https://wiki.ekatrafoundation.org/index.php?action=history&feed=atom&title=%E0%AA%AA%E0%AB%82%E0%AA%B0%E0%AB%8D%E0%AA%B5%E0%AA%BE%E0%AA%B2%E0%AA%BE%E0%AA%AA%2F%E0%AB%AD._%E0%AA%95%E0%AA%B2%E0%AB%8D%E0%AA%AA%E0%AA%A8%E0%AA%BE_%E0%AA%85%E0%AA%A8%E0%AB%87_%E0%AA%95%E0%AA%B8%E0%AB%8D%E0%AA%A4%E0%AB%82%E0%AA%B0%E0%AB%80%E0%AA%AE%E0%AB%83%E0%AA%97 2026-05-19T11:10:11Z Revision history for this page on the wiki MediaWiki 1.38.2 https://wiki.ekatrafoundation.org/index.php?title=%E0%AA%AA%E0%AB%82%E0%AA%B0%E0%AB%8D%E0%AA%B5%E0%AA%BE%E0%AA%B2%E0%AA%BE%E0%AA%AA/%E0%AB%AD._%E0%AA%95%E0%AA%B2%E0%AB%8D%E0%AA%AA%E0%AA%A8%E0%AA%BE_%E0%AA%85%E0%AA%A8%E0%AB%87_%E0%AA%95%E0%AA%B8%E0%AB%8D%E0%AA%A4%E0%AB%82%E0%AA%B0%E0%AB%80%E0%AA%AE%E0%AB%83%E0%AA%97&diff=66980&oldid=prev 2023-12-03T11:29:26Z

<p>+1</p> <p><b>New page</b></p><div>{{SetTitle}}<br /> &lt;br&gt;<br /> &lt;center&gt;&lt;big&gt;&lt;big&gt;૭. કલ્પના અને કસ્તૂરીમૃગ&lt;/big&gt;&lt;/big&gt;&lt;/center&gt;<br /> &lt;br&gt;<br /> {{Block center|&lt;poem&gt;<br /> “સુરસદન તણી જે વાડીઓમાં રમે છે,<br /> હૃદય થકી નિહાળી આપને જે નમે છે,<br /> પ્રમદવન તણઓ એ અપ્સરાનો જ સાથ,<br /> નમન સહ મને આ મોકલે, પ્રાણનાથ!”<br /> <br /> આવ્યો હતો પરમ યોગ થકી પ્રસંગ,<br /> જામ્યો હતો સકલ વૃત્તિની માંહી રંગ :<br /> શબ્દો પડયા ઉપર અમૃતધાર જેવા,<br /> તાજા થયા હૃદય સાથ તરંગ તેવા!<br /> <br /> માથું ઊંચું કરી નયનને સ્વલ્પ ઊંચું કરું છું,<br /> જોવા જેવું નીરખી મનને હું સુધાથી ભરું છું;<br /> અંગે અંગે ખૂબી નીરખીને આંખ તો જાય ચોટી,<br /> સાચું માને નહિ હૃદય ને વાત દેખાય ખોટી!<br /> <br /> એક અદ્ભુત વસ્ત્રોમાં અપ્સરા નજરે પડે;<br /> વૃત્તિઓ થાય છે મૂઢ મુગ્ધાની મોહની વડે.<br /> <br /> અધર મધુર તેનો જોઉં પામે વિકાસ,<br /> વિવિધ કુસુમની ત્યાં નીકળે છે સુવાસ;<br /> મુજ નયનની સાથે યોગ્ય જોડું રચાય,<br /> ખબર નહિ પડે, ને કીકીઓથી નચાય!<br /> <br /> હૈયાંના હોજમાંથી આ શું પાણી છલકાય છે?<br /> પ્રેમ છે, એ નહીં બીજું, પ્રતીતિ એમ થાય છે.<br /> <br /> બોલે પછી પ્રણયથી નવરાવતી એ :<br /> વાણી સુધારસ બધે છવરાવતી એ :<br /> “જાણ્યું હશે, હૃદય એમ મને કહે છે :<br /> કે આપની ઇતર લોક વિશે રહે છે.<br /> <br /> કવિતાદેવીની તેથી અમે દાસી જ આપની :<br /> દેખીએ દિવ્ય ચક્ષુથી બિના આપ પ્રતાપની.<br /> <br /> આવો નહિ વિપદ આપ સમી જરાય :<br /> રાજ્ઞી રહો અમર એ કવિતા સદાય :<br /> જેની કૃપા થકી થયો સુરલોક વાસ :<br /> સાહિત્ય જ્યાં સુખધ કોટિ જણાય પાસ!<br /> <br /> રચના દુનિયાની હું દેખાડું સરદારને :<br /> પાંખ ઉપર બેસીને જુઓ દેશ હજારને!”<br /> <br /> આહા! એવું વચન વદતાં અન્ય દેખાવ થાય :<br /> પાસે ઊંચો ગિરિવર બને, શ્વેત શોભા જણાય :<br /> ધોળાં ધોળાં ઝરણ ટપકે, વાદળાંઓ ઘસાય :<br /> આજુબાજુ ગહન વન આ એક ઊભું જ થાય.<br /> <br /> રહો, એ કંઈ જોવાનું દીસે છે આ દિશા મહીં :<br /> આવે છે કોઈ પ્રાણી એ : મને સંશય છે નહિ!<br /> <br /> છે મંદ મંદ ગતિ આ જ પ્રદેશ સામી :<br /> આંખો થકી કહી શકાય અપૂર્વ કામી :<br /> કસ્તૂરિકા મૃગ સમાન વપુ જણાય :<br /> દેખાવને નીરખતાં મન ત્યાં તણાય.<br /> <br /> જાણે કોઈ શર શિર વિષે તીક્ષ્ણ વાગેલ હોય,<br /> ટોળું છોડી પર દુખથી જેમ ભાગેલ હોય,<br /> તેવી રીતે ઘડી ઘડી પછી એ અગાડી ધસે છે,<br /> વૃત્તિની કૈં ખબર ન પડે, એ પ્રમાણે હસે છે!<br /> <br /> અચાનક મને એનું અનુમાન થઈ ગયું :<br /> વાદ્ય અદ્ભુત અસ્પષ્ટ સંભળાય અહીં કયું?<br /> <br /> ઊંચે બધાં શિખર શ્વેત થયાં જણાય,<br /> નીચે નદી ગહનમાં તરુઓ તણાય;<br /> વચ્ચે જગા વિકટ ઉપર એક ચાલે,<br /> ગારુડી કોઈ નજરેથી ગુફા નિહાળે.<br /> <br /> અસામાન્ય છટાથી એ બજાવે હાય બીનને!<br /> ચાલે છે ચિત્તના તંતુ જ્ઞાન ક્યાં રસહીનને?<br /> દેખે છે કાલને સામે તોય પાછો નહિ વળે :<br /> જવાની તો કહે, કેમ આજ્ઞા સંગીતની મળે?<br /> <br /> અશ્રુ પડે નયનથી, બહુ ખિન્ન લાગે;<br /> છે મૃત્યુની ખબર, તોપણ બદ્ધ રાગે;<br /> કેદી સમાન હળવે ડગલાં ભરે છે,<br /> અત્યંત હર્ષ સહ ચિહ્ન બધાં કરે છે.<br /> <br /> આવે ચાંડાલની પાસે, સુણે એકાગ્ર ચિત્તથી;<br /> લુબ્ધ લુબ્ધકનું ચિત્ત થાય કસ્તૂરીવિત્તથી!<br /> <br /> ધીમો તેથી કંઈ પડી ગયો બીનનો એહ નાદ :<br /> રે! રે! કેવો શબરપતિ આ થાય તારો પ્રમાદ!<br /> <br /> ઝાંખું તેથી મખુ થઈ ગયું એમ જોતાં જણાય,<br /> ધીમા તોયે સ્વર સમજવા નાડીઓ ફુલ્લ થાય!<br /> <br /> કહે કરુણ ચીસોમાં : “અરે રે! આમ શું કરે?<br /> પ્રાણદાન કરું તોય તૃષ્ણા અત્યંત શું ધરે?”<br /> <br /> અરે! ખૂની સામે મૃગવર બિચારો ટળવળે,<br /> તથાપિ પારાધી હૃદય તણી પીડા ક્યમ કળે?<br /> કરે તૈયારી એ શર તણી, ફરે ચિત્ત મુજનું,<br /> ખરે! પાપી પ્રાણી! નિધન કરું હું દુષ્ટ તુજનું!<br /> <br /> આપે છે શસ્ત્ર તેજસ્વી સખી એ અપ્સરા મને,<br /> દોડું ચાંડાલની સામે રાખીને ખડ્ગને કને.<br /> <br /> મારું જઈ શિર પરે તરવાર એને :<br /> નીચે પડે, અરર બીન! બચાવું કેને?<br /> તે જોઈને જ મૃગ મૂર્ચ્છિત થાય, હાય!<br /> આવું થતું નીરખતાં જ મિજાજ જાય!<br /> <br /> “અપ્સરા, અહીં ક્યાં લાવી?” કહી હું ક્રુદ્ધ થાઉં છું;<br /> કલ્પના જાય છે ઊડી, એકલો રહી જાઉં છું!<br /> &lt;/poem&gt;}}<br /> &lt;br&gt;<br /> {{HeaderNav2<br /> |previous = ૬. રમા<br /> |next = ૮. અતિજ્ઞાન<br /> }}</div>

Meghdhanu