https://wiki.ekatrafoundation.org/index.php?action=history&feed=atom&title=%E0%AA%AE%E0%AA%A3%E0%AA%BF%E0%AA%B2%E0%AA%BE%E0%AA%B2_%E0%AA%B9._%E0%AA%AA%E0%AA%9F%E0%AB%87%E0%AA%B2%E0%AA%A8%E0%AA%BE%E0%AA%82_%E0%AA%95%E0%AA%BE%E0%AA%B5%E0%AB%8D%E0%AA%AF%E0%AB%8B%2F%E0%AA%95%E0%AA%BE%E0%AA%B3 2026-05-16T15:52:38Z Revision history for this page on the wiki MediaWiki 1.38.2 https://wiki.ekatrafoundation.org/index.php?title=%E0%AA%AE%E0%AA%A3%E0%AA%BF%E0%AA%B2%E0%AA%BE%E0%AA%B2_%E0%AA%B9._%E0%AA%AA%E0%AA%9F%E0%AB%87%E0%AA%B2%E0%AA%A8%E0%AA%BE%E0%AA%82_%E0%AA%95%E0%AA%BE%E0%AA%B5%E0%AB%8D%E0%AA%AF%E0%AB%8B/%E0%AA%95%E0%AA%BE%E0%AA%B3&diff=69809&oldid=prev 2024-02-17T15:48:13Z

<p>Meghdhanu moved page <a href="/index.php?title=%E0%AA%AE%E0%AA%A3%E0%AA%BF%E0%AA%B2%E0%AA%BE%E0%AA%B2_%E0%AA%B9._%E0%AA%AA%E0%AA%9F%E0%AB%87%E0%AA%B2/%E0%AA%95%E0%AA%BE%E0%AA%B3&amp;action=edit&amp;redlink=1" class="new" title="મણિલાલ હ. પટેલ/કાળ (page does not exist)">મણિલાલ હ. પટેલ/કાળ</a> to <a href="/wiki/%E0%AA%AE%E0%AA%A3%E0%AA%BF%E0%AA%B2%E0%AA%BE%E0%AA%B2_%E0%AA%B9._%E0%AA%AA%E0%AA%9F%E0%AB%87%E0%AA%B2%E0%AA%A8%E0%AA%BE%E0%AA%82_%E0%AA%95%E0%AA%BE%E0%AA%B5%E0%AB%8D%E0%AA%AF%E0%AB%8B/%E0%AA%95%E0%AA%BE%E0%AA%B3" title="મણિલાલ હ. પટેલનાં કાવ્યો/કાળ">મણિલાલ હ. પટેલનાં કાવ્યો/કાળ</a> without leaving a redirect</p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <tr class="diff-title" lang="en"> <td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Older revision</td> <td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">Revision as of 15:48, 17 February 2024</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="en"><div class="mw-diff-empty">(No difference)</div> </td></tr></table>

Meghdhanu https://wiki.ekatrafoundation.org/index.php?title=%E0%AA%AE%E0%AA%A3%E0%AA%BF%E0%AA%B2%E0%AA%BE%E0%AA%B2_%E0%AA%B9._%E0%AA%AA%E0%AA%9F%E0%AB%87%E0%AA%B2%E0%AA%A8%E0%AA%BE%E0%AA%82_%E0%AA%95%E0%AA%BE%E0%AA%B5%E0%AB%8D%E0%AA%AF%E0%AB%8B/%E0%AA%95%E0%AA%BE%E0%AA%B3&diff=69505&oldid=prev 2024-02-11T03:36:19Z

<p>+1</p> <p><b>New page</b></p><div>{{SetTitle}}<br /> &lt;center&gt;&lt;big&gt;&lt;big&gt;&#039;&#039;&#039;કાળ&#039;&#039;&#039;&lt;/big&gt;&lt;/big&gt;&lt;/center&gt;<br /> <br /> &lt;poem&gt;<br /> <br /> (ખંડકાવ્ય)<br /> હણહણતું જંગલ મ્હેકાય<br /> આભ ઉપર ઢોળાતું જાય<br /> પર્વત ટોચે પહોંચી જોતાં સોળે દિશા ખૂલે<br /> મનમાં મારા, જંગલ જોતાં<br /> જનમ જનમનાં અજવાળાંએ ઝૂલે...<br /> સાગ સીસમ ને સરગવા સાદડ શીમળા શાલ<br /> મહુડા બહેડા બોેરડી ઉમરા જાંબુ તાલ<br /> આંકલવા ઊંચા ઘણા ટીમરું કાળાં ધાડ<br /> નામ વગરનાં ઉગીયાં અડોઅડ કૈં ઝાડ<br /> ઝાડે ઝાડે દીવા બળે<br /> અંધારાં ઝળહળે<br /> એવા સમયની તળે<br /> જંતુ જેવું મન મારું પાછું વળે<br /> જંગલ જાતે રચ્યા કરે પડછાયાની ભાત<br /> વચ્ચે એને સાંભરે માણસ ને મ્હોલાત<br /> પણ જંગલ રમતું રહે : દિવસ પાછળ રાત<br /> ફાનસ લઈ ફરતી રહે સમય નામની ઘાત<br /> લીલી લીલી કણજીએ કૈં કેવડિયાના છોડ<br /> ક્યાંક ફૂટ્યા છે ડાળીએ રાતા રાતા કોડ<br /> ચઈતર ચંપો ખીલતો કેસૂડો બેજોડ<br /> ઋતુ ઋતુના વાયરા લેતા કેવો મોડ!<br /> <br /> વૃક્ષોનાં તો ગામ વસ્યાં છે ટેકરીઓનાં ફળિયાં<br /> આ પાન ફરકતાં દેખું એ તો આવાસોનાં નળિયાં<br /> આ ઝાકળ બિન્દુ લાગે છે ઝળઝળિયાં<br /> ક્યાંક અયોધ્યા હસ્તિનાપુર<br /> કો’ક દટાયાં નેપૂર ઉપર વેલ ઊગી છે<br /> ફૂલો એનાં સુગંધની ઘૂઘરીઓ<br /> રાત પડે તે રણકી ઊઠે<br /> કોની પૂંઠે?<br /> જંગલની તો નોખી ને નખરાળી ગંધ<br /> જંગલમાં અજવાળાં અંધ<br /> બંધ પડ્યા છે દરવાજા પણ ખુલ્લા છે સંબંધ<br /> *<br /> માણસ નહીં હું મુલ્ક છું થાય અનુભવ એવો<br /> ભીતરથી ખોદો મને મોહન-જો-દડો જેવો<br /> ખંડેરો પર ઝાડ<br /> પાંડવ જેવા પ્હાડ<br /> ટેકરીઓ જે થોડી થોડી<br /> લાગે સહોદરોની જોડી<br /> વ્હેતા વાયુ થંભે છે ત્યાં દોડી<br /> ઘાસ ચરે છે કુરુક્ષેત્રમાં ઘોડી<br /> વિરહવિહ્વળા નારીનો અવતાર હશે આ નદી?<br /> જળપરીની છાયાઓને રમતી દેખું<br /> ઝળહળતી એક નગરી પેખું<br /> જંગલ સાખે વહી ગઈ છે કેટકેટલી સદી<br /> જે ગત જનમોમાં ચાખી’તી મેં કદીક કદી!<br /> વહી ગયેલી નદીઓ સદીઓ દટ્ટણપટ્ટણ નગરનિવાસો<br /> મારી ભીતર જાગે<br /> મરી ગયેલા રાજાઓ સત્તાઓ પાછી માગે<br /> તે હું આપું ક્યાંથી?<br /> પ્રાગૈતિહાસિક કાળનીય પેલે પારથી<br /> વર્તમાનની ધાર સુધી<br /> ફેલાયેલો હું આ ક્ષણે<br /> અરણ્યાવતાર પામું છું<br /> રાતી કીડી રૂપે મારું હોવુ માત્ર<br /> સમગ્ર જંગલને ભયભીત કરી મૂકે છે!<br /> હું માટીનો જાયો<br /> મ્હેંકાતી માટી શ્વસનારો<br /> માટીના ખોળે વસનારો<br /> માટી ચાખું, માટી પીઉં<br /> માટી પ્હેરું ઓઢું<br /> સાવ અચાનક સીમને મારી<br /> એરુ જેવી સડક આભડી<br /> લોક આભડ્યાં<br /> યંત્ર આભડ્યાં<br /> શ્હેર આભડ્યાં સૌને!<br /> ગામ નગરનો નિર્વાસિત હું<br /> આજે પાછો અરણ્યવાસી<br /> જંગલ મારી માતા જંગલ મારો શ્વાસ<br /> હું ઓગળતો વૃક્ષો ને વેલીમાં—<br /> વૃક્ષોની ડેલીમાં.<br /> હું ગટગટ પીઉં ઝરણાં નદીઓ<br /> ખાઈ જાઉં છુ સદીઓ.<br /> હું પથ્થરયુગનું પીળું પીળું ઘાસ<br /> અણુયુગનો ફળફળતો નિશ્વાસ<br /> હું પંખીનો માળો બનવા વનમાં આવ્યો,<br /> જંગલ ઉડતાં આવી મુજને ચાખે<br /> પડાવ નાખે<br /> કોયલ કાબર લેલાં દૈયડ કપોત-કબૂતર કાગ<br /> અહીં તો એના રડ્યાખડ્યા છે રાગ<br /> દેવચકલીઓ લક્કડખોદો સમડી ગીધ ને શકરો બાજ<br /> તેતર બગલાં ઘૂવડ ચીબરી ખરગોશોનું રાજ<br /> જનમ જનમથી જંગલ વચ્ચે<br /> સમય વૃક્ષની નીચે<br /> ઊભો ઊભો હું પલળું છું<br /> અજવાળાનાં પગલાં સૂંઘે અંધકારનો વાઘ<br /> છૂપાવી ઊભાં છે વૃક્ષા જનમજનમની આગ<br /> વર્તમાનની ધ્વજાપતાકા લહેરાતી પર્ણોમાં<br /> સદીઓના સરવાળા મળતા નદીઓના ચરણોમાં<br /> કણ્વાશ્રમની દંતકથાઓ મળતી રહે હરણોમાં<br /> જંગલ જોવા મળતું મુજને હજ્જારો વર્ણોમાં!<br /> પંખી થઈને વૃક્ષે વૃક્ષે ઊડે છે એ કોણ!<br /> છાયાનો આભાસ બનીને<br /> જળને તળિયે બૂડે છે એ કોણ?<br /> ઉનાળામાં આગ વરસતી વર્ષાકાળે મેઘ<br /> ખંડેરોમાં હજી ચળકતી દેખું તાતી તેગ<br /> રાત પડે સંભળાતા પાછા અસવારોના વેગ!<br /> ઓ જંગલદેવ!<br /> દેવને દવની ઇચ્છા<br /> ભડભડ લાગે આગ, આગમાં બળતી કોની જાત?<br /> પહાડો ઉપર જૌહર કરતી રાત!<br /> મારી ભીતર બળી રહી છે રાતી ચટ્ટક વાત<br /> બળી રહ્યાં પાતાળો સાત!<br /> આ ઉમરા ઊંચા રાજમહેલ છે<br /> વૃક્ષો છે પ્રાસાદો<br /> ફૂલ ભરેલી વલ્લરીઓ સુન્દરીઓ<br /> પ્હાડે પ્હાડે મેદાનોમાં<br /> જંગલ નામે શહેર વસ્યું છે સૈકાં જૂનું<br /> સૂનું સૂનું!<br /> વનકન્યાઓ ફરવા નીકળે ફૂલો પહેરી<br /> શ્વાસોથી ભીંજેલા વનમાં<br /> ચાંદરણાંએ લીધી ઘેરી<br /> દેવોએ પણ ઊંચા થઈને દેખી –<br /> કોક દીસે દમયંતી જેવી<br /> કોક વળી પાંચાલી<br /> કોક શ્યામળી કોક વીજળી<br /> ક્યાંક ઉર્વશી શકુન્તલાઓ મળશે<br /> જંગલને બેહોશ કરી કન્યાઓ પાછી વળશે<br /> અજવાળાના કાંઠે ઊભી અંધકારને મળશે<br /> સવાર થશે તે ઊંડાણોમાં<br /> સમય સાથરે ઢળશે<br /> સૂનકારનો સાપ બધાંનો ચોકી પહેરો ભરશે.<br /> આ રાતી રાતી ભોંય<br /> તે પર પડતી કાળી ભૂરી છાંય<br /> શૃંગો ઉપર શ્યામવાદળી ઢોળાવો પર રાતું<br /> જંગલ સાંજે ફરફરતા કોઈ રુમાલ જેવું વાતું<br /> ચાંદનીએ ભીંજાતું...<br /> કેસૂડાં થકી કેસરી વળી શીમળાથી કૈં લાલ<br /> ફૂલો ફળતાં ફરી વળે જંગલ ઉપર વ્હાલ<br /> સૂનકાર લાગવા છતાં<br /> અશાન્ત છે આ અરણ્ય આમ તો<br /> એની ભીતરમાં તો<br /> માણસ ડૂબ્યાં<br /> યુદ્ધો ડૂબ્યાં<br /> દરિયા ડૂબ્યા!<br /> એક માણસથી વિશેષ કશું જ નથી આ રાન<br /> લાગે તદ્દન અભાન<br /> પણ<br /> હજારો ક્ષણો ગર્ભાધાનની સંગ્રહી બેઠું છે.<br /> ગર્ભવતી હવાઓ વાય<br /> છાયાઓ જાંબુડી થાય<br /> અરણ્ય એટલે નિકટતા<br /> નરી ખચિતતા!<br /> આદિમ જળની ફેલાયેલી જાળ<br /> જળને જીવતું રાખી રહી શેવાળ<br /> છદ્મવેશમાં ફરતો પ્રાગૈતિહાસિક કાળ!<br /> વૈદર્ભીનેે છોડી અહીંથી નળ ગયો છે<br /> ટળવળતી એ પળ તો જુઓ<br /> સ્વર્ણમૃગના છળથી બીને<br /> તીવ્રગતિએ વહી રહેલું જળ તો જુઓ!<br /> લાક્ષાગૃહનું કાળું કાળું સ્થળ તો જુઓ<br /> જંગલ વચ્ચે સમય રચેલાં છળ તો જુઓ!<br /> જળને વેશે મૂળને જઈને મળતું કોણ?<br /> ફૂલો રૂપે ડાળે ડાળે ફળતું કોણ?<br /> રંગો થઈને દિવસ રાતમાં ભળતું કોણ?<br /> લીલાપીળા દિવસો ને કાળી ધોળી રાત<br /> માંડી બેઠો માનવી અનંતકાળની વાત<br /> ચરણો તો ચાલી જતાં પડી રહે છે ભાત<br /> &lt;/poem&gt;<br /> &lt;br&gt;<br /> {{HeaderNav2<br /> |previous = પોળોના પ્હાડોમાં (૩)<br /> |next = બારમાસા<br /> }}</div>

Meghdhanu