https://wiki.ekatrafoundation.org/index.php?action=history&feed=atom&title=%E0%AA%B5%E0%AA%B8%E0%AB%81%E0%AA%A7%E0%AA%BE%2F%E0%AB%A7%E0%AB%A9-%E0%AB%AD%E0%AA%A8%E0%AB%80_%E0%AA%B2%E0%AB%8B%E0%AA%95%E0%AA%B2 2026-05-12T11:29:40Z Revision history for this page on the wiki MediaWiki 1.38.2 https://wiki.ekatrafoundation.org/index.php?title=%E0%AA%B5%E0%AA%B8%E0%AB%81%E0%AA%A7%E0%AA%BE/%E0%AB%A7%E0%AB%A9-%E0%AB%AD%E0%AA%A8%E0%AB%80_%E0%AA%B2%E0%AB%8B%E0%AA%95%E0%AA%B2&diff=61744&oldid=prev 2023-06-07T02:58:41Z

<p>પ્રૂફ રીડિંગ સંપન્ન</p> <a href="https://wiki.ekatrafoundation.org/index.php?title=%E0%AA%B5%E0%AA%B8%E0%AB%81%E0%AA%A7%E0%AA%BE/%E0%AB%A7%E0%AB%A9-%E0%AB%AD%E0%AA%A8%E0%AB%80_%E0%AA%B2%E0%AB%8B%E0%AA%95%E0%AA%B2&amp;diff=61744&amp;oldid=52873">Show changes</a>

Meghdhanu https://wiki.ekatrafoundation.org/index.php?title=%E0%AA%B5%E0%AA%B8%E0%AB%81%E0%AA%A7%E0%AA%BE/%E0%AB%A7%E0%AB%A9-%E0%AB%AD%E0%AA%A8%E0%AB%80_%E0%AA%B2%E0%AB%8B%E0%AA%95%E0%AA%B2&diff=52873&oldid=prev 2022-10-10T05:43:51Z

<p>Created page with &quot;{{SetTitle}} {{Heading|૧૩-૭ની લોકલ|}} &lt;poem&gt; વાદળી ચાળણીમાંથી ચળાતો તડકો ધીમે મેંદા-શો શોભનસ્પર્શ ઇષત્ પીત રહ્યો લસી. ને તેમાં લીમડા લીલા, છાપરાં લાલ રંગનાં, કાળાં ને કાબરાં ઢોરો ધૂળના માર્ગની પરે જોતા...&quot;</p> <p><b>New page</b></p><div>{{SetTitle}}<br /> {{Heading|૧૩-૭ની લોકલ|}}<br /> <br /> &lt;poem&gt;<br /> વાદળી ચાળણીમાંથી ચળાતો તડકો ધીમે<br /> મેંદા-શો શોભનસ્પર્શ ઇષત્ પીત રહ્યો લસી.<br /> ને તેમાં લીમડા લીલા, છાપરાં લાલ રંગનાં,<br /> કાળાં ને કાબરાં ઢોરો ધૂળના માર્ગની પરે<br /> જોતાં શું દૂરબીનેથી સ્વચ્છ રેખાંકને રચ્યાં<br /> અણીશુદ્ધ બધાં દીસે બપોરે એકને સમે.<br /> <br /> ત્યહીં કો ભવ્ય રૂપેરી પડદાને હઠાવીને<br /> રાજાનો બાળ તોફાની જોતો કૌતુક હોય શું,<br /> તેમ હા પેખતો સૂર્ય ખસેડી દૂર વાદળાં,<br /> ભૂમિને નીરખે છે આ રેલપાટા પ્રલંબને —<br /> લંબાતા એ…ય લંબાતા, આશાના ભુજની સમા<br /> વીંટાયા ક્ષિતિની કેડે, ક્ષિતિજોમાં સરી જતા<br /> સીધા ને સોંસરા જાણે શરો ગાણ્ડીવધારીના!<br /> <br /> બપોરે એકને ટાણે નાના આ સ્ટેશને અહીં<br /> નથી સિગ્નલની ભીડ, સાઇડિંગોની ન જાળ છે,<br /> ન ડબ્બા ગુડ્સના એદી ઢોરો જેવા જમા થયા,<br /> ન ઊંચા ઓટલાઓ છે પ્લૅટફૉર્મોના, ન પુલ કે<br /> ભોંયરાંની ગલીકૂંચી, કઠેડાના ન કોટ છે,<br /> ન તાળાંબંધ દર્વાજા, પૉર્ટરોની ન ધાડ છે,<br /> બગીચા ના, ફુવારા ના, ઝૂકતાં કે ન ઝાડ છે.<br /> <br /> એક છે ખોડીબારું ને, એક છે ખુલ્લું છાપરું,<br /> એક છે ટિકિટૉફિસ ને બે બાજુ યે સદા પડ્યા<br /> રહેતા સિગ્નલો બે છે,<br /> અને બે બાંકડા બાંડા,<br /> અને હાથહાથનાં ઊંચાં પ્લૅટફૉર્મો બે છ રેતીનાં.<br /> તે બેની વચમાં રેતીરંગી પથ્થરપાળમાં<br /> વચ્ચે છે વહી જાતી બે પાટાની જોડ પાધરી.<br /> <br /> એવા એ સ્ટેશને હાવાં બજ્યા છે બાર બાવન,<br /> અને સંચાર થાતો છે આછેરો ત્યાં ઉતારુનો.<br /> <br /> આકાશે વાદળાં કાળાં ભૂખરાં ધૂળ રંગનાં<br /> વેરાયાં છે અહીં તેવાં પ્લૅટફૉર્મે કૈં ઉતારુઓ.<br /> ચડીને મોટરે આવ્યાં નથી, કે બૅગ-બિસ્તરા<br /> ચડાવી પૉર્ટરો માથે પધાર્યાં, ટાઇમ જોઈને<br /> ઘરની ભીંત કે મેજે ખિસ્સે કાંડે મઢેલ કે<br /> ઘડિયાળે નિહાળીને એક્કેયે આવિયું નથી.<br /> <br /> સૌ પેલા ખોડીબારામાં આડા થૈને પ્રવેશીને<br /> કે પેલી વાડના તારો વચ્ચેથી છરકી સરી,<br /> માથાપે પોટલી દાબી, બગલે બચકા, &#039;થવા<br /> હાથમાં ટિનના ડબ્બા, કે થેલી ચાર જૈં તણી,<br /> કે ખાલી હાથમાં ખાલી છત્રી કે લાકડી ગ્રહી,<br /> આવીને ક્યારનાં આંહીં બગાસાં ખાઈ છે રહ્યાં.<br /> <br /> જવાની એકની લોકલ એટલું ભાન ધારતાં,<br /> અગ્યારે બાર કે બાર પચ્ચીસે બાવને, &#039;થવા<br /> પૂર્વની ગાડીનો ટૅમ ગયા કેડે ઉતાવળાં<br /> આવેલાં, હત ઉત્સાહે દામણાં જે પડી રહ્યાં :<br /> એવાં સૌ બેય પ્લૅટફૉર્મે જમા થ્યાં, ગાડી આવતી<br /> નજરે ભાળતાં ત્યારે જવું ક્યાં તેહ જાણતાં<br /> મંડે જે દોડવા, એવાં ભોળિયાં મૂઢ સ્વસ્થતા<br /> ધરીને, ઢગલીઓ થૈ નાનીમોટી અહીંતહીં<br /> ડૂબ્યાં છે નિજના ચાલુ વ્યવહારોની વાતમાં.<br /> <br /> નથી ટિકિટ-બારીની કને ત્યાં ભીડ, માસ્તર<br /> માંખો છે મારતો, લાંબી કપાતી ટિકિટો નથી,<br /> નથી વા જામતી થપ્પી સિક્કાની નોટની, નથી<br /> ફર્સ્ટ કે ક્લાસ સેકન્ડ તણો એકે ઉતારુ હ્યાં.<br /> નાનકડી હાટડી માંહે બેઠા કંદોઈ જેમ એ<br /> પૈ પૈસો લઈને આપી પાશેર&#039;ચ્છેર શું રહ્યો!<br /> અને એ થાકીને ખિસ્સે હાથ નાખી નિરાંતથી<br /> ઓટલે ઊભતો, નીચે બેઠેલાં માનવી મહીં<br /> ખુદાબક્ષ ઉતારુને પારખી નીરખી રહ્યો.<br /> અને `શું બાપનું મારા જતું?&#039; એવા અભિનયે<br /> સિસોટી જીભથી ઝીણી વગાડી જાય અંદર.<br /> <br /> નીચે તે મેદની માંહે ખુદાબક્ષો ચ ઓલિયા<br /> ફકીરો, શાહુઓ જૂના, સાધુઓ ને મવાલીઓ<br /> કફની કાળી કે લીલી ભગવી કે સફેદમાં<br /> છાપેલાં કાટલાં જેવા સદા લાયસન્સધારીઓ,<br /> મેળામાં ઊડતા ફુગ્ગા રંગેલા જેમ શોભતા,<br /> મોટેરાં સ્ટેશને હારી અહીં વિશ્રબ્ધ ભાવથી<br /> સ્વસ્થ થૈ દમ લેતા છે ચિરૂટે ચલમે&#039; થવા.<br /> ને નવીન શિખાઉ કો આ ખુદાબક્ષ સંઘનો<br /> લપાતો ક્યાંક બેઠો છે છૂપા કો ગૂમડા-સમો.<br /> <br /> ઉતારુસંઘમાં એવા શરીફો ઉપરાંત છે<br /> લોક કૈં, પૉર્ટરો, ભંગી, કિંવા માસ્તર સા&#039;બનાં<br /> સગાંસંબંધીઓ દોસ્તો : લાભ સંબંધનો લઈ.<br /> એ વિના ટિકિટો લેઈ ખિસ્સે છેડે ચ ફાળિયે<br /> ખોસીને પરવાનાને, ઊભેલી એ જમાત જે<br /> અટાણે તેર ને સાતે આવતી લોકલે જવા<br /> અહીં જે એકઠી થૈ તે જનતા ખાસ સૃષ્ટિની.<br /> <br /> એમ તો લોકલો જાતી દસ-અગ્યારની તથા<br /> સાંજની પાંચ-છોની કે રાતના દસ-વીસની.<br /> તેની જે ભદ્રતા તે ના વસી આ તેર-સાતમાં.<br /> પેલી તો કોર્ટ ઑફિસો નોકરી રળનારને,<br /> રળી કે ઘેર જાતાને અરથે ખાસ ગોઠવી,<br /> કે છેલ્લી ભગતાણી તો ડાકોરેથી પધારતાં<br /> ભક્તોને લાવતી પાછી, પણ આ તેર-સાતની<br /> નથી કો નોકરીવાળા — વ્યાપારી — ભક્ત લોકને<br /> કામની :<br /> જેમને છે ના મિનિટોને મિલાવવી,<br /> ન જેને પડતા પૈસા કલાકોના હિસાબથી,<br /> ને જેના દિવસો આઘાપાછા સ્હેજે થતા નથી,<br /> જેમની જિન્દગી આખી પવને પાંદડાં સમી<br /> ખેંચાતી અત્ર કે તત્ર ઊંચે કે શું નીચે બધે<br /> એવા આ ગ્રામલોકો ને ગ્રામલોકોપજીવીઓ :<br /> બંગડી-ચૂડીઓવાળા, સૂડી કે ચપ્પુ કાતરો<br /> હરાજી કરનારા, ને ફૅશનોના ઉપાસકો<br /> તેલ નીતરતા કેશે, ઘસી મૂંડેલ ને મુખે,<br /> નવાં કકડતાં વસ્ત્રે છેલ કૈં ગામડાં તણા.<br /> વળી કૈં આદમી : દાઢી ઊગેલી દસ દી તણી,<br /> કોટના કૉલરો મેલા, ફાટેલા કફ બાંયના,<br /> ચોળાયાં ધોતિયાં, જૂનાં ઘસાયાં : ઘાંચી-વાણિયા.<br /> અને આ કણબી કોળી કડિયાં કસહીનને<br /> ભરાવી અંગ-પે ઊભા, બગલે ડાંગ ટેકવી,<br /> ફાળિયાં ફાળકા જેવાં વીંટ્યાં માથે અને પગે<br /> જોડા છે હોડીઓ જાણે તરવા ભૂમિસાગર.<br /> <br /> વળી આ વાંકડી મૂછે, કાંડે રૂપાની કલ્લી ને<br /> બંડીમાં બાંયહીણી આ રાતુડા ફાળિયે કંઈ<br /> રાયકા ફૂંકતા ચુંગી હાથની, ગાલ ફૂલવી :<br /> ગંધાતા ગાયનાં ગંદાં ગોબરો કેરી ગંધથી.<br /> <br /> અને આ સાવ છેવાડે ઊભાં છે ભંગિયાં વળી,<br /> ફાટેલા કોટ છે અંગે, માથે સાફા, ખમીસ છે<br /> ચિરાયાં છાતીએ; લાંબા લીરાની ઝૂલથી મઢી<br /> સાડીએ શોભતી જાણે વાદળી શ્યામકર્બુરા<br /> ઊભી છે ભંગડી, હાથે ખાંડી વાઢી ગ્રહી રહી<br /> દોરાથી બાંધીને, કાળી પ્રતિમા નિજ જાતની —<br /> ભરેલી ઘૃત કે તૈલે કે ખાલી સ્વપ્નની સમી? —<br /> સોડમાં છોકરાં ટોળું નવસ્ત્રું મોજથી ઊભું,<br /> લીંટથી મુખ શૃંગારી, પેટ ને હાથ ધૂળ ને<br /> <br /> પ્રસ્વેદે ચર્ચીને, સાક્ષાત્ શીતળા મા સુપંકનાં.<br /> વળી કો ડોસીમા દૂરે, પોમચો તપખીરિયો<br /> પ્હેર્યો છે, નાકમાં ફાકો ભર્યો છે તપખીરનો,<br /> મૂક્યા છે હાથ બે માથે, કને છે મૂકી પોટલી,<br /> અને બે હોઠથી બોખા રટે છે રામ-ગાળ કે.<br /> એમ આ પચરંગી — ના સપ્ત કે શતરંગી, સૌ<br /> જુએ છે રાહ આવ્યાની ગાડીની, કો ઉતાવળા<br /> રહે છે દૂર તાકી, કો પૂછે, `થ્યો ટૅમ ચેટલો?&#039;<br /> બાવાજી હિંદીમાં ફેંકે ફિલ્સૂફી ભાત ભાતની.<br /> <br /> તેર ને સાતના ટાઇમે વ્હેલી મોડી ઘણી થતી<br /> છતાં આજે પધારે છે ટૅમસર ટ્રેન; દૂરથી<br /> નાનું-શું ટપકું કાળું ને છોગું શીશ ધૂમનું<br /> ધીરેથી વધતું પ્હેલાં, પછી તો ડુંગરા સમી —<br /> ગામડાંગામના ભોળા ખેડુના દેણની સમી —<br /> ક્ષણમાં વાધતી આવે ધ્રોડતી પ્લૅટફૉર્મમાં,<br /> ફૂંફાડે, હાંફતી, મોટા સિત્કારાઓ ડરામણા<br /> કરતી ઉગ્ર છીંકાટા વંઠેલી ભેંસના સમી,<br /> થોભી ના થોભી ને જાણે નાસું નાસું થઈ રહે<br /> અને આ થર્ડ ક્લાસોનાં ઉતારુ નહિ જાણતાં<br /> ક્યા ડબ્બા ક્યહીં ઊભે — પોતાની સંમુખે લહે<br /> ન ડબ્બો વર્ગનો ત્રીજા, દોડી ર્હે આમતેમ ત્યાં,<br /> અને એ ઊંચી ગાડીનાં બબ્બે ઊંચાં પગોથિયાં<br /> ચડતાં સળિયે બાઝી ઠેલંઠેલા કરી મૂકી,<br /> પડતાં વાઘ શું પૂંઠે આશરો એક ઝાડનો<br /> લેવાને ચડતાં જાણે અરણ્યે માણસો સમાં.<br /> <br /> `બીજે જા ઉલ્લુ, બીજે જા!&#039; એવા જાકાર સુણતાં<br /> દોડે કૈં આમ ને તેમ, સ્વર્ગનાં બારણાં સમાં<br /> ભરેલાં બારણાં સાથે ટિચાતાં પડતાં નીચે<br /> દોડતાં વ્યગ્ર થૈ, લાગે જો ટિક્કી તો ચડી જતાં,<br /> નહિ તો સમણા જેવી આવીને આ સરી જતી<br /> ટ્રેનનાં બારણાં બંધ દેખી ર્હે છે દયામણાં.<br /> <br /> ફરૂરે ગાર્ડની સીટી ખિસ્કોલી જેમ ખાખરે,<br /> અને ત્યાં ઊપડી જાતી એમ તે ગાડી આખરે.<br /> <br /> તેર ને સાતની ત્રીજા વર્ગની પ્રતિમા સમી<br /> એન્જિને સ્ટાફ ને ડબ્બા ઉતારુઓ — બધા મહીં —<br /> આમાં જે ફર્સ્ટ ને સેકન્ડ તેય તો થર્ડના સમા<br /> જાણવા — સહુમાં રહેતી સદા એ `થર્ડ ક્લાસ&#039;ની<br /> રહે છે દોડતી પાટે ફાસ્ટ ને મેલ ટ્રેનના,<br /> સદાની ઓશિયાળી એ, સિંહ પૂંઠે શિયાળ-શી!<br /> આપવા માર્ગ ઊભે છે દબાઈ એક બાજુએ<br /> બાપડી શાંતિથી નિત્યે, મોટાંની મ્હેરબાનીથી,<br /> તેમનાં પગલાં પૂજી જીવી ખાતી યથાતથા<br /> લહું છું આજ ઊભેલી જીવની દીનતા સમી!<br /> મોટાંને કારણે ચોખ્ખો કરી એ માર્ગ છે ગઈ,<br /> અને આ સ્થિર પાટાની સ્થિરતા શું હરી ગઈ!<br /> <br /> સૂના આ સ્ટેશને પૉર્ટર ગાડીના કોલસા સમો,<br /> અને તે એકલો માસ્તર વળે છે ઓરડા ભણી.<br /> <br /> ખાલી એ અવકાશે ત્યાં તગતા સૂર્યતેજમાં<br /> પાટાઓ સાંધતા સૂતા ક્ષિતિજો બે દિશા તણી.<br /> <br /> ત્યહીં શું કોટિ કોશાન્તે ઝગતો સવિતા દીસે<br /> ઊતરી આવીને નીચે દ્રાવતો દ્રવ્ય પૃથ્વીનાં,<br /> ભિન્નની ભિન્નતા ગાળી એકત્વે ઓપતો બધું.<br /> <br /> ના, ના, એ ઝાંઝવાં સંધું! દૂર એ ભર્ગધામ છે!<br /> અહીં તો હાલ સર્વત્ર<br /> માટી ને લોહના જેવી પૃથક્તાના મુકામ છે!<br /> &lt;/poem&gt;<br /> <br /> &lt;br&gt;<br /> {{HeaderNav2<br /> |previous = ધનયુગનો સ્થિતપ્રજ્ઞ<br /> |next = પુણ્યાત્મા<br /> }}</div>

MeghaBhavsar