સમગ્રમાંથી સઘન-વિવેચનશ્રેણી – સુન્દરમ્‌/આ સંપાદન વિશે - Revision history

Meghdhanu: changing order as per advice

2026-03-15T01:32:04Z

changing order as per advice

← Older revision		Revision as of 01:32, 15 March 2026
Line 13:		Line 13:
	{{HeaderNav2		{{HeaderNav2
	\|previous = ‘સમગ્રમાંથી સઘન-વિવેચનશ્રેણી’		\|previous = ‘સમગ્રમાંથી સઘન-વિવેચનશ્રેણી’
	\|next = ~~સમર્થ અને સમભાવશીલ~~ વિવેચક ~~સુન્દરમ્‌~~		\|next = વિવેચક-પરિચય
	}}		}}

Shnehrashmi at 07:31, 6 August 2025

2025-08-06T07:31:46Z

← Older revision		Revision as of 07:31, 6 August 2025
Line 7:		Line 7:
	આ લખાણોને ત્રણ વિભાગમાં રજૂ કર્યા છે. આ ત્રણ વિભાગ સુન્દરમ્‌ના ત્રણ પ્રમુખ વિવેચનગ્રંથોના આધારે જ કર્યા છે. સુન્દરમ્‌ પાસેથી વિવેચનના કુલ ચાર ગ્રંથો મળ્યા છે. ‘અર્વાચીન કવિતા’, ‘અવલોકના’, ‘સમર્ચના’ અને ‘સાહિત્યચિંતન’. આમાં એમણે પોતે જ પોતાની વિશૃંખલ વિવેચનાને ગ્રંથનામાભિધાનથી વર્ગીકૃત કરી ઓળખાવી છે. જોકે ‘સમર્ચના’માં પોતાના પરિચયમાં આવેલી સાહિત્ય-પ્રતિભાઓ વિશેના અંજલિરૂપ પરિચયાત્મક ચરિત્રનિબંધો છે. એટલે એને વિવેચનાત્મક સામગ્રી કહી શકાય એમ નથી. બાકીના ત્રણ ગ્રંથોની વિવેચનસામગ્રીનેએ જ નામે વર્ગીકૃત કરી અહીં રજૂ કરી છે. આ ત્રણે દળદાર ગ્રંથોમાં સંગૃહીત સુન્દરમ્‌નું વિવેચન ઘણું વિપુલ, વ્યાપક ને વૈવિધ્યસભર છે. ‘અર્વાચીન કવિતા’ની ત્રણ તબક્કાની દીર્ઘ વિવેચનામાં મુખ્ય પ્રવાહકો-કવિઓ ઉપરાંત ગૌણ પ્રવાહો ને કવિઓનાં કવિકર્મની અધિકૃત માહિતી આપતો આ એક દસ્તાવેજી આકરગ્રંથ છે. એમાંથી સીમિત સામગ્રીનું ચયન કરવું સ્વાભાવિક જ મૂંઝવણ થાય. એના ઉપાયરૂપે આ ગ્રંથની મુખ્ય ‘પ્રસ્તાવના’ અને ત્રણે સ્તબકનાં ‘પ્રાવેશિક’ લઈને અર્વાચીન કવિતાની ઇતિહાસલક્ષી વિવેચનાના સારરૂપ લેખોને અહીં પસંદ કર્યા છે. એ રીતે આ વિભાગમાં સુન્દરમ્‌ શૈલીએ કવિતાનો ઇતિહાસ ઉપલબ્ધ થઈ રહે છે. એ જ રીતે ‘સાહિત્ય વિચાર’ના લેખો ‘સાહિત્યચિંતન’ની વિપુલ સામગ્રીમાંથી પસંદ કર્યા છે. ‘અવલોકના’ સમયના લાંબા પટ પર થયેલાં કૃતિલક્ષી અવલોકનોનો ગ્રંથ છે. એમાં ગદ્ય-પદ્ય એવા બે વિભાગમાં કૃતિ-કર્તાનું વિપુલ વૈવિધ્ય છે. એમાંથી મહત્ત્વના લેખો અહીં પસંદ કર્યા છે, જે સુન્દરમ્‌નો કૃતિલક્ષી અવલોકનનો અભિગમ સુપેરે વ્યક્ત કરે છે.		આ લખાણોને ત્રણ વિભાગમાં રજૂ કર્યા છે. આ ત્રણ વિભાગ સુન્દરમ્‌ના ત્રણ પ્રમુખ વિવેચનગ્રંથોના આધારે જ કર્યા છે. સુન્દરમ્‌ પાસેથી વિવેચનના કુલ ચાર ગ્રંથો મળ્યા છે. ‘અર્વાચીન કવિતા’, ‘અવલોકના’, ‘સમર્ચના’ અને ‘સાહિત્યચિંતન’. આમાં એમણે પોતે જ પોતાની વિશૃંખલ વિવેચનાને ગ્રંથનામાભિધાનથી વર્ગીકૃત કરી ઓળખાવી છે. જોકે ‘સમર્ચના’માં પોતાના પરિચયમાં આવેલી સાહિત્ય-પ્રતિભાઓ વિશેના અંજલિરૂપ પરિચયાત્મક ચરિત્રનિબંધો છે. એટલે એને વિવેચનાત્મક સામગ્રી કહી શકાય એમ નથી. બાકીના ત્રણ ગ્રંથોની વિવેચનસામગ્રીનેએ જ નામે વર્ગીકૃત કરી અહીં રજૂ કરી છે. આ ત્રણે દળદાર ગ્રંથોમાં સંગૃહીત સુન્દરમ્‌નું વિવેચન ઘણું વિપુલ, વ્યાપક ને વૈવિધ્યસભર છે. ‘અર્વાચીન કવિતા’ની ત્રણ તબક્કાની દીર્ઘ વિવેચનામાં મુખ્ય પ્રવાહકો-કવિઓ ઉપરાંત ગૌણ પ્રવાહો ને કવિઓનાં કવિકર્મની અધિકૃત માહિતી આપતો આ એક દસ્તાવેજી આકરગ્રંથ છે. એમાંથી સીમિત સામગ્રીનું ચયન કરવું સ્વાભાવિક જ મૂંઝવણ થાય. એના ઉપાયરૂપે આ ગ્રંથની મુખ્ય ‘પ્રસ્તાવના’ અને ત્રણે સ્તબકનાં ‘પ્રાવેશિક’ લઈને અર્વાચીન કવિતાની ઇતિહાસલક્ષી વિવેચનાના સારરૂપ લેખોને અહીં પસંદ કર્યા છે. એ રીતે આ વિભાગમાં સુન્દરમ્‌ શૈલીએ કવિતાનો ઇતિહાસ ઉપલબ્ધ થઈ રહે છે. એ જ રીતે ‘સાહિત્ય વિચાર’ના લેખો ‘સાહિત્યચિંતન’ની વિપુલ સામગ્રીમાંથી પસંદ કર્યા છે. ‘અવલોકના’ સમયના લાંબા પટ પર થયેલાં કૃતિલક્ષી અવલોકનોનો ગ્રંથ છે. એમાં ગદ્ય-પદ્ય એવા બે વિભાગમાં કૃતિ-કર્તાનું વિપુલ વૈવિધ્ય છે. એમાંથી મહત્ત્વના લેખો અહીં પસંદ કર્યા છે, જે સુન્દરમ્‌નો કૃતિલક્ષી અવલોકનનો અભિગમ સુપેરે વ્યક્ત કરે છે.
	અહીં બે-ત્રણ દીર્ઘલેખોને ટૂંકાવીને રજૂ કર્યા છે. ‘શેષનાં કાવ્યો’ના ૨૩ પાનના લેખમાંથી આસ્વાદલક્ષી ઉદાહરણો બાદ કરી લેખને પ્રમાણસર કર્યો છે. એ જ રીતે ‘નિબંધ’ અને ‘ગીત’ સ્વરૂપ પરના લેખો પણ ઘણા દીર્ઘ હોવાથી એની સ્વરૂપગત ચર્ચા જ અહીં પસંદ કરી છે; સ્વરૂપવિકાસ અને અન્ય આનુષંગિક મુદ્દાઓની ચર્ચા છોડી દીધી છે. બાકીના બધા લેખો યથાતથ રાખ્યા છે. આ રીતે અહીં સુન્દરમ્‌ના સમગ્ર વિવેચનરાશિમાંથી ‘સમગ્રમાંથી સઘન’ શ્રેણીના ઉપક્રમે કુલ અઢાર લેખ સંપાદિત કર્યા છે. આશા છે આ સંપાદન સુન્દરમ્‌ની વિવેચનાનું પરિચાયક નીવડશે.		અહીં બે-ત્રણ દીર્ઘલેખોને ટૂંકાવીને રજૂ કર્યા છે. ‘શેષનાં કાવ્યો’ના ૨૩ પાનના લેખમાંથી આસ્વાદલક્ષી ઉદાહરણો બાદ કરી લેખને પ્રમાણસર કર્યો છે. એ જ રીતે ‘નિબંધ’ અને ‘ગીત’ સ્વરૂપ પરના લેખો પણ ઘણા દીર્ઘ હોવાથી એની સ્વરૂપગત ચર્ચા જ અહીં પસંદ કરી છે; સ્વરૂપવિકાસ અને અન્ય આનુષંગિક મુદ્દાઓની ચર્ચા છોડી દીધી છે. બાકીના બધા લેખો યથાતથ રાખ્યા છે. આ રીતે અહીં સુન્દરમ્‌ના સમગ્ર વિવેચનરાશિમાંથી ‘સમગ્રમાંથી સઘન’ શ્રેણીના ઉપક્રમે કુલ અઢાર લેખ સંપાદિત કર્યા છે. આશા છે આ સંપાદન સુન્દરમ્‌ની વિવેચનાનું પરિચાયક નીવડશે.
	{{right\|– કેસર મકવાણા }} <br>		{{right\|'''– કેસર મકવાણા'''}} <br>
	{{Poem2Close}}		{{Poem2Close}}
	{{center\|૦૦૦}}		{{center\|૦૦૦}}

Meghdhanu: +૧

2025-08-03T12:18:10Z

+૧

New page

{{SetTitle}}

{{Heading|આ સંપાદન વિશે-}}

{{Poem2Open}}
ગુજરાતીના મહત્ત્વના વિવેચકોના સમગ્ર વિવેચનકાર્યમાંથી ઉત્તમ લખાણોનું ચયન આપતી આ શ્રેણી અંતર્ગત, ગુજરાતીના ગાંધીયુગના પ્રમુખ સર્જક-વિવેચક સુન્દરમ્‌નાં વિવેચનાત્મક લખાણોમાંથી પ્રતિનિધિરૂપ ને મહત્ત્વનાં લખાણો અહીં પસંદ કર્યા છે.
આ લખાણોને ત્રણ વિભાગમાં રજૂ કર્યા છે. આ ત્રણ વિભાગ સુન્દરમ્‌ના ત્રણ પ્રમુખ વિવેચનગ્રંથોના આધારે જ કર્યા છે. સુન્દરમ્‌ પાસેથી વિવેચનના કુલ ચાર ગ્રંથો મળ્યા છે. ‘અર્વાચીન કવિતા’, ‘અવલોકના’, ‘સમર્ચના’ અને ‘સાહિત્યચિંતન’. આમાં એમણે પોતે જ પોતાની વિશૃંખલ વિવેચનાને ગ્રંથનામાભિધાનથી વર્ગીકૃત કરી ઓળખાવી છે. જોકે ‘સમર્ચના’માં પોતાના પરિચયમાં આવેલી સાહિત્ય-પ્રતિભાઓ વિશેના અંજલિરૂપ પરિચયાત્મક ચરિત્રનિબંધો છે. એટલે એને વિવેચનાત્મક સામગ્રી કહી શકાય એમ નથી. બાકીના ત્રણ ગ્રંથોની વિવેચનસામગ્રીનેએ જ નામે વર્ગીકૃત કરી અહીં રજૂ કરી છે. આ ત્રણે દળદાર ગ્રંથોમાં સંગૃહીત સુન્દરમ્‌નું વિવેચન ઘણું વિપુલ, વ્યાપક ને વૈવિધ્યસભર છે. ‘અર્વાચીન કવિતા’ની ત્રણ તબક્કાની દીર્ઘ વિવેચનામાં મુખ્ય પ્રવાહકો-કવિઓ ઉપરાંત ગૌણ પ્રવાહો ને કવિઓનાં કવિકર્મની અધિકૃત માહિતી આપતો આ એક દસ્તાવેજી આકરગ્રંથ છે. એમાંથી સીમિત સામગ્રીનું ચયન કરવું સ્વાભાવિક જ મૂંઝવણ થાય. એના ઉપાયરૂપે આ ગ્રંથની મુખ્ય ‘પ્રસ્તાવના’ અને ત્રણે સ્તબકનાં ‘પ્રાવેશિક’ લઈને અર્વાચીન કવિતાની ઇતિહાસલક્ષી વિવેચનાના સારરૂપ લેખોને અહીં પસંદ કર્યા છે. એ રીતે આ વિભાગમાં સુન્દરમ્‌ શૈલીએ કવિતાનો ઇતિહાસ ઉપલબ્ધ થઈ રહે છે. એ જ રીતે ‘સાહિત્ય વિચાર’ના લેખો ‘સાહિત્યચિંતન’ની વિપુલ સામગ્રીમાંથી પસંદ કર્યા છે. ‘અવલોકના’ સમયના લાંબા પટ પર થયેલાં કૃતિલક્ષી અવલોકનોનો ગ્રંથ છે. એમાં ગદ્ય-પદ્ય એવા બે વિભાગમાં કૃતિ-કર્તાનું વિપુલ વૈવિધ્ય છે. એમાંથી મહત્ત્વના લેખો અહીં પસંદ કર્યા છે, જે સુન્દરમ્‌નો કૃતિલક્ષી અવલોકનનો અભિગમ સુપેરે વ્યક્ત કરે છે.
અહીં બે-ત્રણ દીર્ઘલેખોને ટૂંકાવીને રજૂ કર્યા છે. ‘શેષનાં કાવ્યો’ના ૨૩ પાનના લેખમાંથી આસ્વાદલક્ષી ઉદાહરણો બાદ કરી લેખને પ્રમાણસર કર્યો છે. એ જ રીતે ‘નિબંધ’ અને ‘ગીત’ સ્વરૂપ પરના લેખો પણ ઘણા દીર્ઘ હોવાથી એની સ્વરૂપગત ચર્ચા જ અહીં પસંદ કરી છે; સ્વરૂપવિકાસ અને અન્ય આનુષંગિક મુદ્દાઓની ચર્ચા છોડી દીધી છે. બાકીના બધા લેખો યથાતથ રાખ્યા છે. આ રીતે અહીં સુન્દરમ્‌ના સમગ્ર વિવેચનરાશિમાંથી ‘સમગ્રમાંથી સઘન’ શ્રેણીના ઉપક્રમે કુલ અઢાર લેખ સંપાદિત કર્યા છે. આશા છે આ સંપાદન સુન્દરમ્‌ની વિવેચનાનું પરિચાયક નીવડશે.
{{right|– કેસર મકવાણા }} <br>
{{Poem2Close}}
{{center|૦૦૦}}
<br>
{{HeaderNav2
|previous = ‘સમગ્રમાંથી સઘન-વિવેચનશ્રેણી’
|next = સમર્થ અને સમભાવશીલ વિવેચક સુન્દરમ્‌
}}