સુદામાચરિત્ર — પ્રેમાનંદ/શબ્દાર્થ અને ટિપ્પણ - Revision history

MeghaBhavsar at 06:18, 24 September 2021

2021-09-24T06:18:38Z

← Older revision		Revision as of 06:18, 24 September 2021
Line 79:		Line 79:
	9 નિર્મુખ — ખાલી હાથે		9 નિર્મુખ — ખાલી હાથે
	</poem>		</poem>



			{{HeaderNav2
			\|previous = કાવ્યકૃતિ સુદામાચરિત્ર
			\|next = એ પછી — વિશેષ અભ્યાસ માટે
			}}

MeghaBhavsar at 13:02, 26 August 2021

2021-08-26T13:02:08Z

← Older revision		Revision as of 13:02, 26 August 2021
Line 3:		Line 3:
	{{Heading\|શબ્દાર્થ અને ટિપ્પણ\|}}		{{Heading\|શબ્દાર્થ અને ટિપ્પણ\|}}
	<poem>		<poem>
	કડવું 1		'''કડવું 1'''
	કડી		કડી
	6{{space}} અશન — ભોજન		6{{space}} અશન — ભોજન
Line 9:		Line 9:
	15{{space}} ઘરસૂત્ર — ઘરસંસાર		15{{space}} ઘરસૂત્ર — ઘરસંસાર

	કડવું 2		'''કડવું 2'''
	4{{space}} પુરમાં પછે અન્ન જડતું રહ્યું —ગામમાં તો જે અન્ન મળી આવતું (જડતું) એ હવે અટક્યું. હવે બીજે જવું પડશે		4{{space}} પુરમાં પછે અન્ન જડતું રહ્યું —ગામમાં તો જે અન્ન મળી આવતું (જડતું) એ હવે અટક્યું. હવે બીજે જવું પડશે
	10{{space}} ગવનિકા — ગોગ્રાસ, ગાયો માટેનું ઘાસ		10{{space}} ગવનિકા — ગોગ્રાસ, ગાયો માટેનું ઘાસ
Line 15:		Line 15:
	14{{space}} રક્ષાની ઘટા — માથું ધૂળથી ભરાઈ જવું		14{{space}} રક્ષાની ઘટા — માથું ધૂળથી ભરાઈ જવું

	કડવું 3		'''કડવું 3'''
	1{{space}} ભાવઠ —ઉપાધિ		1{{space}} ભાવઠ —ઉપાધિ
	1{{space}} ગોમતી-મજ્જન — ગોમતી નદીમાં સ્નાન		1{{space}} ગોમતી-મજ્જન — ગોમતી નદીમાં સ્નાન
Line 23:		Line 23:
	12{{space}} મામ — સ્વમાન, આબરુ		12{{space}} મામ — સ્વમાન, આબરુ

	કડવું 4		'''કડવું 4'''
	2{{space}} વૃદ્ધિહાણ — ચડતી-પડતી		2{{space}} વૃદ્ધિહાણ — ચડતી-પડતી
	3{{space}} સુકૃત-દુષ્કૃત — પાપ-પુણ્ય		3{{space}} સુકૃત-દુષ્કૃત — પાપ-પુણ્ય
Line 33:		Line 33:
	24{{space}} ધોશે ધરણીધર તતખેવ — ધરતીને ધારણ કરનાર (ઈશ્વર)		24{{space}} ધોશે ધરણીધર તતખેવ — ધરતીને ધારણ કરનાર (ઈશ્વર)
	તરત દરિદ્રતા દૂર કરશે		તરત દરિદ્રતા દૂર કરશે
	કડવું 5		'''કડવું 5'''
	7{{space}} કાંગવા — છોડાં કાઢ્યા વિનાના તાંદળા (તંદુલ)		7{{space}} કાંગવા — છોડાં કાઢ્યા વિનાના તાંદળા (તંદુલ)
	9{{space}} છોવાય — ઢોળાય		9{{space}} છોવાય — ઢોળાય
Line 45:		Line 45:
	અર્જુનનો પૌત્ર, અભિમન્યુ-ઉત્તરાનો પુત્ર		અર્જુનનો પૌત્ર, અભિમન્યુ-ઉત્તરાનો પુત્ર

	કડવું 6		'''કડવું 6'''
	2{{space}} કોઠા કોશીસાં શોભે પર્મ — કોઠા પરની (દ્વારકાની)		2{{space}} કોઠા કોશીસાં શોભે પર્મ — કોઠા પરની (દ્વારકાની)
	કમાનો બહુ (પર્મ, પરમ) શોભતી હતી		કમાનો બહુ (પર્મ, પરમ) શોભતી હતી
Line 54:		Line 54:
	10{{space}} મયા — માયા, કૃપા		10{{space}} મયા — માયા, કૃપા
	15{{space}} ઉપંગ — એક વાદ્ય		15{{space}} ઉપંગ — એક વાદ્ય
	કડવું 7		'''કડવું 7'''
	2{{space}} યક્ષકર્દમ સત્યા સેવે રે — યક્ષોને પ્રિય એવો સુગંધિત લેપ		2{{space}} યક્ષકર્દમ સત્યા સેવે રે — યક્ષોને પ્રિય એવો સુગંધિત લેપ
	સત્યભામા કૃષ્ણને લગાડે છે		સત્યભામા કૃષ્ણને લગાડે છે
Line 64:		Line 64:
	12{{space}} પત્રી — પત્ર, ભલામણ-ચિઠ્ઠી		12{{space}} પત્રી — પત્ર, ભલામણ-ચિઠ્ઠી

	કડવું 8		'''કડવું 8'''
	4{{space}} જેના નાભિકમળમાંથી... — કૃષ્ણસ્તુતિ: કૃષ્ણ/વિષ્ણુની		4{{space}} જેના નાભિકમળમાંથી... — કૃષ્ણસ્તુતિ: કૃષ્ણ/વિષ્ણુની
	નાભિના કમળમાંથી પ્રગટેલાબ્રહ્માએ પળવારમાં		નાભિના કમળમાંથી પ્રગટેલાબ્રહ્માએ પળવારમાં
Line 72:		Line 72:
	8{{space}} ઘૃતપક્વ — ઘીમાં પકવેલાં		8{{space}} ઘૃતપક્વ — ઘીમાં પકવેલાં

	કડવું 10		'''કડવું 10'''
	4{{space}} અરિષ્ટ — સૂર્ય		4{{space}} અરિષ્ટ — સૂર્ય
	12{{space}} પંચાનન શંખ — પંચ-મુખના આકારનૌ શંખ		12{{space}} પંચાનન શંખ — પંચ-મુખના આકારનૌ શંખ

	કડવું 12		'''કડવું 12'''
	9 નિર્મુખ — ખાલી હાથે		9 નિર્મુખ — ખાલી હાથે
	</poem>		</poem>

MeghaBhavsar at 12:52, 26 August 2021

2021-08-26T12:52:25Z

← Older revision		Revision as of 12:52, 26 August 2021
Line 5:		Line 5:
	કડવું 1		કડવું 1
	કડી		કડી
	6 અશન — ભોજન		6{{space}} અશન — ભોજન
	7 મુન્ય — મુનિ(સુદામા)		7{{space}} મુન્ય — મુનિ(સુદામા)
	15 ઘરસૂત્ર — ઘરસંસાર		15{{space}} ઘરસૂત્ર — ઘરસંસાર

	કડવું 2		કડવું 2
	4 પુરમાં પછે અન્ન જડતું રહ્યું —ગામમાં તો જે અન્ન મળી આવતું (જડતું) એ હવે અટક્યું. હવે બીજે જવું પડશે		4{{space}} પુરમાં પછે અન્ન જડતું રહ્યું —ગામમાં તો જે અન્ન મળી આવતું (જડતું) એ હવે અટક્યું. હવે બીજે જવું પડશે
	10 ગવનિકા — ગોગ્રાસ, ગાયો માટેનું ઘાસ		10{{space}} ગવનિકા — ગોગ્રાસ, ગાયો માટેનું ઘાસ
	13 મારે વાગલાં — વલખાં મારે		13{{space}} મારે વાગલાં — વલખાં મારે
	14 રક્ષાની ઘટા — માથું ધૂળથી ભરાઈ જવું		14{{space}} રક્ષાની ઘટા — માથું ધૂળથી ભરાઈ જવું

	કડવું 3		કડવું 3
	1 ભાવઠ —ઉપાધિ		1{{space}} ભાવઠ —ઉપાધિ
	1 ગોમતી-મજ્જન — ગોમતી નદીમાં સ્નાન		1{{space}} ગોમતી-મજ્જન — ગોમતી નદીમાં સ્નાન
	10 જોડવા પાણિ... — હાથ જોડવા, ગરીબડી વાણી બોલવી,		10{{space}} જોડવા પાણિ... — હાથ જોડવા, ગરીબડી વાણી બોલવી,
	એથી ચહેરો ફિક્કો પડી જાય		એથી ચહેરો ફિક્કો પડી જાય
	10 માગ્યા પે રૂડું મરણ — માગવા/યાચવા કરયાં મરવું સારું		10{{space}} માગ્યા પે રૂડું મરણ — માગવા/યાચવા કરયાં મરવું સારું
	12 મામ — સ્વમાન, આબરુ		12{{space}} મામ — સ્વમાન, આબરુ

	કડવું 4		કડવું 4
	2 વૃદ્ધિહાણ — ચડતી-પડતી		2{{space}} વૃદ્ધિહાણ — ચડતી-પડતી
	3 સુકૃત-દુષ્કૃત — પાપ-પુણ્ય		3{{space}} સુકૃત-દુષ્કૃત — પાપ-પુણ્ય
	10 નિર્મુખ વાળિયા — ખાલી હાથે પાછા વાળ્યા		10{{space}} નિર્મુખ વાળિયા — ખાલી હાથે પાછા વાળ્યા
	11 હુતશેષ ન કીધો આહાર — યજ્ઞમાં હોમ્યા પછી જે શેષરહે તે આહાર		11{{space}} હુતશેષ ન કીધો આહાર — યજ્ઞમાં હોમ્યા પછી જે શેષરહે તે આહાર
	કડી		કડી
	20 સપ્તઋષિ સેવે કામધેનુને — સપ્તષિર્ જેવાને પણ કામધેનુ		20{{space}} સપ્તઋષિ સેવે કામધેનુને — સપ્તષિર્ જેવાને પણ કામધેનુ
	(સ્વર્ગની ગાય)ની સેવા કરવી પડે છે.		(સ્વર્ગની ગાય)ની સેવા કરવી પડે છે.
	24 ધોશે ધરણીધર તતખેવ — ધરતીને ધારણ કરનાર (ઈશ્વર)		24{{space}} ધોશે ધરણીધર તતખેવ — ધરતીને ધારણ કરનાર (ઈશ્વર)
	તરત દરિદ્રતા દૂર કરશે		તરત દરિદ્રતા દૂર કરશે
	કડવું 5		કડવું 5
	7 કાંગવા — છોડાં કાઢ્યા વિનાના તાંદળા (તંદુલ)		7{{space}} કાંગવા — છોડાં કાઢ્યા વિનાના તાંદળા (તંદુલ)
	9 છોવાય — ઢોળાય		9{{space}} છોવાય — ઢોળાય
	16 ઉપાન.... — પગના જોડા. અ ફાટેલા હોવાથી જે ધૂળ(રેણુ)		16{{space}} ઉપાન.... — પગના જોડા. અ ફાટેલા હોવાથી જે ધૂળ(રેણુ)
	ઊડતી હતી એનાથી જાણે આકાશ છવાઈ ગયું!		ઊડતી હતી એનાથી જાણે આકાશ છવાઈ ગયું!
	17 જેષ્ઠિકા — ચાલવામાં ટેકો રહે એવી લાકડી		17{{space}} જેષ્ઠિકા — ચાલવામાં ટેકો રહે એવી લાકડી
	19 શુકજી — શુકદેવ : વ્યાસના પુત્ર. એમણે પરીક્ષિતને		19{{space}} શુકજી — શુકદેવ : વ્યાસના પુત્ર. એમણે પરીક્ષિતને
	‘ભાગવત’ સંભળાવ્યું હતું. સુદામા-કથા		‘ભાગવત’ સંભળાવ્યું હતું. સુદામા-કથા
	ભાગવતના દશમસ્કંધમાંની કથા છે.		ભાગવતના દશમસ્કંધમાંની કથા છે.
	19 નરપતિ — રાજા. અહીં પરીક્ષિત : કુરુવંશનો રાજા,		19{{space}} નરપતિ — રાજા. અહીં પરીક્ષિત : કુરુવંશનો રાજા,
	અર્જુનનો પૌત્ર, અભિમન્યુ-ઉત્તરાનો પુત્ર		અર્જુનનો પૌત્ર, અભિમન્યુ-ઉત્તરાનો પુત્ર

	કડવું 6		કડવું 6
	2 કોઠા કોશીસાં શોભે પર્મ — કોઠા પરની (દ્વારકાની)		2{{space}} કોઠા કોશીસાં શોભે પર્મ — કોઠા પરની (દ્વારકાની)
	કમાનો બહુ (પર્મ, પરમ) શોભતી હતી		કમાનો બહુ (પર્મ, પરમ) શોભતી હતી
	4 નથી મુક્તિપુરીમાં મણા — મુક્તિપુરી(દ્વારકા)માં કશાની		4{{space}} નથી મુક્તિપુરીમાં મણા — મુક્તિપુરી(દ્વારકા)માં કશાની
	ઉણપ(મણા) નથી		ઉણપ(મણા) નથી
	6 એને રૂપે હાર્યા કેશવ-રામ — સુદામાના રૂપ આગળ તો કૃષ્ણ		6{{space}} એને રૂપે હાર્યા કેશવ-રામ — સુદામાના રૂપ આગળ તો કૃષ્ણ
	અને બલરામ પણ જાણે ઝાંખા પડી ગયા! (એવો કટાક્ષ)		અને બલરામ પણ જાણે ઝાંખા પડી ગયા! (એવો કટાક્ષ)
	10 મયા — માયા, કૃપા		10{{space}} મયા — માયા, કૃપા
	15 ઉપંગ — એક વાદ્ય		15{{space}} ઉપંગ — એક વાદ્ય
	કડવું 7		કડવું 7
	2 યક્ષકર્દમ સત્યા સેવે રે — યક્ષોને પ્રિય એવો સુગંધિત લેપ		2{{space}} યક્ષકર્દમ સત્યા સેવે રે — યક્ષોને પ્રિય એવો સુગંધિત લેપ
	સત્યભામા કૃષ્ણને લગાડે છે		સત્યભામા કૃષ્ણને લગાડે છે
	2 અગર ઉસેવે — અગરુનો સુગંધિત ધૂપ (પેલા લેપ પર)		2{{space}} અગર ઉસેવે — અગરુનો સુગંધિત ધૂપ (પેલા લેપ પર)
	આપે છે		આપે છે
	3 બીડી — પાન, તાંબુલ		3{{space}} બીડી — પાન, તાંબુલ
	11 વામદેવ — વામનદેવ		11{{space}} વામદેવ — વામનદેવ
	12 અત્રિ — ઐક ઋષિ		12{{space}} અત્રિ — ઐક ઋષિ
	12 પત્રી — પત્ર, ભલામણ-ચિઠ્ઠી		12{{space}} પત્રી — પત્ર, ભલામણ-ચિઠ્ઠી

	કડવું 8		કડવું 8
	4 જેના નાભિકમળમાંથી... — કૃષ્ણસ્તુતિ: કૃષ્ણ/વિષ્ણુની		4{{space}} જેના નાભિકમળમાંથી... — કૃષ્ણસ્તુતિ: કૃષ્ણ/વિષ્ણુની
	નાભિના કમળમાંથી પ્રગટેલાબ્રહ્માએ પળવારમાં		નાભિના કમળમાંથી પ્રગટેલાબ્રહ્માએ પળવારમાં
	સૃષ્ટિનું સર્જન કર્યું, બાળકૃષ્ણે માતા યશોદાને		સૃષ્ટિનું સર્જન કર્યું, બાળકૃષ્ણે માતા યશોદાને
	મુખમાં બ્રહ્માંડ બતાવેલું		મુખમાં બ્રહ્માંડ બતાવેલું
	5 પાદોદક — ચરમુક્તિપુરીણામૃત		5{{space}} પાદોદક — ચરમુક્તિપુરીણામૃત
	8 ઘૃતપક્વ — ઘીમાં પકવેલાં		8{{space}} ઘૃતપક્વ — ઘીમાં પકવેલાં

	કડવું 10		કડવું 10
	4 અરિષ્ટ — સૂર્ય		4{{space}} અરિષ્ટ — સૂર્ય
	12 પંચાનન શંખ — પંચ-મુખના આકારનૌ શંખ		12{{space}} પંચાનન શંખ — પંચ-મુખના આકારનૌ શંખ

	કડવું 12		કડવું 12
	9 નિર્મુખ — ખાલી હાથે		9 નિર્મુખ — ખાલી હાથે
	</poem>		</poem>

MeghaBhavsar at 12:49, 26 August 2021

2021-08-26T12:49:25Z

@@ Line 3: / Line 3: @@
 {{Heading|શબ્દાર્થ અને ટિપ્પણ|}}
 <poem>
 </poem>

MeghaBhavsar: Created page with "{{SetTitle}} {{Heading|શબ્દાર્થ અને ટિપ્પણ|}} "

2021-08-26T12:34:10Z

Created page with "{{SetTitle}} {{Heading|શબ્દાર્થ અને ટિપ્પણ|}} <poem> </poem>"

New page

{{SetTitle}}

{{Heading|શબ્દાર્થ અને ટિપ્પણ|}}
<poem>
</poem>