સૌરાષ્ટ્રની રસધાર-4/બાળાપણની પ્રીત - Revision history

KhyatiJoshi at 11:43, 7 March 2022

2022-03-07T11:43:01Z

← Older revision		Revision as of 11:43, 7 March 2022
Line 31:		Line 31:
	<Center>		<Center>
	'''<ref>બીજો પાઠ : જંતર વાયું જે, આંગણિયે આવીને,		'''<ref>બીજો પાઠ : જંતર વાયું જે, આંગણિયે આવીને,
	કાળજ કરવતીએ, વાઢી ગિયો વિજાણંદો.</ref>		કાળજ કરવતીએ, વાઢી ગિયો વિજાણંદો.</ref>'''જંતર ઝાલ્યું હાથ, ભાંચળિયે ભાંગતી રાત્યનું,'''
	જંતર ઝાલ્યું હાથ, ભાંચળિયે ભાંગતી રાત્યનું,'''
	'''સાથ લે સંગાથ, વાઢેલ સઢ વિજાણંદે.'''		'''સાથ લે સંગાથ, વાઢેલ સઢ વિજાણંદે.'''
	</poem>		</poem>

KhyatiJoshi at 11:41, 7 March 2022

2022-03-07T11:41:32Z

← Older revision		Revision as of 11:41, 7 March 2022
Line 30:		Line 30:
	<poem>		<poem>
	<Center>		<Center>
	'''~~1જંતર~~ ઝાલ્યું હાથ, ભાંચળિયે ભાંગતી રાત્યનું,'''		'''<ref>બીજો પાઠ : જંતર વાયું જે, આંગણિયે આવીને,
			કાળજ કરવતીએ, વાઢી ગિયો વિજાણંદો.</ref>
			જંતર ઝાલ્યું હાથ, ભાંચળિયે ભાંગતી રાત્યનું,'''
	'''સાથ લે સંગાથ, વાઢેલ સઢ વિજાણંદે.'''		'''સાથ લે સંગાથ, વાઢેલ સઢ વિજાણંદે.'''
	</poem>		</poem>

KhyatiJoshi at 11:40, 7 March 2022

2022-03-07T11:40:08Z

@@ Line 312: / Line 312: @@
 [વાજિંત્ર પટકાઈ ગયું. અંદર ચિરાડ પડી ગઈ. એનો મુખ્ય તાર તૂટી પડ્યો. વેદા ચારણની પુત્રી શેણીના પ્રાણ ચાલી નીકળ્યા; એટલે હવે વીણાનો બજાવનાર પણ સૂર કાઢતો અટકી ગયો.]
 અને —
 {{Poem2Close}}

KhyatiJoshi at 11:28, 7 March 2022

2022-03-07T11:28:20Z

← Older revision		Revision as of 11:28, 7 March 2022
Line 309:		Line 309:
	</poem>		</poem>
	</Center>		</Center>
			{{Poem2Open}}
			[વાજિંત્ર પટકાઈ ગયું. અંદર ચિરાડ પડી ગઈ. એનો મુખ્ય તાર તૂટી પડ્યો. વેદા ચારણની પુત્રી શેણીના પ્રાણ ચાલી નીકળ્યા; એટલે હવે વીણાનો બજાવનાર પણ સૂર કાઢતો અટકી ગયો.]
			અને —
			{{Poem2Close}}

KhyatiJoshi at 11:26, 7 March 2022

2022-03-07T11:26:57Z

← Older revision		Revision as of 11:26, 7 March 2022
Line 282:		Line 282:
	“હવે હું તારા કામની નથી રહી, વિજાણંદ! કેમ કે હવે તો —		“હવે હું તારા કામની નથી રહી, વિજાણંદ! કેમ કે હવે તો —
	{{Poem2Close}}		{{Poem2Close}}
			<poem>
			<Center>
			'''ગળિયું અરધું ગાત્ર, અરધામાં અરધું રિયું,'''
			'''હવે મસળતા હાથ, વિજાણંદ, પાછા વળો!”'''
			</poem>
			</Center>
			{{Poem2Open}}
			[હે વિજાણંદ, હવે તો મારું પોણા ભાગનું શરીર ગળી ગયું છે. હવે તું ફોગટ મહેનત કર્યા વિના પાછો વળી જા.]
			ફરી વાર એ ધુમ્મસઘેરી ભેખડ પરથી દૂબળો અવાજ આવ્યો : “પણ ચારણ! છેલ્લી એક ઝંખના રહી ગઈ છે. મરતાં મરતાં એક વાર તારું જંતર સાંભળવું છે.
			{{Poem2Close}}
			<poem>
			<Center>
			'''વિજાણંદ, જંતર વગાડ, હેમાળો હલકું દિયે,'''
			'''મોહ્યા માછલમાર, માછલિયું ટોળે વળે'''.
			</poem>
			</Center>
			{{Poem2Open}}
			“એક વાર બજાવી લે.”
			ખંભેથી બીન ઉતારીને ચારણે ટેરવાં ફેરવ્યાં. ઝાંખે અજવાળે વાજિંત્રના સૂર રડવા લાગ્યા. અંધારું કંપી ઊઠ્યું. હિમાલય પહાડ હોંકારા દેવા લાગ્યો. દૂર દૂર નીચાણે સરોવરમાં જાળ નાખતા મચ્છીમારો થંભી ગયા, અને માછલીઓ એ ગીત સાંભળવા ટોળે મળીને પાણી ઉપર પોતાના ચળકતાં મોં રાખી ઊભી રહી.
			વાજિંત્ર વાગે છે : અને ગીતને તાલે તાલે બરફમાંથી ‘રામ! રામ! રામ! રામ!’ એવા જાપ બોલાય છે. જાપ જપાતા રહ્યા ને જંતર બજતું રહ્યું. એક તરફથી રામનામના અવાજ ધીરા પડવા લાગ્યા. બીજી તરફથી જંતરના તાર વધુ ને વધુ જોરથી ઝણેણાટી દેવા લાગ્યા. આખરે રામનામના ઉચ્ચાર અટકી ગયા ને ભેખડ ઉપરથી એક ધડાકો થયો. બેભાન જંત્રીના હાથમાંથી જંતર નીચે પછડાયું.
			{{Poem2Close}}
			<poem>
			<Center>
			'''જંતર ભાંગ્યું જડ પડી, ત્રૂટ્યો મોભી ત્રાગ,'''
			'''વેદાની શેણી હલ ગઈ, જંત્રી ન કાઢે રાગ.'''
			</poem>
			</Center>

KhyatiJoshi at 11:21, 7 March 2022

2022-03-07T11:21:46Z

@@ Line 249: / Line 249: @@
 “શેણી! ઓ શેણી! શું થયું?”
 ઉપરથી પડછાયો બોલે છે :
 {{Poem2Close}}

KhyatiJoshi at 11:17, 7 March 2022

2022-03-07T11:17:02Z

@@ Line 228: / Line 228: @@
 જવાબમાં જાણે હિમાલય સામા હોકારા દેવા લાગ્યો : “બેટા, તું બાળકુંવારી કહેવાય. એકલું આંહીં કોઈ ઓગળી શકે નહિ, અને તારા અંતરમાં બીજું માનવી બેઠું છે! જા બાપ, પરણીને પછી બેલડીએ ગળવા આવજે.”
 “હવે તો પાછી ફરી રહી! પાછી જઈને ક્યાં ગોતું? પંથભૂલ્યો એ જંતરવાળો હવે મને ક્યાં ભેટે? હે બાપ! રામચંદ્રજીએ જાનકીજીની પૂતળી કરીને જગન-ટાણે પડખે બેસાડેલી : તો હુંય મારા સંકલ્પના સ્વામીનું પૂતળું કરીને આંહીં જ પરણી લઉં છું.”
 {{Poem2Close}}

KhyatiJoshi at 17:09, 4 March 2022

2022-03-04T17:09:56Z

← Older revision		Revision as of 17:09, 4 March 2022
Line 208:		Line 208:
	</Center>		</Center>
	</poem>		</poem>
			{{Poem2Open}}
			[માથા પર લાલ ફેંટો હતો. સહેજ શ્યામ રંગ હતો. હજી હમણાં જ ઓલી બજારમાં હાલ્યો જાતો હતો.]
			“કઈ દશ્યે ઊતર્યો?”
			“નવચંદરીની ભાળ લેતો આમ ઉપલા મલકમાં ચાલ્યો ગયો લાગે છે, બાઈ!”
			સાંભળીને ત્યાંથી શેણી પગપાળી દોડવા લાગે છે. ઓ જાય! ઓ ચાલ્યો જાય! એમ માણસો એંધાણી દેતાં જાય તેમ તેમ તો જલદી એને ઝાલી લેવા માટે વેગથી આગળ વધવા દોડે છે, પણ એનાથી કેટલુંક દોડાય? વટેમાર્ગુના દેખતાં શી રીતે દોડાય?
			{{Poem2Close}}
			<poem>
			<Center>
			'''ચાલું તો ચૂંકું નીકળે, ધોડ્યે લાજી મરું,'''
			'''વિજાણંદ વાગડ ઊતર્યો, ઊભી પોત્યું કરું.'''
			</Center>
			</poem>
			{{Poem2Open}}
			[હું ચાલું છું તો મોડું થવાથી પેટમાં શૂળ નીકળે છે. દોડતાં તો હું લજ્જા પામું છું. અને વિજાણંદ તો છેક વાગડમાં દીસે છે. લાકડી ઉપર મારી ધાબળી ચડાવીને હું વનરાઈમાં ફરકાવતી જાઉં છું (પોત્યું કરું છું), જાણે ક્યાંક દૂર ચાલ્યો જતો વિજાણંદ મારી એ નિશાની દેખીને ઊભો રહેશે.]
			એમ અરધી ઘેલી બનીને પંથ કાપતી કાપતી સતી શેણી હિમાલયનાં ચરણોમાં પહોંચી, આશા છોડીને ઉપર ચડવા લાગી. તીર્થતીર્થ કરતી કરતી ઊંચાં શિખરોમાં દાખલ થઈ. ઋષિમુનિઓની ધૂણીઓ આઠે પહોર ધખી રહી છે; આલેક આલેક! અને ૐકારના અઘોર નાદ શિખરે શિખરથી પડછંદા બોલાવે છે : અપ્સરાઓ સ્નાનક્રીડા કરવા આવતી હોય તેવાં સરોવરો હિલોળા ખાઈ રહ્યાં છે : મઢીએ મઢીએ ભગવાંધારી ને કાં ભભૂતધારી તપસ્વીઓનાં પહોળાં ગળાં હોકારા દઈ રહ્યાં છે. એવા જાગતાજીવતા હિમાલયની લીલી, રાતી, પીળી ને ગુલાબી એવી અઢાર ભાર વનસ્પતિમાં થઈને વાઘ-વરૂની ત્રાડો સાંભળતી શેણી થાક્યા વિના ચાલી જ ગઈ. મઢીઓ મેલી; માનવી મેલ્યાં; વનસ્પતિ મેલી ને વાઘ-વરૂ મેલ્યાં; અને ક્યાં આવી?
			જ્યાં ચારેય દિશાએ બરફના ડુંગરા છે : જ્યાં ઉપરથીયે બરફ વરસે છે : નીચેનાં નીર પણ જ્યાં ઠરીને હિમ થઈ ગયાં છે : સૂરજનો તાપ જ્યાં ડોકિયુંયે કરતો નથી : એવી અઘોર એકાંતમાં અઢાર વરસની કંકુવરણી ચારણ્યનાં પગલાં પડ્યાં. ત્યાં શેણી હેમાળો ગળવા બેઠી.
			બેઠી, ઘણો સમય બેઠી, પણ શરીર ગળતું કાં નથી? પાંડવો સરીખાનાં લોખંડી હાડ જ્યાં ઓગળી ગયાં, ત્યાં આ માખણ જેવી નાની-શી દેહડી કાં લોઢાની માફક સાબૂત રહી છે?
			“હે બાપ હેમાળા! હે મોક્ષપુરીના દ્વારપાળ! હે સતી પાર્વતીના પિતા! હુંય તારી દીકરી થઈને તારે ખોળે સમાવા આવી છું. મારાં એવાં તે શાં ઘોર પાતક દીઠાં કે મને તારા પાષાણોથીયે વધુ કઠોર હૈયાની માનીને તરછોડી? આવડી વેદના આ બરફ ચિતામાં બેઠી બેઠી ક્યાં સુધી ખમીશ? મને ઝટ તારા શરણમાં લે.”
			જવાબમાં જાણે હિમાલય સામા હોકારા દેવા લાગ્યો : “બેટા, તું બાળકુંવારી કહેવાય. એકલું આંહીં કોઈ ઓગળી શકે નહિ, અને તારા અંતરમાં બીજું માનવી બેઠું છે! જા બાપ, પરણીને પછી બેલડીએ ગળવા આવજે.”
			“હવે તો પાછી ફરી રહી! પાછી જઈને ક્યાં ગોતું? પંથભૂલ્યો એ જંતરવાળો હવે મને ક્યાં ભેટે? હે બાપ! રામચંદ્રજીએ જાનકીજીની પૂતળી કરીને જગન-ટાણે પડખે બેસાડેલી : તો હુંય મારા સંકલ્પના સ્વામીનું પૂતળું કરીને આંહીં જ પરણી લઉં છું.”
			{{Poem2Close}}

KhyatiJoshi at 17:06, 4 March 2022

2022-03-04T17:06:42Z

@@ Line 185: / Line 185: @@
 '''મારગકાંઠે મઢી કરું, લઉં જોગણના વેશ,'''
 '''ગોતું દેશવિદેશ, (કોઈ) વાવડ દ્યો વિજાણંદના.'''
 </Center>
 </poem>

KhyatiJoshi at 17:02, 4 March 2022

2022-03-04T17:02:53Z

← Older revision		Revision as of 17:02, 4 March 2022
Line 171:		Line 171:
	[ધોબીનાં ધોયેલ સફેદ કપડાં પહેરનાર રૂપાળા કોઈ પુરુષ ઉપર હું નથી મોહતી છતાં એ વિજાણંદ જ મને વહાલો છે અને વળી —]		[ધોબીનાં ધોયેલ સફેદ કપડાં પહેરનાર રૂપાળા કોઈ પુરુષ ઉપર હું નથી મોહતી છતાં એ વિજાણંદ જ મને વહાલો છે અને વળી —]
	{{Poem2Close}}		{{Poem2Close}}
			<poem>
			<Center>
			'''છાણાંનાં ચાટેલ, ખોરાં ઘી ખવાય નૈ,'''
			'''મેયુંના મથેલ, વાલાં ઘી વિજાણંદનાં.'''
			</Center>
			</poem>
			{{Poem2Open}}
			[હે મારાં સલાહકાર માનવીઓ, બકરાંનાં ચાટેલાં એવાં બગડેલ ઘી મારાથી નહિ ખાઈ શકાય. મને તો વહાલાં છે વિજાણંદે ભેંસોનાં મહીમંથન કરીને ઉતારેલ શુદ્ધ ઘી. (વ્યંગ્યાર્થ એ છે કે અન્ય ચારણોનો મલિન સ્નેહ મારે ન જોઈએ.)]
			ડમણીમાં બેસીને અઢાર વરસની શેણી ચાલી નીકળી. માર્ગે અલકમલકની સીમો વીંધતી જાય છે અને વિયોગે વલવલતી જાય છે :
			{{Poem2Close}}
			<poem>
			<Center>
			'''મારગકાંઠે મઢી કરું, લઉં જોગણના વેશ,'''
			'''ગોતું દેશવિદેશ, (કોઈ) વાવડ દ્યો વિજાણંદના.'''
			</Center>
			</poem>