KhyatiJoshi at 05:57, 27 September 2022

2022-09-27T05:57:39Z

← Older revision		Revision as of 05:57, 27 September 2022
Line 1:		Line 1:


	{{Poem2Open}}		{{Poem2Open}}
	વરસો પહેલાં દ્વારકા ગયો ત્યારે એક વિદ્વદ્જનની ખબર કાઢવા દરિયાકાંઠે આવેલી સરકારી હોસ્પિટલે ગયેલો. એક તો ઓખામંડળ પ્રદેશ છેવાડાનો ને અંતરિયાળ. સપાટ ખારોપાટ. દ્વારિકાધીશની દ્વારિકામાં પણ એક જાતના ખાલીપાનો અનુભવ થાય. ચિત્ત ‘મહાભારત’કાલીન સુવર્ણ દ્વારિકાની ઝંખના કરે ને આંખ સૂકી સોરાતી દ્વારિકા સામે ધરે. મહાભારતનું ભીષણ કરુણ યુદ્ધ, યાદવાસ્થળી, કૃષ્ણે લીલા સંકેલી લીધા પછી અસહાય અર્જુન સામે જ લૂંટાતી સ્ત્રીઓ, એક આખો વિષાદલોક સામે આવી જાય અને ચિત્ત વિષણ્ણ થઈ જાય. આવા મનોભાવ સાથે જ એ હોસ્પિટલની મુલાકાત. સુમસામ કોરિડોર, ભેજમાં કટાયેલી જાળીઓ, સળિયાઓ અને ઉપરથી કશોક અજંપાભર્યો, સૂનકારમાં સૂનકાર જગાવતો, સોરાતો હૂહૂહૂ કરતો પિશાચી પવન, ચિચવાતાં અથડાતાં બારણાંઓ. આજેય યાદ કરું છું ને લખલખું આવી જાય છે. ‘હોરર’ ફિલ્મોથી થોડો ડર લાગે ને છતાં જોવાની ઇચ્છા થાય તેમ, આજેય મોકો મળ્યે પવનનું એ ભયાવહ રૂપ માણવા દ્વારિકા જાઉં છું.		વરસો પહેલાં દ્વારકા ગયો ત્યારે એક વિદ્વદ્જનની ખબર કાઢવા દરિયાકાંઠે આવેલી સરકારી હોસ્પિટલે ગયેલો. એક તો ઓખામંડળ પ્રદેશ છેવાડાનો ને અંતરિયાળ. સપાટ ખારોપાટ. દ્વારિકાધીશની દ્વારિકામાં પણ એક જાતના ખાલીપાનો અનુભવ થાય. ચિત્ત ‘મહાભારત’કાલીન સુવર્ણ દ્વારિકાની ઝંખના કરે ને આંખ સૂકી સોરાતી દ્વારિકા સામે ધરે. મહાભારતનું ભીષણ કરુણ યુદ્ધ, યાદવાસ્થળી, કૃષ્ણે લીલા સંકેલી લીધા પછી અસહાય અર્જુન સામે જ લૂંટાતી સ્ત્રીઓ, એક આખો વિષાદલોક સામે આવી જાય અને ચિત્ત વિષણ્ણ થઈ જાય. આવા મનોભાવ સાથે જ એ હોસ્પિટલની મુલાકાત. સુમસામ કોરિડોર, ભેજમાં કટાયેલી જાળીઓ, સળિયાઓ અને ઉપરથી કશોક અજંપાભર્યો, સૂનકારમાં સૂનકાર જગાવતો, સોરાતો હૂહૂહૂ કરતો પિશાચી પવન, ચિચવાતાં અથડાતાં બારણાંઓ. આજેય યાદ કરું છું ને લખલખું આવી જાય છે. ‘હોરર’ ફિલ્મોથી થોડો ડર લાગે ને છતાં જોવાની ઇચ્છા થાય તેમ, આજેય મોકો મળ્યે પવનનું એ ભયાવહ રૂપ માણવા દ્વારિકા જાઉં છું.

KhyatiJoshi at 05:36, 27 September 2022

2022-09-27T05:36:27Z

Show changes

ArtiMudra: Created page with "{{Poem2Open}} {{space}} વરસોપહેલાંદ્વારકાગયોત્યારેએકવિદ્વદ્જનનીખબરકાઢવાદરિ..."

2021-06-07T07:09:15Z

Created page with "{{Poem2Open}} {{space}} વરસોપહેલાંદ્વારકાગયોત્યારેએકવિદ્વદ્જનનીખબરકાઢવાદરિ..."

New page

{{Poem2Open}}
{{space}}
વરસોપહેલાંદ્વારકાગયોત્યારેએકવિદ્વદ્જનનીખબરકાઢવાદરિયાકાંઠેઆવેલીસરકારીહોસ્પિટલેગયેલો. એકતોઓખામંડળપ્રદેશછેવાડાનોનેઅંતરિયાળ. સપાટખારોપાટ. દ્વારિકાધીશનીદ્વારિકામાંપણએકજાતનાખાલીપાનોઅનુભવથાય. ચિત્ત‘મહાભારત’કાલીનસુવર્ણદ્વારિકાનીઝંખનાકરેનેઆંખસૂકીસોરાતીદ્વારિકાસામેધરે. મહાભારતનુંભીષણકરુણયુદ્ધ, યાદવાસ્થળી, કૃષ્ણેલીલાસંકેલીલીધાપછીઅસહાયઅર્જુનસામેજલૂંટાતીસ્ત્રીઓ, એકઆખોવિષાદલોકસામેઆવીજાયઅનેચિત્તવિષણ્ણથઈજાય. આવામનોભાવસાથેજએહોસ્પિટલનીમુલાકાત. સુમસામકોરિડોર, ભેજમાંકટાયેલીજાળીઓ, સળિયાઓઅનેઉપરથીકશોકઅજંપાભર્યો, સૂનકારમાંસૂનકારજગાવતો, સોરાતોહૂહૂહૂકરતોપિશાચીપવન, ચિચવાતાંઅથડાતાંબારણાંઓ. આજેયયાદકરુંછુંનેલખલખુંઆવીજાયછે. ‘હોરર’ ફિલ્મોથીથોડોડરલાગેનેછતાંજોવાનીઇચ્છાથાયતેમ, આજેયમોકોમળ્યેપવનનુંએભયાવહરૂપમાણવાદ્વારિકાજાઉંછું.
પવનઆમતોઅશરીરીવિદેહી, છતાંતેનાંજઅનેકરૂપ. એકબીજાથીસાવનોખાંનિરાળાં. શિયાળાનીઠંડીમાંતીક્ષ્ણનહોરિયાભરાવતો, ઉનાળામાંધૂળઉડાડતો, મધ્યાહ્નનીઆહલેકજગાવતો, સાંજેહળુહળુવાતો, ચોમાસામાંવાછંટઝાપટાંસાથેઆકાશમાંધારાવસ્ત્રલહેરાવતો, દરિયાકાંઠેસુસવાતો, સરૂવનમાંઓરાતો, આકડાનાડોડાનુંરૂઉડાડતો, રણનીરેતમાંઓકળિયાળીભાતપાડતો, પીપળાનાંપાનખખડાવતો, ખખડાવીનેગુમથઈજતો, બારીનીતિરાડમાંથીધારદારબનીસુસવાતો, બાળકનીજેમઊડતાંવસ્ત્રોમાંલપેટાઈબાઝીપડતોપવન... પવનનાંતોઆવાંકેટલાંયરૂપ.
બાળકનીરંગબેરંગીફરકડી, ફડફડતીલહેરાતીધજા, ફુલાયેલોશઢ, ફરફરતોપાલવ, ફરફરતુંસાફાનુંછોગું, નમણાચહેરાપરવહેતીશ્યામલલટો, ઘેલીથઈનાચતીલીમડાનીચમરીઓ, એકલહેરખીએગરનાળાનીચેવરસતોપીળીપાંખડીઓનોવરસાદ, દીવાનીથરકતીજ્યોત, સામાપવનેઊડતોએકસાહસીકાગડો.,.. કેટકેટલુંયયાદઆવે. યાદઆવેછે‘પથરેપાંચાલી’નુંએકદૃશ્ય. બિભૂતિભૂષણેલખેલુંનહીં, સત્યજીતરાયેઆલેખેલું. બાળઅપુઅનેતેનીકિશોરીબહેનસીમમાંરમવાજાયછે. વર્ષાઋતુનાદિવસો. માથોડાંઊચાંકાશફૂલોનારેશમીગુચ્છોલહેરાઈરહ્યાછે. ધુમાડાનોલિસોટોઆંકતીએકટ્રેનપસારથઈજાયછે. એઆખુંદૃશ્યઅનેતેમાંપવનમાંડોલતાધવલકાશગુચ્છોનુંશ્વેતશ્યામઆયોજનકથાપ્રવાહનીસાથેજઅંકિતથઈગયુંછે.
પવનનાંઅનેકરૂપોજાપાનીહાઈકુમાંડોકાય—સૂક્ષ્મથીમાંડીરૌદ્રસુધી. એપવનપાર્વતીનદીનાધસમસતાપ્રવાહમાંતરાપામાંવહેતાસાહસવીરોપરચેરીપાંખડીઓનોઅભિષેકકરતોહોય, કોઈકદુકાનમાંપેપરવેઇટનીચેદબાયેલીરંગીનચોપડીનાંપાનાંઉત્સુકતાથીઉથલાવતોહોય, પૂર્વમાંથીવળીખરેલાંપાંદડાંરૂપેપશ્ચિમમાંપૂંજીભૂતથતોહોય, સાવઆછીફરકતીપ્રભાતીલહેરખીરૂપેકોશેટાઈયળનીસૂક્ષ્મરોમાવલિફરકાવતોહોયકેક્યાંક્યાંથીરમીનેઆવતુંબાળકદોડતુંઆવીમાનાખોળામાંપડતુંમૂકીઢબુરાઈજાયતેમદોડતોઆવીકિમોનોનીબાંયમાંલપાઈસૂઈજતોહોય. જાપાનનાપવિત્રપર્વતફ્યુજિયામાનીયાત્રાએગયેલાકવિબાશોનેએયાત્રાનીસ્મૃતિરૂપેકશુંકલઈજવાજેવુંલાગ્યુંતોએલહેરખીઓને. તેનેથયુંકાશ, આલહેરખીઓનેવીંટાળીઘરેલઈજઈશકાત!
બેવરસપહેલાંકચ્છનીનાનકડીયાત્રાથઈહતી. વાંકાચૂંકાડુંગરાળરસ્તેકારછેકપહોંચીકાળાડુંગરપર. એકતરફભૂખરાડુંગરનેબીજીતરફસફેદરણ. એદૃશ્યસાથેજજોડાઈગયોછેત્યાંનોનિરંતરવાતોફફડતોપવન. ઘેલોઉતાવળોએવોકેઅમેજતારહેશુંએઆશંકાએવળગીવળગીનેકાનમાંકશુંકકહ્યાજકરે. તમેધ્યાનદો, નદો; તેતોકાનમાંકશુંકકહ્યાજકરવાનો. ત્યારેમનેયબાશોનીજેમથયું, કાશ, એપવનઅહીંલાવીશકાત!
પવનનાદૃશ્યરૂપજેવુંજઅપારવિવિધતાભરેલુંપવનનુંગંધરૂપ. પારિજાતનીમાદકગંધહોય, દૂરક્યાંકપડેલાવરસાદનીમાટીનીગંધહોયકેલોબાનનોઘેઘૂરધૂપ, પવનબધેવહેંચવાનીકળવાનો. મોગરાનીસુગંધનીપાલખીલઈફરનારોપવન, રસ્તાપરમરેલાકૂતરાનીસડતીગંધ, ઊભરાતાજાજરૂનીગંધકેસુકાતીમાછલીનીગંધનેએમનકહે, ‘આસવારીતારામાટેનથી.’ પવનતોતેગંધનેયપીઠપરબેસાડીતેનેસહેલસફરકરાવે.
માનવશ્વાસએયપવનનુંજરૂપ. યાદઆવીગયુંએકભજન‘કિસનેબનાયાપવનચરખા’. માનવદેહહવાનીઅદૃશ્યપૂણીમાંથીશ્વાસ-ઉચ્છ્વાસનાતારઅહર્નિશકાંત્યાકરે. એશ્વાસનાતાંતણેજીવનટકીરહ્યુંહોય. એતાંતણોતૂટ્યોકેખલાસ. ગમેતેવુંપહાડજેવુંશરીરપણઢગલોથઈજાય. શ્વાસનીવાતનીકળીછેતોપૂછીલઉં. નાનુંબાળકસૂતુંહોયત્યારેતેનાનાનકડાનાકનાફોયણામાંથીશ્વાસનીહળવીઆવન-જાવનતેનીછાતીપાસેહળવેકથીમાથુંરાખીસાંભળીછે?
પવનનીબીજીભેટનાદની. કંઈકેટલાયકંપ, અનુકંપ, રણનઅનુરણન, ગીતસંગીતપવનવહીલાવે. મોડીરાતેઅગાશીમાંવાંચતાંવાંચતાંદૂરક્યાંકથીઆવતોભજનમંડળીનોસૂરસંભળાયછે. એસૂરકોઈકઅસ્ફુટઅધ્યાત્મભાવમાંડુબાડીદેછે. પવનનીદિશાબદલાતાંએસૂરસંભળાતાબંધથઈજાયછે. પણચિત્તક્યાંયસુધીએભાવમાંલીનરહેછે. ક્યારેકમોડીરાતેદૂરથીરેડિયોપરથીકોઈગીતપવનવહીલાવેછે. એનીપરિચિતધૂનવચ્ચેવચ્ચેપરખાતાપરિચિતશબ્દો... નેપવનતેગીતનેકોઈબીજાઘાયલમાટેલઈજાયછે. ગીતનુંમુખડુંજોયુંનેઅંતરાઅંતર્ધાન—ચિત્તએઅંતરાનેશોધ્યાકરેછે.
પવનનેકેટકેટલુંકહેવુંહોયછે? દૂરદૂરથીઊડેલોક્લાંતપવનજરાવિસામોલેછેપીપર, પીપળા, આંબલી, જાંબુકેરાયણનીટગડાળે. ત્યાંબેસીનિરાંતેતેનાંપીંછાંપસવારેછેનેતેનાંપીંછાંમાંથીખરેછેતેનાભ્રમણદેશોનીગંધ. બાળગોઠિયાપવનેદાદાબનીનેપોરબંદરદરિયાકિનારેમારાએકાંતઘેર્યાકલાકોમાંકાનમાંકેટકેટલીયવાતોકહીછે: અરેબિયનનાઇટ્સ, હારૂનઅલરશીદ, સિંદબાદ, આફ્રિકા, ઘનજંગલ, નાઇલ, ઇજિપ્ત, પિરામિડઅનેસહરાની.
આજેયક્યારેકમારાગોઠિયાએપવનનોઅહાંગળોલાગેછેત્યારેશહેરથીદૂરકોઈનાનકડીટેકરીપરજઈનેબેસુંછું. ત્યારેટેકરીપરનાઘાસનીફણગીઓડોલાવતોપવનમારીકાનનીબૂટપાસેફરફરતોકંઈકેટલુંયકહ્યાકરેછે. એવાતોહુંધરાઈનેસાંભળુંછું. હુંયતેનીયાત્રાથીસંચિતથાઉંછુંનેમારાએકઅંશનેતેનીસાથેવહાવીદઉંછું. પાછોઆવુંછુંત્યારેહુંયપવનનીજેમહળુહળુહલકોવાતોહોઉંછું.
{{Right|[‘રૂપલબ્ધિ’ પુસ્તક: ૨૦૦૪]}}
{{Poem2Close}}

સમગ્ર અરધી સદીની વાચનયાત્રા/યજ્ઞેશ દવે/અશરીરીનાં અનેક રૂપ - Revision history

KhyatiJoshi at 05:57, 27 September 2022

KhyatiJoshi at 05:36, 27 September 2022

ArtiMudra: Created page with "{{Poem2Open}} {{space}} વરસોપહેલાંદ્વારકાગયોત્યારેએકવિદ્વદ્જનનીખબરકાઢવાદરિ..."