33,539
edits
ગ્રંથ અને ગ્રંથકાર : પુસ્તક ૭/૧૯૩૫ ની કવિતા: Difference between revisions
ગ્રંથ અને ગ્રંથકાર : પુસ્તક ૭/૧૯૩૫ ની કવિતા (view source)
Revision as of 03:07, 31 January 2026
, 31 Januaryno edit summary
No edit summary |
No edit summary |
||
| (One intermediate revision by the same user not shown) | |||
| Line 56: | Line 56: | ||
{{center|(કુમાર){{gap|10em}}'''સુન્દરમ્'''}} | {{center|(કુમાર){{gap|10em}}'''સુન્દરમ્'''}} | ||
{{center|'''દ્વિરંગી જ્યોત'''<br>(રાગ માઢઃ તાલ ગઝલ-પશ્તો )}} | {{center|'''દ્વિરંગી જ્યોત'''<br>(રાગ માઢઃ તાલ ગઝલ-પશ્તો )}} | ||
| Line 161: | Line 162: | ||
હું આદરૂં તારૂં વિરાટ પૂજનં.</poem>}} | હું આદરૂં તારૂં વિરાટ પૂજનં.</poem>}} | ||
{{center|(કુમાર){{gap|10em}}'''રમણિક અરાલવાળા'''}} | {{center|(કુમાર){{gap|10em}}'''રમણિક અરાલવાળા'''}} | ||
{{center|'''વર્ષા'''<br>(ઈન્દ્રવંશ)}} | {{center|'''વર્ષા'''<br>(ઈન્દ્રવંશ)}} | ||
| Line 180: | Line 182: | ||
</poem>}} | </poem>}} | ||
{{center|(કુમાર){{gap|10em}}'''તનસુખ ભટ્ટ'''}} | {{center|(કુમાર){{gap|10em}}'''તનસુખ ભટ્ટ'''}} | ||
{{center|'''આકર્ષણો'''<br>(ઉપજાતિ)}} | {{center|'''આકર્ષણો'''<br>(ઉપજાતિ)}} | ||
| Line 207: | Line 210: | ||
{{center|(કુમાર){{gap|10em}}'''દેશળજી પરમાર'''}} | {{center|(કુમાર){{gap|10em}}'''દેશળજી પરમાર'''}} | ||
{{center|'''ગુજરાત''' <br>(પૃથ્વી)}} | {{center|'''ગુજરાત''' <br>(પૃથ્વી)}} | ||
| Line 282: | Line 286: | ||
બળી રહું અંદરબ્હાર ત્યારે | બળી રહું અંદરબ્હાર ત્યારે | ||
ઊઠે ઉરે એ મુજ ને વસી રહે | ઊઠે ઉરે એ મુજ ને વસી રહે | ||
વસી રહે ને વિલસી તહીં રહે. | વસી રહે ને વિલસી તહીં રહે.</poem>}} | ||
</poem>}} | |||
( ગુજરાત ){{gap|10em}}'''મન:સુખલાલ ઝવેરી''' | {{center|( ગુજરાત ){{gap|10em}}'''મન:સુખલાલ ઝવેરી'''}} | ||
| Line 330: | Line 334: | ||
{{center|(પ્રસ્થાન){{gap|10em}}'''बादरायण'''}} | {{center|(પ્રસ્થાન){{gap|10em}}'''बादरायण'''}} | ||
{{center|જીવંત કાલ-અંતરે<br>(ગુલબંકી)}} | |||
{{center|'''જીવંત કાલ-અંતરે'''<br>(ગુલબંકી)}} | |||
{{Block center|<poem>વહે સમીર તીક્ષ્ણ તીર અંગ અંગ વીંધતો, | {{Block center|<poem>વહે સમીર તીક્ષ્ણ તીર અંગ અંગ વીંધતો, | ||
| Line 347: | Line 352: | ||
ઝિલંત ઘાવ જે ઊભે જીવંત કાલ–અંતરે !</poem>}} | ઝિલંત ઘાવ જે ઊભે જીવંત કાલ–અંતરે !</poem>}} | ||
{{center|(કુમાર){{gap|10em}}'''રમણલાલ સોની'''}} | |||
{{center|'''ઘનશ્યામ કાં?'''<br>(મિશ્ર)}} | {{center|'''ઘનશ્યામ કાં?'''<br>(મિશ્ર)}} | ||
| Line 392: | Line 398: | ||
તો કો ન લાગે ઘનશ્યામ વ્હાલો ?</poem>}} | તો કો ન લાગે ઘનશ્યામ વ્હાલો ?</poem>}} | ||
{{center|(ગુજરાત){{gap|10em}}પૂજાલાલ}} | {{center|(ગુજરાત){{gap|10em}}'''પૂજાલાલ'''}} | ||
{{center|'''સિંધુને'''<br>(શિખરિણી)}} | {{center|'''સિંધુને'''<br>(શિખરિણી)}} | ||
| Line 443: | Line 450: | ||
{{center|(કૌમુદી){{gap|10em}}'''પતીલ'''}} | {{center|(કૌમુદી){{gap|10em}}'''પતીલ'''}} | ||
{{center|'''ઊડવા દો'''}} | {{center|'''ઊડવા દો'''}} | ||
| Line 485: | Line 493: | ||
{{center|( કૌમુદી ){{gap|10em}}'''સુન્દરમ્'''}} | {{center|( કૌમુદી ){{gap|10em}}'''સુન્દરમ્'''}} | ||
{{center|'''રખોપાં'''}} | {{center|'''રખોપાં'''}} | ||
| Line 513: | Line 522: | ||
{{center|(કૌમુદી){{gap|10em}}'''સુંદરજી ગો. બેટાઈ'''}} | {{center|(કૌમુદી){{gap|10em}}'''સુંદરજી ગો. બેટાઈ'''}} | ||
{{center|'''સ્વ. બહેન…ને'''<br>(મિશ્ર)}} | {{center|'''સ્વ. બહેન…ને'''<br>(મિશ્ર)}} | ||
નિર્દોષ ને નિર્મળ આંખ તારી, | {{Block center|<poem>નિર્દોષ ને નિર્મળ આંખ તારી, | ||
હતી હજી યૌવનની અજાણી, | હતી હજી યૌવનની અજાણી, | ||
કીધો હજી સાસરવાસ કાલે– | કીધો હજી સાસરવાસ કાલે– | ||
| Line 539: | Line 549: | ||
વસંત તે શેં જીવલેણ નિવડી! | વસંત તે શેં જીવલેણ નિવડી! | ||
સ્મૃતિ કદી વિસ્મૃતિમાં ભલે ફરે | સ્મૃતિ કદી વિસ્મૃતિમાં ભલે ફરે | ||
કુટુંબની તો નવમંજરી ગઈ. ૫ | કુટુંબની તો નવમંજરી ગઈ. ૫</poem>}} | ||
{{center|( પ્રસ્થાન ){{gap|10em}}'''હરિશ્ચંદ્ર ભટ્ટ'''}} | |||
{{center|'''ડોલરના ફૂલને'''}} | {{center|'''ડોલરના ફૂલને'''}} | ||
| Line 584: | Line 595: | ||
{{center|'''અસુરૂં ઐક્ય'''<br>(શિખરિણી)}} | |||
{{Block center|<poem>વીણા ! તારા ગાને ઝણઝણી મને જાગૃત કર્યો | |||
વીણા ! તારા ગાને ઝણઝણી મને જાગૃત કર્યો | |||
સુતેલાને; ઊઠી, લઈ કર તને જ્યાં બજવવા | સુતેલાને; ઊઠી, લઈ કર તને જ્યાં બજવવા | ||
ગયો ત્યાં તું રૂઠી, મગરૂર મને ખોખરી બજી; | ગયો ત્યાં તું રૂઠી, મગરૂર મને ખોખરી બજી; | ||
| Line 603: | Line 613: | ||
શમ્યાં મારાં મીઠ્ઠાં હૃદયગીત સર્વે રડીરડી, | શમ્યાં મારાં મીઠ્ઠાં હૃદયગીત સર્વે રડીરડી, | ||
હવે તે શાં ગાવાં ? સરીગમ તણી ના સ્મૃતિ રહી! | હવે તે શાં ગાવાં ? સરીગમ તણી ના સ્મૃતિ રહી!</poem>}} | ||
{{center|(નવચેતન){{gap|10em}}'''નંદલાલ જોષી'''}} | {{center|(નવચેતન){{gap|10em}}'''નંદલાલ જોષી'''}} | ||
| Line 652: | Line 662: | ||
{{center|'''યમશિબિકાને'''}} | {{center|'''યમશિબિકાને'''}} | ||
{{Block center|<poem> | |||
આપણ બન્ને એવા દેશનાં વાસી જ્યાં ન્હોતા ‘હું તું’ ના ભેદઃ | {{Block center|<poem>આપણ બન્ને એવા દેશનાં વાસી જ્યાં ન્હોતા ‘હું તું’ ના ભેદઃ | ||
એક દહાડો મારી આંખ મીંચાણી ને પોઢ્યો માતાજીને પેટ. | એક દહાડો મારી આંખ મીંચાણી ને પોઢ્યો માતાજીને પેટ. | ||
| Line 737: | Line 747: | ||
રજોવિયુક્ત, ઉલ્લાસે, તૂલ ઊંચે ઊડી રહે ! | રજોવિયુક્ત, ઉલ્લાસે, તૂલ ઊંચે ઊડી રહે ! | ||
ઘટમાં આંત્રની તાંત, ‘तत्त्वं तत्त्वं’ વદી રહે’ | ઘટમાં આંત્રની તાંત, ‘तत्त्वं तत्त्वं’ વદી રહે’</poem>}} | ||
</poem>}} | |||
{{center|(પ્રસ્થાન){{gap|10em}}'''પ્રતાપરાય પ્ર. પંડયા'''}} | {{center|(પ્રસ્થાન){{gap|10em}}'''પ્રતાપરાય પ્ર. પંડયા'''}} | ||
{{center|'''કાળવાણી'''}} | {{center|'''કાળવાણી'''}} | ||
| Line 766: | Line 776: | ||
ઓ ભગતું વા'લાં ! | ઓ ભગતું વા'લાં ! | ||
મેલી હવે રામકા'ણી. | મેલી હવે રામકા'ણી.</poem>}} | ||
</poem>}} | |||
{{center|(પ્રસ્થાન){{gap|10em}}'''હૃદયકાન્ત'''}} | {{center|(પ્રસ્થાન){{gap|10em}}'''હૃદયકાન્ત'''}} | ||
| Line 789: | Line 798: | ||
જુદાઈની અગમ ગમને ગહન ઘેરાઉં એ વેળે— | જુદાઈની અગમ ગમને ગહન ઘેરાઉં એ વેળે— | ||
ઝૂકું આરામગાહે ઊંઘમાં લ્હેરૂં સ્મૃતિસ્વપ્ને !</poem>}} | ઝૂકું આરામગાહે ઊંઘમાં લ્હેરૂં સ્મૃતિસ્વપ્ને !</poem>}} | ||
{{center|(કૌમુદી){{gap|10em}}'''લલિત'''}} | {{center|(કૌમુદી){{gap|10em}}'''લલિત'''}} | ||
| Line 1,011: | Line 1,019: | ||
{{center|(મન્દાક્રાંતા) | {{center|'''ન્યાય'''<br>(મન્દાક્રાંતા)}} | ||
{{Block center|<poem>“છે કો’ આનું ?” શિશુ ભણી તહીં અંગુલિથી બતાડી, | {{Block center|<poem>“છે કો’ આનું ?” શિશુ ભણી તહીં અંગુલિથી બતાડી, | ||
| Line 1,061: | Line 1,069: | ||
{{Gap|4em}}( અનુષ્ટુપ્ ) | {{Gap|4em}}( અનુષ્ટુપ્ ) | ||
“નથી આંસુ વિના બીજો પુરાવો બાઈની કને, | |||
શિશુ આપી શકાયે ના,” ન્યાયાધિશ તહીં ભણે. | શિશુ આપી શકાયે ના,” ન્યાયાધિશ તહીં ભણે. | ||
ઝુંટાવ્યું બાળ માતાથી, ક્હાડી બ્હાર બીચારીને, | ઝુંટાવ્યું બાળ માતાથી, ક્હાડી બ્હાર બીચારીને, | ||
“મ્હારૂં બાળ! શિશુ મ્હારૂં!” પુકારી ઉપરે પડે.</poem>}} | “મ્હારૂં બાળ! શિશુ મ્હારૂં!” પુકારી ઉપરે પડે.</poem>}} | ||
{{center|(ઉર્મી){{gap|10em}}સનાતન જ. બુચ.}} | {{center|(ઉર્મી){{gap|10em}}'''સનાતન જ. બુચ.'''}} | ||
{{center| | {{center|'''સૃષ્ટિસમ્રાટ્'''<br>(રાગ સોરઠ)}} | ||
{{Block center|<poem>વિરમે તિમિરભરી ભયરાત, | {{Block center|<poem>વિરમે તિમિરભરી ભયરાત, | ||
| Line 1,099: | Line 1,107: | ||
સૃષ્ટિ તણા સમ્રાટ્-વિરમે.</poem>}} | સૃષ્ટિ તણા સમ્રાટ્-વિરમે.</poem>}} | ||
{{center|(માનસી){{gap|10em}}રમણલાલ વસંતલાલ દેસાઈ}} | {{center|(માનસી){{gap|10em}}'''રમણલાલ વસંતલાલ દેસાઈ'''}} | ||
{{center| | {{center|'''હું'''<br>(પૃથ્વી)}} | ||
{{Block center|<poem>અણું હું જગમાંહ્યનું, જગ અણુ મહા વિશ્વનું, | {{Block center|<poem>અણું હું જગમાંહ્યનું, જગ અણુ મહા વિશ્વનું, | ||
| Line 1,122: | Line 1,130: | ||
{{center| | {{center|'''અંધાના ઉદ્ગાર'''<br>(શાર્દૂલવિક્રીડિત)}} | ||
{{Block center|<poem>ચૂમાયો રવિ જે ઉષામુખ વડે ધીમે ધીમે ઉગ્ર થૈ | {{Block center|<poem>ચૂમાયો રવિ જે ઉષામુખ વડે ધીમે ધીમે ઉગ્ર થૈ | ||
| Line 1,163: | Line 1,171: | ||
નહિં! વસું માનવતામહિં જ હું.”</poem>}} | નહિં! વસું માનવતામહિં જ હું.”</poem>}} | ||
{{center|(કિશોર){{gap|10em}}'''પ્રજારામ નરોત્તમ રાવળ'''}} | |||
{{center|'''હૈયાની હોડલી'''}} | {{center|'''હૈયાની હોડલી'''}} | ||
| Line 1,190: | Line 1,198: | ||
{{center|વણકરને}} | {{center|'''વણકરને'''}} | ||
{{Block center|<poem>વસ્ત્ર વણનારા દેહનું મારા, વણકર ભાઈલા સૂણ | {{Block center|<poem>વસ્ત્ર વણનારા દેહનું મારા, વણકર ભાઈલા સૂણ | ||
| Line 1,246: | Line 1,254: | ||
બત્રીશા પાંગર્યા જો રણભૂમિ ઉપરે | બત્રીશા પાંગર્યા જો રણભૂમિ ઉપરે | ||
પરિમલ પ્રસરે મુક્તિની પુણ્ય કુંજે !</poem>}} | પરિમલ પ્રસરે મુક્તિની પુણ્ય કુંજે !</poem>}} | ||
{{center|(શરદ){{gap|10em}}'''ય.'''}} | {{center|(શરદ){{gap|10em}}'''ય.'''}} | ||
| Line 1,263: | Line 1,270: | ||
{{center|'''બે મુક્તકો'''}} | {{center|'''બે મુક્તકો'''}} | ||
{{Block center| | {{Block center|<poem>શોભા ભલેને જનચિત્ત માને, | ||
નિર્માણ કિંતુ ઉપયોગ માટે; | નિર્માણ કિંતુ ઉપયોગ માટે; | ||
તરુવરો ગ્રીષ્મ મહીં ધરે છે | તરુવરો ગ્રીષ્મ મહીં ધરે છે | ||
| Line 1,271: | Line 1,278: | ||
વિરાટ સૃષ્ટિ બહુ હાનિ પામે; | વિરાટ સૃષ્ટિ બહુ હાનિ પામે; | ||
વને ઘસાતાં તરુ અન્ય વૃક્ષે, | વને ઘસાતાં તરુ અન્ય વૃક્ષે, | ||
પ્રચણ્ડ દાવાનળ સર્વ ભક્ષે.</poem> | પ્રચણ્ડ દાવાનળ સર્વ ભક્ષે.</poem>}} | ||
{{center|(કુમાર){{gap|10em}}'''રામપ્રસાદ શુકલ'''}} | {{center|(કુમાર){{gap|10em}}'''રામપ્રસાદ શુકલ'''}} | ||
| Line 1,296: | Line 1,303: | ||
{{center|'''બે પાદપૂર્તિઓ'''}} | {{center|'''બે પાદપૂર્તિઓ'''}} | ||
{{Block center| | {{Block center|<poem>ભણાવતો શિક્ષક ના સ્વ-બાલને, | ||
હજામ કાપે ન કદી સ્વ-બાલને, | હજામ કાપે ન કદી સ્વ-બાલને, | ||
ન વૈદ્ય કેરાં સ્વજનો નિરામય, | ન વૈદ્ય કેરાં સ્વજનો નિરામય, | ||
| Line 1,304: | Line 1,311: | ||
બુઢ્ઢા ગૃહસ્થ વદિયા સુગભીર વાણી; | બુઢ્ઢા ગૃહસ્થ વદિયા સુગભીર વાણી; | ||
“લૌં વાનપ્રસ્થ, વિરમ્યું મન વાસનાથી, | “લૌં વાનપ્રસ્થ, વિરમ્યું મન વાસનાથી, | ||
‘સૌંદર્ય શું? જગત શું? તપ એજ સાથી.”</poem> | ‘સૌંદર્ય શું? જગત શું? તપ એજ સાથી.”</poem>}} | ||
{{center|(પ્રસ્થાન){{gap|10em}}'''નટવરલાલ પ્રભુલાલ બુચ'''}} | {{center|(પ્રસ્થાન){{gap|10em}}'''નટવરલાલ પ્રભુલાલ બુચ'''}} | ||