https://wiki.ekatrafoundation.org/index.php?action=history&feed=atom&title=%E0%AA%AF%E0%AA%9C%E0%AB%8D%E0%AA%9E%E0%AB%87%E0%AA%B6_%E0%AA%A6%E0%AA%B5%E0%AB%87%E0%AA%A8%E0%AA%BE%E0%AA%82_%E0%AA%95%E0%AA%BE%E0%AA%B5%E0%AB%8D%E0%AA%AF%E0%AB%8B%2F%E0%AA%AA%E0%AB%83%E0%AA%A5%E0%AB%8D%E0%AA%B5%E0%AB%80 2026-04-11T22:55:52Z Revision history for this page on the wiki MediaWiki 1.38.2 https://wiki.ekatrafoundation.org/index.php?title=%E0%AA%AF%E0%AA%9C%E0%AB%8D%E0%AA%9E%E0%AB%87%E0%AA%B6_%E0%AA%A6%E0%AA%B5%E0%AB%87%E0%AA%A8%E0%AA%BE%E0%AA%82_%E0%AA%95%E0%AA%BE%E0%AA%B5%E0%AB%8D%E0%AA%AF%E0%AB%8B/%E0%AA%AA%E0%AB%83%E0%AA%A5%E0%AB%8D%E0%AA%B5%E0%AB%80&diff=69850&oldid=prev 2024-02-18T10:08:14Z

<p>+૧</p> <p><b>New page</b></p><div>{{SetTitle}}<br /> &lt;center&gt;&lt;big&gt;&lt;big&gt;&#039;&#039;&#039;પૃથ્વી&#039;&#039;&#039;&lt;/big&gt;&lt;/big&gt;&lt;/center&gt;<br /> <br /> &lt;poem&gt;<br /> વરસોનાં વરસ,<br /> વરસતાં વરસ,<br /> વરસતો બરફ.<br /> બરફ, બરફ, બરફ.<br /> ખરખર ખરતો શીત સ્ફુલ્લિંગ જેવો,<br /> ફર ફર વરસતો ફૂલ જેવો,<br /> ચૂપચાપ વરસતો<br /> સૂમસામ વરસતો;<br /> જમીન પર ઘાસ પર વૃક્ષો પર<br /> ડઠ્ઠર પથ્થર જેવો જામતો નીંભર<br /> બરફ<br /> બધે<br /> બરફ બરફ બરફ.<br /> <br /> ભીતર ગુફાના ભભકતા અગ્નિમાં<br /> ચીરાતાં લાલ માંસ<br /> ચળકતા સફેદ દાંતો<br /> હાડકાનો ગરમ માવો<br /> રૂંછાદાર ચામડીનો ગરમાવો.<br /> નરમ ઉષ્ણ ચામડીની નગ્નતા<br /> એ નગ્નતાની હૂંફમાં<br /> લપાતો હું<br /> લપાતું મારું બાળક<br /> ને અંતે<br /> અગ્નિ માંસ ને માદાની હૂંફને તજી<br /> ગુફામાંથી નીકળી બહાર<br /> હાથનું નેજવું ધરી<br /> જોઈ હતી પૃથ્વી પરની<br /> સફેદ બરફની અફાટ ચાદરને<br /> હળવે હળવે પીગળતી પીગળતી રેલાતી.<br /> ખળખળતાં જળ તોડ્યું હતું<br /> પૃથ્વીનું પ્રલંબ મૌન<br /> <br /> જોયું હતું દબાયેલા ઘાસને માથું ઊંચું કરતાં,<br /> પક્ષીઓને થીજેલી પાંખ ખંખેરતાં,<br /> ઉપર નભ નીલામ્બર<br /> નીચે હરિતામ્બરા પૃથ્વી.<br /> મનમાં ને મનમાં જાણે<br /> હું એક મેદાન મારી ગયો હતો.<br /> <br /> ઠરતા લાવાએ<br /> પીગળતા બરફે<br /> ગાયોની વાંભે,<br /> સેકાતાં માંસે,<br /> આંગણામાં ડોલતાં કણસલાએ,<br /> ચાલતાં ચક્રોએ<br /> ઘડ્યાં છે મારાં હાડ<br /> ઘડ્યો છે મારો પંડ.<br /> દરિયો ડહોળી, ખંડો ખૂંદી,<br /> કોઈ શોધે અમેરિકા,<br /> કોઈ લાંગરે ઇંડિયા,<br /> કોઈ આથડે પોલીનેશિયામાં,<br /> નો કોઈ ખાબકે અજ્ઞાત અંધારી ખાડીઓમાં.<br /> કોઈ ઠેકી જાય અખાતને<br /> ગીચ દુર્ગમ જંગલોમાં કોઈ શોધે<br /> એમેઝોનનું મૂળ,<br /> કોઈ શોધવા નીકળે પોતાનું કુળ,<br /> તો કોઈ શોધે સૂર્યમાળાનો દસમો ગ્રહ<br /> પણ ‘જામાતા દશમો ગ્રહ’...<br /> <br /> આ મનુપુત્ર<br /> ભર્યું ભાણે ભરપૂર ભોગવે તને.<br /> અમે વસુઓ મહીપતિ<br /> ધીરજ ધર તું ધરિત્રી,<br /> મળી છે તું અમને પટેથી.<br /> – યાવત્ ચન્દ્રદિવાકરૌ’<br /> તને નથ પહેરાવી નાથી છે,<br /> તને જોતરી છે ખોતરી છે<br /> ખેડી છે ખૂંદી છે ગૂંદી છે તને.<br /> <br /> પહેલાં તો ખોળામાં સમાઈ જતું શિશુ,<br /> મારા એક આશ્લેષમાં<br /> પ્રાકૃત પ્રિયા મારા પાશમાં.<br /> આજે આ લંબાયેલા હાથે<br /> બાથ ભરું છું.<br /> સાતે ય સમુદ્રોને<br /> નવેય ખંડોને<br /> દશેય દિશાઓને<br /> ઈશ્વરમાં તરતાં કોટાનકોટિ વિશ્વોને<br /> તો ય કેમ ફંફોસ્યા કરું છું આકાશને?<br /> બધુંય છે હાથવેંતમાં<br /> આ પૃથ્વી તો ‘હસ્તામલકવત્’<br /> તો ય કેમ કશું નથી આવતું હાથમાં?<br /> તો ય કેમ કશું નથી રહેતું હાથમાં?<br /> કોણ બરાડી બરાડીને આરડે છે અહીં<br /> ‘દ્યૌ શાંતિઃ પૃથ્વી શાંતિ : અંતરીક્ષ શાંતિ’ઃ<br /> જમીન પર ઝૂકીને કાન માંડું<br /> ને સંભળાય આર્જવભર્યો અવાજ<br /> ‘ચન્દ્રની ધૂલિનું તિલક ભાલે’<br /> ને વ્હાલે વિસારી શું મને જ?<br /> ગગન ગોરંભતો<br /> ગ્રહેગ્રહે ઘૂમતો<br /> પરકિયા પ્રેમમાં પ્રમત્ત મોજમાં મસ્ત<br /> વડછડે છોડે તરછોડે મને જ!<br /> <br /> બહુ બહુ જોઈ રાહ<br /> કે વરાહ!<br /> દંતશૂળથી ઉગારો<br /> આ આકાશથી પાતાળ જતી પૃથ્વીને<br /> કોઈ આજ ખંડખંડને જોડી<br /> શોધો આખી પૃથ્વી!<br /> આખી પૃથ્વી<br /> આખેઆખી પૃથ્વી<br /> હા, ભૂગોળના પીરિયડમાં માસ્તર<br /> લાવતો’તો ભોળો.<br /> પતરાનો જે ગોળો<br /> તે તો એ ગોબાયેલું ડબલું બની<br /> આમતેમ ઠેબાય<br /> પાબ્લો એડમંડ સવલી જીવલીના પગ નીચે.<br /> બે બિલાડીઓની રમતમાં<br /> ગાભાની દડીની જેમ વીંખાય<br /> લીરે લીરે પીંખાય.<br /> પૃથ્વી!<br /> ઝાળઝાળ વેદના હતી.<br /> રોમરોમ ભભૂકતો રોષ હતો,<br /> અગ્નિગર્ભા<br /> જ્વાલામુખે અગ્નિ ફુત્કારતી રહી તું.<br /> અનરાધાર વરસાદમાં લથબથ પલળી હતી<br /> હિમયુગોની શાશ્વત શીત રાત્રિઓમાં થરથર ધ્રૂજી હતી,<br /> મહાકાય ડીનોસોરના દેહભારથી જંતુની જેમ ચપાઈ હતી<br /> થાકીને ત્રાહિમામ્ ત્રાહિમામ્ પોકારી ગઈ છે તું<br /> દુરાત્માઓના વંશોથી<br /> તું સત્ત્વનષ્ટ<br /> મનુભ્રષ્ટ<br /> પણ બે પડ વચ્ચે તે સાચવી રાખે છે<br /> કાળે પાડી સળ,<br /> છાતીસરસું છુપાવી રાખે છે તું જળ<br /> ખંડેરોની પથ્થર છાતી પર પાથરે તું<br /> મખમલપોચી લીલ<br /> જેમાં ઘાસ ઉતારે તેનાં નાજુક કૂમળાં મૂળ<br /> પછી હવે શું રહેશે કશું કશું કે ધૂળ?<br /> રહેશે હતું કશું – ની અફવા રહેશે<br /> રહેશે આમતેમ આથડતા પવનો<br /> રહેશે આમતેમ અફળાતા સમુદ્રો<br /> રહેશે પર્વતોની નિર્જન ગરિમા<br /> <br /> તગતગ તાકતી રહેશે જેને<br /> માત્ર સૂર્યચંદ્રની ડરાંડરાં આંખ<br /> રજનું ગજ કરી<br /> રજ ચકરાતી ચકરાતી ચકરરાતી રહેશે રજરજમાં<br /> પછી દટાઈ જઈશું આપણે<br /> સાથે દાટી જઈશું તામ્રપત્રો તારીખો, તવારીખો,<br /> ધરબી ભંડારી દઈશું કોઈ કાળસંદૂક,<br /> અડાયા છાણાની જેમ ધૂંધવાતી રહેશે પૃથ્વી<br /> પૃથ્વીની આંખે વળશે ઝાંખ<br /> આંખે વળશે રાખ,<br /> પછી કયા ગ્રહના માનવો<br /> વાંચશે પૃથ્વીની પ્રાક્તન લિપિ.<br /> પવન, પર્જન્ય ને પ્રકાશની<br /> વિલસે જે અનેકવિધ લીલાઓ<br /> તે ઝિલાશે ક્યાંય?<br /> દિશા ભૂલ્યું છે<br /> ખોરંભે ખરાબે ચડ્યું છે,<br /> આ ડામાડોળ વહાણ<br /> લીરેલીરા ફાટયા છે શઢ<br /> કડડ દઈ તૂટ્યો છે કૂવાથંભ<br /> તૂતક છૉળછૉળ<br /> ફસડાયા છે પાટિયાં<br /> ખાળ્યાં ખળાતાં નથી આ પૂર<br /> કાંઠો છે દૂર<br /> ધીમે ધીમે ડૂબે છે આ વહાણ<br /> લોઢલોઢ ઉછાળા<br /> અને ખારી થપાટો વચ્ચે<br /> ડૂબી જઈશું આપણે<br /> તરતો મૂકી લીલા કાચના શીશામાં સંદેશ<br /> મળે જે દૂર દૂરના નાવિકને તેમ?<br /> ધીમે ધીમે વધતું જાય છે તાણ<br /> ધીમે ધીમે ગરકે છે આ વહાણ<br /> કોઈ નોહાએ બાંધ્યું નથી આ વહાણ.<br /> હમણાં તળિયે ગારદ નદારદ આ વહાણ<br /> વાંસ ઘાસ<br /> કીડીથી કુંજર લગ ડૂબશે,<br /> બડબડ બૂડશે,<br /> ને માણસ તો<br /> પૃથ્વીના સ્વિંગબોર્ડમાંથી જંપ મારી<br /> નહાવા પડ્યો હશે<br /> અવકાશના સ્વીમિંગપુલમાં!<br /> કોપરનીસ, ગેલિલિયો ભલેભલે લવે<br /> ભલે ફંગોળે હડસેલે તને વિશ્વના કેન્દ્રની બહાર<br /> પણ તું જ છે અમારું વિશ્વ.<br /> તારી પ્રદક્ષિણા ફરે છે<br /> સોમ ને વ્યોમ<br /> પૃથ્વી!<br /> જોઈ છે તને તારા ધ્રુવો પર<br /> હિમયુગોની સ્મૃતિને સંઘરી બેઠેલી<br /> અનિશ્ચલ શોકાર્ત વિષાદ - વસ્ત્રાવૃતા<br /> જોગણની જેમ પડી છે કર્બુર પીંગળ વર્ણધારી.<br /> ઉષર ભૂખર રેતરણોમાં<br /> પણ તારી નાભિમધ્યે તું ઉર્વરા.<br /> રહ્યું છે તને જળનું ઓધાન.<br /> અડાબીડ જંગલમા કોળ્યો છે તારો દેહ,<br /> ગંધવતી નારીની જેમ મ્હોર્યો છે ફોર્યો છે તારો દેહ.<br /> માત્ર તેત્રીસ વરસોથી નહીં<br /> પણ લક્ષલક્ષ વરસોથી<br /> મત્સ્ય મંડૂક,<br /> કચ્છપ વરાહ,<br /> નર વાનર કિન્નર થઈ<br /> ફરતો રહ્યો છું પૃથ્વીપટે.<br /> અયુત વરસોથી ભમતો રહ્યો છું તારી<br /> રોમરાજી વનરાજીમાં<br /> વિહરતો રહ્યો છું તારાં મેદાનોમાં,<br /> ગરક થયો છું તારી ગુફાઓમાં ગહવરોમાં,<br /> ખોવાઈ ગયો છું તારી ખીણોમાં,<br /> વહેતો રહ્યો છું તારા નદ નદી નિઝરમાં<br /> તો વળી<br /> લાંગર્યો છું કોઈ લગુનમાં<br /> <br /> નક્ષત્રનાં ભ્રમણો,<br /> બદલાતાં નદીના વહેણો<br /> નારંગી ઉત્ફુલ્લ પ્રભાતો, રૂપેરી નભઝુમ્મરો<br /> ઉદાસ ઘેરી સંધ્યાઓ, રેલાતી ચંદન ચાંદનીઓ<br /> દારુણ ઘોર રાત્રિઓ, ભયાવહ ધૂમકેતુઓ<br /> પૃથ્વીગર્ભા ધાતુઓ<br /> આગ ઓકતા જ્વાળામુખીઓ, પ્રમત્ત પવનો<br /> પ્રતાપી પર્વતો, કરાલ કાંઠા કરાડો<br /> ધોધો જલપ્રપાતો<br /> લેપાતી લોપાતી દિશાઓ<br /> ખૂલતા ખંડો, ઓટના દરિયાઓ<br /> ચિંઘાડતા હાથીઓ<br /> ચૂપચાપ ચાલતાં નીલગાયોનાં ટોળાં<br /> જંગલને ચીરતી વાનરીની ચીસો<br /> સૂનકારને પડઘાવતાં બિહામણાં તમરાંઓ<br /> જંતુની જેમ મરી જતાં કુળો,<br /> સળી જતાં સામ્રાજ્યો<br /> દળકટક લઈ ચડી આવતાં ઘડીવારમાં<br /> પડી જતાં લાવલશ્કરો<br /> મહાકાલની આ વિવર્તલીલાને<br /> મેં જોયા કરી છે આદિમ આશ્ચર્યથી.<br /> <br /> ધમણની જેમ હાંફ્યા કરતી<br /> રાજ્યોની સીમા બહાર<br /> જોયું છે મેં અસીમને.<br /> ભૂમિ પર રહ્યાં રહ્યાં જ<br /> પામ્યો છું ભૂમાનો સ્વાદ<br /> <br /> પૃથ્વી!<br /> તારા ગ્રહથી જ હું છું ગૃહસ્થ<br /> અહીં જ ઝૂમે છે ડમરો ને ગુલબાસ,<br /> અહીં હતો મારા પૂર્વજોનો વાસ,<br /> અહીં જ લીધો છે મારા પુત્રે શ્વાસ.<br /> પૃથ્વી!<br /> જોઈ છે તને<br /> ચન્દ્ર પરથી નીલઆકાંક્ષા થઈ ઊગતી<br /> પણ કોઈની આંખમાં આથમતી<br /> જોયું જગત<br /> માઇક્રોસ્કોપની આંખે<br /> ટેલીસ્કોપની પાંખે<br /> પણ જોયું ન જોયું ઉઘાડી આંખે<br /> આ બારી બહાર.<br /> <br /> અનેક પૃથ્વીઓ મરી છે પૃથ્વી પર<br /> અનેક પૃથ્વીઓ ફરી છે આ પૃથ્વી પર<br /> પૃથ્વીની ધરી બહાર<br /> પોતાની જ ધરી ફરતી.<br /> <br /> જેટલું જીવ્યો છું હું પૃથ્વી પર<br /> તેટલું, પૃથ્વી! તું જીવી છે મારામાં!<br /> પોતાના બે પગ પર ઊભા રહેવાની<br /> મારી ઉદ્દંડ ઇચ્છાને તેં પોષી છે જીવનભર<br /> ને અંતે<br /> શેષ આશ્લેષમાં લીધો છે નિઃશેષ.<br /> <br /> માત્ર સીતાને નહીં<br /> બધાંને જગ્યા કરી આપે છે તું<br /> જીવતાં ને પછી મરતાં.<br /> &lt;/poem&gt;<br /> &lt;br&gt;<br /> {{HeaderNav2<br /> |previous = મારી શેરી<br /> |next = અવરોહે આરોહણ<br /> }}</div>

Meghdhanu