https://wiki.ekatrafoundation.org/index.php?action=history&feed=atom&title=%E0%AA%B5%E0%AB%80%E0%AA%95%E0%AB%8D%E0%AA%B7%E0%AA%BE_%E0%AA%85%E0%AA%A8%E0%AB%87_%E0%AA%A8%E0%AA%BF%E0%AA%B0%E0%AB%80%E0%AA%95%E0%AB%8D%E0%AA%B7%E0%AA%BE%2F%E0%AA%B5%E0%AA%A7%E0%AA%BE%E0%AA%AE%E0%AA%A3%E0%AB%80 વીક્ષા અને નિરીક્ષા/વધામણી - Revision history 2026-05-17T16:18:10Z Revision history for this page on the wiki MediaWiki 1.38.2 https://wiki.ekatrafoundation.org/index.php?title=%E0%AA%B5%E0%AB%80%E0%AA%95%E0%AB%8D%E0%AA%B7%E0%AA%BE_%E0%AA%85%E0%AA%A8%E0%AB%87_%E0%AA%A8%E0%AA%BF%E0%AA%B0%E0%AB%80%E0%AA%95%E0%AB%8D%E0%AA%B7%E0%AA%BE/%E0%AA%B5%E0%AA%A7%E0%AA%BE%E0%AA%AE%E0%AA%A3%E0%AB%80&diff=89871&oldid=prev Meghdhanu: +1 2025-06-05T02:38:39Z <p>+1</p> <p><b>New page</b></p><div>{{SetTitle}}<br /> {{Heading|૩&lt;br&gt;‘વધામણી&#039;}}<br /> <br /> {{Poem2Open}}<br /> શ્રી ચંદ્રકાંત શેઠના તાજેતરમાં પ્રગટ થયેલા વિવેચનસંગ્રહ ‘કાવ્ય-પ્રત્યક્ષ&#039;માંના એક લેખમાં બ. ક. ઠાકોરના જાણીતા કાવ્ય ‘વધામણી&#039;નું પરિશીલન આવે છે. તેમાં એમને<br /> {{Poem2Close}}<br /> {{Block center|&lt;poem&gt;‘બીજું વ્હાલા શિર ધરિ જિહાં ભાર લાગે શું કહેતા<br /> ત્યાં સૂતેલું વજન નવું વીતી ઋતુ એક વહેતાં.’&lt;/poem&gt;}}<br /> {{Poem2Open}}<br /> એ પંક્તિઓના અર્થની સમગ્ર કાવ્યના ભાવ સાથે સંગતિ સાધવામાં મુશ્કેલી નડી છે, અને એવી જ કંઈક મુશ્કેલી શ્રી મનસુખલાલ ઝવેરીએ પણ અનુભવ્યાનો એમણે ઉલ્લેખ કર્યો છે. મનસુખભાઈનો એ લેખ પણ હું જોઈ ગયો. મનસુખભાઈએ અને ચંદ્રકાંતે એ બે પંક્તિનો અન્વય આ પ્રમાણે કર્યો છે :<br /> `બીજું, વ્હાલા, જિહાં શિર ધરિ ‘ભાર લાગે શું&#039; કહેતા, ત્યાં સૂતેલું નવું વજન વહેતાં એક ઋતુ વીતી.’—&#039;અભિગમ&#039; પૃ. ૫૬૫.<br /> અને એથી આપોઆપ જ એવો અર્થ થયો કે<br /> `તમે મારા ખોળામાં તમારું માથું રાખીને સૂતા, અને ‘આનો તને ભાર તો નથી લાગતો ને&#039; એમ પૂછતા. એ જ ખોળામાં આજે એક નવું વજન સૂતું છે: ને એનું વહન કરતાં આજે બે મહિના (એક ઋતુ) થયા છે.&#039;—અભિગમ,&#039; પૃ. ૫૬૫<br /> નાયિકા બે મહિનાથી નવજાત શિશુને પોતાના ખોળામાં વહે છે એવો અર્થ સમગ્ર કાવ્ય સાથે ભાવની દૃષ્ટિએ સંગત થતો નથી અને તેથી એ અર્થ કાવ્યસૌંદર્યને હાનિ પહોંચાડે છે, એવું આ બંને વિવેચકોને લાગ્યું છે અને તે યોગ્ય જ છે.<br /> પણ મારી સમજ પ્રમાણે ઉપર જે અન્વય કરવામાં આવ્યો છે તે કવિને અભિપ્રેત અન્વય નથી અને માટે જ એ કાવ્યસૌંદર્યને હાનિકર નીવડે છે. કવિને અભિપ્રેત અન્વય અને અર્થ મને આ પ્રમાણે લાગે છે:<br /> `બીજું, વ્હાલા, જિહાં શિર ધરિ, ‘ભાર લાગે શું&#039; કહેતા, ત્યાં, વીતી ઋતુ એક વહેતાં, નવું વજન સૂતેલું (છે). &#039;<br /> આ પ્રમાણે અન્વય કરીએ તો એમાંથી આપોઆપ જ એવો અર્થ પ્રાપ્ત થાય કે<br /> `તમે જે ખોળામાં (જિહાં) માથું મૂકીને મને પૂછતા કે `ભાર લાગે છે શું?&#039; ત્યાં, તે ખોળામાં, ગઈ (વીતી) એક ઋતુ વહેતાં એટલે કે પસાર થતાં, નવું વજન સૂતેલું છે.’ એનો અર્થ એ થયો કે નાયિકા પ્રસૂતિ માટે પિયર ગઈ અને તેને પુત્ર પ્રસવ્યો એ બે ઘટના વચ્ચે એક ઋતુ પસાર થઈ છે. આ અર્થ લેતાં, શ્રી ચંદ્રકાંતને અને શ્રી મનસુખભાઈને નડેલી એકે મુશ્કેલી રહેતી નથી અને સમગ્ર કાવ્યના ભાવ સાથે એ પૂરેપૂરો સંગત છે એટલું જ નહિ, એમ અર્થ કરીએ તો જ આ કાવ્યનું સૌંદર્ય અક્ષત રહે છે.<br /> ભાઈ શ્રી ચંદ્રકાંત અને મનસુખભાઈ એમણે કર્યો તેવો અન્વય કરવા દોરાયા એનું કારણ `વીતવું&#039;, અને `વહેવું&#039; એ બે ક્રિયાપદો એક જ ક્રિયાના વાચક તરીકે વપરાયાં છે, એ હોવા સંભવ છે. અને તેથી એ બંનેએ `વીતી’જે વિશેષણ છે તેને ક્રિયાપદ ગણ્યું અને `વહેતાં&#039;નો અર્થ `પસાર થતાં&#039; છે, તેને બદલે `વહન કરતાં&#039; એવો કર્યો.<br /> તા. ૩૧-૭-૭૭<br /> `બુદ્ધિપ્રકાશ&#039;, ઑગસ્ટ ૧૯૭૭<br /> {{Poem2Close}}&lt;br&gt;<br /> {{HeaderNav2<br /> |previous = આરોહણ વિશે વધુ<br /> |next = બે કહેવતો<br /> }}</div> Meghdhanu