Meghdhanu at 02:58, 1 April 2026

2026-04-01T02:58:40Z

← Older revision		Revision as of 02:58, 1 April 2026
Line 43:		Line 43:
	પેઠો મીરાંને મહેલે એકલો રે, કોઈ આવે ના, ધાઈ દીધાં દ્વાર. {{Right\|મીરાં૦}}		પેઠો મીરાંને મહેલે એકલો રે, કોઈ આવે ના, ધાઈ દીધાં દ્વાર. {{Right\|મીરાં૦}}
	આવી જોયું તો મીરાં એકલી રે, પ્રભુએ તેને ના દીધું દર્શન;		આવી જોયું તો મીરાં એકલી રે, પ્રભુએ તેને ના દીધું દર્શન;
	પૂછ્યું મીરાંને, ‘પેલો પુરુષ ક્યાં છે, તારે લાગ્યું છે જે શું લગન?' {{Right\|મીરાં૦}}		પૂછ્યું મીરાંને, ‘પેલો પુરુષ ક્યાં છે, તારે લાગ્યું છે જે શું લગન?' {{gap}} {{Right\|મીરાં૦}}
	'કાઢી નાંખોજી આ કલેશ કપટ, સંગે નિર્મળ કરો મન,		'કાઢી નાંખોજી આ કલેશ કપટ, સંગે નિર્મળ કરો મન,
	પ્રેમભક્તિએ પરબ્રહ્મ ભજો તો તમને થાય તેનાં દર્શન.' {{Right\|મીરાં૦}}		પ્રેમભક્તિએ પરબ્રહ્મ ભજો તો તમને થાય તેનાં દર્શન.' {{Right\|મીરાં૦}}

Meghdhanu: +૧

2026-04-01T02:57:42Z

+૧

New page

{{SetTitle}}
{{Heading|મીરાં-ચરિત્ર|દયારામ}}
{{Block center|<poem>
મીરાં મન મોહનશું માન્યું;
વરિયા વરિયા શ્રીગિરિધરલાલ, જાણે જગ નથી કાંઈ છાનું. {{right|ટેક}}
જેમલ રાઠોડની દીકરી રે, સુણો મેડતા એનું ધામ;
રૂપ ગુણ કોઈ સમોવડ નહિ, રૂડું ધર્યું મીરાંબાઈ નામ. {{Right|મીરાં૦}}
જોશીએ વાંચી જનમોતરી રે, તેમાં લખ્યું નીકળ્યું એહ;
વરશે વિશ્વંભર નાથને રે, કરશે નંદકુંવરજીશું નેહ. {{Right|મીરાં૦}}
ઉદ્યોતપુરનો રાણો રાજિયો રે, તે સાથે કરી રે સગાઈ;
પરણાવીને વળાવ્યાં સાસરે કંઈ લૌકિક રીતે મીરાંબાઈ. {{Right|મીરાં૦}}
દેવીને દેવા વધામણાં રે ચાલ્યાં વરકન્યા સહુજન;
રાણે પારવતીજી પૂજિયાં રે, મીરાંનું તો મોહનમાં મન. {{Right|મીરાં૦}}
સાસુ કહે, 'સૌભાગ્ય વધે રે, વહુ, નમો શક્તિને પાય.'
મીરાં કહે, 'મસ્તક મારું નહિ નમે વિના એક શ્રીગિરિધરરાય.' {{Right|મીરાં૦}}
સાસુ કહે, 'સામું બોલી, આજથી મારે નથી એ વહુનું કામ.'
પુત્રને કહ્યું: ‘એહને રાખો પરી, એક ન્યારું રચાવો એનું ધામ.' {{Right|મીરાં૦}}
એવું સુણીને મીરાં મગ્ન થયાં રે, ‘ભલું થયું ભાંગી જંજાળ; ૧૫
સાધુની સંગે દિનરેણ નિર્ગમશું, સુખે સેવીશું, ગાઈશું ગોપાળ.' {{Right|મીરાં૦}}
નંદનંદન સાથે ન્યારાં રહ્યાં રે મીરાં, હરિજન આવે ઘણા ઘેર;
નિત્ય ભજન કથા કીરતન ઓચ્છવ, હરિને લડાવે, કરે લહેર. {{Right|મીરાં૦}}
નણંદ આવી મીરાંબાઈની પાસે : 'ભાભી, આ શો માંડ્યો ઉત્પાત?
સાસરે રાણાજીનું કુળ લજાવ્યું વહુ, મહિયેર લજાવ્યાં માતતાત. {{Right|મીરાં૦}}
અંબર આભ્રણ પહેરો અનુપમ, સજો સુંદર શણગાર;
મહેલે પધારો રાણાજી તણે રે, રમી રીઝવી લો ભરથાર. {{Right|મીરાં૦}}
છાપાં તિલક આ શી તુલસીની માળા, નાચો કૂદો વેરાગીને વેશ?
સંગ મૂકી. દો સાધુ સંતનો રે, રાણોજી તો કરે સુણી કલેશ.' {{Right|મીરાં૦}}
મીરાં કહે રે, 'બાઈ કલેશ ટાળવાનો એક જ છે ઉપાય;
કહેજો રાણાજીને સાધુને સેવે પ્રેમે, નૃત્ય કરીને હરિ ગાય. {{Right|મીરાં૦}}
વળી સોનું રૂપું પહેર્યે રે શું સુધર્યું રે? કાઢી નાંખો એ ડાકડમાળ;
છાપાં તિલક ધરી સાધુમાં બેસો, આ લો પહેરો તુલસીની માળ. {{Right|મીરાં૦}}
તમે પણ જાઓ શીદ સાસરે રે, બાઈ વૃથા વટાળો દેહ?
મનગમતા મોહનવર સાથે તમો સર્વ તજીને કરો સ્નેહ. {{Right|મીરાં૦}}
કહેજો તમારી માતને રે : વૃદ્ધ થયાં, ગોવિંદગુણ ગાય;
હરિ વિના કોટી દેવ સેવશો, તોયે જનમ મરણ નહિ જાય.' {{Right|મીરાં૦}}
સુણી એમ છણકતી ખીજતી રે બાળા આવી બંધવની પાસ;
‘ઓ ભાઈ, ભાભી કહે છે થાઓ વેરાગી સહુ, મૂકી દો રાજઆવાસ.' {{Right|મીરાં૦}}
એવું સુણીને આવ્યો રોષ રાણાને, પ્રેષ્યો સેવક મીરાંને આવાસ;
‘લાવો ખબર, છે શા રંગમાં, કોણ બેઠું છે એની પાસ?' {{Right|મીરાં૦}}
અનુચરે આવી એમ કહ્યું જે, ‘નથી ત્રીજું માણસ આ વાર;
રાણીજી સાથે કોઈ પુરુષ બીજો છે, ઘરમાં થઈ રહી છે થૈથૈકાર.' {{Right|મીરાં૦}}
સુણતામાં રાણો થયો રાતડો રે, ખેંચી ખડગ ધાયો તેણી વાર;
પેઠો મીરાંને મહેલે એકલો રે, કોઈ આવે ના, ધાઈ દીધાં દ્વાર. {{Right|મીરાં૦}}
આવી જોયું તો મીરાં એકલી રે, પ્રભુએ તેને ના દીધું દર્શન;
પૂછ્યું મીરાંને, ‘પેલો પુરુષ ક્યાં છે, તારે લાગ્યું છે જે શું લગન?' {{Right|મીરાં૦}}
'કાઢી નાંખોજી આ કલેશ કપટ, સંગે નિર્મળ કરો મન,
પ્રેમભક્તિએ પરબ્રહ્મ ભજો તો તમને થાય તેનાં દર્શન.' {{Right|મીરાં૦}}
એવું સુણીને આગ લાગી ઘણી રે, પણ ભાવ ન આવ્યો ભૂપ;
ક્રોધ કરીને શસ્ત્ર વાપરે એવે, દીઠાં મીરાંનાં બે રૂપ. {{Right|મીરાં૦}}
તોયે મૂરખ સમજ્યો નહિ રે, મન સાથે ન કીધો વિચાર;
બીજું ખડગ એણે ખેંચિયું રે, ત્યારે હરિએ દેખાડી મીરાં ચાર. {{Right|મીરાં૦}}
છોભો પડ્યો, પાછો ફર્યો રે, રાણો આવ્યો પોતાને ઘેર;
વિષનો પ્યાલો મીરાંને મોકલ્યો, પીજો કહાવ્યું રાણાએ આણી ઝેર. {{Right|મીરાં૦}}
લીધો મીરાંએ મન મગ્ન થઈને રે પ્રભુને દેખાડી કર્યું વિષપાન;
અમૃત સરીખું થઈ ગયું રે, એને સમરથ ધણી ભગવાન. {{Right|મીરાં૦}}
મીરાંબાઈ ગયાં વૃંદાવનમાં રે પ્રેમે નીરખ્યા શ્રીવ્રજરાય;
શ્રીજમુનાપયપાન કર્યું ને કરી જીવા ગોંસાઈને શિક્ષાય. {{Right|મીરાં૦}}
હરિજન જાણી મીરાં મળવાનું કહાવ્યું, તેણે કહાવ્યું, ‘ના જોઉં સ્ત્રીનું મુખ.’
મીરાં કહે, ‘સારું થયું સવારું, મુજને પરપુરુષ જોયેથી દુ:ખ. {{Right|મીરાં૦}}
આજ લગી હું એમ જાણતી જે વ્રજમાં કૃષ્ણ પુરુષ છે એક;
વૃંદાવન વસી હજી પુરુષ રહ્યા છો તેમાં ધન્ય તમારો વિવેક.’ {{Right|મીરાં૦}}
એવું સુણીને જ્ઞાન પામિયા રે, જીવા ગોસાંઈ મળ્યા છે. સામા ધાઈ;
હળીમળીને હરિની વાત કરીને આવ્યાં મેવાડ દેશ મીરાંબાઈ. {{Right|મીરાં૦}}
કરી તૈયારી ચાલ્યાં દ્વારિકા રે, પ્રેમે નીરખ્યા શ્રીરણછોડ;
વાસ પૂરીને પ્રભુજી પાસે રહ્યાં સદા, પહોંચ્યા છે મનના કોડ. {{Right|મીરાં૦}}
પાછળ પસ્તાવો રાણાને થયો રે, ગયું ઊતરી મનનું ઝેર,
‘મુખ માગે તે આપું તેહને જે કોઈ લાવે મનાવી મીરાં ઘેર.’ {{Right|મીરાં૦}}
ઉપરાઉપરી તેડાં મોકલ્યાં રે, આવીને લાગ્યા સહુ પાય;
‘માજી, પધારો મેવાડમાં વહેલાં, રાણાજી તો અન્ન ન ખાય. {{Right|મીરાં૦}}
જહાં રે લગી તમો રહેશો દ્વારિકા રે, ત્યાં લગી કરું ઉપવાસ.’
આગ્રહ દેખી મીરાં વિદાય માગવાને આવ્યાં શ્રી પ્રભુજીની પાસ. {{Right|મીરાં૦}}
હરિએ હકીકત સાંભળીને રે, ચાંપી હૃદયા સાથ;
શ્રીકૃષ્ણસ્વરૂપમાં સમાઈ ગયાં રે મીરાં જેને શ્રીદ્વારિકાનાથ. {{Right|મીરાં૦}}
ચરિત્ર એ મીરાંબાઈનું રે જે કો શીખે, સાંભળે ને ગાય;
પ્રેમભક્તિ તેને મળે ને ત્રૂઠે દયાનો પ્રીતમ વ્રજરાય. {{Right|મીરાં૦}}
</poem>}}
{{center|'''સ્વાધ્યાય'''}}
{{Hi|1em|૧. મીરાં-ચરિત્ર ટૂંકામાં લખો.}}
{{Hi|1em|૨. ગોસાંઈજીને મીરાંએ કેવી રીતે જ્ઞાન કરાવ્યું?}}
{{Hi|1em|૩. રાણાનું મીરાં તરફનું વર્તન વર્ણવો.}}
{{Hi|1em|૪. મીરાંના જીવનપ્રસંગોમાંથી તમને ક્યો ગમે છે? શા માટે?}}
<br>
{{HeaderNav2
|previous = દયારામ
|next = નર્મદાશંકર
}}

સાહિત્ય પલ્લવ – ભાગ ૨/મીરાં-ચરિત્ર - Revision history

Meghdhanu at 02:58, 1 April 2026

Meghdhanu: +૧