https://wiki.ekatrafoundation.org/index.php?action=history&feed=atom&title=%E0%AA%B0%E0%AA%B5%E0%AB%80%E0%AA%A8%E0%AB%8D%E0%AA%A6%E0%AB%8D%E0%AA%B0%E0%AA%AA%E0%AA%B0%E0%AB%8D%E0%AA%B5%2F%E0%AB%AC%E0%AB%AD._%E0%AA%86%E0%AA%AE%E0%AA%B2%E0%AB%80%E0%AA%A8%E0%AB%81%E0%AA%82_%E0%AA%AB%E0%AB%82%E0%AA%B2 2026-04-09T03:29:08Z Revision history for this page on the wiki MediaWiki 1.38.2 https://wiki.ekatrafoundation.org/index.php?title=%E0%AA%B0%E0%AA%B5%E0%AB%80%E0%AA%A8%E0%AB%8D%E0%AA%A6%E0%AB%8D%E0%AA%B0%E0%AA%AA%E0%AA%B0%E0%AB%8D%E0%AA%B5/%E0%AB%AC%E0%AB%AD._%E0%AA%86%E0%AA%AE%E0%AA%B2%E0%AB%80%E0%AA%A8%E0%AB%81%E0%AA%82_%E0%AA%AB%E0%AB%82%E0%AA%B2&diff=18189&oldid=prev 2021-10-02T11:41:19Z

<p>Created page with &quot;{{SetTitle}} {{Heading|૬૭. આમલીનું ફૂલ| }} &lt;poem&gt; આ જિંદગીમાં ઘણુંય ધન પામ્યો નથી, એ રહી...&quot;</p> <p><b>New page</b></p><div>{{SetTitle}}<br /> {{Heading|૬૭. આમલીનું ફૂલ| }}<br /> <br /> &lt;poem&gt;<br /> આ જિંદગીમાં ઘણુંય ધન પામ્યો નથી,<br /> એ રહી ગયું મારી મૂઠીની પકડની બહાર;<br /> એનાથી અનેકગણું તો ગુમાવ્યું<br /> હાથ નહીં પસાર્યો તેથી.<br /> એ પરિચિત સંસારમાં<br /> અસંસ્કૃત ગ્રામરૂપસીની જેમ<br /> બેઠું હતું એ ફૂલ મુખ ઢાંકીને, —<br /> નિ:સંકોચે ઉપેક્ષાની જેણે ઉપેક્ષા કરી છે<br /> એવું એ આમલીનું ફૂલ.<br /> વંડી પાસેનું એ ઠીંગણું ઝાડ,<br /> વધી શક્યું નહિ કૃપણ માટીમાં;<br /> વાંકીચૂકી ડાળ એની ઘસાય છે માટી સાથે.<br /> એની વય વધી છે, પણ તે જણાતી નથી.<br /> <br /> પાસેની લીંબોઈ પર ફૂલ બેઠાં છે,<br /> ચંપાનું ઝાડ ફૂલથી ભરાઈ ગયું છે,<br /> ખૂણા પરના કાંચન પર ફૂલનો પાર નથી<br /> ઇન્દ્રજવના ઝાડની ડાળ ફૂલની તપસ્યાએ મહાશ્વેતા.<br /> સ્પષ્ટ એ સૌની ભાષા,<br /> એ સૌ મને સાદ દઈને વાત કરે.<br /> આજે જાણે એકાએક કાને પડ્યો<br /> કોઈ ઘૂમટાની નીચેથી આવતો ગુપચુપ અવાજ<br /> જોઉં છું તો રસ્તાની બાજુએ, આમલીની ડાળને એક ખૂણે<br /> શરમાળ એક મંજરી,<br /> આછો પીળો એનો રંગ,<br /> આછી એની ગન્ધ<br /> સુંવાળી લિપિ એની પાંખડીને અંગે.<br /> શહેરના ઘરમાં છે <br /> બાળપણથી પરિચિત, કેટલુંય જૂનું, આમલીનું ઝાડ.<br /> દિક્પાલની જેમ ઊભું છે<br /> ઉત્તરપશ્ચિમના ખૂણે.<br /> કુટુંબનો જાણે કોઈ પુરાણો સેવક.<br /> પ્રપિતામહની વયનો.<br /> આ ઘરનાં અનેક જન્મમૃત્યુનાં પર્વ પછી પર્વે<br /> એ ઊભું છે ચૂપ થઈને,<br /> જાણે મૂક ઇતિહાસનો સભાપણ્ડિત.<br /> એના પર જેનો નિશ્ચિત હતો અધિકાર<br /> એવા અનેક જણનાં નામ<br /> આજે એનાં જીર્ણ પર્ણથીય છે વધુ જીર્ણ.<br /> એમાંના કેટલાયની સ્મૃતિ<br /> એની છાયાથીય વધુ છાયામય.<br /> <br /> એક વખત ઘોડાનો તબેલો હતો એની છાયા નીચે,<br /> ખરીના ખટ્ખટ્ અવાજથી અસ્થિર,<br /> પતરાંના છાપરામાં.<br /> ક્યારનોય ચાલ્યો ગયો છે એ સાઇસની હાંકવાળો<br /> ઘોડાગાડીનો જુગ<br /> ઇતિવૃત્તની પેલે પાર,<br /> આજે બંધ થઈ ગયો છે હ્રેષાધ્વનિ,<br /> રંગ બદલ્યો છે કાળની છબિએ.<br /> સરદાર કોચમેનની જતનથી હોળેલી દાઢી,<br /> હાથમાં ચાબૂક સાથે ઊપડતાં એમનાં ગર્વીલાં ઉદ્ધત પગલાં,<br /> તે દિવસના દબદબાભર્યા સમારોહ સાથે<br /> ગયાં છે વેશપરિવર્તનના મહાનેપથ્યે.<br /> <br /> દશ વાગ્યે સવારના તડકામાં <br /> આ આમલી તળિયેથી આવતી દરરોજ<br /> અવિચલિત નિયમે નિશાળે જવાની ગાડી.<br /> બાળકની નિરુપાય અનિચ્છાનો બોજો<br /> ખેંચી જતી રસ્તાની ભીડ વચ્ચે થઈને.<br /> આજે હવે ઓળખી શકાશે નહીં એ બાળકને —<br /> નહીં દેહે, નહીં મને, નહિ અવસ્થાએ.<br /> પણ એમનું એમ ઊભું છે હજીયે<br /> પેલું આત્મસમાહિત આમલીનું ઝાડ.<br /> માનવભાગ્યની ચઢતીપડતી તરફ<br /> ભ્રૂક્ષેપ પણ કર્યા વિના.<br /> <br /> યાદ આવે છે એક દિવસની વાત:<br /> રાતથી જ પડવા માંડ્યો હતો એકધારો વરસાદ;<br /> સવારે આકાશનો રંગ<br /> જાણે પાગલ માણસની આંખની કીકી.<br /> દિશાભૂલ્યો ઝંઝાવાત અટવાતો ફરે આમથી તેમ,<br /> વિશ્વવ્યાપી અદૃશ્ય પંજિરમાં મહાકાય પંખી<br /> ચારે બાજુ લગાવે પાંખોની ઝાપટ.<br /> રસ્તો જળબંબાકાર,<br /> આંગણું તો સાવ ડૂબી જ ગયું’તું.<br /> વરંડામાં ઊભો રહીને જોતો’તો<br /> ક્રુદ્ધ મુનિની જેમ આ ઝાડ માથું ઊંચું કરીને ઊભું’તું<br /> આકાશ સામે<br /> આકાશના અત્યાચારનો પ્રતિવાદ કરવાની ભાષા <br /> નહોતી એની પાસે.<br /> કેવળ એના પર્ણપુંજના આન્દોલને<br /> હતી વિદ્રોહની વાણી.<br /> હતો પ્રગલ્ભ અભિસમ્પાત.<br /> અન્તહીન ઈંટલાકડાંની મૂક જડતા વચ્ચે<br /> એક માત્ર હતું એ મહારણ્યનું પ્રતિનિધિ,<br /> તે દિવસના વૃષ્ટિપાણ્ડુર દિગન્તે<br /> મેં જોયો હતો એનો વિક્ષુબ્ધ મહિમા.<br /> પણ એક પછી એક વસન્ત આવતાં<br /> અશોક બકુલ પામ્યાં સમ્માન;<br /> ત્યારે એ જાણે ઋતુરાજની બહારની દેવડીનો દ્વારપાળ<br /> ઉદાસીન, ઉદ્ધત. <br /> તે દિવસે કોણે જાણ્યું હતું જે<br /> આ કર્કશ બૃહત્ના અન્તરે રહી છે સુન્દરની નમ્રતા!<br /> કોણે ઓળખ્યું હતું વસન્તની સભામાં એના કૌલીન્યને!<br /> <br /> ફૂલના પરિચયે આજે એને જોઉં છું<br /> જાણે ગન્ધર્વ ચિત્રરથ.<br /> જે હતો અર્જુનવિજયી મહારથી<br /> ગાનની સાધના કરે છે જે એકલો આત્મરત,<br /> નન્દનવનની છાયાની આડશે ગુન્ગુન્ સૂરે.<br /> તે દિવસના કિશોર કવિની આંખે<br /> આ પ્રૌઢ વૃક્ષની ગુપ્ત યૌવનમદિરતા<br /> યથાયોગ્ય મુહૂર્તે પકડાઈ ગઈ હોત તો<br /> મધમાખીની પાંખને અધીરી કરી મૂકનાર<br /> કોઈ એક પરમ દિનના તરુણ પ્રભાતે<br /> ફૂલના એક ગુચ્છને ચોરીને<br /> કંપી ઊઠેલી આંગળીએ પહેરાવી દીધો હોત<br /> કોઈ એક જણના આનન્દે રંગ્યા કર્ણમૂળે.<br /> એણે જો પૂછ્યું હોત: આનું શું નામ?<br /> તો કદાચ કહ્યું હોત —<br /> આ જે તડકાનો ટુકડો પડે છે તારી ચિબુક પર<br /> એનું કશું નામ જો તારે હોઠે ચઢે <br /> તો એ જ નામ પાડી દઉં આ ફૂલનું નામ.<br /> {{Right|(શ્યામલી)}}<br /> {{Right|મનીષા: ૧૯૫૮, ૨}}<br /> &lt;/poem&gt;<br /> <br /> <br /> <br /> {{HeaderNav2<br /> |previous = ૬૬. કેમેલિયા<br /> |next = ૬૮. મૃત્યુ<br /> }}</div>

MeghaBhavsar