https://wiki.ekatrafoundation.org/index.php?action=history&feed=atom&title=%E0%AA%B5%E0%AB%80%E0%AA%95%E0%AB%8D%E0%AA%B7%E0%AA%BE_%E0%AA%85%E0%AA%A8%E0%AB%87_%E0%AA%A8%E0%AA%BF%E0%AA%B0%E0%AB%80%E0%AA%95%E0%AB%8D%E0%AA%B7%E0%AA%BE%2F%E0%AA%AC%E0%AB%87_%E0%AA%95%E0%AA%B9%E0%AB%87%E0%AA%B5%E0%AA%A4%E0%AB%8B વીક્ષા અને નિરીક્ષા/બે કહેવતો - Revision history 2026-05-18T16:09:14Z Revision history for this page on the wiki MediaWiki 1.38.2 https://wiki.ekatrafoundation.org/index.php?title=%E0%AA%B5%E0%AB%80%E0%AA%95%E0%AB%8D%E0%AA%B7%E0%AA%BE_%E0%AA%85%E0%AA%A8%E0%AB%87_%E0%AA%A8%E0%AA%BF%E0%AA%B0%E0%AB%80%E0%AA%95%E0%AB%8D%E0%AA%B7%E0%AA%BE/%E0%AA%AC%E0%AB%87_%E0%AA%95%E0%AA%B9%E0%AB%87%E0%AA%B5%E0%AA%A4%E0%AB%8B&diff=89872&oldid=prev Meghdhanu: +1 2025-06-05T02:49:34Z <p>+1</p> <p><b>New page</b></p><div>{{SetTitle}}<br /> {{Heading|૪&lt;br&gt;બે કહેવતો}}<br /> <br /> &#039;&#039;&#039;૧. ભાદરવાનો ભીંડો&#039;&#039;&#039;<br /> {{Poem2Open}}<br /> કવિ દલપતરામની ભાદરવાના ભીંડા વિશેની કુંડળિયા છંદમાં લખેલી કવિતા જાણીતી છે.<br /> {{Poem2Close}}<br /> {{Block center|&lt;poem&gt;ભીંડો ભાદરવા તણો વડને કહે, `સુણ વીર.’<br /> `સમાઉ નહિ હું સર્વથા, તું જા સરવર તીર.&#039;<br /> `તું જા સરવર તીર&#039;, સુણી વડ ઉચર્યો વાણી,<br /> `વીત્યે વર્ષાકાળ જઈશ હું બીજે જાણી.’<br /> દાખે દલપતરામ, વીત્યો અવસર વર્ષાનો,<br /> ગયો સુકાઈ સમૂળ ભીંડો તે ભાદરવાનો.&lt;/poem&gt;}}<br /> {{Poem2Open}}<br /> હમણાં હું આશારામ દલીચંદકૃત `ગુજરાતી કહેવત સંગ્રહ&#039; જોતો હતો, તેમાં પૃ. ૨૦૪ ઉપર કવિ ક્હાનનો નીચેનો કુંડળિયો જોવા મળ્યો :<br /> {{Poem2Close}}<br /> {{Block center|&lt;poem&gt;ભીંડા ભાદુ માસકા બડકું કહે જરૂર,<br /> મેં તુમ ઈંહાં આવે નહીં, જગા કરો તુમ દૂર;<br /> જગા કરો તુમ દૂર, બડે તબ અરજી કીની,<br /> વૃષા ઋતુ એક માસ, આરા બસનેકું દીની;<br /> કથે સો કવિયાં ક્હાન, મૂલ નહીં હૈ ઊંડા,<br /> આયા આસો માસ, ભૂખ દુઃખ સૂક્યા ભિંડા.&lt;/poem&gt;}}<br /> {{Poem2Open}}<br /> બંને વચ્ચેનું સામ્ય ઉઘાડું છે.<br /> {{Poem2Close}}<br /> {{center|&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;}}<br /> &#039;&#039;&#039;૨. ચોરનો ભાઈ ઘંટીચોર&#039;&#039;&#039;<br /> {{Poem2Open}}<br /> આ કહેવત ખૂબ જાણીતી છે, પણ એનો શબ્દાર્થ એટલો જાણીતો અથવા સ્પષ્ટ નથી. `ઘંટીચોર&#039; એટલે ખરેખર ઘંટી ચોરનાર અર્થ છે કે બીજો અર્થ છે એ બધા જાણતા નથી. આશારામ દલીચંદકૃત ‘ગુજરાતી કહેવત સંગ્રહ&#039;માં પૃ. ૧૭૪ ઉપર એ કહેવત આ રૂપે મળે છે. `ચોરનો ભાઈ ગંઠી છોડ.&#039; અને એમાંનો ‘ગંઠીછોડ&#039; શબ્દ આજના ખીસાકાતરુ માટે વપરાયેલો છે. પહેલાં લોકો નાણું ગાંઠે બાંધતા એટલે એ નાણું સિફતથી છોડી લેનાર `ગંઠીછોડ&#039; કહેવાતો. આ વાત ભુલાઈ જતાં `ગંઠી છોડ&#039;નું જ `ઘંટીચોર&#039; થઈ ગયું. આમ, કહેવતસંગ્રહમાંનો પાઠ ઘંટીચોરની વ્યુત્પત્તિ માટે ખૂબ ઉપયોગી છે. સાર્થ જોડણીકોશની હમણાં પ્રગટ થયેલી પાંચમી આવૃત્તિમાં પણ `ઘંટીચોર&#039; શબ્દની વ્યુત્પત્તિ વિશે આવી નોંધ મળે છે: `ઘંટીનો ચોર&#039; કે सं. ग्रंथिछेदक પ્રા. गठिछेअ?&#039; કહેવત સંગ્રહનો પાઠ જોતાં `ઘંટીચોર&#039; શબ્દ `ગંઠીછોડ&#039; ઉપરથી બનેલો લાગે છે.<br /> {{Poem2Close}}&lt;br&gt;<br /> {{HeaderNav2<br /> |previous = વધામણી<br /> |next = શેક્સપિયરની ઉપમા કાન્તમાં <br /> }}</div> Meghdhanu