Atulraval at 21:19, 27 October 2023

2023-10-27T21:19:33Z

← Older revision		Revision as of 21:19, 27 October 2023
Line 1:		Line 1:
			__NOTOC__

	{{SetTitle}}		{{SetTitle}}
	<br>		<br>
Line 4:		Line 6:
	<br>		<br>

	~~===~~ <span style="color: blue"> ૧ : સાવ કોરો કાગળ જોઇએ મારે — </span> ~~===~~		<span style="color: blue"> ૧ : સાવ કોરો કાગળ જોઇએ મારે — </span>
	<poem>		<poem>
	સાવ કોરો કાગળ જોઇએ મારે		સાવ કોરો કાગળ જોઇએ મારે
Line 27:		Line 29:
	ને એમાંથી પ્રગટતા શબ્દો.		ને એમાંથી પ્રગટતા શબ્દો.
	</poem>		</poem>
			<hr>
	<div style="text-align: right">		<div style="text-align: right">
	~~===~~ <span style="color: blue"> ૨ : બચપણમાં અગાશી — </span> ~~===~~		<span style="color: blue"> ૨ : બચપણમાં અગાશી — </span>
	<poem>		<poem>
	બચપણમાં અગાશી		બચપણમાં અગાશી
Line 52:		Line 54:
	</poem>		</poem>
	</div>		</div>
			<hr>
	~~===~~ <span style="color: blue"> ૩ : કદી કોઈ વાતે — </span> ~~===~~		<span style="color: blue"> ૩ : કદી કોઈ વાતે — </span>
	<poem>		<poem>
	કદી કોઈ વાતે અમસ્તો અછડતો		કદી કોઈ વાતે અમસ્તો અછડતો
Line 77:		Line 79:
	<br>		<br>
	<hr>		<hr>
	~~===~~ <span style="color: red">તન્ત્રીનૉંધ : </span> ~~===~~		<span style="color: red">'''તન્ત્રીનૉંધ :''' </span>
	{{Poem2Open}}		{{Poem2Open}}
	'''૧ : સાવ કોરો કાગળ જોઇએ મારે —'''		'''૧ : સાવ કોરો કાગળ જોઇએ મારે —'''

Atulraval: /* ૨ : બચપણમાં અગાશી — */

2023-10-27T18:00:42Z

૨ : બચપણમાં અગાશી —

← Older revision		Revision as of 18:00, 27 October 2023
Line 28:		Line 28:
	</poem>		</poem>

	=== <span style="color: blue"> ૨ : બચપણમાં અગાશી — </span> ===		<div style="text-align: right">
	~~<div style="text-align: right">~~		=== <span style="color: blue"> ૨ : બચપણમાં અગાશી — </span> ===
	<poem>		<poem>
	બચપણમાં અગાશી		બચપણમાં અગાશી

Atulraval: /* ૨ : બચપણમાં અગાશી — */

2023-10-24T01:37:00Z

૨ : બચપણમાં અગાશી —

← Older revision		Revision as of 01:37, 24 October 2023
Line 29:		Line 29:

	=== <span style="color: blue"> ૨ : બચપણમાં અગાશી — </span> ===		=== <span style="color: blue"> ૨ : બચપણમાં અગાશી — </span> ===
			<div style="text-align: right">
	<poem>		<poem>
	બચપણમાં અગાશી		બચપણમાં અગાશી
Line 50:		Line 51:
	ગામનું અંધારું અમારાં બાળકોની ફિક્કી આંખોથી.		ગામનું અંધારું અમારાં બાળકોની ફિક્કી આંખોથી.
	</poem>		</poem>
			</div>

	=== <span style="color: blue"> ૩ : કદી કોઈ વાતે — </span> ===		=== <span style="color: blue"> ૩ : કદી કોઈ વાતે — </span> ===

Atulraval at 09:00, 5 October 2023

2023-10-05T09:00:40Z

Show changes

Atulraval: Created page with "{{SetTitle}}
'''++ યોગેશ જોશી ++ '''
=== ૧ : તણખલું — === ત્રણેક કાળાં વાદળો એકમેકને છેદતાં હતાં ત્યાં દેખાતું હતું અજવાળાની બખોલ જેવું. આકાશમાં માળો..."

2023-10-05T08:53:28Z

Created page with "{{SetTitle}} <center><big><big><big>'''++ યોગેશ જોશી ++ '''</big></big></big></center> === ૧ : તણખલું — === <poem> ત્રણેક કાળાં વાદળો એકમેકને છેદતાં હતાં ત્યાં દેખાતું હતું અજવાળાની બખોલ જેવું. આકાશમાં માળો..."

New page

{{SetTitle}}
 
<center><big><big><big>'''++ યોગેશ જોશી ++ '''</big></big></big></center>
 

=== ૧ : તણખલું — ===
<poem>
ત્રણેક કાળાં વાદળો
એકમેકને છેદતાં હતાં ત્યાં
દેખાતું હતું
અજવાળાની બખોલ જેવું.

આકાશમાં માળો ન બંધાય
એ જાણવા છતાંય હું
ઊડવા લાગ્યો એ બખોલ તરફ;
ચાંચમાં
સુક્કું સોનેરી તણખલું લઈને !
</poem>

=== ૨ : હોડીમાં… — ===
<poem>
હોડીમાં
બેઠો.
સઢની જેમ જ
ખોલી દીધું
આખુંયે આકાશ…
</poem>

=== ૩ : મારું આખુંય ઘર… — ===
<poem>
મારું આખુંય ઘર
દોડતું જઈને ઊભું રહ્યું પાદરે;
હાથની છાજલી કરી.
</poem>
 
<hr>
=== તન્ત્રીનૉંધ : ===
{{Poem2Open}}
'''૧ : તણખલું —'''
નાની કે ટૂંકી દેખાતી કાવ્યરચનાઓ ઘણી વાર મોટાં અને દીર્ઘ દૃશ્યો પ્રગટાવતી હોય છે. દૃશ્યો એટલા માટે કહ્યું કે એ રચનાઓ માણસના ભાવજગતની કે વિચારજગતની ઝાઝી પંચાતમાં નથી પડતી. એમના સર્જકોએ એમને એટલી મોટી જગ્યા પણ નથી આપી હોતી. એ સર્જકોએ વિસ્તારને બદલે ઊંડાણ તાક્યું હોય છે. આ લક્ષણો આ ત્રણેય કાવ્યોમાં ઘણે ભાગે વરતાય છે.

પણ ઓછી જગ્યાને કારણે સર્જનપરક પડકારો ઊભા થાય છે. એક પડકાર એ કે ઝટ કશોક કાવ્યાત્મક ચમત્કાર થવો જોઈએ, જાદુ ! આ રચનામાં વાદળો એકમેકને છેદે એ દેખાય એ તો ઠીક છે, પણ ત્યાં ‘અજવાળાની બખોલ જેવું’ જે રચાયું એ જાદુ છે. અજવાળું બધે હોય પણ એની ‘બખોલ’ તો કવિતામાં જ હોય, કેમકે એમ દેખાય પણ સર્જકને જ. કાવ્યકથકે એ બખોલને ભાળી ને ચાંચમાં તણખલું લઈ એ તરફ ઊડ્યો. એ માણસ હતો કેમકે બોલતો હતો માણસની ભાષા, પણ પળવારમાં, એ ચાંચવાળું પક્ષી બની ગયો, રચનામાં થયેલો એ બીજો જાદુ છે. રચનાની નજાકત હણાઈ જાય એટલે વધારે નથી કહેવું.

'''૨ : હોડીમાં… —'''
ઓછી જગ્યાને કારણે સર્જનપરક ઊભા થતા પડકારોમાં એક એ પણ હોય છે કે બસ, કશુંક દૃશ્ય ચીતરી આપો. આ રચનાનો કથક ‘હોડીમાં બેઠો’ એમ કહે ને આપણે એમ સાંભળી રહીએ ત્યાં તો એ હોડીમાં બેઠેલો દેખાય છે. કેમ એમ? એટલે એમ કે એની ચોપાસ ઘણી જગ્યા છે -એટલે કે અવકાશ છે -સ્પેસ. જે સર્જકો સ્પેસમાં વિષયવસ્તુના કે વિચારોના કારણ વગરના ઢગલા કરી મૂકે છે, નિષ્ફળ જાય છે -એટલે કે માંડ મળી આવેલા ભાવકો ગુમાવે છે. અહીં પણ જાદુ થયો છે -હોડીમાં બેઠેલો એ માણસ હોડીનો સઢ ખોલી દે છે પણ એ સઢ તો આખુંયે આકાશ હતો ! આકાશનો સઢ આપણે જોઈ શકીએ છીએ જે કવિતામાં જ હોય કેમકે એને સર્જકે સરજ્યો હોય. હું તો એ હોડીને સરતી પણ જોઈ શકું છું ! હતા શબ્દો જ પણ આમ દૃશ્ય બનીને સાર્થક થઈ ગયા.

'''૩ : મારું આખુંય ઘર… —'''
આ ત્રીજી રચના તો સાવ લઘુ છે. કાવ્યકથક એમ કહેવા માંડે કે મારું આખુંય ઘર -તેમ એ ચીતરાય- દોડતું જઈને ઊભું રહ્યું પાદરે -તેમ ઘર દોડે, જે ગતિ, સ્થિર એવા ઘરની ગતિ, કવિતામાં જ સંભવે કેમકે સર્જકે સરજી હોય, ઉમેરે કે, હાથની છાજલી કરી -તેમ ઘર છાજલી કરતું દેખાય. આખી રચનાને એક નાની વિડીઓ-ક્લિપ કલ્પો, મારું કહેવું સમજાઈ જશે.

નૉંધી લો કે આમ, આવી લઘુકાય રચનાઓ ‘સર્જન’ શબ્દના શુદ્ધ અર્થના સાક્ષાત્કાર કરાવે છે. એમ પણ નૉંધી લો કે ઊડતાં પહેલાં જ એક-બે ઠુનકામાં ફસકાઇ જતા પતંગની જેમ લઘુકાય રચનાઓ ફસકાઈ પણ જાય છે. એમ પણ નૉંધી લો કે સર્જનસાહસ અને તે માટેનું શૌર્ય હોય તો જ આ ચેષ્ટા કરાય.
{{Poem2Close}}

સાહિત્યિક સંરસન — ૩/લતા હિરાણી - Revision history

Atulraval at 21:19, 27 October 2023

Atulraval: /* ૨ : બચપણમાં અગાશી — */

Atulraval: /* ૨ : બચપણમાં અગાશી — */

Atulraval at 09:00, 5 October 2023