https://wiki.ekatrafoundation.org/index.php?action=history&feed=atom&title=%E0%AA%AA%E0%AB%82%E0%AA%B0%E0%AB%8D%E0%AA%B5%E0%AA%BE%E0%AA%B2%E0%AA%BE%E0%AA%AA%2F%E0%AB%A7%E0%AB%AA._%E0%AA%9A%E0%AA%95%E0%AB%8D%E0%AA%B0%E0%AA%B5%E0%AA%BE%E0%AA%95%E0%AA%AE%E0%AA%BF%E0%AA%A5%E0%AB%81%E0%AA%A8 2026-05-16T08:22:12Z Revision history for this page on the wiki MediaWiki 1.38.2 https://wiki.ekatrafoundation.org/index.php?title=%E0%AA%AA%E0%AB%82%E0%AA%B0%E0%AB%8D%E0%AA%B5%E0%AA%BE%E0%AA%B2%E0%AA%BE%E0%AA%AA/%E0%AB%A7%E0%AB%AA._%E0%AA%9A%E0%AA%95%E0%AB%8D%E0%AA%B0%E0%AA%B5%E0%AA%BE%E0%AA%95%E0%AA%AE%E0%AA%BF%E0%AA%A5%E0%AB%81%E0%AA%A8&diff=66989&oldid=prev 2023-12-03T11:40:08Z

<p>+1</p> <p><b>New page</b></p><div>{{SetTitle}}<br /> &lt;br&gt;<br /> &lt;center&gt;&lt;big&gt;&lt;big&gt;૧૪. ચક્રવાકમિથુન&lt;/big&gt;&lt;/big&gt;&lt;/center&gt;<br /> &lt;br&gt;<br /> {{Block center|&lt;poem&gt;<br /> પ્રસરી રહી ચોપાસ શાખાઓ શૈલરાજની :<br /> ન જણાય, જશે કેવી સંધ્યા એ મધ્ય આજની!<br /> <br /> સરિતનાં જલ કૃષ્ણ જરા થયાં,<br /> કિરણ સૂર્ય તણાં શિખરે ગયાં;<br /> સભય નાથ પ્રિયા હૃદયે ધરે,<br /> વિરહ સંભવ આકુલતા કરે!<br /> <br /> ઝાંખાં ભૂરા ગિરિ ઉપરનાં એકથી એક શૃંગ;<br /> વર્ષાકાલે જલધિજલના હોય જાણે તરંગ!<br /> પાસે સામે તમ પ્રસરતાં એક ઉદ્ગ્રીવ જોય,<br /> ભીરુ શ્યામા પણ નયનમાં આવતું અશ્રુ લ્હોય.<br /> <br /> વિહગયુગ્મ કિશોર રસજ્ઞ એ,<br /> રસ મહીં જ પરસ્પર મગ્ન એ,<br /> નિભૃત અત્ર અહર્નિશ આવતું,<br /> રમણ આચરવા મન ભાવતું!<br /> <br /> ઊંચે બેસી રવિઉદયને જેહ સાથે વિલોકે,<br /> ઘેલાં જેવાં ક્ષણ સ્મૃતિ થતાં જે દીસે હર્ષશોકે;<br /> ઘાટાં ભીનાં વિટપ પર એ ત્યાં નિહાળે સુવર્ણ,<br /> માણિક્યોથી ગ્રથિત સરખાં રમ્ય જ્યાં થાય પર્ણ.<br /> <br /> હરિત નીલ સુદૂર વનસ્થલી —<br /> પર મળી સુકુમાર મૃગો રમે;<br /> ઉપવનો તણી સંવૃત આવલી —<br /> મહીં જવા પ્રણયી તરુણો ભમે!<br /> <br /> નાનાં નાનાં ક્યહીં શુચિ સરો, કચ્છ ઉત્તાન રમ્ય,<br /> સ્નેહે જોવા થકી ઊપજતી ભાવના કૈં અગમ્ય!<br /> આઘું આઘું મુદિત રવનું ચિત્ર સંગીત થાય<br /> શાનો ક્યાંથી કંઈ નીસરતો મિષ્ટ આમોદ વાય!<br /> <br /> અસર સુંદર અદ્ભુત રંગની,<br /> સકલ સૃષ્ટિ નવીન ખરે બની;<br /> રવિમરીચિ બધે હિમને હરે,<br /> ગહનમાં તદનંતર ઊતરે.<br /> <br /> શાખાઓમાં તરુવર તણી ચક્રવાકી છુપાતી,<br /> શોધી કાઢે દયિત નયનો, જોઈને હૃષ્ટ થાતી;<br /> ચંચૂ ચંચૂ મહીં લઈ પછી પક્ષને પક્ષમાં લે,<br /> ક્રીડા એવી કંઈ કંઈ કરે મૌગ્ધ્યમાં દંપતી તે,<br /> <br /> સુયુત બે ચરણો થકી ઊડતાં,<br /> પવનથી પડતાં કંઈ બૂડતાં;<br /> વિમુખ એકલી ન્હાતી પ્રિયા-શિરે,<br /> પતિ જઈ અભિષેક કદી કરે!<br /> <br /> કાંઠે બેસી નજર કરતાં આત્મછાયા જણાય,<br /> બીજાંની ત્યાં પ્રતિકૃતિ ભણી એક દૃષ્ટિ તણાય.<br /> પૂરાં અંગો નહિ કંઈ દીસે, પ્રેમ તો તોય વાધે,<br /> જોતાં જોતાં મુખ અવરનું ગાઢ આશ્લેષ સાધે!<br /> <br /> પ્રણયની પણ તૃપ્તિ થતી નથી :<br /> પ્રણયની અભિલાષ જતી નથી :<br /> સમયનું લવ ભાન રહે નહિ :<br /> અવધિ અંકુશ સ્નેહ સહે નહિ!<br /> <br /> હાવાં રક્ત દ્યુતિ ઊડી જતાં થાય વૃક્ષો સરોષ,<br /> હાવાં ઠંડી મૃદુ વહનથી સૂચવે છે પ્રદોષ;<br /> આકાશે જ્યાં હતી વિચરતી દેવતાઓ ત્યહીંથી,<br /> જાગ્યા પ્રેમી વિરલ સુખની મોહનિદ્રા મહીંથી.<br /> <br /> વિરહસંભવને વીસર્યાં હતાં,<br /> બની નિરંકુશ બેય ફર્યાં હતાં;<br /> જવનિકા ત્રુટતાં સ્મૃતિનાશની,<br /> નિકટ મૂર્તિ ઊભી વિધિપાશની!<br /> <br /> અનુભવે ન છતાં ક્ષણ એક તે,<br /> વિવિશ, મૂઢ, નિરાશ જ છેક તે;<br /> સહુ થનાર ક્રમે નજરે વહ્યું,<br /> રુદન અંતરમાં ઊછળી રહ્યું!<br /> <br /> અંધારાનાં પ્રલયજલથી યામિની પૂર્ણ ઘોર,<br /> સ્વેચ્છાના વા કુટિલ કૃતિના મંદ્ર અવ્યક્ત શોર,<br /> ઊંડાણોમાં પડી સૂઈ જતો નિષ્ઠુરપ્રાણ કાલઃ<br /> આભાસોથી થતું યુગલ ઉન્મત્ત એ સ્નેહબાલ!<br /> <br /> થઈ તથાપિ વિમુક્ત પ્રયાસથી,<br /> લઈ વિદાય નદીતટ પાસથી;<br /> મિથુન એહ ચડે અવકાશમાં,<br /> સ્થિતિ કરે દિનતેજ-સકાશમાં.<br /> <br /> અવર કાંઈ હવે નથી દેખતાં :<br /> અવર કાંઈ હવે નથી લેખતાં :<br /> ચપલ, આખરની, ક્ષણ એ છતાં,<br /> ઉભય જીવન એક થતાં દીસે!<br /> <br /> ધીમે ધીમે ગતિ કરી જતો પશ્ચિમે સૂર્ય જેમ,<br /> ઊડી બંને ગ્રહણ કરતાં ઉન્નત સ્થાન તેમ;<br /> દૃષ્ટિ પ્રેરે વિતત ગગને, કાંતિ કૈં ના જણાય.<br /> આછી આછી રસ રહિત ત્યાં વાદળીઓ તણાય.<br /> <br /> ઉદધિને રવિબિંબ હવે અડે,<br /> અતિ સમુચ્છ્તિ તેય હવે ચડે,<br /> ક્ષણ લગી પરિરંભ કરી રહે,<br /> હૃદય કંપિત સાથ ધરી રહે!<br /> <br /> રોમે રોમે વિરહભયની વેદનાથી બળે છે,<br /> છૂટી છૂટી, સહન ન થતાં, મત્ત પાછાં મળે છે;<br /> વેળા થાતાં વિધિદમનની ગાત્ર ખેંચાય સામાં,<br /> પ્રેમી બંને ધૃતિ અતિ છતાં થાય સંમૂઢ આમાં.<br /> <br /> ટળવળે નીરખી રચના વને,<br /> તરફડે સમજી રચનારનેઃ<br /> શ્વસન દુઃખિત છેવટ સારતી,<br /> પ્રિયતમા વચ આમ ઉચારતીઃ—<br /> <br /> “પાષાણોમાં નહિ નહિ હવે આપણે નાથ! ર્હેવું :<br /> શાને આવું, નહિ નહિ જ, રે! આપણે, નાથ! ર્હેવું!<br /> ચાલો એવા સ્થલ મહીં, વસે સૂર્ય જેમાં સદૈવ,<br /> આનાથી કૈં અધિક હૃદયે આર્દ્ર જ્યાં હોય દૈવ!”<br /> <br /> પ્રવદતાં અટકી ગઈ એ અહીં,<br /> અધિક ધીરજ ધારી શકી નહીં;<br /> થઈ નિરાશ હવે લલના રુવે,<br /> મૃદુલ પિચ્છ થકી પ્રિય તે લ્હુવે!<br /> <br /> પણ હજી દિન શેષ રહ્યો જરા,<br /> નજર ફેરવી જોઈ બધી ધરા;<br /> પ્રણયવીર લહી સ્થિરતા કહે,<br /> અગર જો રુજ અંતરમાં સહે :—<br /> <br /> હા! શબ્દો આ સરલ સરખા મર્મને તીવ્ર ભેદે,<br /> ગર્ભાત્માને સ્ફુરિત કરતા ધૈર્યને છેક છેદે;<br /> “લાંબા છે જ્યાં દિન, પ્રિય સખી! રાત્રિયે દીર્ઘ તેવી,<br /> આ ઐશ્વર્યે પ્રણયસુખની હાય! આશા જ કેવી!<br /> <br /> અવર કાંઈ ઉપાય હવે નથી :<br /> વિરહ, જીવન, સંહરીએ મથી :<br /> ગહનમાં પડીએ દિન દેખતાં :<br /> નયન મીંચી કરી દઈ એકતા!”<br /> ***<br /> પાછું જોતાં દ્વિજયુગલને અન્યથા થાય ભાસ,<br /> ઊંડું ઊંડું દિનકર સમું કૈંક દેખાય હાસ;<br /> “આહા! આહા! અવર દુનિયા! ધન્ય!” એ બોલતામાં,<br /> નીચે નીચે ઊતરી પડતું વેગથી દંપતી ત્યાં!<br /> <br /> અધિક એહ પ્રકાશ થતો જતો,<br /> જવ જનાર તણો વધતો જતો;<br /> અમિત એ અવકાશ તણી મહીં,<br /> ક્યહીં અચેતન એક દીસે નહીં!<br /> &lt;/poem&gt;}}<br /> &lt;br&gt;<br /> {{HeaderNav2<br /> |previous = ૧૩. પડેલા સ્નેહીનો પ્રત્યુત્તર<br /> |next = ૧૫. દેવયાની<br /> }}</div>

Meghdhanu