MeghaBhavsar: Created page with "{{SetTitle}} {{Heading|ઉદ્યમ-કર્મ સંવાદ|}} દોહરા શ્રી શંકર સુતને પ્રણમું, બુદ્ધ..."

2021-08-16T09:19:03Z

Created page with "{{SetTitle}} {{Heading|ઉદ્યમ-કર્મ સંવાદ|}} <poem> દોહરા શ્રી શંકર સુતને પ્રણમું, બુદ્ધ..."

New page

{{SetTitle}}

{{Heading|ઉદ્યમ-કર્મ સંવાદ|}}
<poem>
દોહરા
શ્રી શંકર સુતને પ્રણમું, બુદ્ધિ તણો દાતાર;
અંગે સિંદુર શોભતું, મોદિક અમૃત અહાર.{{space}} ૧

બ્રહ્મસુતા તુજને નમું, માગું એક પસાય;
રસનાવાસ કરો સદા, તો બુદ્ધિ પ્રફુલ્લિત થાય.{{space}} ૨

નંદ સુત નરહરિને નમું, મુરલીધર મહારાજ;
ગ્રંથ કરું શુભ શાસ્ત્રનો, રાખો મારી લાજ.{{space}} ૩

કરજોડી કવિને કહું, કોઇ માં દેશો ખોડ;
ઉદ્યમ કર્મ વર્ણન કરું, પહોંચે મનનાં કોડ.{{space}} ૪

માતા તાત ગુરુ ઇષ્ટને, ચરણે નામું શીશ;
ચંચળ ચિત્ત છે ગ્રંથમાં, કોએ મા કરશો રીશ.{{space}} ૫

ઉજ્જેણી નગરી વિષે, ક્ષિપ્રા તટ શુભ સ્થાન;
નીર વહે અતિ નિર્મળું, જાણે અમૃત પાન.{{space}} ૬

બેઠો રાય સભા ભરી, ભદ્રસેન ભડ ભૂપ;
ચમર ઢોળે ચોપાસથી, અતુલિ તેજ મહારુપ.{{space}} ૧૬

છત્ર ધર્યુ શિર કનકનું, ભૂષણ અંગ અપાર;
સિંહાસન સોહામણું, બેઠા મહા જાુંજાર.{{space}} ૧૭
ચાર વજીર અતિ ચતુર છે, તે આગળ સેહે ચાર;
એક સુબુદ્ધિ(બીજો) સુલક્ષણો, ત્રીજો તત્ત્વ વિચાર.{{space}} ૧૮

ચોથો ગુણ ભંડાર છે, રાજ્યતણો શિર ભાર;
પંડિત બેઠા પાંચશે, ગુણિજનનો નહિ પાર.{{space}} ૧૯

નાટક ચેટક અતિઘણાં, હાસ્યકથા રસ હોય;
નૃત્ય કરે વારાંગના, તે દેખી મન મોહ્ય.{{space}} ૨૦

પોપટ બોલે મનુષ્ય સરખાં, મેનાં ને બહુ મોર;
શબ્દ કરે સોહામણા, રસિયાનાં ચિત્ત ચોર.{{space}} ૨૧

પ્રશ્ન-પંડિતને કહે પદ્મિનિ, સાંભળ દ્વિજ એક ધર્મ;
પ્રથમે પુછું એટલું, ઉદ્યમ વડું કે કર્મ.{{space}} ૮૬

પશ્ન-કામકળા કલ્લોલશું, કહે સુણ બ્રાહ્મણ મર્મ;
વાત કરો વિસ્તારશું, (જે) ઉદ્યમ વડું કે ધર્મ.{{space}} ૧૩૮

વચન કહેજો વિચારથી, હું નહીં રાખું લાજ;
રાખું ન શર્મ સભાવિષે, લાજથી વણસે કાજ.{{space}} ૧૩૯

ઉત્તર-શિવશર્મા કહે સુંદરી, સાંભળ ચતુર સુજાણ;
વડું કર્મ ઉદ્યમથકી, બોલે વેદ પુરાણ.{{space}} ૧૪૦

કર્મતણી ગત અવનવી, નિરધનિયાં ધન હોય;
કર્મકરે જે કામિની, નકરે બીજો કોય.{{space}} ૧૪૧

મૂર્ખને કર્મ કવિ કરે, રંક બેસાડે રાજ;
કર્મ કર્મ ને કર્મ એ, ઉદ્યમ તે કુણ કાજ.{{space}} ૧૪૨

પ્રશ્ન-કોપ કરી કહે કામિની, ઉદ્યમ મોટો થાય;
વખાણું હૂંતો તેહને, સાંભળો પંડિત રાય.{{space}} ૧૪૩

ઉદ્યમ કરતાં નિરખીયાં સૌ કો રંક ને રાય;
કોણ રહ્યાં એવું કહી, (જે) કર્મ કરે તે થાય.{{space}} ૧૪૪

જો જાણો તો કહો મુને, ન કરો મનમાં ખેદ;
સભા સહૂકો દેખતાં, ભાંગું તમારો ભેદ.{{space}} ૧૪૫

ઉદ્યમ ઉદ્યમ એજ છે, અદકો સૌથી આપ;
કર્મ બિચારું બાપડું, ઉદ્યમ પૂર પ્રતાપ.{{space}} ૧૪૬

નિર્ણય
ચોપાઇ.
રાજસભા ત્યાં બોલી જ્યાંય, ઉદ્યમ કર્મનો ન્યાય તોળાય;
સાંભળ એ સતવાદી જન, ઉદ્યમે કર્મ કર્મે ઉદ્યમ બળવંત.{{space}} ૪૬૫

એકલું કર્મ તે જીતે કોક, જાૂઓ વાત વિચારી લોક;
કર્મ વિના ઉદ્યમ નવ મળે, ઉદ્યમ કરતાં કર્મ જ ફળે.{{space}} ૪૬૬

એમાં ખેદ કરશો મા કોય, સમતુલ બે તે જાુગતે જોય;
ઉદ્યમનું તો કર્મ ન નામ, કર્મનો તે ઉદ્યમ ઠામ.{{space}} ૪૬૭

એ બેઉમાં કંઇ અંતર નથી, જો જો વેદ પુરાણે કથી;
જેનું કર્મ લખાણું તેહ, તેવો ઉદ્યમ ઉદય જ એહ.{{space}} ૪૬૮

જેને જેવો ઉદ્યમ મર્મ, તેને તેવું વળગ્યું કર્મ;
જેને જેવું કર્મ જ સાર, તેવો ઉદ્યમ કરે વેપાર.{{space}} ૪૬૯

જેને જેવું કર્મ જ ગણે, ઉદ્યમે તેવી વિદ્યા ભણે;
જેને જેવું કર્મ જ સૂત્ર, ઉદ્યમે તેવો પ્રગટે પુત્ર;
જેને જેવું કર્મ જ કાજ, ઉદ્યમ તેવી રાખે લાજ.{{space}} ૪૭૦

દોહરા.
કર્મ થકી ઉદ્યમ ફળે, ઉદ્યમથી કર્મ હોય;
ઓછું અદકું એહને, કહી ન શકે કોય.{{space}} ૪૭૧

ન્યાય ચુકાવ્યો નૃપતિએ, વેદ શાસ્ત્ર મહા મૂલ્ય;
ઉદ્યમ કર્મ એ કલ્પીને, શાસ્ત્ર સદા સમતુલ્ય.{{space}} ૪૭૨

ઉદ્યમ વિના ચાલે નહીં, કર્મ વિના કૂટાય;
કર્મને ઉદ્યમ ફળે, પ્રીછ્યો પંડિત રાય.{{space}} ૪૭૩

પ્રીત કરીને પંડિતે, જાુગતે જોડાયા હાથ.
ગયો મેલ મનડા થકી, (શિવ) શર્મા શ્યામ સાથ.{{space}} ૪૭૪

જાતિ સ્મરણ તેમને થયાં, ઓળખિયા બેઉ આપ;
થયાં કંથ ને કામિની, પૂરણ પ્રીત પ્રતાપ.{{space}} ૪૭૫

છોડી નાખ્યાં પૂતળાં, મેલ્યો મન અહંકાર;
રાજરીત સુખ ભોગવી, વરત્યો જયજયકાર.{{space}} ૪૭૬

અવસાને ઇંદ્ર લોકે ગયાં; પામી પ્રીત પ્રમાણ;
અનુગ્રહ અવતારનો, શ્યામા વિપ્ર સુજાણ.{{space}} ૪૭૭

શ્રીગોડ માળવી વિપ્ર શુભ, કવિ તે સૌનો દાસ;
ભક્ત બ્રાહ્મણ સર્વનો, વારુ લીલા વિલાસ.{{space}} ૪૭૮

પાય લાગીને પરણમું, કરગરું બેહુ કરજોડ;
શામળભટ કહે બોલજો, જય જય શ્રી રણછોડ.{{space}} ૪૭૯
</poem>

મધ્યકાલીન ગુજરાતી કાવ્યસંપદા /ઉદ્યમ-કર્મ સંવાદ - Revision history

MeghaBhavsar: Created page with "{{SetTitle}} {{Heading|ઉદ્યમ-કર્મ સંવાદ|}} દોહરા શ્રી શંકર સુતને પ્રણમું, બુદ્ધ..."