યાત્રા/આ ધ્રુવપદ1 - Revision history

Meghdhanu: formatting corrected.

2023-05-21T02:21:27Z

formatting corrected.

← Older revision		Revision as of 02:21, 21 May 2023
Line 142:		Line 142:
	સમસ્ત પ્રાણીનું શ્વસન બની સર્વત્ર સ્ફુરતો,		સમસ્ત પ્રાણીનું શ્વસન બની સર્વત્ર સ્ફુરતો,
	સ્વરોનું પૃથ્વીને પ્રથમ નવલું દાન કરતો,		સ્વરોનું પૃથ્વીને પ્રથમ નવલું દાન કરતો,
	(૧૧) તમારા કંઠોમાં અનુરણન સાધે રણઝણી. ૨૧}}		(૧૧) તમારા કંઠોમાં અનુરણન સાધે રણઝણી. ૨૧</poem>}}
			{{Poem2Open}}
	(પંક્તિ ર-સુધારી : સમસ્ત પ્રાણીમાં રુધિર-સ્ફુરણા થૈ વિચરતો.)		(પંક્તિ ર-સુધારી : સમસ્ત પ્રાણીમાં રુધિર-સ્ફુરણા થૈ વિચરતો.)
			{{Poem2Close}}
	{{block center\| <poem>*કુજો ને કલ્લોલો જગત ભરતા વિશ્વમરુતો		{{block center\| <poem>*કુજો ને કલ્લોલો જગત ભરતા વિશ્વમરુતો
	ઉરે ભારી, ધારી ધરતી–ઉરની હૂંફ ઉરમાં,		ઉરે ભારી, ધારી ધરતી–ઉરની હૂંફ ઉરમાં,
Line 519:		Line 519:
	થયું, લાવો એમાંથી પૂરી કડી કરી કાવ્યની ૯૦ કડી બનાવીએ. એ છેલ્લી કડી નીચેની છે.]		થયું, લાવો એમાંથી પૂરી કડી કરી કાવ્યની ૯૦ કડી બનાવીએ. એ છેલ્લી કડી નીચેની છે.]
	{{Poem2Close}}		{{Poem2Close}}
	{{block center\| <poem>
	પિકે ત્યાં આમ્રેથી મૃદુલ કુસુમો મંજરી તણાં		{{block center\|<poem>પિકે ત્યાં આમ્રેથી મૃદુલ કુસુમો મંજરી તણાં
	ચુંટીને ચંચુથી કવિ શિર પરે વૃષ્ટિ સરજી,		ચુંટીને ચંચુથી કવિ શિર પરે વૃષ્ટિ સરજી,
	‘અરે, આવી કોની ખુશ દિલ ભરી વ્યક્ત મરજી		‘અરે, આવી કોની ખુશ દિલ ભરી વ્યક્ત મરજી
	થતી?’ શોચી, ઝીલી પિકની કવિએ રમ્ય રમણા. ૯૦}}		થતી?’ શોચી, ઝીલી પિકની કવિએ રમ્ય રમણા. ૯૦
	</poem>		</poem>}}

	{{Right\|૧૮.૯.૮૫}}<br>		{{Right\|૧૮.૯.૮૫}}<br>

Meghdhanu at 02:12, 21 May 2023

2023-05-21T02:12:03Z

← Older revision		Revision as of 02:12, 21 May 2023
Line 248:		Line 248:
	[૩૧મી પછીની આ ૯ કડીઓમાંથી વિચારની દૃષ્ટિએ ૩૯-૪૦ કડીને નવી રચનામાં ૨૨-૨૩ના સ્થાને લેવામાં આવી છે, ૩૩મી કડીને હઠાવીને ૨૪ તરીકે ગોઠવી છે. આ પછીની નીચેની ૪૧ થી ૬૧ સુધીની ૨૨ કડીઓને એમાંના તર્કમંડિત ભારે વિચારભારને કારણે, લેવામાં આવી નથી. ૬૧ મી કડીએ લીધેલો નવો ઘાટ તેની પછી મૂક્યો છે, અને તેને ૬૧ તરીકે જ નોંધ્યો છે.]		[૩૧મી પછીની આ ૯ કડીઓમાંથી વિચારની દૃષ્ટિએ ૩૯-૪૦ કડીને નવી રચનામાં ૨૨-૨૩ના સ્થાને લેવામાં આવી છે, ૩૩મી કડીને હઠાવીને ૨૪ તરીકે ગોઠવી છે. આ પછીની નીચેની ૪૧ થી ૬૧ સુધીની ૨૨ કડીઓને એમાંના તર્કમંડિત ભારે વિચારભારને કારણે, લેવામાં આવી નથી. ૬૧ મી કડીએ લીધેલો નવો ઘાટ તેની પછી મૂક્યો છે, અને તેને ૬૧ તરીકે જ નોંધ્યો છે.]
	{{Poem2Close}}		{{Poem2Close}}
	{{block center\| ~~<poem>~~<poem>		{{block center\| <poem>
	અહો આ કોટ્યબ્જો દ્યુતિમય ખગોળોની વિતતા		અહો આ કોટ્યબ્જો દ્યુતિમય ખગોળોની વિતતા
	મહા સૃષ્ટિમાં શી લઘુ મનુજની ક્ષુદ્ર ગણના,		મહા સૃષ્ટિમાં શી લઘુ મનુજની ક્ષુદ્ર ગણના,

Meghdhanu at 02:11, 21 May 2023

2023-05-21T02:11:16Z

Show changes

Meghdhanu: પ્રૂફ રીડિંગ સંપન્ન

2023-05-18T01:30:05Z

પ્રૂફ રીડિંગ સંપન્ન

Show changes

Meghdhanu at 15:22, 17 May 2023

2023-05-17T15:22:01Z

← Older revision		Revision as of 15:22, 17 May 2023
Line 298:		Line 298:
	ઉરે લાવા તેવા વળી વળી ઉઠે ને દનુજના		ઉરે લાવા તેવા વળી વળી ઉઠે ને દનુજના
	દદામા ગાજે ને પ્રભુ શમવવા તે અવતરે. ૫૦.		દદામા ગાજે ને પ્રભુ શમવવા તે અવતરે. ૫૦.
	~~<!--પૂર્ણ-->~~
	અરે પંખી, આ તો યુગ યુગ તણી એ જ કથની,		અરે પંખી, આ તો યુગ યુગ તણી એ જ કથની,
	લલાટે પૃથ્વીને નિરમી બસ અર્ચા રગતની?		લલાટે પૃથ્વીને નિરમી બસ અર્ચા રગતની?
Line 304:		Line 304:
	મહા આંધી કેરી, ગતિ અગતિ શી સૃષ્ટિ-રથની? પ૧.		મહા આંધી કેરી, ગતિ અગતિ શી સૃષ્ટિ-રથની? પ૧.

	સુણો પંખી, જો આ ગતિ જ ~~ભ્રમણ~~ એ ગતિ તણી,		સુણો પંખી, જો આ ગતિ જ ભ્રમણા એ ગતિ તણી,
	વિકાસો આ ~~સવે~~, જડ-હૃદયનાં ભવ્ય બલ આ,		વિકાસો આ સર્વે, જડ-હૃદયનાં ભવ્ય બલ આ,
	હુલાસો પ્રાણીના, મનુમન તણાં ઉચ્ચ જલ આ–		હુલાસો પ્રાણીના, મનુમન તણાં ઉચ્ચ જલ આ–
	બધી અંધારાને બલિ જ બનવા નિર્મિતિ બની; પર.		બધી અંધારાને બલિ જ બનવા નિર્મિતિ બની; પર.
Line 312:		Line 312:
	ધરી માથું જીવ્યે જવું, કૃપણ શા અલ્પ રસને		ધરી માથું જીવ્યે જવું, કૃપણ શા અલ્પ રસને
	ઝુંટી લૂંટી ચૂસી, ક્ષણિક ઝબુકી મૃત્યુ વસને		ઝુંટી લૂંટી ચૂસી, ક્ષણિક ઝબુકી મૃત્યુ વસને
	બધું ~~આપી~~ દેવું અદયતમ કે–ની અશનમાં ૫૩.		બધું અર્પી દેવું અદયતમ કે–ની અશનમાં ૫૩.

	કદી ના આશા જો મનુજ લઘુતામાં બૃહતની,		કદી ના આશા જો મનુજ લઘુતામાં બૃહતની,
	મનુષ્યી અજ્ઞાને સત ઋત તણી પૂર્ણ દ્યુતિની,		મનુષ્યી અજ્ઞાને સત ઋત તણી પૂર્ણ દ્યુતિની,
	સદાના ~~વૈફલ્ય~~ અફર બલની સિદ્ધ સ્થિતિની–		સદાના વૈફલ્યે અફર બલની સિદ્ધ સ્થિતિની–
	ખરે, આશા ~~તે તે~~ ક્યહીં ય નહિ ભૂંડા જગતની. ૫૪.		ખરે, આશા તો તો ક્યહીં ય નહિ ભૂંડા જગતની. ૫૪.

	ખરે પંખી, તો તે લઈ પ્રલયનો ઉગ્ર અનલ,		ખરે પંખી, તો તો લઈ પ્રલયનો ઉગ્ર અનલ,
	બધું બાળી ઝાળી ભસમ કરવી સૃષ્ટિ ઉચિત,		બધું બાળી ઝાળી ભસમ કરવી સૃષ્ટિ ઉચિત,
	ખણી ખોદી પૃથ્વી, કણ કણ કરી મૃત્યુખચિત,		ખણી ખોદી પૃથ્વી, કણ કણ કરી મૃત્યુખચિત,
	વિનાશોના ~~વજો~~ ગગન ભર, શું રુદ્ર અનિલ! ૫૫.		વિનાશોના વજ્રો ગગન ભર, શું રુદ્ર અનિલ! ૫૫.

	અરે કિન્તુ ક્યાં એ બલ પ્રલયનું આ મનુજમાં?		અરે કિન્તુ ક્યાં એ બલ પ્રલયનું આ મનુજમાં?
Line 332:		Line 332:
	વશે તેની સિદ્ધિ, પ્રકૃતિઋતને પૂર્ણ વશ થૈ		વશે તેની સિદ્ધિ, પ્રકૃતિઋતને પૂર્ણ વશ થૈ
	રહ્યે એની સિદ્ધિ બઢતી, નહિ ઉદ્દણ્ડ અશનિ		રહ્યે એની સિદ્ધિ બઢતી, નહિ ઉદ્દણ્ડ અશનિ
	શકે વીંઝી એ તો, વિલય ~~મળતે~~ એવી મતિને. ૫૭.		શકે વીંઝી એ તો, વિલય મળતો એવી મતિને. ૫૭.

	નિરાશાના દૈન્યે લઘુક અભિમાને સળગતો,		નિરાશાના દૈન્યે લઘુક અભિમાને સળગતો,
Line 339:		Line 339:
	મહા સૃષ્ટિ સિંધુ, નિત નવલ ઊર્મિ પ્રગટતો. ૫૮.		મહા સૃષ્ટિ સિંધુ, નિત નવલ ઊર્મિ પ્રગટતો. ૫૮.

	ખરે એ વ્યર્થાશા પ્રકૃતિ પ્રતિ ~~ઉદ્દષ્ઠ~~ બનવું,		ખરે એ વ્યર્થાશા પ્રકૃતિ પ્રતિ ઉદ્દણ્ડ બનવું,
	ન જો એના લાધ્યા મરમ, ~~હજીયે~~ જો ઘણું રહ્યું		ન જો એના લાધ્યા મરમ, હજી યે જો ઘણું રહ્યું
	અજાણ્યું, ને ઘેરી રહી અવશતા, મૂર્ત ન થયું		અજાણ્યું, ને ઘેરી રહી અવશતા, મૂર્ત ન થયું
	ન કો સ્વપ્નું આશાસભર, પણ તો અગ્ર બઢવું. ૫૯.		ન કો સ્વપ્નું આશાસભર, પણ તો અગ્ર બઢવું. ૫૯.
Line 348:		Line 348:
	દિધી છે ઉદ્દઘાટી કમસર, ઘણા તંતુ પટના		દિધી છે ઉદ્દઘાટી કમસર, ઘણા તંતુ પટના
	ઉકેલાયા જ્યારે મનુજ મતિ એને વશ વહી. ૬૦.		ઉકેલાયા જ્યારે મનુજ મતિ એને વશ વહી. ૬૦.
			<!--પૂર્ણ-->
	નથી સાચ્ચે આ તે પ્રકૃતિ રિપુ, એ કિન્તુ જનની		નથી સાચ્ચે આ તે પ્રકૃતિ રિપુ, એ કિન્તુ જનની
	બધાંની; જો એનું સ્ફુરણ હણતું જીવગણને,		બધાંની; જો એનું સ્ફુરણ હણતું જીવગણને,

Meghdhanu at 15:14, 17 May 2023

2023-05-17T15:14:50Z

← Older revision		Revision as of 15:14, 17 May 2023
Line 249:		Line 249:
	{{Poem2Close}}		{{Poem2Close}}
	<poem>		<poem>
	અહો આ કોટ્યબ્જો ~~ઘુતિમય~~ ખગોળોની વિતતા		અહો આ કોટ્યબ્જો દ્યુતિમય ખગોળોની વિતતા
	મહા સૃષ્ટિમાં શી લઘુ મનુજની ક્ષુદ્ર ગણના,		મહા સૃષ્ટિમાં શી લઘુ મનુજની ક્ષુદ્ર ગણના,
	અરે એની શક્તિ મતિ શ્રુતિ બધી દીન ભ્રમણા,		અરે એની શક્તિ મતિ શ્રુતિ બધી દીન ભ્રમણા,
Line 256:		Line 256:
	વિશાળી સૃષ્ટિમાં સહુ ભ્રમત સત્ત્વો નિજ નિજ		વિશાળી સૃષ્ટિમાં સહુ ભ્રમત સત્ત્વો નિજ નિજ
	સ્વભાવે, સ્વાનંદે, નિજ તુમુલ ને ઉગ્ર ક્રમણે,		સ્વભાવે, સ્વાનંદે, નિજ તુમુલ ને ઉગ્ર ક્રમણે,
	ન કો લેખે પેખે ~~કહી~~ મનુજ કેવો બલ–ગુણે,		ન કો લેખે પેખે ક્યહીં મનુજ કેવો બલ–ગુણે,
	હશે એ ~~થે જતુ~~ અવર સમ કે અંડ-જલજ. ૪૨.		હશે એ યે જન્તુ અવર સમ કો અંડ-જલજ. ૪૨.

	નિરાશા કો ઘેરી ઉર પર ચડી – ~~શુદ્ર~~ મનુતા,		નિરાશા કો ઘેરી ઉર પર ચડી :– ક્ષુદ્ર મનુતા,
	ક્ષણોનું આ જીવ્યું, વ્યરથ મનની આ ખટપટો,		ક્ષણોનું આ જીવ્યું, વ્યરથ મનની આ ખટપટો,
	વિરાટાં વિશ્વોમાં કણ સમ રહી મૃત્યુ ઝપટો		વિરાટાં વિશ્વોમાં કણ સમ રહી મૃત્યુ ઝપટો
	ઝિલી, પોઢી જાવું અણુ મહીં ફરી પામી અણુતા. ૪૩.		ઝિલી, પોઢી જાવું અણુ મહીં ફરી પામી અણુતા. ૪૩.

	અને એવાં ~~દૈન્ય~~ દલિત મન ઉદ્દણ્ડ બનતાંઃ		અને એવાં દૈન્યે દલિત મન ઉદ્દણ્ડ બનતાંઃ
	ઘડી બે જે લાધી, સુખ સુલભ તે લૂંટી વિલસો,		ઘડી બે જે લાધી, સુખ સુલભ તે લૂંટી વિલસો,
	નથી પાછા પૃથ્વી પર પ્રગટવું, આ ક્ષણ-૨સો		નથી પાછા પૃથ્વી પર પ્રગટવું, આ ક્ષણ-૨સો
	મળ્યા તે માણી લે – સહુ પર સદા શાપ ભણતાં! ૪૪.		મળ્યા તે માણી લે – સહુ પર સદા શાપ ભણતાં! ૪૪.

	વળી ત્યાં કો ~~બાલે~~, નહિ નહિ, બન્યા ~~છે.~~ મનુજ તો		વળી ત્યાં કો બોલે, નહિ નહિ, બન્યા છૈં મનુજ તો
	ન નિદ્રા આહારે ભય વિષયમાં આયુ ગળવું,		ન નિદ્રા આહારે ભય વિષયમાં આયુ ગળવું,
	શકે જે અન્યોના સુખ અરથ તે પુણ્ય રળવું,		શકે જે અન્યોના સુખ અરથ તે પુણ્ય રળવું,
	ભલેને કર્તવ્ય ક્ષણનું, ~~કરવે~~ જન્મ ન જતો. ૪૫.		ભલેને કર્તવ્ય ક્ષણનું, કરવો જન્મ ન જતો. ૪૫.

	પરાર્થે જીવ્યે જા, હૃદય થકી સૌ દુષ્ટ વલણો		પરાર્થે જીવ્યે જા, હૃદય થકી સૌ દુષ્ટ વલણો
	તજી ને ~~પાવિત્ર્ય~~ રસિત થઈને નીતિ ભજવી,		તજી ને પાવિત્ર્યે રસિત થઈને નીતિ ભજવી,
	ઘટે તો કાયાને અવર ~~અરથ~~ સદ્ય તજવી :		ઘટે તો કાયાને અવર અરથે સદ્ય તજવી :
	પળ્યા એવા એવા મનરચિત ~~માગે~~ જન-~~ગણે~~. ૪૬.		પળ્યા એવા એવા મનરચિત માર્ગે જન-ગણો. ૪૬.

	અને કો ~~ગર્જ્યાઃ~~ રે તિમિર તણી આ શી ગરબડો?		અને કો ગર્જ્યા : રે તિમિર તણી આ શી ગરબડો?
	જડત્વે જન્મેલા મનુજ ~~અરથ~~ અર્થ પ્રથમ		જડત્વે જન્મેલા મનુજ અરથે અર્થ પ્રથમ
	મહત્ધ્યેયં, એના વિણ ન કશું યે સાધ્ય ચરમ,		મહત્ધ્યેયં, એના વિણ ન કશું યે સાધ્ય ચરમ,
	સમષ્ટિ એ સાધે વિરચી સમતાનો ધ્વજ વડો- ૪૭.		સમષ્ટિ એ સાધે વિરચી સમતાનો ધ્વજ વડો- ૪૭.

	સમષ્ટિ ને વ્યષ્ટિ, કવણ ~~અરશે~~ કોણ? ગ્રહવો		સમષ્ટિ ને વ્યષ્ટિ, કવણ અરથે કોણ? ગ્રહવો
	બલિ ~~કોને કારણે~~, કઈ વિધ, મહા સૂક્ષ્મ ઝગડે		બલિ કોનો કોણે, કઈ વિધ, મહા સૂક્ષ્મ ઝગડે
	મચે બુદ્ધિવંતા, ~~ક્યહીથી~~ ભયની નોબત ગડે,		મચે બુદ્ધિવંતા, ક્યહીંથી ભયની નોબત ગડે,
	ધરા ફાટે, લાવા જગત દહતો નિર્ગલ હો. ૪૮.		ધરા ફાટે, લાવા જગત દહતો નિર્ગલ હો. ૪૮.

	અરે, આને ઠારે કવણ જલ એ ~~નીતિનટનાં~~,		અરે, આને ઠારે કવણ જલ એ નીતિનદનાં,
	~~ક્યા~~ રોકે બંધો શિશુમનરચ્યા વેળુકણથી?		કયા રોકે બંધો શિશુમનરચ્યા વેળુકણથી?
	મનુષ્યોનાં માથાં કંઈ કંઈ મળે, અભ્રગણથી		મનુષ્યોનાં માથાં કંઈ કંઈ મળે, અભ્રગણથી
	ઝરે વર્ષો ~~તે તે~~ શમત ~~વનદાહ~~ દરદના. ૪૯.		ઝરે વર્ષો તો તો શમત વનદાહો દરદના. ૪૯.

	દવો શામે, જીતે સમર ~~મહી~~ ધર્મો, પણ અરે		દવો શામે, જીતે સમર મહીં ધર્મો, પણ અરે
	ધરાના ભૂગર્ભે જવલત અગની, ને મનુજના		ધરાના ભૂગર્ભે જવલત અગની, ને મનુજના
	ઉરે લાવા તેવા વળી વળી ઉઠે ને દનુજના		ઉરે લાવા તેવા વળી વળી ઉઠે ને દનુજના
	દદામા ગાજે ને પ્રભુ શમવવા તે અવતરે. ૫૦.		દદામા ગાજે ને પ્રભુ શમવવા તે અવતરે. ૫૦.
			<!--પૂર્ણ-->
	અરે પંખી, આ તો યુગ યુગ તણી એ જ કથની,		અરે પંખી, આ તો યુગ યુગ તણી એ જ કથની,
	લલાટે પૃથ્વીને નિરમી બસ અર્ચા રગતની?		લલાટે પૃથ્વીને નિરમી બસ અર્ચા રગતની?

Meghdhanu: Intermittent Saving

2023-05-17T14:42:23Z

Intermittent Saving

Show changes

Meghdhanu at 02:16, 17 May 2023

2023-05-17T02:16:03Z

← Older revision		Revision as of 02:16, 17 May 2023
Line 4:		Line 4:
	<center>'''[મૂળ રચના]'''</center>		<center>'''[મૂળ રચના]'''</center>
	<poem>		<poem>
	* ગયો થંભી ત્યારે પિક ~~ટકતો~~, નૃત્ય કરતાં		*ગયો થંભી ત્યારે પિક ટહુકતો, નૃત્ય કરતાં
	મયૂરે થંભ્યો, ત્યાં પિયુ પિયુ લવંતો પણ પપી		મયૂરે થંભ્યો, ત્યાં પિયુ પિયુ લવંતો પણ પપી
	ગયો જંપી, ઘેલી જલ વિહરતી થંભી ચકવી		ગયો જંપી, ઘેલી જલ વિહરતી થંભી ચકવી
Line 10:		Line 10:

	કવિની વીણાનું વન વન શું રોમાંચ પ્રગટ્યો;		કવિની વીણાનું વન વન શું રોમાંચ પ્રગટ્યો;
	વસંતે આવ્યો ~~છું~~ અ-ઋતુ સમયે, આમ શિખરે		વસંતે આવ્યો શું અ-ઋતુ સમયે, આમ્ર શિખરે
	ફુટી ~~હારે~~ ઊઠ્યા, કુમુદ વિકસ્યાં સો સરવરે,		ફુટી મ્હોરો ઊઠ્યા, કુમુદ વિકસ્યાં સો સરવરે,
	તરંગો ~~લહેરાયા~~, કુસુમ કુસુમે રાગ ~~પ્રજળે~~. ૨.		તરંગો લ્હેરાયા, કુસુમ કુસુમે રાગ પ્રજળ્યો. ૨.

	અને ગુંજી ઊઠ્યા ભ્રમર ~~કવિવરણ~~ અનુરણીઃ		અને ગુંજી ઊઠ્યા ભ્રમર કવિવીણા અનુરણીઃ
	‘અરે પાછી વીણા કવિકર થકી ઝંકૃત થતી,		‘અરે પાછી વીણા કવિકર થકી ઝંકૃત થતી,
	અહો એની આંખે દ્યુતિ વિરલ ~~કેાઈ~~ વિલસતી,		અહો એની આંખે દ્યુતિ વિરલ કોઈ વિલસતી,
	(૧) ખરે કેવી રમ્યા કવિહૃદયની નવ્ય ઝરણી!’ ૩.		(૧) ખરે કેવી રમ્યા કવિહૃદયની નવ્ય ઝરણી!’ ૩.

	પધારો પંખીડાં, પ્રકૃતિ જનનીનાં શિશુવરો,		*પધારો પંખીડાં, પ્રકૃતિ જનનીનાં શિશુવરો,
	તમોને આમંત્રુ મુજ નવલ પાંખોની ડયને,		તમોને આમંત્રુ મુજ નવલ પાંખોની ડયને,
	ચલો જૈએ સર્વે અમર ફૂલના દિવ્ય ચયને,		ચલો જૈએ સર્વે અમર ફૂલના દિવ્ય ચયને,
	(૨) ચલો ભેરુ, ભૂરાં ગહન ~~ગગન~~ પંખ પસરો. ૪.		(૨) ચલો ભેરુ, ભૂરાં ગહન ગગને પંખ પસરો. ૪.
	</poem>		</poem>
	{{Poem2Open}}		{{Poem2Open}}
Line 34:		Line 34:
	</poem>		</poem>
	{{Poem2Open}}		{{Poem2Open}}
	પહેલી કડીની પ્રથમ પંક્તિનો. મુખ્ય ભાગ, ચોથી પંક્તિનો અંત ભાગ, બીજી કડીની આખી પહેલી પંક્તિ, તેની ચોથી પંક્તિ તથા ત્રીજી કડીની પહેલી પંક્તિમાંથી નિપજાવેલી ~~૩જી~~ પંક્તિ, અને નવી ગોઠવેલી ચોથી પંક્તિ; આમ ત્રણ કડીના આધારે એક કડી બનાવાઈ છે. નવી રચનામાં ~~૨જી~~ તરીકે મુકાયેલી ~~૪થી~~ કડીની ત્રીજી પંક્તિને નીચે પ્રમાણે ફેરવી છે–		પહેલી કડીની પ્રથમ પંક્તિનો. મુખ્ય ભાગ, ચોથી પંક્તિનો અંત ભાગ, બીજી કડીની આખી પહેલી પંક્તિ, તેની ચોથી પંક્તિ તથા ત્રીજી કડીની પહેલી પંક્તિમાંથી નિપજાવેલી ૩ જી પંક્તિ, અને નવી ગોઠવેલી ચોથી પંક્તિ; આમ ત્રણ કડીના આધારે એક કડી બનાવાઈ છે. નવી રચનામાં ૨ જી તરીકે મુકાયેલી ૪ થી કડીની ત્રીજી પંક્તિને નીચે પ્રમાણે ફેરવી છે–
	{{Poem2Close}}		{{Poem2Close}}
	<poem>		<poem>
	નવાં ઉદ્યાનોની નવ સુરભિના પુષ્પ–ચયને, ]		નવાં ઉદ્યાનોની નવ સુરભિના પુષ્પ–ચયને, ]
	વિષાદે ઓ ડૂબ્યા ગરુડ, તજ તું ~~કલેશ~~ ઉરથી,
			વિષાદે ઓ ડૂબ્યા ગરુડ, તજ તું ક્લેશ ઉરથી,
	ધરાથી જો લેવો ભરખ, પણ તેમાં શી શરમ?		ધરાથી જો લેવો ભરખ, પણ તેમાં શી શરમ?
	બધા આરોહીનાં ધરતી મહીં છે મૂળ, ચરમ		બધા આરોહીનાં ધરતી મહીં છે મૂળ, ચરમ
	ગતિ સૌની ~~ઊર્વે~~, રવિ ભમત જ્યાં એકલરથી. પ.		ગતિ સૌની ઊર્ધ્વે, રવિ ભમત જ્યાં એકલરથી. પ.

	અહો, તું નિર્માયો ગગન ઉડવા, તું નહિ કૃમિ		અહો, તું નિર્માયો ગગન ઉડવા, તું નહિ કૃમિ
Line 49:		Line 50:

	* અહો પંખી મારાં, ગગન નિરખો બિંબ રવિનું		* અહો પંખી મારાં, ગગન નિરખો બિંબ રવિનું
	મહા આ ~~મધ્યાહુને~~ પ્રખર લસતું પૂર્ણ ~~કિરણો~~,		મહા આ મધ્યાહ્‌ને પ્રખર લસતું પૂર્ણ કિરણે,
	ધરાને તેજસ્વી મુકુટ મઢતું, ભવ્ય સ્ફુરણે		ધરાને તેજસ્વી મુકુટ મઢતું, ભવ્ય સ્ફુરણે
	(૩) દિશાઓ આંજે તું બૃહદ ઋત હૈ દિવ્ય કવિનું. ૭.		(૩) દિશાઓ આંજે તું બૃહદ ઋત લૈ દિવ્ય કવિનું. ૭.

	ઉષાઓ, સંધ્યાઓ, નિશિ સમયની તારકદ્યુતિ–		ઉષાઓ, સંધ્યાઓ, નિશિ સમયની તારકદ્યુતિ–
	તણી ઝાંયો રૂડી, પણ ન ત્યહીં પ્રાકટ્ય સઘળું		તણી ઝાંયો રૂડી, પણ ન ત્યહીં પ્રાકટ્ય સઘળું
	પ્રભાનું, ~~મધ્યાહ્ને~~ નિકટતમ આશ્લેષ ગભરુ		પ્રભાનું, મધ્યાહ્‌ને નિકટતમ આશ્લેષ ગભરુ
	ધરાના હૈયાને, નહિ અધિક એની દ્યુતિગતિ. ૮.		ધરાના હૈયાને, નહિ અધિક એની દ્યુતિગતિ. ૮.

	* અહો આ ~~મધ્યાહ્ને~~ પણ શિથિલ સૌ જીવન થતાં;		* અહો આ મધ્યાહ્‌ને પણ શિથિલ સૌ જીવન થતાં;
	હજી શું પૃથ્વીનું હૃદય શિશુનું? તાત મહિમા		હજી શું પૃથ્વીનું હૃદય શિશુનું? તાત મહિમા
	શકે શું ઝીલી એ? વિરલ જન કો છોડી લધિમા		શકે શું ઝીલી એ? વિરલ જન કો છોડી લધિમા
Line 69:		Line 70:
	</poem>		</poem>
	{{Poem2Open}}		{{Poem2Open}}
	[આ છ કડીમાંથી ૭ ક્રમાંકની કરીને નવી રચનામાં ૩ જી કડી તરીકે મૂકી છે, પ, ૬, ૮ ક્રમાંકને લીધી નથી, પ-૬ ક્રમાંકમાં ગરુડને કરેલું સંબોધન મારા ‘ગરુડનો વિષાદ’ કાવ્યના અનુસંધાનમાં છે, એ કાવ્ય ~~‘કાવ્યમંગલા'માં~~ છે. ૯, ૧૦ ક્રમાંકની કડીઓમાં ઠીક ઠીક સુધારા કરી નવી રચનામાં ૪-૫ કડી તરીકે મૂકી છે. સાધેલો ફેરફારઃ ૧લી પંક્તિઃ		[આ છ કડીમાંથી ૭ ક્રમાંકની કરીને નવી રચનામાં ૩ જી કડી તરીકે મૂકી છે, પ, ૬, ૮ ક્રમાંકને લીધી નથી, પ-૬ ક્રમાંકમાં ગરુડને કરેલું સંબોધન મારા ‘ગરુડનો વિષાદ’ કાવ્યના અનુસંધાનમાં છે, એ કાવ્ય ‘કાવ્યમંગલા’માં છે. ૯, ૧૦ ક્રમાંકની કડીઓમાં ઠીક ઠીક સુધારા કરી નવી રચનામાં ૪-૫ કડી તરીકે મૂકી છે. સાધેલો ફેરફારઃ ૧લી પંક્તિઃ
	{{Poem2Close}}		{{Poem2Close}}

Line 84:		Line 85:
	ઝમંતાં આછેરાં કિરણ તણી પીતાં દ્યુતિકણી.]		ઝમંતાં આછેરાં કિરણ તણી પીતાં દ્યુતિકણી.]

	ખરે ~~વહાલું વહાલું~~ સહુ હૃદયને જીવન ઘણું,		ખરે વ્હાલું વ્હાલું સહુ હૃદયને જીવન ઘણું,
	અરે, માટે તો આ ઘૃણિત કરમે પ્રાણી વિચરે,		અરે, માટે તો આ ઘૃણિત કરમે પ્રાણી વિચરે,
	બિજાને સંહારે નિજ ધરણ અર્થે, નિરઝરે		બિજાને સંહારે નિજ ધરણ અર્થે, નિરઝરે
	મહા ~~કૌર્યોમાં~~ યે અમર રસનું બુંદ સલુણું. ૧૧.		મહા ક્રૌર્યોમાં યે અમર રસનું બુંદ સલુણું. ૧૧.

	ઘૃણા? ~~કૌર્યો~~? નાના, મનુજ ઉર ભાવો નહિ અહીં,		ઘૃણા ? ક્રૌર્યો? નાના, મનુજ ઉર ભાવો નહિ અહીં,
	નહીં કો શત્રુત્વ, પ્રકૃતિનિરમી વૃત્તિ પ્રકટે		નહીં કો શત્રુત્વ, પ્રકૃતિનિરમી વૃત્તિ પ્રકટે
	અહીં પ્રાણી સૃષ્ટિ, ભય હરખ યા શોક ન ટકે,		અહીં પ્રાણી સૃષ્ટિ, ભય હરખ યા શોક ન ટકે,
	ન વૈરો પેઢીનાં, નહિ તન તણી લોલપ રહી. ૧૨.		ન વૈરો પેઢીનાં, નહિ તન તણી લોલપ રહી. ૧૨.
			<!--પૂર્ણ-->
	અહીં માદા પોતે ભરખી નિજ અંડે-શિશુ જતી,		અહીં માદા પોતે ભરખી નિજ અંડે-શિશુ જતી,
	અને માતાને યે હડપ કરતાં શાવક નવાં,		અને માતાને યે હડપ કરતાં શાવક નવાં,

MeghaBhavsar at 08:58, 23 November 2022

2022-11-23T08:58:32Z

Show changes

MeghaBhavsar at 08:54, 23 November 2022

2022-11-23T08:54:02Z

← Older revision		Revision as of 08:54, 23 November 2022
Line 72:		Line 72:
	{{Poem2Close}}		{{Poem2Close}}

			<poem>
	છતાં આ કાળે શી શિથિલ બનતી જીવન ગતિ!		છતાં આ કાળે શી શિથિલ બનતી જીવન ગતિ!
	૨ નો અંત ભાગ તથા ૩-૪ પંક્તિને બદલે :		૨ નો અંત ભાગ તથા ૩-૪ પંક્તિને બદલે :
Line 122:		Line 122:
	હિલોળા ઝંઝાના, તૃણ મૃદુલ ફૂંકેય નચવે,		હિલોળા ઝંઝાના, તૃણ મૃદુલ ફૂંકેય નચવે,
	(૧૦) સુગંધોને વાહી, ગિરિગુહ સુવે સ્વર્ણસુપને ૨૦.		(૧૦) સુગંધોને વાહી, ગિરિગુહ સુવે સ્વર્ણસુપને ૨૦.
			</poem>
			{{Poem2Open}}
	[આ દસ કડીમાંથી પહેલી પાંચને રહેવા દઈ, તે પછીની પાંચને નવી રચનામાં ૬ થી ૧૦ તરીકે મૂકી છે, આ પછીની નીચેની દસ કડીને નવી રચનામાં ૧૧ થી ૨૦ તરીકે ગોઠવી છે.]		[આ દસ કડીમાંથી પહેલી પાંચને રહેવા દઈ, તે પછીની પાંચને નવી રચનામાં ૬ થી ૧૦ તરીકે મૂકી છે, આ પછીની નીચેની દસ કડીને નવી રચનામાં ૧૧ થી ૨૦ તરીકે ગોઠવી છે.]
			{{Poem2Close}}
			<poem>
	* અને જાગે તાજા શિશુ-ઉર વિષે ક્રન્દન બની,		* અને જાગે તાજા શિશુ-ઉર વિષે ક્રન્દન બની,
	સમસ્ત પ્રાણીનું શ્વસન બની સર્વત્ર સ્ફુરતો,		સમસ્ત પ્રાણીનું શ્વસન બની સર્વત્ર સ્ફુરતો,
Line 164:		Line 168:
	દ્રવ્યો શાં કારુણ્યે, સચર સઘળાં પ્રાણી હૃદય		દ્રવ્યો શાં કારુણ્યે, સચર સઘળાં પ્રાણી હૃદય
	(૨૦) ધરી એણે પૃથ્વી પર પ્રણયનાં તીર્થ પ્રગટ્યાં. ૩૦.		(૨૦) ધરી એણે પૃથ્વી પર પ્રણયનાં તીર્થ પ્રગટ્યાં. ૩૦.
	[આ દસ કડીઓને તથા આની પછીની કડીને નવીમાં ૧૧ થી ૨૧ તરીકે લેવામાં આવી છે, અર્થાત્ સળંગ ૧૬ કડીઓ લઈ લેવામાં આવી.]		</poem>
			{{Poem2Open}}
			[આ દસ કડીઓને તથા આની પછીની કડીને નવીમાં ૧૧ થી ૨૧ તરીકે લેવામાં આવી છે, અર્થાત્ સળંગ ૧૬ કડીઓ લઈ લેવામાં આવી.]
			{{Poem2Close}}
			<poem>
	* અહો પંખી! ઝંખી પ્રથમ મનુજે ભૂતલ પરે		* અહો પંખી! ઝંખી પ્રથમ મનુજે ભૂતલ પરે
	ઉષા સ્વર્ગો કેરી મનુજ મહીં પ્હેલું જ પ્રગટ્યું		ઉષા સ્વર્ગો કેરી મનુજ મહીં પ્હેલું જ પ્રગટ્યું
Line 205:		Line 213:
	ત્યહીં ભાસી, કેઈ વિબુધ રચનાવંત સ્થિતિ કો		ત્યહીં ભાસી, કેઈ વિબુધ રચનાવંત સ્થિતિ કો
	(૨૩) લહી આશ્ચર્ય ને વળ્યું મનુજ હૈયું નિજ ભણી. ૪૦		(૨૩) લહી આશ્ચર્ય ને વળ્યું મનુજ હૈયું નિજ ભણી. ૪૦
			</poem>
			{{Poem2Open}}
	[૩૧મી પછીની આ ૯ કડીઓમાંથી વિચારની દષ્ટિએ ૩૯-૪૦ કડીને નવી રચનામાં ૨૨-૨૩ના સ્થાને લેવામાં આવી છે, ૩૩મી કડીને હઠાવીને ૨૪ તરીકે ગોઠવી છે. આ પછીની નીચેની ૪૧થી ૬૧ સુધીની ૨૨ કડીઓને એમાંના તર્કમંડિત ભારે વિચારભારને કારણે, લેવામાં આવી નથી. ૬૧મી કડીએ લીધેલો નવો ઘાટ તેની પછી મૂકયો છે, અને તેને ૬૧ તરીકે જ નોંધ્યો છે.]		[૩૧મી પછીની આ ૯ કડીઓમાંથી વિચારની દષ્ટિએ ૩૯-૪૦ કડીને નવી રચનામાં ૨૨-૨૩ના સ્થાને લેવામાં આવી છે, ૩૩મી કડીને હઠાવીને ૨૪ તરીકે ગોઠવી છે. આ પછીની નીચેની ૪૧થી ૬૧ સુધીની ૨૨ કડીઓને એમાંના તર્કમંડિત ભારે વિચારભારને કારણે, લેવામાં આવી નથી. ૬૧મી કડીએ લીધેલો નવો ઘાટ તેની પછી મૂકયો છે, અને તેને ૬૧ તરીકે જ નોંધ્યો છે.]
			{{Poem2Close}}
			<poem>
	અહો આ કોટ્યબ્જો ઘુતિમય ખગોળોની વિતતા		અહો આ કોટ્યબ્જો ઘુતિમય ખગોળોની વિતતા
	મહા સૃષ્ટિમાં શી લઘુ મનુજની ક્ષુદ્ર ગણના,		મહા સૃષ્ટિમાં શી લઘુ મનુજની ક્ષુદ્ર ગણના,
Line 334:		Line 346:
	જડત્વે નિમ્ને આ પરમ ચિતિ કાં વાસ ન ગ્રહે?		જડત્વે નિમ્ને આ પરમ ચિતિ કાં વાસ ન ગ્રહે?
	(૩૨) યુગોના વિચ્છેદે મિલન રચશે દિવ્ય રતિ ના? ૭૧.		(૩૨) યુગોના વિચ્છેદે મિલન રચશે દિવ્ય રતિ ના? ૭૧.
			</poem>
			{{Poem2Open}}
	[આ ૬૨ થી ૭૧ સુધીની કડીઓમાંથી ૬૩-૬૪ને રહેવા દઈ બાકીની ૮ કરીને નવી રચનામાં ૨૫ થી ૩ર તરીકે મૂકવામાં આવી છે. આ પછીની નીચેની ૧૮ કડીઓમાંથી ૮૪ સુધીઓને રહેવા દઈ છેલ્લી પાંચમાંથી ત્રણને ૩૩, ૩૪, ૩૫ તરીકે મૂકી છે, અને છેલ્લી બેનું સંયોજન કરી ૩૬મી કડી બનાવી કાવ્યની ૩૬ કડીમાં પૂર્ણાહુતિ કરવામાં આવી છે.]		[આ ૬૨ થી ૭૧ સુધીની કડીઓમાંથી ૬૩-૬૪ને રહેવા દઈ બાકીની ૮ કરીને નવી રચનામાં ૨૫ થી ૩ર તરીકે મૂકવામાં આવી છે. આ પછીની નીચેની ૧૮ કડીઓમાંથી ૮૪ સુધીઓને રહેવા દઈ છેલ્લી પાંચમાંથી ત્રણને ૩૩, ૩૪, ૩૫ તરીકે મૂકી છે, અને છેલ્લી બેનું સંયોજન કરી ૩૬મી કડી બનાવી કાવ્યની ૩૬ કડીમાં પૂર્ણાહુતિ કરવામાં આવી છે.]
			{{Poem2Close}}
			<poem>
	ઉછંગે પૃથ્વીને પયનિધિ વસતા હરિ હવે		ઉછંગે પૃથ્વીને પયનિધિ વસતા હરિ હવે
	કરે ના વાસો કાં? નહિ જગજનોને ઉધરીને		કરે ના વાસો કાં? નહિ જગજનોને ઉધરીને
Line 407:		Line 423:
	રહી ગુંજી, ભાવી પરમ સ્વરની ભૂમિ બૃહત		રહી ગુંજી, ભાવી પરમ સ્વરની ભૂમિ બૃહત
	(૩૬) રચંતી સૃષ્ટિને વ્યથિત ઉર આશા-મધુ વહી. ૮૯.		(૩૬) રચંતી સૃષ્ટિને વ્યથિત ઉર આશા-મધુ વહી. ૮૯.
	[કાવ્યની પ્રથમ બે કડીની માફક, આ છેલ્લી બે કડીમાંથી, પ્રથમ કડીની પહેલી પંક્તિનો મોટો ભાગ લઈ, બીજી કડીની પહેલી પંક્તિના છેલ્લા ભાગ સાથે જોડી દઈ અંતિમ ૩૬મી કડી રચાઈ છે, ૩-૪ પંક્તિમાં થોડા ફેરફાર સાથેઃ		</poem>
			{{Poem2Open}}
			[કાવ્યની પ્રથમ બે કડીની માફક, આ છેલ્લી બે કડીમાંથી, પ્રથમ કડીની પહેલી પંક્તિનો મોટો ભાગ લઈ, બીજી કડીની પહેલી પંક્તિના છેલ્લા ભાગ સાથે જોડી દઈ અંતિમ ૩૬મી કડી રચાઈ છે,
			{{Poem2Close}}
			<poem>
			૩-૪ પંક્તિમાં થોડા ફેરફાર સાથેઃ
	વદી એવું મીંચ્યાં નયન કવિએ, અંગુલિ રહી		વદી એવું મીંચ્યાં નયન કવિએ, અંગુલિ રહી
	રહી વીણા હૈયે, રણઝણ મહા सा ની સતત		રહી વીણા હૈયે, રણઝણ મહા सा ની સતત
	રહી ગુંજી, ભાવિ સ્વર પરમની ભૂમિ બૃહત		રહી ગુંજી, ભાવિ સ્વર પરમની ભૂમિ બૃહત
	રચંતી સૃષ્ટિને વ્યથિત ઉર કો શાંતિ પ્રવહી. ૩૬.		રચંતી સૃષ્ટિને વ્યથિત ઉર કો શાંતિ પ્રવહી. ૩૬.
			</poem>
			{{Poem2Open}}
	(નવી રચના)]		(નવી રચના)]
	[મોટે ભાગે વર્તમાનપત્રો (‘પ્રજાબંધુ', ‘અમૃત બઝાર પત્રિકા’, ‘જન્મ ભૂમિ’)નાં રેપરના સાંકડી પટ્ટી રૂપના બ્રાઉનપેપરો પર પ્રથમ વાર લખાયેલા આ કાવ્યની એક માસિક પત્રના સુઘડ નાનકડા કાગળ ઉપર ૮૯ કડીઓથી પૂર્ણાહુતિ કરવામાં આવેલી. ત્યાં હમણાં જોવામાં આવ્યું કે ત્યાં એક પંચકોણી તારકનું ચિત્ર દોરીને આ શબ્દો લખાયા હતા?		[મોટે ભાગે વર્તમાનપત્રો (‘પ્રજાબંધુ', ‘અમૃત બઝાર પત્રિકા’, ‘જન્મ ભૂમિ’)નાં રેપરના સાંકડી પટ્ટી રૂપના બ્રાઉનપેપરો પર પ્રથમ વાર લખાયેલા આ કાવ્યની એક માસિક પત્રના સુઘડ નાનકડા કાગળ ઉપર ૮૯ કડીઓથી પૂર્ણાહુતિ કરવામાં આવેલી. ત્યાં હમણાં જોવામાં આવ્યું કે ત્યાં એક પંચકોણી તારકનું ચિત્ર દોરીને આ શબ્દો લખાયા હતા?
	પિકે ત્યાં આમ્રેથી મૃદુલ કુસુમો		પિકે ત્યાં આમ્રેથી મૃદુલ કુસુમો
	થયું, લાવે એમાંથી પૂરી કરી કરી કાવ્યની ૯૦ કડી બનાવીએ. એ છેલ્લી કડી નીચેની છે.]		થયું, લાવે એમાંથી પૂરી કરી કરી કાવ્યની ૯૦ કડી બનાવીએ. એ છેલ્લી કડી નીચેની છે.]
			{{Poem2Close}}
			<poem>
	પિકે ત્યાં આમ્રેથી મૃદુલ કુસુમો મંજરી તણાં		પિકે ત્યાં આમ્રેથી મૃદુલ કુસુમો મંજરી તણાં
	ચુંટીને ચંચુથી કવિ શિર પરે વૃષ્ટિ સરજી,		ચુંટીને ચંચુથી કવિ શિર પરે વૃષ્ટિ સરજી,