https://wiki.ekatrafoundation.org/index.php?action=history&feed=atom&title=%E0%AA%B8%E0%AA%82%E0%AA%9C%E0%AB%81_%E0%AA%B5%E0%AA%BE%E0%AA%B3%E0%AA%BE%E0%AA%A8%E0%AA%BE%E0%AA%82_%E0%AA%95%E0%AA%BE%E0%AA%B5%E0%AB%8D%E0%AA%AF%E0%AB%8B%2F%E0%AA%96%E0%AA%A8%E0%AA%A8 2026-05-16T15:31:14Z Revision history for this page on the wiki MediaWiki 1.38.2 https://wiki.ekatrafoundation.org/index.php?title=%E0%AA%B8%E0%AA%82%E0%AA%9C%E0%AB%81_%E0%AA%B5%E0%AA%BE%E0%AA%B3%E0%AA%BE%E0%AA%A8%E0%AA%BE%E0%AA%82_%E0%AA%95%E0%AA%BE%E0%AA%B5%E0%AB%8D%E0%AA%AF%E0%AB%8B/%E0%AA%96%E0%AA%A8%E0%AA%A8&diff=70085&oldid=prev 2024-02-22T01:03:05Z

<p>+1</p> <p><b>New page</b></p><div>{{SetTitle}}<br /> &lt;center&gt;&lt;big&gt;&lt;big&gt;&#039;&#039;&#039;ખનન&#039;&#039;&#039;&lt;/big&gt;&lt;/big&gt;&lt;/center&gt;<br /> <br /> &lt;poem&gt;<br /> પ્રશ્નો<br /> અથડાય આડેધડ<br /> ક્યારેક ગોફણમાંથી છટકી<br /> વીંઝાય<br /> તે પડે છેક સમુદ્રધુનિઓ ભેદતા,<br /> કરાલ ભેખડો ભાંગી,<br /> આવી ચડે છીછરાં જળમાં,<br /> માઈક્રોબ્સમાં ઊછરે;<br /> <br /> ક્યારેક વ્હાલછોયા થઈ આળોટી પડે પગમાં<br /> ઘૂમરાય ભમરડા થઈ<br /> ઘેઘૂર સાદે રાગડા તાણી રજૂ થાય<br /> ચાટે, ચપ્ ચપ્ લબકારા લેતા<br /> સૂંઘે<br /> સજાતીય સાથે હાથ મેળવી હરખાય, અને<br /> વિજાતીયથી આકર્ષાઈને એકમાંથી થાય અનેક<br /> બેવડાય, બદલાય, ધારણા મુજબના રંગ ધારણ કરે<br /> તાણો તો તણાય<br /> લાંબાલચ્ચ થઈ પહોળા પટે પડ્યા રહે<br /> દાબો તો દબાતી સ્પ્રિંગ<br /> પ્રશ્નો- પથ્થર, પ્રાણી, ભીડ, નટબજાણીઆ, કાચની આંખો<br /> જે હોય પણ ભાળે નહીં કાંઈ<br /> કાચંડા<br /> પ્રશ્નો–<br /> Not to be loose shunted<br /> જોયાં કરવાની હારમાળાંઓ...<br /> લાંબી અકળામણો<br /> કીકીઓને છારી બાઝે<br /> હાથ ખરડાય,<br /> ગોઠણ-ઘૂંટીઓ વચ્ચે વિસ્તરે કળતર<br /> આગ આગ પ્રસરે આદેશ આપતી આંટીઘૂંટીઓમાં<br /> તારણો<br /> નિષ્કર્ષો પછી<br /> ઊઠે અસ્ત્ર<br /> બોરના ઠળિયામાં છુપાઈ રહેલું<br /> ખણી કાઢવા, થાય બ્રહ્માસ્ત્ર કે અગ્ન્યસ્ત્ર<br /> છૂટે તેવો<br /> પ્રહાર<br /> ને માત્ર છરકો પડે ટચલી આંગળી પર<br /> થડકો, ઊંહકાર<br /> કોઈ સાંભળે ન સાંભળે ત્યાં તો<br /> પ્રગટે ઊગતા સૂરજનો પણ<br /> વહે અટકી અટકીને<br /> પ્રસરે<br /> ભીની આંખે લાલ લિસોટા વળગે<br /> રાખ ઉડાડતા પંખી થઈ<br /> રક્તકણો ફોડી, ફેદી<br /> હુહુકારા<br /> ખિખિયાટા કરતી, ઘેરી વળે<br /> બોંતેર પેઢીઓ<br /> નાગ, વૃષભ, વરાહ આવે<br /> આવે મચ્છ, કચ્છપ ને કલ્કિ<br /> લાઈનો લાગે<br /> અચરજને આંબવાનાં હવાતિયાં<br /> ડ્હોળાય<br /> જુએ મૂંગામંતર બની<br /> ધીમે ધીમે ઘટતું<br /> ખૂટે<br /> ધક્કે ચડે, અથડાય<br /> સ્પર્શે, ચાખે, ચાવે, ઉતરડે<br /> ચામડીનાં પડળ ચૂંથે<br /> છેક તળમાંથી બોર્નમેરોના મુઠ્ઠા ભરાય<br /> રંગબેરંગી દ્રાવણોમાં ભેળવાય, ઝબોળાય<br /> નિરીક્ષણો નોંધાય<br /> કણકણ તપાસાય<br /> તોળાય...<br /> <br /> બધાં ક્રિયાપદો ખૂટે પછી<br /> અકર્મણ્યભાવથી ભોળવાઈને તાકી રહે,<br /> ’ને શરૂ થાય<br /> શબ્દવિહીન માત્ર ઘુરકિયાં...<br /> <br /> એકબીજા સાથે ઝઘડતા હે મારા પૂર્વજો<br /> તમારી તીક્ષ્ણ વિલક્ષણતાઓ<br /> શતરંજની ચાલની રીતે અજમાવતાં<br /> પરિણામ તો મળશે<br /> પણ ફંટાઈ જશો અણધાર્યા જ.<br /> પછી<br /> પેઢી દરપેઢી<br /> શતરંજો ગોઠવાશે<br /> ચાલો ચલાશે<br /> નિર્ણયો<br /> ગૂંચવણો<br /> તાત્પર્યોની તીણી પિપૂડીઓ<br /> ગજવશે ઐરાવતોનાં કુંભસ્થળો<br /> મદઝરતાં વ્હેણો વહેશે<br /> તણાશે<br /> તરશે ટીપું થયેલો સૂરજ.<br /> <br /> જાતિ-પ્રજાતિ, સરિસૃપ અને સ્તનધારી<br /> જળચર-ખેચર-ભૂચર વિશે,<br /> બોલતાં-બબડતાં-વિચારતાં વિશે વિગતો મેળવાશે<br /> હિમોગ્લૉબિનના આંક<br /> અને શુગરના ટકા નોંધાશે<br /> ગૌત્ર અને ગૃપ નક્કી થશે<br /> પરંતુ<br /> અધ્ધરતાલ લટકતા જ રહેશે<br /> પ્રશ્નો<br /> ખીંટીએ ભેરવાઈને જુગપુરાણા ઘરની ભીંતે<br /> તોરણોમાં, આવતાં-જતાં અથડાતા, માથું ફોડતા<br /> ટોડલીઆં-ભીંતેલીઆંમાં ઝગારા મારતા<br /> ઝીણું ઝબૂકતા<br /> ચાકળાઓમાં વર્ષો જૂના.<br /> પ્રશ્નો - ભોંકાતા,<br /> ભસતા, ધાવણ ધાવતા, ગૂંચવાયેલા, ગતકડાં<br /> પ્રશ્નો - સલામછાપ,<br /> બેડરૂમના,<br /> અંગતતા ઓઢી ગોઠણ ઘસડતા,<br /> મુખવટો પહેરેલ સ્મિતસભર બેઠકખંડના<br /> ફેરફુદરડી ફરતા ફળિયાના,<br /> ચર્ચાની તાણખેંચે ચડેલ<br /> શ્વાન-શિયાળની લડાઈમાં, છેવટે<br /> શેરી બાજુ ઢસડાતા,<br /> વંઠેલ,<br /> ગામને મોઢે ગળણું બાંધતા, ચૌટાના<br /> ચર્ચાતા, ચૂંથાતા<br /> સમરાંગણ સર્જતા<br /> અગણિત<br /> અણઉકેલ<br /> હારમાળાંઓ...<br /> <br /> આવવું છે તારણ પર?<br /> ચાલો, થોડી ચાવીઓ આપું.<br /> આ આંખો જુઓ,<br /> તેમાં ઊંડા ઊતરો<br /> તપાસો<br /> પૂર્ણ થતાં પહેલાં કોઈ હલકટ મનોવૃત્તિથી<br /> ખૂલી ગયેલા વ્યૂહની<br /> તૂટી પડેલ દૃશ્યાવલિઓમાં સ્થિર<br /> યુદ્ધમુદ્રાઓ,<br /> કીકીઓ પર ઝાંખા ધુમાડિયા રંગના ફરફરતા પરદા<br /> માનું છું વહેલી સવારે જોએલું ધુમ્મસ છે, અથવા<br /> વાતાવરણમાં ઓગળેલ કાર્બનડાયોક્સાઈડ.<br /> આગળ વધો.<br /> ઘ્રાણેન્દ્રિયમાં પ્રસરેલ ગંધનાં પડળ ખોલો.<br /> સાચાં છો તમે<br /> આ એ જ અપ્સરાઓ અને યક્ષિણીઓની<br /> કર્ણબૂટો, બાજુબંધો અને વૈજયન્તીમાળાઓમાં સ્થિત<br /> કલ્પલત્તાઓનો પમરાટ, અને<br /> દાવાનળોમાં સળગેલાં આલાલીલાં વૃક્ષોના ઝરતા રસની<br /> ગંધ,<br /> છેલ્લા અણુધડાકા વખતે ફેલાએલી<br /> બળેલા દારૂગોળાની અને આ માટીની<br /> <br /> જીભમાંથી એકાદ ટુકડો લો,<br /> આ સ્વાદ,<br /> જેમાં ભળ્યો અશ્વપાલના હાથનો ગરમાવો<br /> વૃત્તિનો થોડો કડવો,<br /> સ્વાદેન્દ્રિયને મૃત કરતો<br /> કારખાનામાંથી વહી આવતાં લાલપાણીનો<br /> એસિડિક,<br /> ન ઓળખાયેલો પણ નોંધો.<br /> આમ જ બધી ઇન્દ્રિયો, ગ્રંથિઓ<br /> અરે! વાત્-પિત્ત-કફ સુધીનું તપાસો<br /> પરંતુ આમ,<br /> યાદીઓ આપવાથી કશું ક્યાં નક્કી થાય છે?<br /> <br /> પામવું જ હોય કેન્દ્ર, તો<br /> ભેદવા પડશે પરિઘ,<br /> સંમત.<br /> ક્યારેક વિકલ્પના બધા દરવાજા બંધ થાય<br /> ત્યારે, સંકટસમયની બારી જેમ બચે છે.<br /> માત્ર હકાર<br /> એવી જ કોઈક પળે<br /> તેં આપ્યો નવો વળાંક<br /> પરિઘબદ્ધતાની આસપાસ ઘૂમરાતી મારી શાશ્વતીને.<br /> હવે આવીશ સમ્મુખ<br /> અકાળે ખરી પડેલ કોઈ ઉલ્કાને મુઠ્ઠીમાં લઈ<br /> રહસ્યલિપિ ઉકેલવા,<br /> નિહારિકાઓને વાળશું મરજી મુજબના પ્રદેશોમાં<br /> રાશિઓ, નક્ષત્રો રમશે<br /> રમમાણ થશે ભાખમાં<br /> નવજાત આકાશ,<br /> સૂર્ય, ચંદ્ર, તારા અને ગ્રહો<br /> આપણા તાલે નાચશે, ઠેક લઈ લઈ તાતાધિન<br /> ધિનતા ધિનતા ઓદિરધિન્ના ધિન્ ધિન્ ધિન્<br /> સદીઓ, સહસ્રાબ્દીઓ પાછા હટી<br /> નિહાળશું નરવી આંખે<br /> લુપ્ત નદીઓ,<br /> પીગળેલા પહાડો<br /> ઊધઈ ખવાયેલ બારી–<br /> બારણાઓમાં આવી ચડેલાં જંગલો<br /> ફેકટરીઓમાં દળાતા,<br /> દાળ-શાકને સ્વાદિષ્ટ કરતા સમુદ્રો<br /> લીસ્સાલપ્પટ થયેલા<br /> જૈ શિવશંકરના શોરબકોરથી ત્રાસી ગયેલા પથ્થરો<br /> દટાઈ-દબાઈ ભોં ભીતર થયેલાં<br /> અવશેષરૂપ,<br /> કાચી ઈંટમાટીનાં<br /> અસ્તિનાં ઓવારે ઊભેલાં, નકશાવિહીન<br /> ઇમારતો - મહેલો - અટ્ટાલિકાઓ અને બૂરજોમાં સ્થિત<br /> કસબા અને નગરીઓ<br /> કાળજીપૂર્વકનાં કોતરકામ, ચિતરામણો, શિલ્પો<br /> અધતૂટેલાં, અધબળેલાં, આકારબદ્ધ<br /> નિરાકારી, નામી-અનામીને<br /> આપશું આંકડાઓની પરિભાષા, ઉકેલશું<br /> પ્રથમ દૃષ્ટિથી ઊઠતા ભાવની ભાષા, ઘડશું<br /> નવા અર્થ<br /> નિષ્કરણો તા૨વશું<br /> તો પણ,<br /> કશું નક્કી તો થાય જ નહીં...<br /> <br /> ઊંડે ઊતરવું પડશે<br /> શાંત જ્વાળામુખીઓ ભેદી<br /> અશ્મિઓ ખોળી-ફંફોળી લઈ જવાં પડશે.<br /> રેડિયોએક્ટીવ કાર્બન-૧૪ તળે લૅબૉરેટરીઝમાં<br /> કોષો, કરચલીઓ ઝીણવટથી ઉકેલી<br /> લૂણો લાગેલ કંકાલો, કટકીઓ, કરચો જોડી,<br /> સાંધેસાંધા મેળવી સારવવાનો સમય, અને<br /> તારવવાના એક એક ખંડ, સમયાન્તરો.<br /> ઉત્પત્તિ અને ઉત્ક્રાંતિ-ને અભ્યાસવાના<br /> રંગસૂત્રો, હિરેડિટરિ હૉર્મોન્સ એકઠા કરી<br /> તપાસી, તાવી શોધાય મૂળ<br /> ઓળખાય આદિપુરુષ<br /> હૉમોઈરેક્ટ્સ કે હૉમોસેપિયનના<br /> ગોટાળે ચડાવતી ગડમથલો ઉકેલાય<br /> પછીથી હૉમિનોઈડ તરીકે સ્થાપી<br /> ગોઠવી દઈશું અદ્યતન મૉડેલમાં<br /> એના મુખમાંથી પ્રગટતો અગ્નિ<br /> અને નાભિસ્થાનેથી પ્રસ્ફૂટતાં તેજવલયો<br /> આકારશું આબેહૂબ<br /> <br /> સલામતી અને સુખસુવિધાઓની ચીવટ<br /> મૂળભૂત જરૂરિયાતો, મનોરંજનની ઉચ્ચ સગવડો<br /> એકાન્ત તેમજ ઉપસ્થિતિઓની ઝીણી ઝીણી જવાબદારી<br /> બરાબર જાળવશું,<br /> ચોવીસ કલાકના સહવાસ માટે<br /> ફિલ્મ પોસ્ટરોમાંની અધખુલ્લી છબીઓ લટકશે આસપાસ<br /> વારે-તહેવારે<br /> પૉપ અને જૅઝ મ્યુઝિક ચેનલ્સની વ્યવસ્થા<br /> ઝળાંહળાં નિઓન-સોડિઅમનાં છત્રોય આપશું<br /> પીતામ્બર અને જરકશી જામા<br /> હીરભરત પાઘડી અને રાઠોડી મોજડીમાં<br /> ઓપશે અફલાતૂન, અદ્દલ<br /> અબીલ-ગુલાલ અને અગરુ-ચંદનના અભિષેક રોજેરોજ<br /> અને રોજેરોજ તપાસ,<br /> તાવણી<br /> વંશીય અને નૃવંશીય બાબતોનાં<br /> થોથાંઓ ઉપરની ધૂળ ખંખેરી<br /> અભિગમો અને આવિર્ભાવોના તાળા મેળવાશે;<br /> તો કદીક,<br /> બૂટ-શૂટ ટાઈથી સજ્જ જેન્ટલ્મૅન સ્ટાઈલ<br /> મોગરો, હિના કે જૂઈ-ચમેલીનાં<br /> અત્તરનાં પૂમડાંથી મહેક મહેક થતા કાન, વાળમાં તેલ-ફુલેલ<br /> અથવા<br /> હાફ્ફૅડ કૉટજિન્સ અને સ્ટૉનવૉશ શર્ટ-ટિશર્ટમાં<br /> ચાર્લિ-ઈન્ટીમેટના આછા સ્પ્રેથી મઘમઘતો<br /> ઉડઉડ થતા વાળ,<br /> સ્પૉટ્ર્સશૂઝથી સજાવી-ધજાવી<br /> સેપરેટ કે સંલગ્ન ફોટોફોલિઓમાંથી બહાર કાઢી<br /> ઝબોળશું જુદાં જુદાં રસાયણોમાં<br /> પછી નિરાંતવી પ્રોસેસ<br /> એક્સ-રે અને સોનોગ્રાફી સુધીના નુસખાઓ<br /> વાઢકાપ અને લેસર ટ્રીટ્મૅન્ટ<br /> આયુર્વેદથી હોમિઑપથિ સુધી ફરી વળી<br /> છેવટે<br /> પાથરશું માતાનો પટ્ટ<br /> દાણા જોવડાવશું, અરણી ગવડાવશું<br /> સૌથી છેલ્લે મરેલાની રાખ ઢગલીમાંથી<br /> ભસ્મ મેળવી, જમણા બાવડે બાંધશું પોટલી<br /> લીલ પરણાવશું<br /> સ્થાપશું શિકોતર, શૂરાપુરા કે સુરધન તરીકે<br /> જરૂર પડ્યે જાતર આદરશું<br /> કોઈ વાના બાકી નહીં રાખવાના<br /> તે છતાંય તું<br /> હા, તું<br /> ક્યાં કશું નક્કી થવા દે છે.<br /> તલભાર તું<br /> અફીણની કાંકરી<br /> તોળાય રાઈ-મીઠાના તોલે<br /> ઘૂંટાય વંશપરંપરાગત વપરાતા<br /> દાદા પરદાદાએ સાચવેલ લાકડાના ખરલમાં<br /> પછીથી<br /> સાતે કોઠે થતા દીવાનું અજવાળું તું<br /> તું વિવસ્વાન<br /> તું આદિત્ય, મિત્ર<br /> પૂષા તું<br /> સાવરકુંડલાની સંઘેડિયા બજારમાં<br /> સાગ-સીસમ-સંખેડાનું છોડિયું તું<br /> ભટકે<br /> છોલાય, છેદાય, પરોવાય<br /> ઘડાય ઘાટેઘાટે<br /> રેષારેષામાંં રંગના લપેડા મરી<br /> વેપારી સંઘેડિયા<br /> ગોઠવી દે તને રમકડાંમાં<br /> ઊંટ, હાથી અને ઢીંગલાઢીગલીનાં પારણામાં તું<br /> અને તું જ આનંદક્રીડા કરે,<br /> મ્હાલે.<br /> આના-બેઆના-ના ભાવફેરે<br /> પહોંચે મહાનગરોની ભીડમાં,<br /> ત્યારે<br /> પારખુ, ચાલબાજ નજરો શોધી કાઢે મૂળ<br /> ‘આના તે હોતા હશે આટલા’<br /> કહી, કાઢી નાખે ‘ઘી’માંથી માખી-ની સિફતથી.<br /> તનેય વયના સળ પડે<br /> સર્વજ્ઞ, અમર્ત્ય કાળનો પામે પરચો<br /> પંપાળે તારી જ મૃદુ આંગળીઓથી, પોપડીઓમાં બેઠેલ,<br /> પ્રસરવું જ જેની નિયતિ છે તેવા કાળને<br /> પણ<br /> કાળી બકરી ધોળી ગાય<br /> કે<br /> ધોળી બકરી કાળી ગાય–ની<br /> ભાંજગડમાં પડવાં કરતાં તો<br /> કોઈ ચૂલાનું લાકડું થવાં<br /> તત્પર થાય, ત્યારે મળે તારો ઉદ્ધારક<br /> સવાયાં કે બમણાં આપીને લઈ જાય<br /> પાંચ-પચ્ચીસને બતાવે<br /> પછી ગોઠવી દે<br /> ઍરકન્ડીશન્ડ ઓરડાનાં મહામૂલાં સૉ-કેઈસમાં<br /> ને ત્યાં જ અટકી પડે બધી તપાસો અને તારવણીઓ.<br /> ત્યારે,<br /> આ કરતાં દીવાદાંડી થયા હોત તો સારું હતું<br /> કોઈ ખરાબે ચડેલ વહાણને<br /> કાંઠો તો બતાવી શકત<br /> એવું બબડતા સાંભળ્યો છે તને,<br /> <br /> કોઈક રૂપકડી શહેરી લલનાને<br /> જરાક અમસ્તો સ્પર્શ કરવા, લટ્ટુ થતો<br /> અસંખ્ય યોનિઓના ફેરા ફરતો<br /> સાવ નિઃસહાય જોયો છે તને,<br /> પાઈનની ટોચ ઉપર લટકતો<br /> સુકાઈને લાકડું થયેલો ગર્ભ<br /> અને કોઈપણ સ્વાદ વગરના મીંજમાં<br /> ચાખ્યો છે તને.<br /> <br /> સૂંઘ્યો છે,<br /> સહજમૃત્યુ, આત્મહત્યા કે ખૂનની તપાસમાં<br /> ઘોરમાંથી બહાર કઢાતો<br /> કોહવાયેલો.<br /> <br /> કેટકેટલાં રૂપે<br /> તારા પ્રકટીકરણ અને સમાપ્તિઓ, સાથે<br /> હરવખત રાખ્યું છે અનુસંધાન<br /> સિક્કાની બીજીબાજુએ રહીને.<br /> <br /> વળી,<br /> ક્યારેક ધાતુરૂપ,<br /> ક્યારેક ભૂર્જપત્રના કાણા–<br /> કૂબડા કોતરાયેલ અક્ષરમાં<br /> પૂર્ણરૂપ વિરાજમાન વામનવિરાટ તું.<br /> જેની પ્રતિષ્ઠા માટે<br /> ભણવા પડતા નથી મંત્રો<br /> કે, આપવી પડતી નથી આહુતિઓ,<br /> કે, ચડાવવા પડતા નથી બલિ,<br /> એવાં સ્વરૂપે<br /> વ્યથા-વ્યાધિની અસરરહિત<br /> સંજવારી વાળતો,<br /> શ્વાસોચ્છ્વાસ ચલાવતા જાણ્યો, પ્રમાણ્યો.<br /> શોધાયો તો<br /> સદીઓના કાટમાળ તળેથી<br /> દટાયેલા ખંડેરોમાં<br /> માટી સાથે માટી થયેલો<br /> ધૂળમાંથી પ્રગટ્યો ધૂળધોયો.<br /> તો કદીક<br /> સ્પેશ-શટલમાંથી શહેરના છેવાડે<br /> ઊતરે અનુઆધુનિક કહ્યાગરો.<br /> રોજબરોજના વ્યવહારમાં<br /> ખભેખભો મેળવી ચાલે<br /> લથડતાને ટેકો દે, અણદીઠ<br /> ને એ જ પાછો ફંગોળે<br /> એક ફૂંકે સાતમાં આસમાને<br /> બનાવી દે ધૂમકેતુ<br /> ઉડાડે ક્ષણેકમાં છેક સૌરમંડળીમાં<br /> ને બીજી ક્ષણે<br /> પછાડે આ ધરાતલ પર પાછા.<br /> <br /> પછીથી,<br /> આરંભાય નવેસરથી, નવી રીતભાતે<br /> ફરી ફરી આ પૃથ્વીગાથા.<br /> <br /> તેથી તો –<br /> હે આદિમ ચાહું છું તને,<br /> ટચલી આંગળીએ પડેલા છરકાની<br /> આસપાસ વીંટળાતા આખાય<br /> ચેતનાતંત્રની<br /> ત્વરાથી.<br /> &lt;/poem&gt;<br /> &lt;br&gt;<br /> {{HeaderNav2<br /> |previous = કબ્રસ્તાનમાં આંબલી<br /> |next = દોહા-૧<br /> }}</div>

Meghdhanu