https://wiki.ekatrafoundation.org/index.php?action=history&feed=atom&title=%E0%AA%AA%E0%AB%8D%E0%AA%B0%E0%AA%B5%E0%AA%BE%E0%AA%B2%E0%AA%A6%E0%AB%8D%E0%AA%B5%E0%AB%80%E0%AA%AA%2F%E0%AA%AA%E0%AA%BE%E0%AA%A4%E0%AB%8D%E0%AA%B0%E0%AB%8Bપ્રવાલદ્વીપ/પાત્રો - Revision history2026-04-17T16:05:14ZRevision history for this page on the wikiMediaWiki 1.38.2https://wiki.ekatrafoundation.org/index.php?title=%E0%AA%AA%E0%AB%8D%E0%AA%B0%E0%AA%B5%E0%AA%BE%E0%AA%B2%E0%AA%A6%E0%AB%8D%E0%AA%B5%E0%AB%80%E0%AA%AA/%E0%AA%AA%E0%AA%BE%E0%AA%A4%E0%AB%8D%E0%AA%B0%E0%AB%8B&diff=71550&oldid=prevMeghdhanu: +12024-03-27T00:33:47Z<p>+1</p>
<p><b>New page</b></p><div>{{SetTitle}}<br />
<center><big><big>'''પાત્રો'''</big></big></center><br />
<br />
<poem><br />
<br />
કવિ :<br />
...બસ ચૂપ ર્હો, નહીં તો અહીંથી ચાલવા માંડો!<br />
તમે બોલ્યા વિના ર્હેશો નહીં,<br />
તો જાઓ માનવમેદનીમહીં<br />
‘દીનતા-દારિદ્ર’ પર ભાષણ ભલેને લાખ ભાંડો!<br />
એ તમારા નાટ્યના સૌ નટ અહીં જોતા નથી જાગી જશે!<br />
આંખો મીંચીને કંઈક એ શોધી રહ્યાં,<br />
વાણી વિના પણ કોઈને એ કંઈક સંબોધી રહ્યાં;<br />
ત્યાં ચૂપ જો ર્હેશો, નથી શું લાગતું<br />
કે એમનું મૂગું હૃદય જે માગતું<br />
એ હાથ પણ લાગી જશે,<br />
ને જો અગર ર્હેશો નહીં તો સ્વપ્ન જેવું સ્વપ્ન પણ<br />
ભાંગી જશે?<br />
ફેરિયો :<br />
જોકે મને સૌ ફેરિયો ક્હે છે છતાં ફરતો નથી,<br />
પણ એમ તો મારું નસીબે ક્યાં ફરે છે?<br />
એટલે આ ભીંત પણ ક્યારેક તો મારી હવે ઈર્ષા કરે છે.<br />
હું ફર્યાથી એમ તો ડરતો નથી,<br />
ફરવું જ મારે હોય, સોનાપુર<br />
અહીંથી માત્ર છે બસ સો જ ડગલાં દૂર,<br />
પણ મરતો નથી.<br />
હું સાત વરસોથી અહીં આ ભીંતને ટેકે<br />
ઊભો રહું છું, દિવસ ખોયો નથી એકે;<br />
પુરાણી એની એ આ ભીંત,<br />
મારે એક એની પ્રીત,<br />
ને તો પણ અજાણી આજ લાગે, આજ પ્હેલાં<br />
માત્ર જાણે સ્વપ્નમાં દીઠી;<br />
હજુ ગઈ કાલ સુધી જે અદેખી, એ હવે આડું<br />
જુએ, જાણે થતું એને અહીંથી ચાલવા માંડું;<br />
ધરે વરસોવરસ એવી ચૂનાની એ ચમક મીઠી,<br />
અને વરસોવરસ કેવું કરચલીથી વધુ ચીતરાય આ ચાડું!<br />
અરે, આ ભીંત પર હું ઝાડ થૈને શીદને તે ના ઝૂક્યો?<br />
સાતે વસંતો વહી ગઈ ને ફૂલ હું નાહક ચૂક્યો!<br />
આંધળો :<br />
કે શું હજુ હું ગર્ભમાંથી નીકળ્યો ના બ્હાર<br />
તે મારા જનમને કેટલી છે વાર?<br />
કે શું ઝાળ પણ જંપી ગઈ છે ચેહમાં<br />
તે હું હવે વસતો નથી મુજ દેહમાં?<br />
કે કંઈક એની આંખથી આ આંખમાં છે ભૂલથી જોવાઈ ગયું?<br />
જેથી અચાનક આમ મારું તેજ બસ ખોવાઈ ગયું.<br />
મેં આ જગતની કેટલી કીર્તિ સુણી’તી સ્વર્ગમાં તે<br />
આવવાની લાયમાં ને લાયમાં<br />
હું કીકીઓ ભૂલી ગયો ત્યાં કલ્પદ્રુમની છાંયમાં!<br />
ત્યારે જગતનું રૂપ જોવાનું મને કેવું હતું સપનું!<br />
હવે ચશ્મું થવા ચાહે સળગતો આ સૂરજ રે તોય શા ખપનું?<br />
ઊંચે માથું ઉઠાવી આભ સામે પણ હવે ધરવું નથી,<br />
આ એકમાંથી એ બીજા અંધારમાં સરવું નથી,<br />
ને કોણ ક્હે છે ચન્દ્રસૂરજતારલા એ સૌ જલે?<br />
એ તો પલક અંધારનું હૈયું હલે!<br />
મેં તો જોઈ લીધો છે જગતનો સાર<br />
કે અહીં તેજની ભીતર વસ્યો અંધાર.<br />
હું તો નીંદમાં ચાલી રહ્યો, ફિલસૂફ છું, એવું કશુક ક્હેશો નહીં;<br />
તો આંધળો છું એમ કહીને આંધળા ર્હેશો નહીં!<br />
ભિખારી :<br />
આ હાથ જે સામે ધર્યો<br />
એ હાથને ઘડનારનો પણ હાથ<br />
એના જેટલો લાચાર ને પામર ઠર્યો,<br />
ત્યાં કોણ કોને આપશે રે સાથ?<br />
કરશે કોણ કોની બંદગી?<br />
આ વણહસ્યે ગુજરી ગઈ છે જિંદગી,<br />
એમાંય હસવાનું મને એકાદ તો જો કે મળ્યું બ્હાનું,<br />
પ્રભુનો કેટલો તે પાડ માનું?<br />
ક્હો તમે એણે ઘડ્યો આ હાથ<br />
જેણે આ જગત સરજ્યું? જગતનો નાથ<br />
કહો છો? આ જ ને એનું જગત કે હુંય તે જેમાં વસું?<br />
ને તે છતાં જો ‘ના’ કહો તો નહીં હસું.<br />
‘હા’ તો તમે ક્યાંથી કહો? જ્યાં હાથ મેં સામે ધર્યો<br />
તેવો જ તે નન્નો સર્યો!<br />
પણ ચન્દ્રસૂરજતારલા<br />
હું આ હથેલીમાં રમાડું, કોઈ તો આપો ભલા!<br />
જે કેમ કે હું ક્યારનો એમાં વહું છું કેટલાયે ભારને,<br />
સૂનકારને.<br />
વેશ્યા :<br />
હું તો ભવોભવ સ્ત્રી હતી,<br />
ને કોઈ ભવમાં તો સતી;<br />
આજે હવે? જાણે નનામી,<br />
કોઈ રાધા ક્્હે વળી તો કોઈ રામી!<br />
દેહ છે, દેખાવડો? એ તો ઉપરની છે સુગંધો;<br />
લાગણી? લટકાં કહો, ને ચાલશે ક્હેશો અગર જો માત્ર ધંધો.<br />
લોક તો કૈં કૈં મળે છે, નિત નવા;<br />
પણ હા, મળે છે માત્ર સૌ ભૂલી જવા.<br />
દિનભર ન જોતું કોઈ મોં સામું,<br />
છતાં રાતે ન ર્હેતું કોઈ સરનામું.<br />
તમે વાળ્યો હશે ક્યારેક કાગળનો ડૂચો,<br />
ટાળ્યો હશે જે બારીએથી બ્હાર, રસ્તા પર;<br />
પવનને પ્યાર તે પાડે-ઉપાડે જે કદી નીચો, કદી ઊંચો;<br />
કહોજી કેટલા છ સસ્તા દર!<br />
સલામત છે તમારા મ્હેલની ભીંતે<br />
મઢેલી કો છબી જેવી કુંવારી કન્યકા નિત્યે;<br />
અમારી જાત જીવે છે, પ્રભુની મ્હેરબાનીથી<br />
સદા જીવશે જ ધરતી પર,<br />
નજર સૌ નાંખશે ને ત્યાં લગી તો રોજ ‘ફરતી’ પર?<br />
પતિયો :<br />
પણે સૌ લોકની નાજુક પાની એંઠને ઓળંગતી, અડતી નથી;<br />
ને એમ એ સૌની નજર મારી પરે પડતી નથી.<br />
દખ્ખણ ભણી? ના, એ દિશા તો જમતણી;<br />
શું એમ માની કોઈનું મોં એ ભણી ર્હેતું નથી?<br />
એ તો હવે પથ્થર, હવે શાનો મણિ?<br />
શું એમ માની કોઈ ખરતા તારલાને લેખમાં લેતું નથી?<br />
મુજ બોલને પણ કોઈ કાને કેમ નહીં ધરતું હશે?<br />
આ બોલની ચોપાસ<br />
વીંટળાઈ વળ્યો છે રોગિયાનો શ્વાસ<br />
તે એથી જતું ને આવતું આ લોક શું ડરતું હશે?<br />
આ હવા પર એમનું કૈં ચાલતું જો હોતને<br />
તો શ્વાસ ક્યાંથી હોત મારા પ્રાણમાં?<br />
પણ એમ તો કોણે જીત્યું છે મોતને?<br />
ને આ હવાએ કોઈનીયે વાતને ક્યારે લીધી છે ધ્યાનમાં?<br />
આ લોક તો લાચાર (ને ક્યારે ન’તા?)<br />
ને શી હઠીલી છે હવા, હું એટલે જીવી રહ્યો;<br />
કોહી ગયું છે પોત કાયાનું છતાં<br />
મજબૂત એ બખિયા વડે સીવી રહ્યો.<br />
સ્વગતોક્તિ :<br />
મૅરિન સ્ટ્રીટ, પડખેથી આંધળો પસાર થાય છે, એને જોઈને ફેરિયો :<br />
આ આંધળો છે તે છતાં<br />
ફરતો ફરે છે બેપતા!<br />
ગિરગામ રોડ, પડખેથી ભિખારી પસાર થાય છે, એને સાંભળીને આંધળો :<br />
આ કોણ છે? જેની નજર તોફાન મચવે,<br />
ને હથેલીમાં રૂપાળું આ જગત નચવે!<br />
કોલાબા, પડખેથી વેશ્યા પસાર થાય છે, એને જોઈને ભિખારી :<br />
અરે, આ દેહ પર છે કેટલી દોલત!<br />
દસમા ભાગની મારી કને જો હોતને તો આમ ના બોલત!<br />
ઍપોલો, પડખેથી પતિયો પસાર થાય છે, એને જોઈને વેશ્યા :<br />
અહો, શી ખુશનસીબી! કોઈનીયે આંખ જ્યાં રોકાય ના,<br />
છૂરી સમી ભોંકાય ના!<br />
બોરીબંદર, પડખેથી કવિ પસાર થાય છે, એને જોઈને પતિયો :<br />
વેશ્યા, ભિખારી, આંધળો ને ફેરિયો,<br />
ક્હો, કેમ લાગે છે મને સૌ આ જનમનાં વેરીઓ?<br />
મધરાત, એકાંતમાં એની કાવ્યપોથીમાં, કવિ :<br />
બસ ચૂપ ર્હો, નહીં તો અહીંથી ચાલવા માંડો...<br />
</poem><br><br />
{{HeaderNav2<br />
|previous = ઍપોલો પર ચન્દ્રોદય<br />
|next = ગાયત્રી<br />
}}</div>Meghdhanu