ભાષા, સમાજ અને સાહિત્ય/‘વસંતવિજય’ની સંરચના–એક તપાસ - Revision history

Meghdhanu at 18:13, 28 November 2023

2023-11-28T18:13:02Z

← Older revision		Revision as of 18:13, 28 November 2023
Line 85:		Line 85:
	<br>		<br>
	{{HeaderNav2		{{HeaderNav2
	\|previous = ~~પ્રારંભિક~~		\|previous = ભાષાવિજ્ઞાન અને સાહિત્યવિવેચન
	\|next = ~~ભાષા—માનવસંસ્કૃતિની સાથી~~		\|next = નિરંજન ભગતની કાવ્યશૈલી— એક ભાષાવૈજ્ઞાનિક દૃષ્ટિ
	}}		}}

Meghdhanu at 18:12, 28 November 2023

2023-11-28T18:12:07Z

← Older revision		Revision as of 18:12, 28 November 2023
Line 68:		Line 68:
	ગાળી નાંખે હલાવી રસિક હૃદયને, વૃત્તિથી દાબ જાય.'</poem>}}		ગાળી નાંખે હલાવી રસિક હૃદયને, વૃત્તિથી દાબ જાય.'</poem>}}
	{{Poem2Open}}		{{Poem2Open}}
	ઉપરની કડીમાં છંદ અને પંક્તિઓમાંના શબ્દો જે વર્ણમાધુર્યને જન્માવે છે તેની વાત આગળ કરી છે. ‘વાય-થાય-ગાય–જાય'નો અંત્યાનુપ્રાસ જે લયમાધુર્ય જન્માવે છે તે પણ જાણીતું છે પણ એ માધુર્યમાં તાલ પુરાવવાનું કામ આ દરેક પંક્તિનું સમાપન (‘ડોલતો વાયુ વાય' ‘નેત્રને તૃપ્તિ થાય' ‘ગાન સ્વર્ગીય ગાય’ અને ‘વૃત્તિથી દાબ જાય’) કરતા વાક્યખંડો છે તે બાબત ઘણી નોંધપાત્ર છે કારણકે એ ન હોત તો આ કડી તાલ વિનાના નૃત્ય જેવી બની ગઈ હોત. પહેલી અને ત્રીજીનું માળખું તપાસીએ. ‘ડોલતો વાયુ વાય' અને ‘ ગાન સ્વર્ગીય ગાય,’ એક નામ વાયુ અને ગાન, એક વિશેષણ ડેાલતો અને સ્વર્ગીય, એક સાદું વિધાન કરતું ક્રિયાપદ વાય અને ગાય. પહેલી અને ત્રીજીમાં કારણ (નિમિત્ત) આપ્યાં છે, બીજી અને ચોથીમાં તેના પરિણામનું વર્ણન છે. ‘કુસુમરજ લઈ ડેાલતા વાયુએ પ્રસરાવેલા પરિમલથી’ બીજી કડીના ઉત્તરાર્ધમાં ‘રસિકહૃદય'વાળા પાંડુના ‘નેત્રને તૃપ્તિ થાય' છે. એ જ ‘રસિકહૃદય’ને પેલું સ્વર્ગીય ગાન હલાવી ગાળી નાખે છે અને પરિણામે ચોથી કડીના ઉત્તરાર્ધમાં ‘વૃત્તિથી દાબ' જાય છે. બીજી કડીના ઉત્તરાર્ધનું અને ચોથી કડીના ઉત્તરાર્ધનું એકસરખું વ્યાકરણી માળખું સંવાદી વર્ણનથી જે ચિત્ર આંકે છે તે નોંધવું પડશે. આ વસ્તુની બીજી રીતે તપાસ કરતાં આ બાબત વધારે સ્પષ્ટ થાય છે. ‘ધીમે ધીમે છટાથી કુસુમરજ લઈ ડોલતો વાયુ વાય’ છે જેને કારણે ‘ચોપાસે વલ્લિઓથી પરિમલ પ્રસરે છે’ જેથી ‘નેત્રને તૃપ્તિ થાય'છે. કડીના પૂર્વાર્ધ જેટલી જ સફાઈથી-કડીના ઉત્તરાર્ધમાં પણ કવિ એ જ ભાષાકીય માળખાનું પુનરાવર્તન કરે છે. (ભાષાકીય માળખાનો એ રીતે પ્રાસ સાધે છે.) ‘બેસીને કોણ જાણે હું પરભૃતિકા ગાન સ્વર્ગીય ગાય’ છે જે ‘ગાળી નાંખે હલાવી રસિકહૃદયને ' અને જેથી ‘વૃત્તિથી દાબ જાય’ છે. આ કડીના વર્ણન ઉપર વિવેચકો વારી ગયા છે તેનું કારણ એનું મધુર રેખાંકન છે જેમાં છંદ, વર્ણ અને શબ્દની યથોચિત ગોઠવણીની સાથે સાથે વ્યાકરણી માળખાનું આવું અદ્‌ભુત સમતુલન મહત્ત્વનો ભાગ ભજવે છે તે તરફ કોઈનું ધ્યાન જ હજી સુધી ગયું નથી. આ કાવ્યની લગભગ બધી જ કડીઓને આ રીતે તપાસીને એ કડીઓનું સંવિધાન<ref>(7 ’વસંતવિજય'ના કેવળ કાવ્યવસ્તુની આકૃતિને ડો. હ. ચૂ. ભાયાણીએ તપાસી છે. કડીઓનું સંવિધાન એમાં તપાસાયું છે. જુઓ પરબ: ૫૮ : ૨, પાનું ૨૭ થી ૩૨.)</ref> તપાસતાં આકારસૌષ્ઠવની પ્રતીતિ વધુ સ્પષ્ટતાથી થઈ શકે. વર્ણ અને ભાષાકીય માળખાના પ્રાસમાંથી માધુર્ય જન્માવવાની સાથે સાથે કવિ કેટલેક તો અર્થનો પ્રાસ સાધે છે જે પુનરાવર્તનના માધુર્ય ઉપરાંત ભાવની ઉત્કટતા સાધવાનું કામ કરે છે. કવિએ એક જ કડીમાં, બે પક્તિઓમાં એક જ અર્થની સહોપસ્થિતિ નિરૂપીને એ કાર્ય સાધ્યું છે.		ઉપરની કડીમાં છંદ અને પંક્તિઓમાંના શબ્દો જે વર્ણમાધુર્યને જન્માવે છે તેની વાત આગળ કરી છે. ‘વાય-થાય-ગાય–જાય'નો અંત્યાનુપ્રાસ જે લયમાધુર્ય જન્માવે છે તે પણ જાણીતું છે પણ એ માધુર્યમાં તાલ પુરાવવાનું કામ આ દરેક પંક્તિનું સમાપન (‘ડોલતો વાયુ વાય' ‘નેત્રને તૃપ્તિ થાય' ‘ગાન સ્વર્ગીય ગાય’ અને ‘વૃત્તિથી દાબ જાય’) કરતા વાક્યખંડો છે તે બાબત ઘણી નોંધપાત્ર છે કારણકે એ ન હોત તો આ કડી તાલ વિનાના નૃત્ય જેવી બની ગઈ હોત. પહેલી અને ત્રીજીનું માળખું તપાસીએ. ‘ડોલતો વાયુ વાય' અને ‘ ગાન સ્વર્ગીય ગાય,’ એક નામ વાયુ અને ગાન, એક વિશેષણ ડેાલતો અને સ્વર્ગીય, એક સાદું વિધાન કરતું ક્રિયાપદ વાય અને ગાય. પહેલી અને ત્રીજીમાં કારણ (નિમિત્ત) આપ્યાં છે, બીજી અને ચોથીમાં તેના પરિણામનું વર્ણન છે. ‘કુસુમરજ લઈ ડેાલતા વાયુએ પ્રસરાવેલા પરિમલથી’ બીજી કડીના ઉત્તરાર્ધમાં ‘રસિકહૃદય'વાળા પાંડુના ‘નેત્રને તૃપ્તિ થાય' છે. એ જ ‘રસિકહૃદય’ને પેલું સ્વર્ગીય ગાન હલાવી ગાળી નાખે છે અને પરિણામે ચોથી કડીના ઉત્તરાર્ધમાં ‘વૃત્તિથી દાબ' જાય છે. બીજી કડીના ઉત્તરાર્ધનું અને ચોથી કડીના ઉત્તરાર્ધનું એકસરખું વ્યાકરણી માળખું સંવાદી વર્ણનથી જે ચિત્ર આંકે છે તે નોંધવું પડશે. આ વસ્તુની બીજી રીતે તપાસ કરતાં આ બાબત વધારે સ્પષ્ટ થાય છે. ‘ધીમે ધીમે છટાથી કુસુમરજ લઈ ડોલતો વાયુ વાય’ છે જેને કારણે ‘ચોપાસે વલ્લિઓથી પરિમલ પ્રસરે છે’ જેથી ‘નેત્રને તૃપ્તિ થાય'છે. કડીના પૂર્વાર્ધ જેટલી જ સફાઈથી-કડીના ઉત્તરાર્ધમાં પણ કવિ એ જ ભાષાકીય માળખાનું પુનરાવર્તન કરે છે. (ભાષાકીય માળખાનો એ રીતે પ્રાસ સાધે છે.) ‘બેસીને કોણ જાણે હું પરભૃતિકા ગાન સ્વર્ગીય ગાય’ છે જે ‘ગાળી નાંખે હલાવી રસિકહૃદયને ' અને જેથી ‘વૃત્તિથી દાબ જાય’ છે. આ કડીના વર્ણન ઉપર વિવેચકો વારી ગયા છે તેનું કારણ એનું મધુર રેખાંકન છે જેમાં છંદ, વર્ણ અને શબ્દની યથોચિત ગોઠવણીની સાથે સાથે વ્યાકરણી માળખાનું આવું અદ્‌ભુત સમતુલન મહત્ત્વનો ભાગ ભજવે છે તે તરફ કોઈનું ધ્યાન જ હજી સુધી ગયું નથી. આ કાવ્યની લગભગ બધી જ કડીઓને આ રીતે તપાસીને એ કડીઓનું સંવિધાન<ref>7 ’વસંતવિજય'ના કેવળ કાવ્યવસ્તુની આકૃતિને ડો. હ. ચૂ. ભાયાણીએ તપાસી છે. કડીઓનું સંવિધાન એમાં તપાસાયું છે. જુઓ પરબ: ૫૮ : ૨, પાનું ૨૭ થી ૩૨.</ref> તપાસતાં આકારસૌષ્ઠવની પ્રતીતિ વધુ સ્પષ્ટતાથી થઈ શકે. વર્ણ અને ભાષાકીય માળખાના પ્રાસમાંથી માધુર્ય જન્માવવાની સાથે સાથે કવિ કેટલેક તો અર્થનો પ્રાસ સાધે છે જે પુનરાવર્તનના માધુર્ય ઉપરાંત ભાવની ઉત્કટતા સાધવાનું કામ કરે છે. કવિએ એક જ કડીમાં, બે પક્તિઓમાં એક જ અર્થની સહોપસ્થિતિ નિરૂપીને એ કાર્ય સાધ્યું છે.
	‘વડે થંડો વાયુ’ પંક્તિથી તેણે વનમાં કરેલી શાંતિને સૂચવી છે. એ પછીની ત્રીજી પંક્તિમાં ‘હજી એકે પ્રાણી ગિરિ મહી નહીં જાગ્રત દીસે' એમ કહ્યું છે તે અર્થની દૃષ્ટિએ ‘વહે થંડો’નું પુનરાવર્તન છે. ‘વહે થંડો વાયુ કરી દઈ બધે શાંતિ વનમાં,' એમાં જ ત્રીજી પંક્તિનો અર્થ કવિત્વમય રીતે વર્ણવાયો છે તે દૃષ્ટિએ ત્રીજી પંક્તિ પુનરાવર્તન છે. એ જ રીતે આ કડીની બીજી પંક્તિ ‘ઘણા થોડા આજે ઉડુગણ પ્રકાશે ગગનમાં' પંક્તિથી જ અંધારાનું ગાઢપણું સૂચવાયું છે અને આવા ગાઢ અંધારામાં નરવર આગળ વધે છે તેવું ચોથી પંક્તિનું વર્ણન બીજીના અર્થની દૃષ્ટિએ પુનરાવર્તન છે. આ પંક્તિઓ ૧-૩ અને ૨-૪ એ ક્રમમાં નથી પણ ૧-૨-૩-૪ એ ક્રમમાં છે. જે ૧-૩ અને ૨-૪ ના અર્થ-સામ્યને (અર્થના પ્રાસને) કવિત્વમય રીતે નિરૂપે છે.		‘વડે થંડો વાયુ’ પંક્તિથી તેણે વનમાં કરેલી શાંતિને સૂચવી છે. એ પછીની ત્રીજી પંક્તિમાં ‘હજી એકે પ્રાણી ગિરિ મહી નહીં જાગ્રત દીસે' એમ કહ્યું છે તે અર્થની દૃષ્ટિએ ‘વહે થંડો’નું પુનરાવર્તન છે. ‘વહે થંડો વાયુ કરી દઈ બધે શાંતિ વનમાં,' એમાં જ ત્રીજી પંક્તિનો અર્થ કવિત્વમય રીતે વર્ણવાયો છે તે દૃષ્ટિએ ત્રીજી પંક્તિ પુનરાવર્તન છે. એ જ રીતે આ કડીની બીજી પંક્તિ ‘ઘણા થોડા આજે ઉડુગણ પ્રકાશે ગગનમાં' પંક્તિથી જ અંધારાનું ગાઢપણું સૂચવાયું છે અને આવા ગાઢ અંધારામાં નરવર આગળ વધે છે તેવું ચોથી પંક્તિનું વર્ણન બીજીના અર્થની દૃષ્ટિએ પુનરાવર્તન છે. આ પંક્તિઓ ૧-૩ અને ૨-૪ એ ક્રમમાં નથી પણ ૧-૨-૩-૪ એ ક્રમમાં છે. જે ૧-૩ અને ૨-૪ ના અર્થ-સામ્યને (અર્થના પ્રાસને) કવિત્વમય રીતે નિરૂપે છે.

Meghdhanu at 18:11, 28 November 2023

2023-11-28T18:11:33Z

← Older revision		Revision as of 18:11, 28 November 2023
Line 60:		Line 60:
	જ્યારે શબ્દપ્રયોગોના ઉપયોગને જમાપક્ષે કવિએ આખા કાવ્યમાં શેાધાતાંય વત્સર્ય સ્પર્શો (ટ, ઠ, ડ, ઢ, ણ) ધરાવતા શબ્દો આંગળીને વેઢે ગણાય એટલા જ વાપર્યાં છે. કંઠ્ય સ્પર્શો (ક, ખ, ગ, ધ) ધરાવતા શબ્દોનું પ્રમાણ પણ પ્રમાણમાં નગણ્ય જ ગણાય, વત્સર્ય સ્પર્શો એમના થડકારા અને કંઠ્ય સ્પર્શો તેમના મુખપથના સાવ અંદરના ભાગમાંથી ઉચ્ચારાવાને કારણે કર્ણમધુર હોતા નથી. આમ તો એ વર્ણો એમની સ્ફોટની લાક્ષણિકતાને કારણે પણ કર્ણમધુર હોતા નથી છતાં કવિએ ઓષ્ઠ્ય અને દંત્ય સ્પર્શો (એમાંય ખાસ કરીને ૫, ત, દ જેવા)<ref>5 આ કાવ્યની phonemic frequencies તપાસતાં બેએક રસપ્રદ તારણો આપી શકાય. ટ,ઠ,ઢ એ ત્રણ વર્ણો ધરાવતા શબ્દો વીસેકથી વધુ નથી અને આ કાવ્યની પંક્તિદીઠ એક કરતાં વધુ વખત થયેલો ‘સ’ અને ખાસ કરીને ‘ત'નો ઉપયોગ ધ્યાન બહાર જાય એમ નથી. ‘સ-ત’ની મદદથી ‘વસંત' આખા કાવ્યમાં છવાઈ જાયછે, એમ કહીશું ?</ref> અને અન્ય વર્ણો ( ખાસ કરીને ૨, ન, સ, વ, ય, હ જેવા) ધરાવતા શબ્દોને એવા ક્રમમાં ગોઠવ્યા છે કે એમાંથી એક મધુર શબ્દસંગીત જન્મે છે. એનાં થેાડાંક ઉદાહરણો આપી શકાય.		જ્યારે શબ્દપ્રયોગોના ઉપયોગને જમાપક્ષે કવિએ આખા કાવ્યમાં શેાધાતાંય વત્સર્ય સ્પર્શો (ટ, ઠ, ડ, ઢ, ણ) ધરાવતા શબ્દો આંગળીને વેઢે ગણાય એટલા જ વાપર્યાં છે. કંઠ્ય સ્પર્શો (ક, ખ, ગ, ધ) ધરાવતા શબ્દોનું પ્રમાણ પણ પ્રમાણમાં નગણ્ય જ ગણાય, વત્સર્ય સ્પર્શો એમના થડકારા અને કંઠ્ય સ્પર્શો તેમના મુખપથના સાવ અંદરના ભાગમાંથી ઉચ્ચારાવાને કારણે કર્ણમધુર હોતા નથી. આમ તો એ વર્ણો એમની સ્ફોટની લાક્ષણિકતાને કારણે પણ કર્ણમધુર હોતા નથી છતાં કવિએ ઓષ્ઠ્ય અને દંત્ય સ્પર્શો (એમાંય ખાસ કરીને ૫, ત, દ જેવા)<ref>5 આ કાવ્યની phonemic frequencies તપાસતાં બેએક રસપ્રદ તારણો આપી શકાય. ટ,ઠ,ઢ એ ત્રણ વર્ણો ધરાવતા શબ્દો વીસેકથી વધુ નથી અને આ કાવ્યની પંક્તિદીઠ એક કરતાં વધુ વખત થયેલો ‘સ’ અને ખાસ કરીને ‘ત'નો ઉપયોગ ધ્યાન બહાર જાય એમ નથી. ‘સ-ત’ની મદદથી ‘વસંત' આખા કાવ્યમાં છવાઈ જાયછે, એમ કહીશું ?</ref> અને અન્ય વર્ણો ( ખાસ કરીને ૨, ન, સ, વ, ય, હ જેવા) ધરાવતા શબ્દોને એવા ક્રમમાં ગોઠવ્યા છે કે એમાંથી એક મધુર શબ્દસંગીત જન્મે છે. એનાં થેાડાંક ઉદાહરણો આપી શકાય.

	‘સારૂં થયું પ્રિય સખી થઈ છે પ્રસુપ્ત' એ પંક્તિમાં ‘સારું-સખી'નો ‘સ ’, ‘થયું-થઈ’નો ‘થ' અને ‘પ્રિય–પ્રસુપ્ત’નો ‘પ’ સમતુલાની તાલબદ્ધતા સંભળાવે છે.6 શૈલીની તપાસમાં આ મુદ્દાની ગવેષણા માટે ઘણી શક્યતા રહેલી છે. ‘બેસે શિલા ઉપર ચાલી સંચિત રાય' એમાંના ‘સ' અને 'ચ'નો ઉપયોગ એક લયહિંડોળ જન્માવે છે. ‘ચોપાસે વલ્લિઓથી પરિમલ પ્રસરે નેત્રને તૃપ્તિ થાય.’માં ‘પરિમલ પ્રસરે’માંનો 'પ' અને ‘નેત્રને તૃપ્તિ થાય'માં આવતા ત્રણ ત અને થ (જેઓ દંત્ય સ્પર્શો છે) પંક્તિને એક સૂત્રમાં સાંધે છે. દરેક કડીનો અંત્યાનુપ્રાસ કાવ્યમાધુર્ય માટે આ અગાઉ ઘણી વાર નોંધાઈ ચૂક્યો છે.		‘સારૂં થયું પ્રિય સખી થઈ છે પ્રસુપ્ત' એ પંક્તિમાં ‘સારું-સખી'નો ‘સ ’, ‘થયું-થઈ’નો ‘થ' અને ‘પ્રિય–પ્રસુપ્ત’નો ‘પ’ સમતુલાની તાલબદ્ધતા સંભળાવે છે.<ref>6 શૈલીની તપાસમાં આ મુદ્દાની ગવેષણા માટે ઘણી શક્યતા રહેલી છે.</ref> ‘બેસે શિલા ઉપર ચાલી સંચિત રાય' એમાંના ‘સ' અને 'ચ'નો ઉપયોગ એક લયહિંડોળ જન્માવે છે. ‘ચોપાસે વલ્લિઓથી પરિમલ પ્રસરે નેત્રને તૃપ્તિ થાય.’માં ‘પરિમલ પ્રસરે’માંનો 'પ' અને ‘નેત્રને તૃપ્તિ થાય'માં આવતા ત્રણ ત અને થ (જેઓ દંત્ય સ્પર્શો છે) પંક્તિને એક સૂત્રમાં સાંધે છે. દરેક કડીનો અંત્યાનુપ્રાસ કાવ્યમાધુર્ય માટે આ અગાઉ ઘણી વાર નોંધાઈ ચૂક્યો છે.
	પ્રત્યેક કડીને એક સૂત્રમાં બાંધીને માધુર્ય જન્માવવાનું જે કામ કડીમાં સધાતા યમક અને અન્ત્યાનુપ્રાસ કરે છે તેના કરતાં ય વધુ માધુર્ય જન્માવવાનું કામ વ્યાકરણી માળખાના સરખાપણાનો પ્રાસ6 કરે છે. આ કાવ્યની કુલ એકસો છાસઠ પંક્તિઓની ગણતરીને ધ્યાનમાં લેતાં દર બે પંક્તિદીઠ એક કરતાં વધારે વપરાયેલાં વિશેષણ વિશેષ્ય પદો વિશેષણના ઔચિત્યને કારણે દૃશ્યોને પ્રત્યક્ષ કરવામાં ઉપયોગી નીવડે છે પણ એ ઉપરાંત કાવ્યની સમતુલાને એ સ્પર્શે છે. બીજી અગત્યની બાબત એ છે કે કાવ્યની અડધા ઉપરની પંક્તિઓ (અને અનુષ્ટુપમાં લખાયેલી તો લગભગ બધી જ) નામ-આખ્યાત પદોનાં વિસ્તરણો છે. કાવ્યને સમતોલ ઘાટ આપવામાં એ મોટો ભાગ ભજવે છે અને સૌથી મહત્ત્વની બાબત એ છે કે દરેક કડીમાં એ કડી પૂરતું તો દરેક પંક્તિનું વ્યાકરણી માળખું એક જ ઢાળમાં ઢળાયેલું જોવા મળે છે. આ કાવ્યની કોઈ પણ કડી એના ઉદાહરણરૂપે લઈ શકાય એમ છે છતાં દરેક પંક્તિના વ્યાકરણી માળખાનું સરખાપણું, વિશેષણ-વિશેષ્યનો સંબંધ, વર્ણોનો અમુક રીતે ગાઠવાયેલો ક્રમ અને છંદ, એ બધું ભેગું થઈને જે સંવાદી સમતુલામાંથી અદ્ભુત માધુર્યને જન્મતું જ્યાં અનુભવાવે છે તે સાડત્રીસમી કડી જ તપાસીએ.		પ્રત્યેક કડીને એક સૂત્રમાં બાંધીને માધુર્ય જન્માવવાનું જે કામ કડીમાં સધાતા યમક અને અન્ત્યાનુપ્રાસ કરે છે તેના કરતાં ય વધુ માધુર્ય જન્માવવાનું કામ વ્યાકરણી માળખાના સરખાપણાનો પ્રાસ6 કરે છે. આ કાવ્યની કુલ એકસો છાસઠ પંક્તિઓની ગણતરીને ધ્યાનમાં લેતાં દર બે પંક્તિદીઠ એક કરતાં વધારે વપરાયેલાં વિશેષણ વિશેષ્ય પદો વિશેષણના ઔચિત્યને કારણે દૃશ્યોને પ્રત્યક્ષ કરવામાં ઉપયોગી નીવડે છે પણ એ ઉપરાંત કાવ્યની સમતુલાને એ સ્પર્શે છે. બીજી અગત્યની બાબત એ છે કે કાવ્યની અડધા ઉપરની પંક્તિઓ (અને અનુષ્ટુપમાં લખાયેલી તો લગભગ બધી જ) નામ-આખ્યાત પદોનાં વિસ્તરણો છે. કાવ્યને સમતોલ ઘાટ આપવામાં એ મોટો ભાગ ભજવે છે અને સૌથી મહત્ત્વની બાબત એ છે કે દરેક કડીમાં એ કડી પૂરતું તો દરેક પંક્તિનું વ્યાકરણી માળખું એક જ ઢાળમાં ઢળાયેલું જોવા મળે છે. આ કાવ્યની કોઈ પણ કડી એના ઉદાહરણરૂપે લઈ શકાય એમ છે છતાં દરેક પંક્તિના વ્યાકરણી માળખાનું સરખાપણું, વિશેષણ-વિશેષ્યનો સંબંધ, વર્ણોનો અમુક રીતે ગાઠવાયેલો ક્રમ અને છંદ, એ બધું ભેગું થઈને જે સંવાદી સમતુલામાંથી અદ્ભુત માધુર્યને જન્મતું જ્યાં અનુભવાવે છે તે સાડત્રીસમી કડી જ તપાસીએ.
	{{Poem2Close}}		{{Poem2Close}}

Meghdhanu: Created page with "{{SetTitle}}
'''૧૦''' '''‘વસંતવિજય’ની સંરચના — એક તપાસ''' {{Poem2Open}} પ્રાસ્તવિક: આ સદીની શરૂઆતથી જ એ બાબત ઘણી સ્પષ્ટતાથી વિચારવામાં આવી છે કે કવિતામાં ભાષાના ઉપયોગ અંગેની તપાસ કોઇ પણ કવિતા વ..."

2023-11-28T18:10:34Z

Created page with "{{SetTitle}} <br> <big><big>'''૧૦''' '''‘વસંતવિજય’ની સંરચના — એક તપાસ'''</big></big> {{Poem2Open}} પ્રાસ્તવિક: આ સદીની શરૂઆતથી જ એ બાબત ઘણી સ્પષ્ટતાથી વિચારવામાં આવી છે કે કવિતામાં ભાષાના ઉપયોગ અંગેની તપાસ કોઇ પણ કવિતા વ..."

Show changes