https://wiki.ekatrafoundation.org/index.php?action=history&feed=atom&title=%E0%AA%B8%E0%AA%BE%E0%AA%B9%E0%AA%BF%E0%AA%A4%E0%AB%8D%E0%AA%AF_%E0%AA%AA%E0%AA%B2%E0%AB%8D%E0%AA%B2%E0%AA%B5_%E2%80%93_%E0%AA%AD%E0%AA%BE%E0%AA%97_%E0%AB%A8%2F%E0%AA%B5%E0%AB%88%E0%AA%B6%E0%AA%BE%E0%AA%96%E0%AA%A8%E0%AB%8B_%E0%AA%AC%E0%AA%AA%E0%AB%8B%E0%AA%B0
સાહિત્ય પલ્લવ – ભાગ ૨/વૈશાખનો બપોર - Revision history
2026-04-04T07:38:14Z
Revision history for this page on the wiki
MediaWiki 1.38.2
https://wiki.ekatrafoundation.org/index.php?title=%E0%AA%B8%E0%AA%BE%E0%AA%B9%E0%AA%BF%E0%AA%A4%E0%AB%8D%E0%AA%AF_%E0%AA%AA%E0%AA%B2%E0%AB%8D%E0%AA%B2%E0%AA%B5_%E2%80%93_%E0%AA%AD%E0%AA%BE%E0%AA%97_%E0%AB%A8/%E0%AA%B5%E0%AB%88%E0%AA%B6%E0%AA%BE%E0%AA%96%E0%AA%A8%E0%AB%8B_%E0%AA%AC%E0%AA%AA%E0%AB%8B%E0%AA%B0&diff=109212&oldid=prev
Meghdhanu: +1
2026-04-02T02:33:41Z
<p>+1</p>
<p><b>New page</b></p><div>{{SetTitle}}<br />
{{Heading|વૈશાખનો બપોર|(મિશ્રોપજાતિ)<br>રામનારાયણ વિશ્વનાથ પાઠક - ‘શેષ’}}<br />
<br />
{{Block center|<poem>વૈશાખનો ધોમ ધખ્યે જતો'તો, <br />
દ્હાડો હતો એ કશી કૈં રજાનો, <br />
બપોરની ઊંઘ પૂરી કરીને <br />
પડ્યાં હતાં આળસમાં હજી જનો.<br />
જંપ્યાં હતાં બાળક ખેલતાં એ, <br />
ટહુકવું કોકિલ વીસર્યો’તો, <br />
સંતાઈ ઝાડે વિહગો રહ્યાં'તાં, <br />
ત્યારે મહોલ્લા મહીં એક શ્હેરના, <br />
શબ્દો પડ્યા કાન : 'સજાવવાં છે <br />
ચાકુ, સજૈયા, છરી, કાતરો કે?' <br />
ખભે લઈને પથરો સરાણનો <br />
જતો હતો ફાટલ પ્હેરી જોડા, <br />
માથે વીંટી ફીંડલું લાલ મોટું, <br />
કો મારવાડી સરખો ધીમે ધીમે :<br />
ને તેહની પાછળ છેક ટૂંકાં <br />
ધીમાં ભરંતો ડગલાં જતો’તો, <br />
મેલી તૂટી આંગડી એક પ્હેરી, <br />
માથે ઉઘાડે, પગ એ ઉઘાડે, <br />
આઠેકનો બાળક એક દૂબળો.<br />
‘બચ્ચા લખા! ચાલ જરાક જોયેં <br />
એકાદ કૈં જો સજ્વા મળે ના, <br />
અપાવું તો તુર્ત તને ચણા હું.’<br />
ને એ ચણા-આશથી બાળ બોલ્યો : <br />
'સજાવવાં કાતર, ચપ્પુ કોઈને?' <br />
એ બાળના સ્નિગ્ધ શિખાઉ કાલા <br />
અવાજથી મેડીની બારીઓએ <br />
ડોકાઈને જોયું કંઈ જનોએ.<br />
પરંતુ જાપાની અને વિલાયતી <br />
અસ્ત્રા, છરી, કાતર, રાખનારા <br />
દેશી સરાણે શી રીતે સજાવે? <br />
ત્યાં કોકને કૌતુક કૈં થયું ને <br />
પૂછ્યું : 'અલ્યા, તું કહીંનો, કહે તો!' <br />
'બાપુ! રહું દૂર હું મારવાડે.’<br />
દયા બીજાને થઈ ને કહે : 'જુઓ!<br />
આવે જનો દૂર કહીં કહીંથી? <br />
જુઓ જુઓ દેશ ગરીબ કેવો!' <br />
અને કહે કોઈ વળી ભણેલો, <br />
'આ આપણા કારીગરો બધાએ <br />
હવે નવી શીખવી રીત જોઈએ; <br />
ચાલે નહિ આવી સરાણ હાવાં!' <br />
ને ટાપશી પૂરી તહીં બીજાએ : <br />
‘નવી સરાણે જણ એક જોઈએ, <br />
પોષાય ત્યાં આ જણ બે શી રીતે?’ <br />
'બાપુ, સજાવો કંઈ.’ ‘ભાઈ, ના, ના,<br />
સજાવવાનું નથી કૈં અમારે.' <br />
અને ફરી આગળ એહ ચાલ્યો <br />
‘સજાવવાં ચપ્પુ, છરી!' કહેતો; <br />
ને તેહની પાછળ બાળ, તેના <br />
જળે પડેલા પડઘા સમું મૃદુ <br />
બોલ્યો : 'છરી, ચપ્પુ સજાવવાં છે?' <br />
જોયું જનોએ ફરી ડોકું કાઢી <br />
કિંતુ સજાવા નવ આપ્યું કોઈએ. <br />
થાકી વદ્યો એ પછી મારવાડી : <br />
'બચ્ચા લખા! ધોમ બપોર ટહેલ્યા <br />
છતાં મળી ના પઈની મજૂરી!' <br />
ને ફેરવી આંખ, દઈ નિસાસો <br />
બોલ્યો : 'અરે, ભાઈ, ભૂખ્યા છીએ, દો, <br />
આધાર કૈં થાય જરાક પાણીનો!' <br />
કો બારીથી ત્યાં ખસતો વદ્યો કે, <br />
'અરે! બધો દેશ ભર્યો ગરીબનો, <br />
કોને દિયેં ને દઈએ ન કોને?' <br />
કોઈ કહે : 'એ ખરી ફર્જ રાજ્યની!' <br />
ને કો કહે : 'પ્રશ્ન બધાય કેરો<br />
સ્વરાજ છે એક ખરો ઉપાય!' <br />
ત્યાં એકને કૈંક દયા જ આવતાં <br />
પત્ની કને જૈ કહ્યું : 'કાંઈ ટાઢું <br />
પડેલું આ બે જણને જરા દો!' <br />
‘જોવા સિનેમા જવું આજ છે ને! <br />
ખાશું શું જો આ દઈ દૌં અત્યારે, <br />
ભૂલી ગયા છેક જ આવતાં દયા?' <br />
દયા તણા એહ પ્રમાણપત્રથી <br />
બીજું કશું સૂઝ્યું ન આપવાનું! <br />
ને ત્યાં સિનેમા-સહગામી મિત્ર ક્હે : <br />
'દયાબયા છે સહુ દંભ; મિથ્યા <br />
આચાર બુર્ઝ્વા જન માત્ર કલ્પિત!' <br />
વાતો બધી કૈં સુણી કે સુણી ના, <br />
પરંતુ એ તો સમજ્યો જરૂર :<br />
‘મજૂરી કે અન્નની આશ ખોટી!' <br />
છતાં વધુ મંદ થતા અવાજે <br />
એ ચાલિયા આગળ બોલતા કે, <br />
'સજાવવાં કાતર, ચપ્પુ કોઈને!' <br />
મ્હોલ્લો તજી શ્હેર બહાર નીકળ્યા, {{gap}}<br />
છાંયે હતી મંડળી એક બેઠી ત્યાં <br />
મજૂર પરચૂરણ ને ભિખારીની, <br />
ઉઘાડતાં ગાંઠ અને પડીકાં <br />
હાંલ્લાં, જરા કૈં બટકાવવાને.<br />
બોલાવિયા આ પરદેશી બેઉને : <br />
'અરે! જરા ખાઈ પછીથી જાજો!' <br />
હસ્યા, કરી વાત, વહેંચી ખાધું,<br />
ને કૂતરાને બટકુક નીર્યું’. <br />
દયા હતી ના, નહિ કોઈ શાસ્ત્ર : <br />
હતી તહીં કેવળ માણસાઈ!<br />
{{Right|'શેષનાં કાવ્યો'માંથી}}</poem>}}<br />
'''સ્વાધ્યાય'''<br />
{{Hi|1em|૧. કાવ્યનું બીજું કોઈ મથાળું સૂચવી શકશો? જે છે તે શા માટે રાખવામાં આવ્યું હશે?}}<br />
{{Hi|1em|૨. આખી કથા તમારા શબ્દોમાં કહો.}}<br />
{{Hi|1em|૩. ગરીબોને ખરેખર કોણ મદદ કરે છે?}}<br />
{{Hi|1em|૪. સરાણિયો પોતાને થયેલો અનુભવ કહેતો હોય એ રીતે આખો વૃત્તાંત લખો.}}<br />
<br><br />
{{HeaderNav2<br />
|previous = રામનારાયણ વિશ્વનાથ પાઠક - ‘શેષ’<br />
|next = ઝીણાભાઈ દેસાઈ - ‘સ્નેહરશ્મિ'<br />
}}</div>
Meghdhanu