https://wiki.ekatrafoundation.org/index.php?action=history&feed=atom&title=%E0%AA%B8%E0%AA%B0%E0%AA%B3_%E0%AA%85%E0%AA%B2%E0%AA%82%E0%AA%95%E0%AA%BE%E0%AA%B0-%E0%AA%B5%E0%AA%BF%E0%AA%B5%E0%AB%87%E0%AA%9A%E0%AA%A8%2F%E0%AA%B8%E0%AA%82%E0%AA%B8%E0%AB%83%E0%AA%B7%E0%AB%8D%E0%AA%9F%E0%AA%BF 2026-06-25T21:32:09Z Revision history for this page on the wiki MediaWiki 1.45.0 https://wiki.ekatrafoundation.org/index.php?title=%E0%AA%B8%E0%AA%B0%E0%AA%B3_%E0%AA%85%E0%AA%B2%E0%AA%82%E0%AA%95%E0%AA%BE%E0%AA%B0-%E0%AA%B5%E0%AA%BF%E0%AA%B5%E0%AB%87%E0%AA%9A%E0%AA%A8/%E0%AA%B8%E0%AA%82%E0%AA%B8%E0%AB%83%E0%AA%B7%E0%AB%8D%E0%AA%9F%E0%AA%BF&diff=112094&oldid=prev 2026-06-25T02:19:45Z

<p>Created page with &quot;{{SetTitle}} {{Heading|(૪) સંસૃષ્ટિ :}} {{Poem2Open}} સંકરમાં એકથી વધુ અલંકારો એકમેક સાથે અવિયોજ્યપણે જોડાયેલા હોય છે; તેને બદલે જ્યારે કવિની રચનામાં એકથી વધુ અલંકારો એકત્ર જોવામાં આવે, પરંતુ તેમનો સંબંધ ત...&quot;</p> <p><b>New page</b></p><div>{{SetTitle}}<br /> {{Heading|(૪) સંસૃષ્ટિ :}}<br /> {{Poem2Open}}<br /> સંકરમાં એકથી વધુ અલંકારો એકમેક સાથે અવિયોજ્યપણે જોડાયેલા હોય છે; તેને બદલે જ્યારે કવિની રચનામાં એકથી વધુ અલંકારો એકત્ર જોવામાં આવે, પરંતુ તેમનો સંબંધ તિલ-તંદુલ-ન્યાયે થયો હોય, અર્થાત્ જલકમલવત્ તે હોય, જેમ પાણીનું ટીપું કમલ પરથી દૂર કરી શકાય તેમ એકબીજાથી છૂટા પાડી શકાતા હોય, ત્યારે તે સંસૃષ્ટિ અલંકારનું ઉદાહરણ બને છે. આમ જ્યાં અલંકારોનો અંગાંગિભાવ ન હોય પરંતુ એક રચનામાં બંને સ્વતંત્ર રીતે વિલસી શકતા હોય, ત્યાં સંકર ન બનતાં સંસૃષ્ટિ બને છે.<br /> નીચેનાં ઉદાહરણો પરથી આ સ્ફુટ થશે :<br /> {{Poem2Close}}<br /> {{Block center|&#039;&#039;&#039;&lt;poem&gt;રૂપેરી ઝૂલ ધારી ઝુલત કરિણી શી આમ્રની માળ મ્હેરે. <br /> ડોલન્તી વસ્ત્ર ઊંચે, કનકપદખુલી નર્તકી જેવી કેળો, <br /> પોપૈયાં ચોળી ઢળ્તા સ્તન સમ, દૃગતી કીકી શાં શ્યામ જાંબુ, <br /> ટોળે જાણે મળી શું સહિયર રમવા, વાડીની એવી કુંજો.&lt;/poem&gt;&#039;&#039;&#039;}} <br /> {{Poem2Open}}<br /> અહીં કરિણીના જેવી આમ્રમાળ, નર્તકી જેવી કેળો, ચોળી ઢળેલા સ્તન જેવાં પોપૈયાં ને આંખની કીકી જેવાં જાંબુ એમ ત્રણ એકમેકથી જુદી, એકબીજા સાથે અવિનાભાવે નહિ સંકળાયેલી, ઉપમાઓ છે, ને ચોથી લીટીમાં જાણે રમવા સહિયરો ટોળે મળી હોય તેવી કુંજો છે, એમ ઉત્પ્રેક્ષા છે. આ ઉપમાઓ ને ઉત્પ્રેક્ષાઓ એકમેકથી સ્વતંત્ર છે, માટે અહીં સંસૃષ્ટિ અલંકાર છે.<br /> {{Poem2Close}} <br /> {{Block center|&#039;&#039;&#039;&lt;poem&gt;આ ઉપરાંત નીચેનાં ઉદાહરણો પણ જુઓ : <br /> આકાશ યજ્ઞજ્વાળાથી તપી તામ્ર શું રાતુડું, <br /> મુનિગ્રીષ્મની વે જાણે સિંદૂરી પિંગળી જટા<br /> {{right|(પ્રસ્તૂન)}}&lt;/poem&gt;}}<br /> {{Block center|&#039;&#039;&#039;&lt;poem&gt;છાયા તો વડલા જેવી, ભાવ તો નદના સમ <br /> દેવોના ધામના જેવું, હૈડું જાણે હિમાલય.<br /> {{right|(ચિત્રદર્શનો)}}&lt;/poem&gt;}}<br /> {{center|*}}<br /> {{Block center|&#039;&#039;&#039;&lt;poem&gt;તેજે તો તપે જાણે ભાણ, એ નળ આવ્યો રે,<br /> શીતળતાએ સોમ સમાન, તે નળ આવ્યો રે.<br /> {{right|(નળાખ્યાન)}}&lt;/poem&gt;}}<br /> {{center|*}}<br /> {{Block center|&#039;&#039;&#039;&lt;poem&gt;સુધાની પ્યાલી આ સહુ તરફ જાણે છલકતી, <br /> હવામાં હીરાની ઝગમગ થતી આ રજ ભરી, <br /> દિસે તાજું તાજું જગત સહ રોમાંચમય આ <br /> જુદાઈના કિલ્લા હૃદય થડકે શું ઢળી જતા !<br /> {{right|(કલાપીને કેકારવ)}}&lt;/poem&gt;}}<br /> {{center|*}}<br /> {{Block center|&#039;&#039;&#039;&lt;poem&gt;કલાપીના એ પિચ્છોનો કલાપ કેવો ઓપતો, <br /> કડીએ કડીએ કવિ લહ્યો રસના ધરુઓ રોપતો.<br /> {{right|(સુંદરમ્ )}}&lt;/poem&gt;}}<br /> {{center|*}}<br /> {{Poem2Open}}<br /> ગુજરાતી ભાષામાં જે સામાન્યતઃ પ્રવર્તે છે અથવા તો પ્રવર્તી શકે તેમ છે, તેવા અલંકારોની આ ચર્ચા આપણે આટલેથી અટકાવીશું.<br /> {{Poem2Close}}<br /> &lt;br&gt;<br /> {{HeaderNav2<br /> |previous = સંકર<br /> |next = <br /> }}</div>

Meghdhanu