Meghdhanu at 10:29, 19 April 2026

2026-04-19T10:29:12Z

← Older revision		Revision as of 10:29, 19 April 2026
Line 3:		Line 3:
	{{Poem2Open}}		{{Poem2Open}}
	[જીવનની કોઈ મહદ્ ઘડી ક્યારે અને કેમ આવીને ચાલી જાય છે તેની પણ આપણને ખબર નથી પડતી, અને કેટલીક વાર એ ગયા પછી આપણે હાથ ઘસતા રહી જઈએ છીએ એવો અનુભવ કોને નથી હોતો? અને એ વિરલ ઘડી એટલે શું? આપણા મનની કોઈ અદમ્ય ઝંખનાની સિદ્ધિ? ચિત્રકારની ઝંખના કોઈ શ્રેષ્ઠ ક્લાકૃતિ માટે હોય, કવિની કોઈ મહાકાવ્ય માટે, સેનાપતિની વિશ્વવિજય માટે — પણ બધીય ઝંખનાના સારરૂપ ઝંખના તો ઈશ્વર માટેની જ ને? એટલે આ કાવ્યમાંના ‘તું'ને ઈશ્વર લેખી કાવ્ય વાંચતાં આનંદ આવશે, કવિએ એમાં વર્ણનો છટાભર્યાં કર્યાં છે; અને તેમાં વૈવિધ્ય પણ સારું આણ્યું છે. વીજળીનું જ વર્ણન લો. કવિએ એકથી વધુ વાર વીજળીનો ઉલ્લેખ કર્યો છે, પણ તે દરેક વખત તેના વર્ણનમાં તે ચમત્કૃતિ લાવી શક્યા છે; અને છેલ્લો જ્યાં એનો ઉલ્લેખ આવે છે ત્યાં તો કવિએ વર્ણન-શક્તિનો પણ જાણે ચમકારો જ કરી મૂક્યો છે, આ રહી એ પંક્તિઓ -		[જીવનની કોઈ મહદ્ ઘડી ક્યારે અને કેમ આવીને ચાલી જાય છે તેની પણ આપણને ખબર નથી પડતી, અને કેટલીક વાર એ ગયા પછી આપણે હાથ ઘસતા રહી જઈએ છીએ એવો અનુભવ કોને નથી હોતો? અને એ વિરલ ઘડી એટલે શું? આપણા મનની કોઈ અદમ્ય ઝંખનાની સિદ્ધિ? ચિત્રકારની ઝંખના કોઈ શ્રેષ્ઠ ક્લાકૃતિ માટે હોય, કવિની કોઈ મહાકાવ્ય માટે, સેનાપતિની વિશ્વવિજય માટે — પણ બધીય ઝંખનાના સારરૂપ ઝંખના તો ઈશ્વર માટેની જ ને? એટલે આ કાવ્યમાંના ‘તું'ને ઈશ્વર લેખી કાવ્ય વાંચતાં આનંદ આવશે, કવિએ એમાં વર્ણનો છટાભર્યાં કર્યાં છે; અને તેમાં વૈવિધ્ય પણ સારું આણ્યું છે. વીજળીનું જ વર્ણન લો. કવિએ એકથી વધુ વાર વીજળીનો ઉલ્લેખ કર્યો છે, પણ તે દરેક વખત તેના વર્ણનમાં તે ચમત્કૃતિ લાવી શક્યા છે; અને છેલ્લો જ્યાં એનો ઉલ્લેખ આવે છે ત્યાં તો કવિએ વર્ણન-શક્તિનો પણ જાણે ચમકારો જ કરી મૂક્યો છે, આ રહી એ પંક્તિઓ -
	ને વીજળીયે નિજ અંગ તેજને		{{Poem2Close}}
	વેરી રહે અંદર બ્હાર ને બધે.		{{Block center\|<poem>ને વીજળીયે નિજ અંગ તેજને
			વેરી રહે અંદર બ્હાર ને બધે.</poem>}}
			{{Poem2Open}}
	કેવું સુરેખ ચિત્ર આ પંક્તિઓમાં ચીતરાઈ રહ્યું છે. બીજી પંક્તિમાંનાં 'ર'નાં આવર્તનો એ વેરાવાની-વરસવાની ક્રિયાને જાણે પ્રત્યક્ષ ન બનાવી મૂકતાં હોય એવાં લાગે છે, અને 'અંદર'માંના અનુનાસિકનો થડકારો ‘બહાર'માંના 'આ'ના ઉચ્ચારણથી થતો સીમા-વિસ્તાર ને 'બધે' માંના 'ધે'ના ઉચ્ચારણમાં રહેલી પ્રવાહિતા વીજળીના પ્રકાશની ગતિ અને વિસ્તારનો આપણને કેટલો બધો સરસ ખ્યાલ આપે છે!		કેવું સુરેખ ચિત્ર આ પંક્તિઓમાં ચીતરાઈ રહ્યું છે. બીજી પંક્તિમાંનાં 'ર'નાં આવર્તનો એ વેરાવાની-વરસવાની ક્રિયાને જાણે પ્રત્યક્ષ ન બનાવી મૂકતાં હોય એવાં લાગે છે, અને 'અંદર'માંના અનુનાસિકનો થડકારો ‘બહાર'માંના 'આ'ના ઉચ્ચારણથી થતો સીમા-વિસ્તાર ને 'બધે' માંના 'ધે'ના ઉચ્ચારણમાં રહેલી પ્રવાહિતા વીજળીના પ્રકાશની ગતિ અને વિસ્તારનો આપણને કેટલો બધો સરસ ખ્યાલ આપે છે!
	'''પ્રદોષે''' –સંધ્યાકાળે. '''રજોટવાને પદપદ્મ'''-ચરણરૂપી કમળને રજથી ખરડવા. '''વંચના'''- છેતરપિંડી. '''પ્રથવી'''-આ શબ્દને ખોટો કે છાપ-ભૂલવાળો નહિ લેખવો. પૃથિવી-પૃથ્વીમાંથી '''તદ્ભવ''' – જેમ અમૃતમાંથી અમ્રત.]		'''પ્રદોષે''' –સંધ્યાકાળે. '''રજોટવાને પદપદ્મ'''-ચરણરૂપી કમળને રજથી ખરડવા. '''વંચના'''- છેતરપિંડી. '''પ્રથવી'''-આ શબ્દને ખોટો કે છાપ-ભૂલવાળો નહિ લેખવો. પૃથિવી-પૃથ્વીમાંથી '''તદ્ભવ''' – જેમ અમૃતમાંથી અમ્રત.]

Meghdhanu: +1

2026-04-19T10:28:48Z

New page

{{SetTitle}}
{{Heading|મનસુખલાલ ઝવેરી}}
{{Poem2Open}}
[જીવનની કોઈ મહદ્ ઘડી ક્યારે અને કેમ આવીને ચાલી જાય છે તેની પણ આપણને ખબર નથી પડતી, અને કેટલીક વાર એ ગયા પછી આપણે હાથ ઘસતા રહી જઈએ છીએ એવો અનુભવ કોને નથી હોતો? અને એ વિરલ ઘડી એટલે શું? આપણા મનની કોઈ અદમ્ય ઝંખનાની સિદ્ધિ? ચિત્રકારની ઝંખના કોઈ શ્રેષ્ઠ ક્લાકૃતિ માટે હોય, કવિની કોઈ મહાકાવ્ય માટે, સેનાપતિની વિશ્વવિજય માટે — પણ બધીય ઝંખનાના સારરૂપ ઝંખના તો ઈશ્વર માટેની જ ને? એટલે આ કાવ્યમાંના ‘તું'ને ઈશ્વર લેખી કાવ્ય વાંચતાં આનંદ આવશે, કવિએ એમાં વર્ણનો છટાભર્યાં કર્યાં છે; અને તેમાં વૈવિધ્ય પણ સારું આણ્યું છે. વીજળીનું જ વર્ણન લો. કવિએ એકથી વધુ વાર વીજળીનો ઉલ્લેખ કર્યો છે, પણ તે દરેક વખત તેના વર્ણનમાં તે ચમત્કૃતિ લાવી શક્યા છે; અને છેલ્લો જ્યાં એનો ઉલ્લેખ આવે છે ત્યાં તો કવિએ વર્ણન-શક્તિનો પણ જાણે ચમકારો જ કરી મૂક્યો છે, આ રહી એ પંક્તિઓ -
ને વીજળીયે નિજ અંગ તેજને
વેરી રહે અંદર બ્હાર ને બધે.
કેવું સુરેખ ચિત્ર આ પંક્તિઓમાં ચીતરાઈ રહ્યું છે. બીજી પંક્તિમાંનાં 'ર'નાં આવર્તનો એ વેરાવાની-વરસવાની ક્રિયાને જાણે પ્રત્યક્ષ ન બનાવી મૂકતાં હોય એવાં લાગે છે, અને 'અંદર'માંના અનુનાસિકનો થડકારો ‘બહાર'માંના 'આ'ના ઉચ્ચારણથી થતો સીમા-વિસ્તાર ને 'બધે' માંના 'ધે'ના ઉચ્ચારણમાં રહેલી પ્રવાહિતા વીજળીના પ્રકાશની ગતિ અને વિસ્તારનો આપણને કેટલો બધો સરસ ખ્યાલ આપે છે!
'''પ્રદોષે''' –સંધ્યાકાળે. '''રજોટવાને પદપદ્મ'''-ચરણરૂપી કમળને રજથી ખરડવા. '''વંચના'''- છેતરપિંડી. '''પ્રથવી'''-આ શબ્દને ખોટો કે છાપ-ભૂલવાળો નહિ લેખવો. પૃથિવી-પૃથ્વીમાંથી '''તદ્ભવ''' – જેમ અમૃતમાંથી અમ્રત.]
{{Poem2Close}}
<br>
{{HeaderNav2
|previous = કેડી
|next = ટકોરા
}}

સાહિત્ય પલ્લવ – ભાગ ૩/મનસુખલાલ ઝવેરી - Revision history

Meghdhanu at 10:29, 19 April 2026

Meghdhanu: +1