ભજનરસ/નઘરો એક નિરંજન નાથ - Revision history

Meghdhanu: Rechecking Formatting Done

2025-05-29T02:25:44Z

Rechecking Formatting Done

MeghaBhavsar at 09:56, 23 May 2025

2025-05-23T09:56:53Z

← Older revision		Revision as of 09:56, 23 May 2025
Line 4:		Line 4:

	{{Block center\|<poem>		{{Block center\|<poem>
	સઘરો સૌ મળ્યો રે, નઘરો એક નિરંજન નાથ જી,		'''સઘરો સૌ મળ્યો રે, નઘરો એક નિરંજન નાથ જી,'''
	ઉપદેશ આપે એક્લો જેનું હારદ ન આવે હાથ-		'''ઉપદેશ આપે એક્લો જેનું હારદ ન આવે હાથ-'''
	જેણે વણનમુને વિશ્વ રચ્યું અને વણમસાલે વીર જી,		'''જેણે વણનમુને વિશ્વ રચ્યું અને વણમસાલે વીર જી,'''
	અવનિ રે દળ ક્યાંથી રે કાઢ્યું, ને ક્યાંથી કાઢ્યું નીર-		'''અવનિ રે દળ ક્યાંથી રે કાઢ્યું, ને ક્યાંથી કાઢ્યું નીર-'''
	તેજ તે તપતું કર્યું અને અનિલ કીધો અરૂપ જી,		'''તેજ તે તપતું કર્યું અને અનિલ કીધો અરૂપ જી,'''
	આકાશ કીધું અટપટું, એનો નુથરો કહાવે રે ભૂપ-		'''આકાશ કીધું અટપટું, એનો નુથરો કહાવે રે ભૂપ-'''
	નુથરા વડે ગરવા ગુરુ તે, બાધે ગિરિના રે બંધ જી,		'''નુથરા વડે ગરવા ગુરુ તે, બાધે ગિરિના રે બંધ જી,'''
	તે ખટ દર્શન થઈ ખટપટે, પણ અનુભવહીણા અંધ-		'''તે ખટ દર્શન થઈ ખટપટે, પણ અનુભવહીણા અંધ-'''
	તે સ્વે સાગર સઘરો કરે, જો મલી આવે આશ જી,		'''તે સ્વે સાગર સઘરો કરે, જો મલી આવે આશ જી,'''
	જેમ મૃગ મરાવ્યો મલપતો, પડે પશુને પાશ-		'''જેમ મૃગ મરાવ્યો મલપતો, પડે પશુને પાશ-'''
	નુધરો નિત રહે નિર્મળો, જેને અંતર નહીં કશું આપ જી,		'''નુધરો નિત રહે નિર્મળો, જેને અંતર નહીં કશું આપ જી,'''
	તે મણિની પેઠે ઝળઙળે, તેને તેજ પણ નહીં તાપ-		'''તે મણિની પેઠે ઝળઙળે, તેને તેજ પણ નહીં તાપ-'''
	દિનકર વડે રાત પરખીએ, નહીં તો દિવસ નહીં રાત જી,		'''દિનકર વડે રાત પરખીએ, નહીં તો દિવસ નહીં રાત જી,'''
	નિર્વાણપદ નુથરા તણાં, નહીં વાણીની જાત-		'''નિર્વાણપદ નુથરા તણાં, નહીં વાણીની જાત-'''
	રચના તો રચતો રૂંધી, માંહી નભ ન આવે જેમ જી,		'''રચના તો રચતો રૂંધી, માંહી નભ ન આવે જેમ જી,'''
	તે ગુહ્ય રાખે ગોખલે, પણ પોત તે પસર્યું તેમ-		'''તે ગુહ્ય રાખે ગોખલે, પણ પોત તે પસર્યું તેમ-'''
	અધો ઉરધ ભૂમા થયું કો' જવલ્લે નહીં જોડ જી,		'''અધો ઉરધ ભૂમા થયું કો' જવલ્લે નહીં જોડ જી,'''
	તેમ નુધરો નિરદાવે રહે, જ્યાં ઘટ નહીં ઘટમોડ—		'''તેમ નુધરો નિરદાવે રહે, જ્યાં ઘટ નહીં ઘટમોડ—'''
	સન્મુખ થઈને સમજતાં, બોલે તો આવે વાત જી,		'''સન્મુખ થઈને સમજતાં, બોલે તો આવે વાત જી,'''
	વાદે વળગણ વાધતાં, ભાઈ, ધામ ન પાવે ધાત-		'''વાદે વળગણ વાધતાં, ભાઈ, ધામ ન પાવે ધાત-'''
	નુધરો તે સ્વે નરહરિ, જ્યાં દ્વૈત નહીં, નહીં એક જી,		'''નુધરો તે સ્વે નરહરિ, જ્યાં દ્વૈત નહીં, નહીં એક જી,'''
	{{right\|જ્યમ છે ત્યમનું અખા, આ તો નેતિ નેતિનો શેષ—}}		{{right\|'''જ્યમ છે ત્યમનું અખા, આ તો નેતિ નેતિનો શેષ—'''}}
	{{center\|સથરો સૌ મળ્યો રે.}}		{{center\|'''સથરો સૌ મળ્યો રે.'''}}
	</poem>}}		</poem>}}
	{{Poem2Open}}		{{Poem2Open}}
Line 35:		Line 35:
	{{Poem2Close}}		{{Poem2Close}}
	{{Block center\|<poem>		{{Block center\|<poem>
	એક ઘર, દોય ઘર, તીન ઘર, પાંચ ઘર,		'''એક ઘર, દોય ઘર, તીન ઘર, પાંચ ઘર,'''
	પાંચ ઘર તજે તબ છઠો ઘર પાઈએ,		'''પાંચ ઘર તજે તબ છઠો ઘર પાઈએ,'''
	એક એક ઘર કે આધાર એક એક ઘર		'''એક એક ઘર કે આધાર એક એક ઘર'''
	એક ઘર નિરાધાર આપ હી દિખાઈએ,		'''એક ઘર નિરાધાર આપ હી દિખાઈએ,'''
	સો તો ઘર સાક્ષીરૂપ ઘર મધ્ય હૈ અનુપ		'''સો તો ઘર સાક્ષીરૂપ ઘર મધ્ય હૈ અનુપ'''
	તાહુ ઘર મધ્ય કોઈ દિન ઠહરાઈએ,		'''તાહુ ઘર મધ્ય કોઈ દિન ઠહરાઈએ,'''
	તાકે ઘર સાક્ષી ન અસાક્ષી ન સુંદર કછુ		'''તાકે ઘર સાક્ષી ન અસાક્ષી ન સુંદર કછુ'''
	વચન અતીત કહું આઈ હૈ ન જાઈ હૈ.		'''વચન અતીત કહું આઈ હૈ ન જાઈ હૈ.'''
	</poem>}}		</poem>}}
	{{Poem2Open}}		{{Poem2Open}}
Line 48:		Line 48:
	{{Poem2Close}}		{{Poem2Close}}
	{{Block center\|<poem>		{{Block center\|<poem>
	તમે તમારાં ઘર ઓળખો, શું બેઠા છો હારી?		'''તમે તમારાં ઘર ઓળખો, શું બેઠા છો હારી?'''
	<nowiki>*</nowiki>		<nowiki>*</nowiki>
	જે ઘર જાવું મૂવા પછી, તે ઘર જીવતાં જુવો.		'''જે ઘર જાવું મૂવા પછી, તે ઘર જીવતાં જુવો.'''
	</poem>}}		</poem>}}
	{{Poem2Open}}		{{Poem2Open}}
Line 99:		Line 99:
	{{Poem2Close}}		{{Poem2Close}}
	{{Block center\|<poem>		{{Block center\|<poem>
	માંહે બહાર ન જાયે કહ્યો, બાંધ્યો રૂંધ્યો પોતે લહ્યો		'''માંહે બહાર ન જાયે કહ્યો, બાંધ્યો રૂંધ્યો પોતે લહ્યો'''
	સેજે સહજ કુલ્યું આકાશ, ઊપજ સાથે અખા સમાસ,		'''સેજે સહજ કુલ્યું આકાશ, ઊપજ સાથે અખા સમાસ,'''
	આગળ સગુણ નીપજતું જાય, પાછળ નિર્ગુણ થઈ ભૂંસાય		'''આગળ સગુણ નીપજતું જાય, પાછળ નિર્ગુણ થઈ ભૂંસાય'''
	</poem>}}		</poem>}}
	{{right\|[વેદઅંગ, છપ્પો ૫૧૪]}}		{{right\|[વેદઅંગ, છપ્પો ૫૧૪]}}

MeghaBhavsar at 11:05, 21 May 2025

2025-05-21T11:05:38Z

← Older revision		Revision as of 11:05, 21 May 2025
Line 118:		Line 118:
	'''અણલિંગી અનુભવ કરો આછો, ત્યારે ધામ મળે એ ઘાત.'''		'''અણલિંગી અનુભવ કરો આછો, ત્યારે ધામ મળે એ ઘાત.'''
	</poem>}}		</poem>}}
			{{Poem2Open}}
			જે નુઘરો છે, નિર્લિપ્ત છે, એ જ સકળ સૃષ્ટિનો સરજનહર છે. જ્ઞાનદૃષ્ટિ ઊઘડતાં દ્વૈત-અદ્વૈતનો ઝઘડો શમી જાય છે. અનંતના નેત્રો ઊઘડે ત્યારે કોઈ એક જ દૃષ્ટિકોણ કે દૃષ્ટિબિંદુ રહેતાં નથી. જયમ છે ત્યમ', ‘તથતા' ‘આપે સ્વરૂપી આપ' સિવાય બીજાં વેણ અહીં ઊગતાં નથી. અને આખરે નૈતિ નેતિ કહીને જ વાણીને વિરમી જવું પડે છે.
			નોંધ : આ ભજન ‘અપ્રસિદ્ધ અક્ષયવાણીમાં સગુરા સહુ મળે રે' એ શીર્ષક નીચે મળે છે. સઘરો — ધર ઘરાવતો, નઘરો ઘરવિહીન નિરાલંબ-ને બદલે આખાયે ભજનમાં ગુરુવાળા જીવ અને જેને કોઈ ગુરુ નથી એવો નિરંજનનો અર્થ બેસે છે. પણ આગળની કડીઓમાં વિશ્વનિર્માણનાં વર્ણનો આવે છે તેથી ‘સંઘરો-નઘરો' લેવાનું મેં પસંદ કર્યું છે.
			બીજા પણ પાઠભેદ મળે છે : બાંધે ગિરાના બંધ,' ‘તે સ્વે સુગઢ સગુરો કરે, તે ગૂઢ રાખે ગોલકે', 'વોળે આવે વાત'.
			ન-ઘરો કે નુગરો બંને આ ભજનમાં લઈ શકાય એમ છે. પણ ભજનવાણીમાં ‘નુગરો' સારા અર્થમાં કહેવાતું નથી. પણ નુગરો વધુ જાણીતો છે એટલે તે અખાના ભજનમાં નહીં પૈસી ગયો હોય ને? એવો વહેમ છે.
			{{Poem2Close}}

			{{HeaderNav2
			\|previous = છેલ્લી સંનધનો પોકાર
			\|next = અચવ્યો રસ ચાખો!
			}}

MeghaBhavsar at 10:46, 21 May 2025

2025-05-21T10:46:20Z

← Older revision		Revision as of 10:46, 21 May 2025
Line 104:		Line 104:
	</poem>}}		</poem>}}
	{{right\|[વેદઅંગ, છપ્પો ૫૧૪]}}		{{right\|[વેદઅંગ, છપ્પો ૫૧૪]}}
			{{Poem2Open}}
			માણસે પોતાનાં બંધન અને રૂંધન માટે અંતે પોતાનો જ હાથ ઝાલવો રહ્યો,
			{{Poem2Close}}
			{{center\|'''સન્મુખ થઈને સમજતાં... નેતિ નેતિનો શેષ'''}}
			{{Poem2Open}}
			અખાની વાણીનો સાર એક શબ્દ આવી જાય છે : સમજણ કે સૂઝ, સમજવા માટે પહેલાં તો સત્યની સન્મુખ થવું જોઈએ. જગતને નહીં પણ જગદીશને પ્રસન્ન કરવા માટે, પ્રપંચની નહીં પણ પરમાત્માની પ્રીતિ વધારવા માટે માણસનું પગલું પડે તો કંઈક વાતનો મેળ બેસે. પણ મનની માન્યતાઓને વળગી વાદવિવાદના વંટોળિયા ઊભા કરવા હોય તો ધામ ન પાવે ધાત.' ચિત્તધાતુ પોતાના મૂળ ધામ, ચિત્સ્વરૂપને પામતી નથી. પોતાના સ્વરૂપને પામવા માટે સમજણ એ જ મહાદ્વાર છે. અખાના શબ્દો :
			{{Poem2Close}}
			{{Block center\|<poem>
			'''સમસ્યા સંતની રે, પરબ્રહ્મ પદનું રે દ્વાર,'''
			'''સમજતામાં સ્વે જ થઈએ, એવો તે બ્રહ્મવિચાર.'''
			<nowiki>*</nowiki>
			'''‘ચિદ્ઘન માંહેલી ચેતના રે, મનુવા મન વિચાર વાત,'''
			'''અણલિંગી અનુભવ કરો આછો, ત્યારે ધામ મળે એ ઘાત.'''
			</poem>}}

MeghaBhavsar at 10:44, 21 May 2025

2025-05-21T10:44:01Z

Show changes

MeghaBhavsar at 10:24, 21 May 2025

2025-05-21T10:24:52Z

← Older revision		Revision as of 10:24, 21 May 2025
Line 2:		Line 2:

	{{Heading\| નઘરો એક નિરંજન નાથ \| }}		{{Heading\| નઘરો એક નિરંજન નાથ \| }}

			{{Block center\|<poem>
			સઘરો સૌ મળ્યો રે, નઘરો એક નિરંજન નાથ જી,
			ઉપદેશ આપે એક્લો જેનું હારદ ન આવે હાથ-
			જેણે વણનમુને વિશ્વ રચ્યું અને વણમસાલે વીર જી,
			અવનિ રે દળ ક્યાંથી રે કાઢ્યું, ને ક્યાંથી કાઢ્યું નીર-
			તેજ તે તપતું કર્યું અને અનિલ કીધો અરૂપ જી,
			આકાશ કીધું અટપટું, એનો નુથરો કહાવે રે ભૂપ-
			નુથરા વડે ગરવા ગુરુ તે, બાધે ગિરિના રે બંધ જી,
			તે ખટ દર્શન થઈ ખટપટે, પણ અનુભવહીણા અંધ-
			તે સ્વે સાગર સઘરો કરે, જો મલી આવે આશ જી,
			જેમ મૃગ મરાવ્યો મલપતો, પડે પશુને પાશ-
			નુધરો નિત રહે નિર્મળો, જેને અંતર નહીં કશું આપ જી,
			તે મણિની પેઠે ઝળઙળે, તેને તેજ પણ નહીં તાપ-
			દિનકર વડે રાત પરખીએ, નહીં તો દિવસ નહીં રાત જી,
			નિર્વાણપદ નુથરા તણાં, નહીં વાણીની જાત-
			રચના તો રચતો રૂંધી, માંહી નભ ન આવે જેમ જી,
			તે ગુહ્ય રાખે ગોખલે, પણ પોત તે પસર્યું તેમ-
			અધો ઉરધ ભૂમા થયું કો' જવલ્લે નહીં જોડ જી,
			તેમ નુધરો નિરદાવે રહે, જ્યાં ઘટ નહીં ઘટમોડ—
			સન્મુખ થઈને સમજતાં, બોલે તો આવે વાત જી,
			વાદે વળગણ વાધતાં, ભાઈ, ધામ ન પાવે ધાત-
			નુધરો તે સ્વે નરહરિ, જ્યાં દ્વૈત નહીં, નહીં એક જી,
			{{right\|જ્યમ છે ત્યમનું અખા, આ તો નેતિ નેતિનો શેષ—}}
			{{center\|સથરો સૌ મળ્યો રે.}}
			</poem>}}

MeghaBhavsar: Created page with "{{SetTitle}} {{Heading| નઘરો એક નિરંજન નાથ | }}"

2025-05-20T12:18:14Z

Created page with "{{SetTitle}} {{Heading| નઘરો એક નિરંજન નાથ | }}"

New page