https://wiki.ekatrafoundation.org/index.php?action=history&feed=atom&title=%E0%AA%B8%E0%AA%AE%E0%AA%97%E0%AB%8D%E0%AA%B0_%E0%AA%85%E0%AA%B0%E0%AA%A7%E0%AB%80_%E0%AA%B8%E0%AA%A6%E0%AB%80%E0%AA%A8%E0%AB%80_%E0%AA%B5%E0%AA%BE%E0%AA%9A%E0%AA%A8%E0%AA%AF%E0%AA%BE%E0%AA%A4%E0%AB%8D%E0%AA%B0%E0%AA%BE%2F%E0%AA%B8%E0%AA%B2%E0%AA%BF%E0%AA%B2_%E0%AA%A6%E0%AA%B2%E0%AA%BE%E0%AA%B2%2F%E2%80%98%E0%AA%B8%E0%AA%BE%E0%AA%B9%E0%AA%BF%E0%AA%B0%E2%80%99_%E0%AA%B2%E0%AB%81%E0%AA%A7%E0%AA%BF%E0%AA%AF%E0%AA%BE%E0%AA%A8%E0%AA%B5%E0%AB%80 2026-04-24T02:14:52Z Revision history for this page on the wiki MediaWiki 1.38.2 https://wiki.ekatrafoundation.org/index.php?title=%E0%AA%B8%E0%AA%AE%E0%AA%97%E0%AB%8D%E0%AA%B0_%E0%AA%85%E0%AA%B0%E0%AA%A7%E0%AB%80_%E0%AA%B8%E0%AA%A6%E0%AB%80%E0%AA%A8%E0%AB%80_%E0%AA%B5%E0%AA%BE%E0%AA%9A%E0%AA%A8%E0%AA%AF%E0%AA%BE%E0%AA%A4%E0%AB%8D%E0%AA%B0%E0%AA%BE/%E0%AA%B8%E0%AA%B2%E0%AA%BF%E0%AA%B2_%E0%AA%A6%E0%AA%B2%E0%AA%BE%E0%AA%B2/%E2%80%98%E0%AA%B8%E0%AA%BE%E0%AA%B9%E0%AA%BF%E0%AA%B0%E2%80%99_%E0%AA%B2%E0%AB%81%E0%AA%A7%E0%AA%BF%E0%AA%AF%E0%AA%BE%E0%AA%A8%E0%AA%B5%E0%AB%80&diff=52368&oldid=prev 2022-09-29T11:27:22Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="en"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Older revision</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">Revision as of 11:27, 29 September 2022</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">Line 1:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">Line 1:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{Poem2Open}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{Poem2Open}}</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{{space}}</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">‘સાહિર’નુંમૂળનામઅબ્દુલહયીહતું</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">તેમણેતખલ્લુસરાખ્યું‘સાહિર’</del>, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">જેનોઅર્થ‘જાદુગર’ </del>થાય. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">શબ્દોનાઆજાદુગરનોખરોખેલ૧૯૫૨માંઆવેલીફિલ્મ‘દોરાહા’થીશરૂથયો</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">પણસિનેમાનાંગીતોલખવાંશરૂકર્યાંતેનાંસાતવર્ષપહેલાંતેમનોપ્રથમકાવ્યસંગ્રહ‘તલ્ખિયાં’ પ્રકાશિતથઈચૂક્યોહતો</del>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">લુધિયાણાનીસરકારીકોલેજમાંભણતાસાહિરસામ્યવાદઅનેસમાજવાદનાવિચારોથીએવારંગાઈચૂક્યાહતાકેકોલેજનીમૅનેજમેન્ટસામેલડતનોઝંડોઉઠાવ્યોઅનેડિસમિસથઈગયા</del>! <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">સાહિરભણવાલાહોરગયા</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ઇસ્લામિયાકોલેજમાં</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">લાહોરમાંપોતાનોપહેલોકાવ્યસંગ્રહ‘તલ્ખિયાં’ તેમણેઆપ્યો</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">એજદિવસોમાં‘અદબેલતીફ’ અને‘શાહકાર’નાસંપાદકબન્યા</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">સાહિરમાટેહવેનોમુકામમુંબઈનોફિલ્મઉદ્યોગહતો</del>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">‘સાહિર’નું મૂળ નામ અબ્દુલ હયી હતું</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">તેમણે તખલ્લુસ રાખ્યું ‘સાહિર’</ins>, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">જેનો અર્થ ‘જાદુગર’ </ins>થાય. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">શબ્દોના આ જાદુગરનો ખરો ખેલ ૧૯૫૨માં આવેલી ફિલ્મ ‘દોરાહા’થી શરૂ થયો</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">પણ સિનેમાનાં ગીતો લખવાં શરૂ કર્યાં તેનાં સાત વર્ષ પહેલાં તેમનો પ્રથમ કાવ્યસંગ્રહ ‘તલ્ખિયાં’ પ્રકાશિત થઈ ચૂક્યો હતો</ins>.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">કોમીતોફાનોનેપગલે</del>, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">૧૯૪૮માં‘આઝાદીકીરાહપર’નાંમોટાભાગનાંગીતોલખ્યાંપછી</del>, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">સાહિરથોડોસમયપાકિસ્તાનજતારહ્યા</del>, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">કારણકેતેમનાંમાતાજીતોફાનોનાએદિવસોમાંલુધિયાણાછોડીનેલાહોરનારેફ્યુજીકૅમ્પમાંપહોંચીગયાંહતાં</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">શોધાશોધકરીનેસાહિરેપોતાનાંઅમ્મીજાનનેખોળીકાઢ્યાં</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">એત્યાંનાએકદ્વિમાસિક‘સવેરા’નાસંપાદકબન્યા</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ડાબેરીવિચારોધરાવતાસાહિરનાવ્યક્તિત્વમાટેએકજધર્મનેસર્વોપરિતાઆપતાપાકિસ્તાનીસમાજમાંગોઠવાવુંઅસંભવહતું</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ત્યાંનીસરકારમાટેપણપ્રગતિશીલલેખકો</del>-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">કવિઓનેસહનકરવાઅશક્યહતા</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">એટલેએવાસર્જકોનીધરપકડનોદોરચાલ્યો</del>. સાથી-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">સહકર્મીઓનીગિરફતારીઓસામેસાહિરે‘સવેરા’માંતેદિવસોમાંલખ્યું</del>, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">દબેગીકબતલકઆવાજે</del>-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">અદમહમભીદેખેંગે</del>, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">રૂકેંગેકબતલકજજબાતેબરહમહમભીદેખેંગે” અનેસાથેસાહિરનાધગધગતાલેખપણશરૂથયા</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">કઈસરકારસાંખે</del>? <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">શાયરસામેધરપકડનુંવોરન્ટનીકળ્યું</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">સાહિરલુધિયાનવીમાતાનેલાહોરમાંજરહેવાગઈ</del>, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">પોતેએકલાદિલ્હીઊપડીગયા</del>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">લુધિયાણાની સરકારી કોલેજમાં ભણતા સાહિર સામ્યવાદ અને સમાજવાદના વિચારોથી એવા રંગાઈ ચૂક્યા હતા કે કોલેજની મૅનેજમેન્ટ સામે લડતનો ઝંડો ઉઠાવ્યો અને ડિસમિસ થઈ ગયા</ins>! <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">સાહિર ભણવા લાહોર ગયા</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ઇસ્લામિયા કોલેજમાં</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">લાહોરમાં પોતાનો પહેલો કાવ્યસંગ્રહ ‘તલ્ખિયાં’ તેમણે આપ્યો</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">એ જ દિવસોમાં ‘અદબે લતીફ’ અને ‘શાહકાર’ના સંપાદક બન્યા</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">સાહિર માટે હવેનો મુકામ મુંબઈનો ફિલ્મઉદ્યોગ હતો</ins>.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">પાકિસ્તાનથીભારતભાગીઆવ્યાપછીવરસદહાડોદિલ્હીમાંરહીસાહિરેબેઉર્દૂસામયિકો</del>-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">‘પ્રીતલડી’ અને‘શાહરાહ’નુંસંપાદનકરેલું</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ત્યારેજેપંજાબીમિત્રોસાથેપરિચયથયેલો</del>, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">તેપૈકીનાએકદ્વારામુંબઈમાંમોહનસાયગલનીઓળખાણથઈ</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">મોહનસાયગલેસાહિરનેએસ</del>. ડી. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">બર્મનનેભેગાકર્યાઅનેસર્જાઈએકયાદગારજોડી</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">સાહિરમુંબઈઅનેતેનીફિલ્મઇન્ડસ્ટ્રીમાંછેવટેસ્થાયીથયા</del>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">કોમી તોફાનોને પગલે</ins>, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">૧૯૪૮માં ‘આઝાદી કી રાહ પર’નાં મોટા ભાગનાં ગીતો લખ્યાં પછી</ins>, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">સાહિર થોડો સમય પાકિસ્તાન જતા રહ્યા</ins>, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">કારણ કે તેમનાં માતાજી તોફાનોના એ દિવસોમાં લુધિયાણા છોડીને લાહોરના રેફ્યુજી કૅમ્પમાં પહોંચી ગયાં હતાં</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">શોધાશોધ કરીને સાહિરે પોતાનાં અમ્મીજાનને ખોળી કાઢ્યાં</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">એ ત્યાંના એક દ્વિમાસિક ‘સવેરા’ના સંપાદક બન્યા</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ડાબેરી વિચારો ધરાવતા સાહિરના વ્યક્તિત્વ માટે એક જ ધર્મને સર્વોપરિતા આપતા પાકિસ્તાની સમાજમાં ગોઠવાવું અસંભવ હતું</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ત્યાંની સરકાર માટે પણ પ્રગતિશીલ લેખકો</ins>-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">કવિઓને સહન કરવા અશક્ય હતા</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">એટલે એવા સર્જકોની ધરપકડનો દોર ચાલ્યો</ins>. સાથી-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">સહકર્મીઓની ગિરફતારીઓ સામે સાહિરે ‘સવેરા’માં તે દિવસોમાં લખ્યું</ins>, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">દબેગી કબ તલક આવાજે</ins>-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">અદમ હમ ભી દેખેંગે</ins>, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">રૂકેંગે કબ તલક જજબાતે બરહમ હમ ભી દેખેંગે” અને સાથે સાહિરના ધગધગતા લેખ પણ શરૂ થયા</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">કઈ સરકાર સાંખે</ins>? <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">શાયર સામે ધરપકડનું વોરન્ટ નીકળ્યું</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">સાહિર લુધિયાનવી માતાને લાહોરમાં જ રહેવા ગઈ</ins>, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">પોતે એકલા દિલ્હી ઊપડી ગયા</ins>.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">સાહિરઅનેસચીનદાનીજોડીએજ્યારેબિમલરોયનીમહત્ત્વાકાંક્ષીઅનેક્લાસિકફિલ્મ‘દેવદાસ’ માટેકરારકર્યો</del>, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ત્યારેસનસનાટીથઈગઈ</del>. ‘દેવદાસ’ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">પછીસાહિર</del>-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">સચીનદાએ૧૯૫૭માંઆપી‘પ્યાસા’</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ગુરુદત્તનીઆઅમરફિલ્મમાટેસાહિરેજાણેકેતેમનીસઘળીશક્તિરેડીદીધી</del>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">પાકિસ્તાનથી ભારત ભાગી આવ્યા પછી વરસદહાડો દિલ્હીમાં રહી સાહિરે બે ઉર્દૂ સામયિકો</ins>-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">‘પ્રીત લડી’ અને ‘શાહરાહ’નું સંપાદન કરેલું</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ત્યારે જે પંજાબી મિત્રો સાથે પરિચય થયેલો</ins>, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">તે પૈકીના એક દ્વારા મુંબઈમાં મોહન સાયગલની ઓળખાણ થઈ</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">મોહન સાયગલે સાહિર ને એસ</ins>. ડી. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">બર્મનને ભેગા કર્યા અને સર્જાઈ એક યાદગાર જોડી</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">સાહિર મુંબઈ અને તેની ફિલ્મ ઇન્ડસ્ટ્રીમાં છેવટે સ્થાયી થયા</ins>.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">સાહિરનુંનવાસમાજમાટેનુંકમિટમેન્ટસૌથીવધુદેખાતુંહોયતોએ‘ફિરસુબહાહોગી’નાટાઇટલગીતમાં</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">શોષણવિહીનસમાજનુંપ્રભાતઆવશે</del>, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">એવાઆશાવાદવાળાએગીતમાંછેલ્લેકવિ“વોસુબ્હાહમીંસેઆયેગીએમકહીનેસામૂહિકજવાબદારીનોએહસાસકરાવેછે</del>.”</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">સાહિર અને સચીનદાની જોડીએ જ્યારે બિમલ રોયની મહત્ત્વાકાંક્ષી અને ક્લાસિક ફિલ્મ ‘દેવદાસ’ માટે કરાર કર્યો</ins>, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ત્યારે સનસનાટી થઈ ગઈ</ins>. ‘દેવદાસ’ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">પછી સાહિર</ins>-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">સચીનદાએ ૧૯૫૭માં આપી ‘પ્યાસા’</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ગુરુ દત્તની આ અમર ફિલ્મ માટે સાહિરે જાણે કે તેમની સઘળી શક્તિ રેડી દીધી</ins>.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">તેમનાસ્વભાવસાથેમેળખાતામિત્રોઘટતાગયાઅનેએકસમયેમાત્રઅમ્મીજાનસિવાયકોઈતેમનુંસાચાઅર્થમાંઅંતરંગનહોતુંરહ્યું</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">એવામાં૧૯૭૮માંઅમ્મીજાનનુંઅવસાનથયુંઅને“જહાંમેેંઐસાકૌનહૈજિસકોગમમિલાનહીં” એવુંઆશ્વાસન</del>-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ગીતઆપનારશાયરઆઆઘાતબરદાસ્તનાકરીશક્યા</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">બેજવરસપછી૧૯૮૦માંસાહિરનેછાતીમાંદુખાવોશરૂથયો</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">તેમણેપોતાનાંબહેનઅનવરનેપોતાનેડોક્ટરકપૂરનેત્યાંલઈજવાકહ્યું</del>. ડો. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">કપૂરસાહિરનાકાયમીડોક્ટરજનહીં</del>, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">શરાબઅનેપત્તાંનીમહેફિલનાસાથીપણહતા</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">તેમનીસારવારથીસાહિરનેસારુંલાગવામાંડ્યું</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">બંનેમૂડમાંઆવીગયા</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">પત્તાંકાઢ્યાં</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">રમતચાલતીજહતીઅનેસાહિરનેગભરામણથવાલાગી</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ડોક્ટરમિત્રસારવારકરેતેપહેલાંજસાહિરઢળીપડ્યા</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">તેમનાંઅમ્મીજાનનીકબરનીબાજુમાંસાન્તાક્રુઝનાકબ્રસ્તાનમાંસાહિરનેદફનાવાયા</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">સાહિરઆખીજંદિગીઅપરિણીતરહ્યા</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">આજીવનતેમનાંસુખદુઃખનાંસાથીતેમનાંમાતાજહતાં</del>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">સાહિરનું નવા સમાજ માટેનું કમિટમેન્ટ સૌથી વધુ દેખાતું હોય તો એ ‘ફિર સુબહા હોગી’ના ટાઇટલ ગીતમાં</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">શોષણવિહીન સમાજનું પ્રભાત આવશે</ins>, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">એવા આશાવાદવાળા એ ગીતમાં છેલ્લે કવિ “વો સુબ્હા હમીં સે આયેગી એમ કહીને સામૂહિક જવાબદારીનો એહસાસ કરાવે છે</ins>.”</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">સાહિરેભલેનમ્રતાપૂર્વકએમકહ્યુંહોયકે</del>, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">મૈંપલદોપલકાશાયરહૂં</del>, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">પણએસદીઓસુધીગુંજતારહેએવાશબ્દોનાજાદુગર </del>(સાહિર) હતા. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">એકહેતાકે“સમાજએટલીહદેસુધરીજવોજોઈએકેમારીકવિતાઉપરભવિષ્યનાલોકોહસે</del>, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ક્યાંયશોષણનારહેઅનેમારીશાયરીઅર્થહીનલાગે</del>.”</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">તેમના સ્વભાવ સાથે મેળ ખાતા મિત્રો ઘટતા ગયા અને એક સમયે માત્ર અમ્મીજાન સિવાય કોઈ તેમનું સાચા અર્થમાં અંતરંગ નહોતું રહ્યું</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">એવામાં ૧૯૭૮માં અમ્મીજાનનું અવસાન થયું અને “જહાં મેેં ઐસા કૌન હૈ જિસ કો ગમ મિલા નહીં” એવું આશ્વાસન</ins>-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ગીત આપનાર શાયર આ આઘાત બરદાસ્ત ના કરી શક્યા</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">બે જ વરસ પછી ૧૯૮૦માં સાહિરને છાતીમાં દુખાવો શરૂ થયો</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">તેમણે પોતાનાં બહેન અનવરને પોતાને ડોક્ટર કપૂરને ત્યાં લઈ જવા કહ્યું</ins>. ડો. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">કપૂર સાહિરના કાયમી ડોક્ટર જ નહીં</ins>, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">શરાબ અને પત્તાંની મહેફિલના સાથી પણ હતા</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">તેમની સારવારથી સાહિરને સારું લાગવા માંડ્યું</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">બંને મૂડમાં આવી ગયા</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">પત્તાં કાઢ્યાં</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">રમત ચાલતી જ હતી અને સાહિરને ગભરામણ થવા લાગી</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ડોક્ટરમિત્ર સારવાર કરે તે પહેલાં જ સાહિર ઢળી પડ્યા</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">તેમનાં અમ્મીજાનની કબરની બાજુમાં સાન્તાક્રુઝના કબ્રસ્તાનમાં સાહિરને દફનાવાયા</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">સાહિર આખી જંદિગી અપરિણીત રહ્યા</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">આજીવન તેમનાં સુખદુઃખનાં સાથી તેમનાં માતા જ હતાં</ins>.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{Right|[<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">‘ગાતારહેમેરાદિલ’ </del>પુસ્તક :૨૦૦૫]}}</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">સાહિરે ભલે નમ્રતાપૂર્વક એમ કહ્યું હોય કે</ins>, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">મૈં પલ દો પલકા શાયર હૂં</ins>, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">પણ એ સદીઓ સુધી ગુંજતા રહે એવા શબ્દોના જાદુગર </ins>(સાહિર) હતા. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">એ કહેતા કે “સમાજ એટલી હદે સુધરી જવો જોઈએ કે મારી કવિતા ઉપર ભવિષ્યના લોકો હસે</ins>, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ક્યાંય શોષણ ના રહે અને મારી શાયરી અર્થહીન લાગે</ins>.”</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{Right|[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">‘ગાતા રહે મેરા દિલ’ </ins>પુસ્તક : ૨૦૦૫]}}</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{Poem2Close}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{Poem2Close}}</div></td></tr> </table>

KhyatiJoshi https://wiki.ekatrafoundation.org/index.php?title=%E0%AA%B8%E0%AA%AE%E0%AA%97%E0%AB%8D%E0%AA%B0_%E0%AA%85%E0%AA%B0%E0%AA%A7%E0%AB%80_%E0%AA%B8%E0%AA%A6%E0%AB%80%E0%AA%A8%E0%AB%80_%E0%AA%B5%E0%AA%BE%E0%AA%9A%E0%AA%A8%E0%AA%AF%E0%AA%BE%E0%AA%A4%E0%AB%8D%E0%AA%B0%E0%AA%BE/%E0%AA%B8%E0%AA%B2%E0%AA%BF%E0%AA%B2_%E0%AA%A6%E0%AA%B2%E0%AA%BE%E0%AA%B2/%E2%80%98%E0%AA%B8%E0%AA%BE%E0%AA%B9%E0%AA%BF%E0%AA%B0%E2%80%99_%E0%AA%B2%E0%AB%81%E0%AA%A7%E0%AA%BF%E0%AA%AF%E0%AA%BE%E0%AA%A8%E0%AA%B5%E0%AB%80&diff=2607&oldid=prev 2021-06-09T04:43:40Z

<p>Created page with &quot;{{Poem2Open}} {{space}} ‘સાહિર’નુંમૂળનામઅબ્દુલહયીહતું. તેમણેતખલ્લુસરાખ્યું‘...&quot;</p> <p><b>New page</b></p><div>{{Poem2Open}}<br /> {{space}}<br /> ‘સાહિર’નુંમૂળનામઅબ્દુલહયીહતું. તેમણેતખલ્લુસરાખ્યું‘સાહિર’, જેનોઅર્થ‘જાદુગર’ થાય. શબ્દોનાઆજાદુગરનોખરોખેલ૧૯૫૨માંઆવેલીફિલ્મ‘દોરાહા’થીશરૂથયો. પણસિનેમાનાંગીતોલખવાંશરૂકર્યાંતેનાંસાતવર્ષપહેલાંતેમનોપ્રથમકાવ્યસંગ્રહ‘તલ્ખિયાં’ પ્રકાશિતથઈચૂક્યોહતો.<br /> લુધિયાણાનીસરકારીકોલેજમાંભણતાસાહિરસામ્યવાદઅનેસમાજવાદનાવિચારોથીએવારંગાઈચૂક્યાહતાકેકોલેજનીમૅનેજમેન્ટસામેલડતનોઝંડોઉઠાવ્યોઅનેડિસમિસથઈગયા! સાહિરભણવાલાહોરગયા. ઇસ્લામિયાકોલેજમાં. લાહોરમાંપોતાનોપહેલોકાવ્યસંગ્રહ‘તલ્ખિયાં’ તેમણેઆપ્યો. એજદિવસોમાં‘અદબેલતીફ’ અને‘શાહકાર’નાસંપાદકબન્યા. સાહિરમાટેહવેનોમુકામમુંબઈનોફિલ્મઉદ્યોગહતો.<br /> કોમીતોફાનોનેપગલે, ૧૯૪૮માં‘આઝાદીકીરાહપર’નાંમોટાભાગનાંગીતોલખ્યાંપછી, સાહિરથોડોસમયપાકિસ્તાનજતારહ્યા, કારણકેતેમનાંમાતાજીતોફાનોનાએદિવસોમાંલુધિયાણાછોડીનેલાહોરનારેફ્યુજીકૅમ્પમાંપહોંચીગયાંહતાં. શોધાશોધકરીનેસાહિરેપોતાનાંઅમ્મીજાનનેખોળીકાઢ્યાં. એત્યાંનાએકદ્વિમાસિક‘સવેરા’નાસંપાદકબન્યા. ડાબેરીવિચારોધરાવતાસાહિરનાવ્યક્તિત્વમાટેએકજધર્મનેસર્વોપરિતાઆપતાપાકિસ્તાનીસમાજમાંગોઠવાવુંઅસંભવહતું. ત્યાંનીસરકારમાટેપણપ્રગતિશીલલેખકો-કવિઓનેસહનકરવાઅશક્યહતા. એટલેએવાસર્જકોનીધરપકડનોદોરચાલ્યો. સાથી-સહકર્મીઓનીગિરફતારીઓસામેસાહિરે‘સવેરા’માંતેદિવસોમાંલખ્યું, દબેગીકબતલકઆવાજે-અદમહમભીદેખેંગે, રૂકેંગેકબતલકજજબાતેબરહમહમભીદેખેંગે” અનેસાથેસાહિરનાધગધગતાલેખપણશરૂથયા. કઈસરકારસાંખે? શાયરસામેધરપકડનુંવોરન્ટનીકળ્યું. સાહિરલુધિયાનવીમાતાનેલાહોરમાંજરહેવાગઈ, પોતેએકલાદિલ્હીઊપડીગયા.<br /> પાકિસ્તાનથીભારતભાગીઆવ્યાપછીવરસદહાડોદિલ્હીમાંરહીસાહિરેબેઉર્દૂસામયિકો-‘પ્રીતલડી’ અને‘શાહરાહ’નુંસંપાદનકરેલું. ત્યારેજેપંજાબીમિત્રોસાથેપરિચયથયેલો, તેપૈકીનાએકદ્વારામુંબઈમાંમોહનસાયગલનીઓળખાણથઈ. મોહનસાયગલેસાહિરનેએસ. ડી. બર્મનનેભેગાકર્યાઅનેસર્જાઈએકયાદગારજોડી. સાહિરમુંબઈઅનેતેનીફિલ્મઇન્ડસ્ટ્રીમાંછેવટેસ્થાયીથયા.<br /> સાહિરઅનેસચીનદાનીજોડીએજ્યારેબિમલરોયનીમહત્ત્વાકાંક્ષીઅનેક્લાસિકફિલ્મ‘દેવદાસ’ માટેકરારકર્યો, ત્યારેસનસનાટીથઈગઈ. ‘દેવદાસ’ પછીસાહિર-સચીનદાએ૧૯૫૭માંઆપી‘પ્યાસા’. ગુરુદત્તનીઆઅમરફિલ્મમાટેસાહિરેજાણેકેતેમનીસઘળીશક્તિરેડીદીધી.<br /> સાહિરનુંનવાસમાજમાટેનુંકમિટમેન્ટસૌથીવધુદેખાતુંહોયતોએ‘ફિરસુબહાહોગી’નાટાઇટલગીતમાં. શોષણવિહીનસમાજનુંપ્રભાતઆવશે, એવાઆશાવાદવાળાએગીતમાંછેલ્લેકવિ“વોસુબ્હાહમીંસેઆયેગીએમકહીનેસામૂહિકજવાબદારીનોએહસાસકરાવેછે.”<br /> તેમનાસ્વભાવસાથેમેળખાતામિત્રોઘટતાગયાઅનેએકસમયેમાત્રઅમ્મીજાનસિવાયકોઈતેમનુંસાચાઅર્થમાંઅંતરંગનહોતુંરહ્યું. એવામાં૧૯૭૮માંઅમ્મીજાનનુંઅવસાનથયુંઅને“જહાંમેેંઐસાકૌનહૈજિસકોગમમિલાનહીં” એવુંઆશ્વાસન-ગીતઆપનારશાયરઆઆઘાતબરદાસ્તનાકરીશક્યા. બેજવરસપછી૧૯૮૦માંસાહિરનેછાતીમાંદુખાવોશરૂથયો. તેમણેપોતાનાંબહેનઅનવરનેપોતાનેડોક્ટરકપૂરનેત્યાંલઈજવાકહ્યું. ડો. કપૂરસાહિરનાકાયમીડોક્ટરજનહીં, શરાબઅનેપત્તાંનીમહેફિલનાસાથીપણહતા. તેમનીસારવારથીસાહિરનેસારુંલાગવામાંડ્યું. બંનેમૂડમાંઆવીગયા. પત્તાંકાઢ્યાં. રમતચાલતીજહતીઅનેસાહિરનેગભરામણથવાલાગી. ડોક્ટરમિત્રસારવારકરેતેપહેલાંજસાહિરઢળીપડ્યા. તેમનાંઅમ્મીજાનનીકબરનીબાજુમાંસાન્તાક્રુઝનાકબ્રસ્તાનમાંસાહિરનેદફનાવાયા. સાહિરઆખીજંદિગીઅપરિણીતરહ્યા. આજીવનતેમનાંસુખદુઃખનાંસાથીતેમનાંમાતાજહતાં.<br /> સાહિરેભલેનમ્રતાપૂર્વકએમકહ્યુંહોયકે, મૈંપલદોપલકાશાયરહૂં, પણએસદીઓસુધીગુંજતારહેએવાશબ્દોનાજાદુગર (સાહિર) હતા. એકહેતાકે“સમાજએટલીહદેસુધરીજવોજોઈએકેમારીકવિતાઉપરભવિષ્યનાલોકોહસે, ક્યાંયશોષણનારહેઅનેમારીશાયરીઅર્થહીનલાગે.”<br /> {{Right|[‘ગાતારહેમેરાદિલ’ પુસ્તક :૨૦૦૫]}}<br /> {{Poem2Close}}</div>

ArtiMudra