
કોનારકના સ્તન-તોરણ નીચે,
ને નિર્ભય, સ્નિગ્ધાહૃદય.)
::: ના પરવા ગિરિની મહમ્મદને,
પરવત આવે મહમ્મદ પાસ.
ત્યજી હિમાલય
ગુફા પધારે ઊભી બજારે,
બનવા એને ગર્ભાલય
લશ્કર જ્યાં જ્યાં નાખે પડાવ.
ક્ષિતિજસમ સૂત્ર જે પથિક તે ગ્રહે બિસ્તરો;
ઊર્ધ્વધર યાત્રીને ખંભે લપેટી રહે
હિમાલય તણી ગુફા.
ચઢણ સાંકડું, પગથિયાં ગ્રહોનાં કરી
::: જાવું સૂર્ય સાથે ભળી.
ગંગાકિનારે બેસનાર ના આ અલગારી;
મઢુલી કોઈ ન લપાઈ જંગલમાં કે ઝાડી.
હજાર નયનો તણી ગરમ બત્તીઓની તળે
સુવાડતો પ્રાણને
::: ...અંતરની ગુફામાં.
</poem>

{{center|'''૭'''}}
<poem>
કોણ ચાલે એની સાથ?

જાણતો ના એ; જાણવા કાજે કર્યું ન ક્યારેય મન.
લશ્કર સાથે હોય ભવાયા, નાચનારીનાં તન;
હીંડતા યોગીનાસરઘસમાંયે!
વરદ પગલાં ખોદનારો એ, આંખમાં પુરાતત્ત્વ,
જોવાનું ના મમત્વ —
કોણ છે એની પાંખમાં? શાને? ક્યાંથી પછાડી?
::: —આંખ ઊંચી કરી, આંખ ઉઘાડી.
રામના ઘેનમાં સાધું:
::: કેફ પોતાનો
કોને ચડાવતો જાય? એને ક્યાંથી પરખાય?
અનુયાયીઓનો કાફલો, એનો કરવો ના અનુસાર;
પૂજાતો સાતે વાર. કાલીને બકરા કેરું રક્ત
રોજ ચડે પણ ક્યાંય અડે નહિ: કાદવ જેનો ભક્ત
અંત્યજ એવો પંકજ જેવો.
::: અખબારીની આંખે ચડ્યાં આ: —-
મંત્રી મહંતનો બારણે બેસી દર્શન વેચતો જાય:
(શિવનો નંદી ટાણે કટાણે નહીં ખાવાનું ખાય!)
ને બ્રહ્મચારીની આંખથી છટક્યું...
::: અંતરાળમાં ચુંબન બટક્યું:
રાણીના ભેખની સાદગી શી ખરચાળ!
ત્યજ્યા રાજાને, વેગળાં કીધાં જેવર કોહીનૂર,
ભક્તિને કાપડે જોબન બાંધ્યાં, નૈવેદ્યના બે દ્રોણ;
કસ ન તૂટશે નાથના સાદે,
કસ ન તૂટશે જબતક ના’વે કૃષ્ણના બંસી સૂર:
::: ભાવિક એક હજાર તણી વણજાર:
દર્શકથી દર્શનો વધારે;
દર્શને દર્શને મોટો દેવ થતો;
વાંચને વાંચને ગીતા-પ્રકાશ વધતો જતો;
વોંકળાથી જેમ ગંગા થાય:
::: ભાવિક એક હજાર તણી વણજાર:
વચમાં વચમાં રેડિયો એનું નામ કરે હરાજ
પેટના ખાડે બાજરો નાખવા, દુ:ખીને દેવા ઘર,
લૂંગડાં દેવા હામવિનાને ચામડી જેનું થર,
ખેતર દેવા ખંત છે જેને પણ ના જેને ભૂ;
કોઈ ઉગાડશે ચીભડાં એમાં, કોઈ ઉગાડશે રૂ.
પણ યોગી ન અખબારી.
એ પોતે છે અખબાર પાતળા વાંકળા પગથી ચાલતું.
કોઈ છો એનું નામ વટાવે,
કોઈ છો લેતું વળ,
ન જાણવા જેવું જાણવા માટે દિલમાં ક્યાં છે સ્થળ?
—-ત્રણ વાંદરા કેરી કળ!
જાગતા સંત્રીની એક જ પાંપણ
જાણીને આડી જાય:
જેમ બ્રહ્મ-લીલામાં થાય
પ્રેમના ભારે આંખમીંચામણાં:
::: જેમ શિવ શાહમૃગતા ત્રીજી આંખ
::: દેવા મનુને, મનુજને દયાની પાંખ!
</poem>

{{center|'''૮'''}}
<poem>
વિશ્વ પલટવા આવે શૂરા
તેની પાસે કમર કસી;
બહાદુર આવે ધસી ધસી.
::: (પણ) રુઝાવનારી આંગળીઓ એને.
બનતા સર્વ તણી શગડી:
જેની માનસી છે લથડી;
કરડ્યા જેને હિમે તેવા;
મરડ્યા જેને ઊગ્ર પ્રિયાએ;
કર્મે જેને બેઠો વાઘ;
મર્મે જેને કાળો ડાઘ;
થથરી આવે હાથ શેકવા,
શ્રદ્ધાનો લેવા ગેરુ:
શગડી ભાંગ્યાની ભેરુ.
::: હૈયાં સૂકાં બની વાદળી
જીવતાં એનો ચૂસી પ્રાણ;
અહીં છે સંજીવનની ખાણ.
::: અંધાપાને મળી લાકડી
મજલ હવે તો પૂર્ણ થનાર.
::: સતત કાળજીનો અવતાર!
::: — માટે તો ભગવાનને બક્ષી
::: (માળામાં પૂર્યં પક્ષી!)
::: ખુરસી દીવાનશાળામાં
::: આપી રૂપિયા ફાળામાં.
</poem>

પુનરપિ/દર્શનો વિનોબાનાં - Revision history

MeghaBhavsar at 05:14, 24 September 2021

Atulraval at 12:46, 14 September 2021

Atulraval at 12:44, 14 September 2021

Atulraval: Created page with "{{SetTitle}} {{Heading|દર્શનો વિનોબાનાં|}} {{center|'''નાન્દી'''}} વિશ્વપ્રકાશ બનતા પહે..."