KhyatiJoshi at 12:51, 26 September 2022

2022-09-26T12:51:01Z

ArtiMudra: Created page with "{{Poem2Open}} {{space}} કસ્તૂરબાઈઉપરત્રણઘાતોગઈઅનેત્રણેમાંથીતેકેવળઘરઘરાઉઉપચ..."

2021-06-07T06:50:58Z

Created page with "{{Poem2Open}} {{space}} કસ્તૂરબાઈઉપરત્રણઘાતોગઈઅનેત્રણેમાંથીતેકેવળઘરઘરાઉઉપચ..."

New page

{{Poem2Open}}
{{space}}
કસ્તૂરબાઈઉપરત્રણઘાતોગઈઅનેત્રણેમાંથીતેકેવળઘરઘરાઉઉપચારોથીબચીગઈ. તેમાંનોપહેલોપ્રસંગબન્યોત્યારેસત્યાગ્રહનુંયુદ્ધચાલીરહ્યુંહતું. તેનેવારંવારરક્તસ્રાવ (લોહીવા) થયાકરતો. એકદાક્તરમિત્રેશસ્ત્રક્રિયાકરવાનીભલામણકરીહતી. કેટલીકઆનાકાનીબાદપત્નીએશસ્ત્રક્રિયાકરાવવાહાપાડી. શરીરતોઘણુંક્ષીણથઈગયુંહતું. દાક્તરેક્લોરોફોર્મવિનાશસ્ત્રક્રિયાકરી. ક્રિયાવખતેદરદખૂબથતુંહતું, પણક્રિયાનિર્વિઘ્નેપૂરીથઈ. જેધીરજથીકસ્તૂરબાઈએતેસહનકર્યુંતેથીહુંતોઆશ્ચર્યચકિતથયો. દાક્તરેઅનેતેમનાંપત્નીએકસ્તૂરબાઈનીસરસબરદાસકરી. આબનાવડરબનમાંબન્યોહતો. બેકેત્રણદિવસપછીદાક્તરેમનેનિશ્ચિંતપણેજોહાનિસબર્ગજવાનીરજાઆપી.
થોડાજદિવસમાંખબરમળ્યાકે, કસ્તૂરબાઈનુંશરીરમુદ્દલવળતુંનથી, નેતેપથારીએથીઊઠીબેસીશકતીનથી. એકવારબેહોશપણથઈગઈહતી. દાક્તરજાણતાહતાકેમનેપૂછ્યાવગરકસ્તૂરબાઈનેદારૂઅથવામાંસદવામાંકેખાવામાંનઅપાય. તેથીદાક્તરેમનેજોહાનિસબર્ગફોનકરીકસ્તૂરબાઈને‘બીફટી’ આપવાનીરજામાગી. મેંજવાબઆપ્યોકેમારાથીએરજાનહીંઅપાય. પણકસ્તૂરબાઈસ્વતંત્રછે. તેનેપૂછવાજેવીસ્થિતિહોયતોપૂછોઅનેતેલેવામાગેતોઆપો. “દરદીનેઆવીબાબતોપૂછવાનીહુંનાપાડુંછું. તમારેપોતેઅહીંઆવવાનીજરૂરછે. જોમનેગમેતેખવડાવવાનીછૂટનઆપોતોતમારીસ્ત્રીનેસારુહુંજોખમદારનથી.” દાક્તરેકહ્યું.
મેંતેજદહાડેડરબનનીટ્રેનલીધી. દાક્તરનેમળ્યો. દાક્તરેસમાચારઆપ્યા, “મેંતોસેરવોપાઈનેતમનેટેલિફોનકર્યોહતો!”
“દાક્તર, આનેહુંદગોમાનુંછું.” મેંકહ્યું.
“દવાકરતીવખતેદગોબગોહુંસમજતોનથી. આવેસમયેદરદીનેકેતેનાસંબંધીઓનેછેતરવામાંપુણ્યમાનીએછીએ. અમારોધર્મતોગમેતેમકરીનેદરદીનેબચાવવાનોછે!” દાક્તરેદૃઢતાપૂર્વકજવાબઆપ્યો.
મનેખૂબદુઃખથયું, પણહુંશાંતરહ્યો. દાક્તરમિત્રહતા, ભલાહતા. તેમનોઅનેતેમનાંપત્નીનોમારાઉપરઉપકારહતો. પણઉપલીવર્તણૂકસહનકરવાહુંતૈયારનહોતો.
“દાક્તર, હવેચોખવટકરો. શુંકરવામાગોછો? મારીપત્નીનેહુંકદીતેનીઇચ્છાવિનામાંસદેવાનહીંદઉં. તેનલેતાંતેનુંમૃત્યુથવાનુંહોયતોતેસહનકરવાતૈયારછું.”
દાક્તરબોલ્યા, “તમારીફિલસૂફીમારેઘેરતોનહીંજચાલે. હુંતમનેકહુંછુંકેતમારીપત્નીનેમારેઘેરરહેવાદેશોત્યાંલગીહુંતેનેજરૂરમાંસઅથવાજેકંઈઆપવુંઘટશેતેઆપીશ. જોએમનકરવુંહોયતોતમેતમારીપત્નીનેલઈજાઓ. મારાજઘરમાંહાથેકરીનેહુંતેનુંમરણથવાનહીંદઉં.”
“ત્યારેશુંતમેએમકહોછોકેમારેમારીપત્નીનેહમણાંજલઈજવી?”
“હુંક્યાંકહુંછુંકેલઈજાઓ? હુંતોકહુંછુંકેમારાઉપરકશાપ્રકારનાઅંકુશનમૂકો. તોઅમેબંનેતેનીજેટલીથઈશકેએટલીબરદાસકરશુંનેતમેસુખેથીજાઓ. જોઆવીસીધીવાતતમેનસમજીશકોતોમારેલાચારીથીકહેવુંજોઈએકેતમારીપત્નીનેમારાઘરમાંથીલઈજાઓ.”
હુંધારુંછુંકેતેવેળામારોદીકરોમારીસાથેહતો. તેણેકહ્યુંકે, તમેકહોછોએમનેકબૂલછે; બાનેમાંસતોનજઅપાય. પછીહુંકસ્તૂરબાઈપાસેગયો. તેબહુઅશક્તહતી. તેનેકંઈપણપૂછવુંમનેદુઃખદેણહતું. પણધર્મસમજીમેંતેનેટૂંકામાંઉપરનીવાતકહીસંભળાવી. તેણેદૃઢતાપૂર્વકજવાબઆપ્યો : “મારેમાંસનોસેરવોનથીલેવો. મનખાદેહવારેવારેનથીઆવતો. ભલેતમારાખોળામાંહુંમરીજાઉં, પણમારાથીઆદેહવટલાવાશેનહીં.”
મેંસમજાવાયતેટલુંસમજાવ્યુંનેકહ્યુંકે, તુંમારાવિચારોનેઅનુસરવાબંધાયેલીનથી. અમારીજાણનાકેટલાકહિંદુઓદવાનેઅર્થેમાંસઅનેમધલેતાતેપણકહીસંભળાવ્યું. પણતેએકટળીબેનથઈઅનેબોલી : “મનેઅહીંથીલઈજાઓ.”
હુંબહુરાજીથયો. લઈજતાંગભરાટથયો. દાક્તરનેપત્નીનોનિશ્ચયસંભળાવ્યો. દાક્તરગુસ્સેથઈબોલ્યા : “તમેતોઘાતકીપતિદેખાઓછો. આવીમાંદગીમાંતેનેબિચારીનેઆવીવાતકરતાંતમનેશરમપણનથઈ? હુંતમનેકહુંછુંકેતમારીસ્ત્રીઅહીંથીલઈજવાલાયકનથી. જરાપણહડદોલોસહનકરેએવુંતેનુંશરીરનથી. તેનોપ્રાણરસ્તામાંજજાયતોમનેઆશ્ચર્યનહીંથાય. છતાંતમેહઠથીનહીંમાનોતોતમેતમારામુખીછો. મારાથીતેનેસેરવોનઅપાયતોમારાઘરમાંએકરાતરાખવાનુંપણજોખમહુંનહીંલઉં.”
આથીઅમેતરતનીકળવાનુંનક્કીકર્યું. ઝરમરઝરમરમેહવરસતોહતો. સ્ટેશનદૂરહતું. ડરબનથીફિનિક્સરેલરસ્તોનેફિનિક્સથીઅઢીમાઈલપગરસ્તોહતો. જોખમસારીપેઠેહતું. પણઈશ્વરસહાયથશેએમમેંમાનીલીધું. મેંએકમાણસફિનિક્સઅગાઉથીમોકલ્યો. ફિનિક્સમાંઆરીપાસે‘હૅમક’ હતું. હૅમકતેજાળીવાળાકપડાનીઝોળીઅથવાપારણું. એહૅમક, એકબાટલીગરમદૂધનીનેએકબાટલીગરમપાણીનીતથાકસ્તૂરબાઈનેહૅમકમાંઊંચકીજવામાટેછમાણસોલઈનેફિનિક્સસ્ટેશનઉપરઆવવાવેસ્ટનેકહેવડાવ્યું. ટ્રેનઊપડવાનોસમયથયોત્યારેમેંરિક્ષામંગાવી. નેતેમાંઆભયંકરસ્થિતિમાંપત્નીનેલઈહુંચાલતોથયો.
પત્નીનેમારેહિંમતઆપવાપણુંનહોતું. ઊલટુંતેણેમનેહિંમતઆપીનેકહ્યું, “મનેકંઈનહીંથાય. તમેચિંતાનકરજો.”
આહાડપિંજરમાંવજનતોરહ્યુંજનહોતું. ખોરાકકંઈખવાતોનહોતો. ટ્રેનમાંડબ્બાસુધીપહોંચતાંસ્ટેશનનાવિશાળપ્લૅટફોર્મઉપરલાંબેસુધીચાલીનેજવાનુંહતું. ત્યાંરિક્ષાજઈશકેએમનહોતું. હુંતેનેતેડીનેડબ્બાલગીલઈગયો. ફિનિક્સથીઅમેદરદીનેઝોળીમાંલઈગયા. ત્યાંકેવળપાણીનાઉપચારથીધીમેધીમેશરીરબંધાયું.
{{Right|[‘સંક્ષિપ્તઆત્મકથા’નીનવીઆવૃત્તિ :૨૦૦૬]}}
{{Poem2Close}}

સમગ્ર અરધી સદીની વાચનયાત્રા/મો. ક. ગાંધી/પત્નીની દૃઢતા - Revision history

KhyatiJoshi at 12:51, 26 September 2022

ArtiMudra: Created page with "{{Poem2Open}} {{space}} કસ્તૂરબાઈઉપરત્રણઘાતોગઈઅનેત્રણેમાંથીતેકેવળઘરઘરાઉઉપચ..."