https://wiki.ekatrafoundation.org/index.php?action=history&feed=atom&title=%E0%AA%B5%E0%AB%80%E0%AA%95%E0%AB%8D%E0%AA%B7%E0%AA%BE_%E0%AA%85%E0%AA%A8%E0%AB%87_%E0%AA%A8%E0%AA%BF%E0%AA%B0%E0%AB%80%E0%AA%95%E0%AB%8D%E0%AA%B7%E0%AA%BE%2F%E0%AA%B6%E0%AB%87%E0%AA%95%E0%AB%8D%E0%AA%B8%E0%AA%AA%E0%AA%BF%E0%AA%AF%E0%AA%B0%E0%AA%A8%E0%AB%80_%E0%AA%89%E0%AA%AA%E0%AA%AE%E0%AA%BE_%E0%AA%95%E0%AA%BE%E0%AA%A8%E0%AB%8D%E0%AA%A4%E0%AA%AE%E0%AA%BE%E0%AA%82વીક્ષા અને નિરીક્ષા/શેક્સપિયરની ઉપમા કાન્તમાં - Revision history2026-05-01T18:04:16ZRevision history for this page on the wikiMediaWiki 1.38.2https://wiki.ekatrafoundation.org/index.php?title=%E0%AA%B5%E0%AB%80%E0%AA%95%E0%AB%8D%E0%AA%B7%E0%AA%BE_%E0%AA%85%E0%AA%A8%E0%AB%87_%E0%AA%A8%E0%AA%BF%E0%AA%B0%E0%AB%80%E0%AA%95%E0%AB%8D%E0%AA%B7%E0%AA%BE/%E0%AA%B6%E0%AB%87%E0%AA%95%E0%AB%8D%E0%AA%B8%E0%AA%AA%E0%AA%BF%E0%AA%AF%E0%AA%B0%E0%AA%A8%E0%AB%80_%E0%AA%89%E0%AA%AA%E0%AA%AE%E0%AA%BE_%E0%AA%95%E0%AA%BE%E0%AA%A8%E0%AB%8D%E0%AA%A4%E0%AA%AE%E0%AA%BE%E0%AA%82&diff=89873&oldid=prevMeghdhanu: +12025-06-05T02:52:17Z<p>+1</p>
<p><b>New page</b></p><div>{{SetTitle}}<br />
{{Heading|૫<br>શેક્સપિયરની ઉપમા કાન્તમાં}}<br />
<br />
{{Block center|<poem>પાડી નાંખે તનુ પર પડ્યું બિંદુ જે હૈમ આવી, <br />
ઝાડીમાંથી મૃગપતિ જરા યાળ જેવો હલાવી.<br />
કીધો નીચે સુતનું કરને એ પ્રમાણે કચે જ્યાં <br />
ઝાંખા જેવો વિધુ પણ થયો દૈન્ય દેખી નભે ત્યાં!</poem>}}<br />
{{Poem2Open}}<br />
કાન્તના `દેવયાની' કાવ્યમાંનો આ શ્ર્લોક એની ઉપમા માટે ખૂબ જાણીતો છે. આ ઉપમા એમણે શેક્સપિયરના નાટક `ટ્રોઈલસ અને ક્રેસિડા'માંથી લીધી હોવાનો સંભવ છે. એ નાટકમાં ત્રીજા અંકના ત્રીજા દૃશ્યમાં પેટ્રોકાલસ એકિલિસને કહે છે:<br />
{{Poem2Close}}<br />
{{Block center|<poem>Sweet, rouse yourself; and the weak wanton Cupid<br />
Shall from your neck unloose his amorous fold<br />
And like a dew-drop from the lion's mane, <br />
Beshook to air.</poem>}}<br />
{{Poem2Open}}<br />
કદાચ કોઈ કહે કે આ નાટક બહુ જાણીતું નથી, અને કાન્તે એ વાંચ્યું હોવાનો સંભવ બહુ ઓછો છે, તો એ વાત સ્વીકાર્યા છતાં, શેક્સપિયરની આ પંક્તિઓ ઉપરથી જ કાન્તને આ ઉપમા સૂઝી હોવાનો સંભવ બીજી રીતે ૫ણ દર્શાવી શકાય એમ છે. લી હન્ટે પોતાના વિખ્યાત નિબંધ `વૉટ ઇઝ પોયેટ્રી' (૧૮૪૩)માં ‘ફૅન્સી' અને ‘ઇમેજિનેશન'ના ભેદની ચર્ચા કરતાં ‘ઇમેજિનેશન'ના ઉદાહરણ તરીકે આ પંક્તિઓ ઉતારેલી છે. કાન્ત, રમણભાઈ વગેરે જ્યારે કૉલેજમાં ભણતા હતા ત્યારે લી હન્ટ, રસ્કિન, વર્ડ્ઝવર્થ, શેલી વગેરેના કવિતાને લગતા નિબંધો એમના અભ્યાસમાં, કંઈ નહિ તો વાચનમાં આવતા હતા, એ તો રમણભાઈના `કવિતા અને સાહિત્ય' ઉપરથી પણ જોઈ શકાય એમ છે. એટલે કાન્તે આખું નાટક ન વાંચ્યુ હોય તોયે આટલા ઉતારા ઉપરથી પણ એમને આ ઉપમા વાપરવાનું સૂઝ્યું હોય એવો પૂરો સંભવ છે.<br />
આ બાબતમાં આશ્ચર્ય હોય તો તે એ વાતનું કે એમના જમાનાના કોઈ વિવેચકે એ વાત નોંધી નથી.<br />
૨૯-૬-'૫૫<br />
{{Poem2Close}}<br><br />
{{HeaderNav2<br />
|previous = બે કહેવતો<br />
|next = ‘ભરત’ એટલે ‘નાટક’ કે ‘નાટ્યશાસ્ત્ર?’<br />
}}</div>Meghdhanu