સાહિત્ય પલ્લવ – ભાગ ૧/સદાકાળ ગુજરાત

સદાકાળ ગુજરાત

અરદેશર ફરામજી ખબરદાર
(રાગ આશાવરી — લાવણી)

⁠૧
જ્યાં જ્યાં વસે એક ગુજરાતી, ત્યાં ત્યાં સદાકાળ ગુજરાત!
જ્યાં જ્યાં ગુજરાતી બોલાતી, ત્યાં ત્યાં ગુર્જરીની મહોલાત.
⁠ઉત્તર દક્ષિણ પૂર્વ કે પશ્ચિમ,
⁠જ્યાં ગુર્જરના વાસ;
⁠સૂર્યતણાં કિરણો દોડે ત્યાં ૫
⁠સૂર્યતણો જ પ્રકાશ:
જેની ઉષા હસે હેલાતી, તેનાં તેજપ્રફુલ્લ પ્રભાત!
જ્યાં જ્યાં વસે એક ગુજરાતી, ત્યાં ત્યાં સદાકાળ ગુજરાત!
⁠૨
⁠ગુજ્જર વાણી, ગુજ્જર લહાણી
⁠ગુજ્જર શાણી રીત; ૧૦
⁠જંગલમાં પણ મંગલ કરતી
⁠ગુજ્જર ઉદ્યમપ્રીત;
જેને ઉર ગુજરાત હુલાતી તેની સુરવન તુલ્ય મિરાત;
જ્યાં જ્યાં વસે એક ગુજરાતી, ત્યાં ત્યાં સદાકાળ ગુજરાત!
⁠૩
⁠કૃષ્ણ, દયાનંદ, દાદા કેરી ૧૫
⁠પુણ્યવિરલ રસભોમ;
⁠ખંડ ખંડ જઈ ઝૂઝે ગર્વે—
⁠કોણ જાત ને કોમ!
ગુર્જર ભરતી ઊછળે છાતી, ત્યાં રહે ગરજી ગુર્જર માત;
જ્યાં જ્યાં વસે એક ગુજરાતી, ત્યાં ત્યાં સદાકાળ ગુજરાત! ૨૦
⁠૪
⁠અણકીધાં કરવાનાં કોડે,
⁠અધૂરાં પૂરાં થાય;
⁠સ્નેહ, શૌર્ય ને સત્યતણા ઉર
⁠વૈભવરાસ રચાય:
જય જય જન્મ સફળ ગુજરાતી! જય જય ધન્ય અદલ ગુજરાત!
જ્યાં જ્યાં વસે એક ગુજરાતી, ત્યાં ત્યાં સદાકાળ ગુજરાત!
[રાષ્ટ્રિકામાંથી]

સ્વાધ્યાય

૧. ‘સદાકાળ’ ગુજરાત શા માટે?

૨. આ કાવ્યની જોડે બીજું કોઈ પણ ગુજરાતને લગતું એક કાવ્ય સરખાવો.

૩. ગુજરાત વિષે આ કાવ્યમાંથી શું જાણવા મળે છે?

૪. ગુજરાત સાથે જે શબ્દોના પ્રાસ મળે છે તે જુદા તારવી તેમના ચોક્કસ અર્થ સમજવા પ્રયત્ન કરો.

૫. મીરાંનાં ઘણાંખરાં કાવ્યો ‘પ્રભુ ગિરધર નાગર’ એ શબ્દોથી ઓળખાઈ આવે છે. કવિશ્રી ખબરદારનાં કેટલાંક ગીતોને છેડે ક્યાંક ‘અદલ ‘શબ્દ વપરાયો હોય છે; બીજા આવા દાખલા ખ્યાલમાં હોય તો જણાવો.