https://wiki.ekatrafoundation.org/index.php?action=history&feed=atom&title=%E0%AA%B0%E0%AA%BE%E0%AA%9C%E0%AB%87%E0%AA%A8%E0%AB%8D%E0%AA%A6%E0%AB%8D%E0%AA%B0_%E0%AA%AA%E0%AA%9F%E0%AB%87%E0%AA%B2%E0%AA%A8%E0%AB%80_%E0%AA%95%E0%AA%B5%E0%AA%BF%E0%AA%A4%E0%AA%BE%2F%E0%AA%86%E0%AA%82%E0%AA%97%E0%AA%A3%E0%AB%81%E0%AA%82રાજેન્દ્ર પટેલની કવિતા/આંગણું - Revision history2026-05-18T16:34:05ZRevision history for this page on the wikiMediaWiki 1.38.2https://wiki.ekatrafoundation.org/index.php?title=%E0%AA%B0%E0%AA%BE%E0%AA%9C%E0%AB%87%E0%AA%A8%E0%AB%8D%E0%AA%A6%E0%AB%8D%E0%AA%B0_%E0%AA%AA%E0%AA%9F%E0%AB%87%E0%AA%B2%E0%AA%A8%E0%AB%80_%E0%AA%95%E0%AA%B5%E0%AA%BF%E0%AA%A4%E0%AA%BE/%E0%AA%86%E0%AA%82%E0%AA%97%E0%AA%A3%E0%AB%81%E0%AA%82&diff=77953&oldid=prevMeghdhanu: +12024-08-25T03:02:12Z<p>+1</p>
<p><b>New page</b></p><div>{{SetTitle}}<br />
{{Heading|૨૮. આંગણું|}}<br />
<br />
{{Block center|<poem><br />
ઝટ કર, ઝટ કર, <br />
સૂરજ તો આ આથમવા ચાલ્યો ને <br />
આંગણું વાળવાનું હજુ બાકી છે.<br />
<br />
જે મળે તેનાથી મંડી પડ <br />
સાવરણીથી, પોતાથી, વૅક્યુમ ક્લીનરથી, <br />
કે પછી પાંપણોથી,<br />
વાળવા માંડ કે<br />
બધી દિશાઓથી<br />
આંધી ચડી છે;<br />
કશુંય કળાતું નથી.<br />
સારુંનરસું સઘળુંય ધસી રહ્યું છે<br />
તારા જ આંગણામાં.<br />
<br />
સુકાયેલાં સપનાઓની કરચો<br />
અને ન ઓળખાય એવા કચરાઓના ગંજ<br />
ખડકાઈ ચૂક્યા છે આંગણામાં.<br />
કોહવાટના દરિયાએ, અંધારાની આગ લગાવી છે<br />
તારા જ આંગણામાં<br />
ઝટ કર ઝટ.<br />
વડવાઓનાય વડવાઓ સાફ રાખતા આવ્યા છે, <br />
આ કંચનવર્ણું આંગણું <br />
જે આંખથીય વધુ નાજુક છે, <br />
તેમાં આંધી ચડી છે જબરજસ્ત!<br />
<br />
નજર સામે જ કરમાય છે <br />
આંગણાનો તુલસીનો છોડ <br />
જે ખૂબ જતનથી સાચવ્યો હતો <br />
તારા જ પૂર્વજોએ. <br />
હવે સમ ખાવા પૂરતાં ડાળડાંખળાં રહ્યાં નથી. <br />
જલદી કર, જલદી કર, <br />
વાળી નાખ આંગણાને <br />
વેરાન બની જાય તે પહેલાં.<br />
૦<br />
ધસમસતાં બુલડોઝરોની વચ્ચેથી <br />
દિવસ શરૂ થયો ના થયો <br />
ત્યાં તો સાંજ ધસી આવી.<br />
<br />
બધાં જ લોક અટવાઈ ગયાં <br />
અંડરબ્રિજ, ઓવરબ્રિજ, ફ્લાય ઓવરબ્રિજમાં <br />
ને મેટ્રોની માથાકૂટમાં, <br />
રોડ ડાઇવર્ઝનની આંટીઘૂંટીમાં <br />
કોણ કયા ફાટક ઉપર છે તેય ક્યાં ખબર છે તને?<br />
<br />
ઘેર પહોંચતાં સુધીમાં <br />
ભૂલી ગયો હોઈશ, <br />
તું જ તારા આંગણાને.<br />
<br />
દિવસની દરેક પળે જેને વીસરી ગયો હોઈશ <br />
તે આંગણું, <br />
રાહ જોતું હશે તારી.<br />
<br />
સવારે વાળવાનું હતું <br />
સાંજ પડી<br />
ને સૂરજ આથમવા ચાલ્યો <br />
ઝાંખાપાંખા અજવાળામાંય <br />
ઝટપટ વાળી દે આંગણું.<br />
૦<br />
આંગણું જેટલું નજીક છે <br />
એટલું જ દૂર છે. <br />
દૂર ચાલી ગયેલાઓને પણ અંદર સાચવતું. <br />
ને દૂર ક્ષિતિજ પારનું આંગણુંય લાગે <br />
સાવ પાસે <br />
જેણે સાચવી છે તારી સ્મૃતિસંપદા.<br />
<br />
આંગણું તો છે જ, <br />
આંખ જેટલું નાનું <br />
ને આકાશ જેટલું વિશાળ.<br />
<br />
આંગણું તો છે તારી <br />
બારી ને અટારી <br />
અગાશી ને આકાશ. <br />
એનો ગમે તે આકાર કે કદ <br />
એ હોય છે હાજરાહજૂર <br />
તારા પ્રત્યેક ખંડમાં <br />
પંડમાં <br />
મનમાં.<br />
૦<br />
આ આંગણું <br />
જેટલું ચકલીનું છે <br />
એટલું બિલાડીનું છે, <br />
લોહીનું છે એટલું આંસુનું છે; <br />
કસ્તરનું ને કાચનુંય છે. <br />
છે સૌનું ને છતાંય કોઈનું નથી. <br />
<br />
કોઈ દરવાજો ખોલી અંદર આવે <br />
ને વાળે આંગણું<br />
તેની રાહ જોઈ ઊભું છે, <br />
એક અતિ પ્રાચીન પ્રતીક્ષા-વૃક્ષ.<br />
<br />
તેની પરથી આંગણામાં <br />
અનાગત નામના પંખીએ ખેરવેલાં <br />
પીંછાં જ પીંછાં છે.<br />
<br />
આંગણું તો અવિરત રાહ જુએ છે <br />
કોઈ અજાણ્યા ફફડાટની <br />
સૂરજ તો આ આથમી ચાલ્યો.<br />
૦<br />
આંગણાની અંદર વળી પાછું એક આંગણું હોય છે, <br />
જાણે પીંજરાની ભીતર પંખી. <br />
તેની બહાર પણ એક આંગણું. <br />
તારા નક્ષત્રોનીય પાર <br />
એક આંગણું રાહ જોતું હોય છે, <br />
કોણ વાળશે?<br />
<br />
લાગે છે કે <br />
આંખની કાળી કીકી જેવું મેલું હોય છે તે <br />
જેવું હોય તેવું. <br />
તે કીડી ને કબૂતરનું <br />
મકોડાનું અને માળીનુંય છે.<br />
<br />
પણ સૌથી વધુ <br />
એ હોય છે તેની આરપાર ઊડતી ધૂળનું. <br />
આંગણામાં અટવાતા ઓળાઓના ટોળા વચ્ચે <br />
રાતદિવસ એકાકાર થઈ <br />
આંગણાને આંગણા જેવું બનાવે છે.<br />
૦<br />
આંગણું રિસાયું છે તારાથી <br />
કે તું તેનાથી!<br />
એ કળે ત્યાં સુધીમાં <br />
સૂરજ તો આ આથમ્યો. <br />
વાળવા માંડ અતીતના ઓટલા ઉપરથી.<br />
<br />
કોને વહાલી ના હોય દરેક નાની નાની પગલીઓ <br />
પણ, એ પણ ક્યારેક ફાળ ભરવાની કાળની જેમ <br />
અને ક્યારેક આ આંગણું વીંધીને <br />
ચાલી જશે <br />
એક નવું આંગણું રચવા. <br />
આથમતા સૂરજની સાખે.<br />
<br />
પણ, એ ખાલીપામાં ને ખાલીપામાં <br />
આંગણું આગળ વધે છે <br />
પોતાના મૂળ તરફ.<br />
<br />
અને તેથી જ લાગે છે <br />
પાછું ફરે છે બધું <br />
અંતે આંગણામાં.<br />
<br />
અંત અને આરંભની સીમાઓ <br />
ઓગાળવા જતાં સર્જાયું હોય છે <br />
આ આંગણું.<br />
૦<br />
હવે વારંવાર નહિ કહું હું તને <br />
સાંજના ઓળા ગળી રહ્યા છે <br />
આંગણાને <br />
અને ભરડી રહ્યાં છે <br />
રાતનાં અંધારાં સૌ કોઈને. <br />
ચાલ, ઝટ કર <br />
ઉપાડ જાતને. <br />
મંડી પડને વાળવા, <br />
આ ઘડી સરકી જાય તે પહેલાં, <br />
બધી ક્ષિતિજો મીટ માંડીને બેઠી છે <br />
આંગણામાં પધારવા.<br />
આંગણામાં અગણિત પાંદડાં ખરે છે <br />
તોય તે જીવે છે <br />
પવન અને પ્રકાશને લીધે. <br />
એ રાહ જુએ છે <br />
કોણ આવીને ઝટપટ <br />
સાફ કરે તેનો ચહેરો <br />
કોણ લૂછે આંખો <br />
ને કોણ ભરે અંતિમ બાથ?<br />
૦<br />
એક કાળે <br />
એક સંન્યાસી દીકરાએ <br />
માની ચિંતા કરી હતી આંગણામાં <br />
તેના તેજે મઢ્યું આંગણું હજુ ઝળહળે છે.<br />
<br />
યાદ કરતાં તેને, <br />
કાળ થંભી જાય છે. <br />
આંખ સામે આ જ ભૂમિ <br />
પ્રશ્ન બની સળગે છે સઘળે.<br />
<br />
કોઈ બોરડી પાસે પ્રતીક્ષા કરતી એક વૃદ્ધા <br />
કે પછી એક અબળાને મારગ આપવા તત્પર ધરતી <br />
કે પછી બંધ ઘર આગળ રાહ જોતી બિલાડી <br />
બધુંય એકાકાર છે <br />
આ તારા આંગણામાં.<br />
<br />
પ્હો ફાટે કે ફાટે ભોં <br />
એ પહેલાં <br />
ચાલ, વાળી દે <br />
ઝટપટ આ આંગણું.<br />
</poem>}}<br />
<br />
<br><br />
{{HeaderNav2<br />
|previous = સોજા<br />
|next = શિકારીઓ જ શિકારીઓ<br />
}}</div>Meghdhanu