સાહિત્ય પલ્લવ – ભાગ ૨/કંટક-પ્યાસ

હરિશ્ચંદ્ર ભટ્ટ

૨. કંટક-પ્યાસ

આજ શ્રાવણની રાતના ગાજે
⁠મેઘ-આડંબર ઘોર,
વીજનાં નૃત્યનાં ઝાંઝર બાજે,
⁠નીર કરે મૃદુ શોર,
રોતા હસી ગળકી ઊઠે મોર,
એવી ઉર ધૂન રમી રહી ઓર!
ચાલને મનવા ડુંગર ઊભા
⁠પાય ચહે છે પ્રવાસ,
પાછળ નિષ્પથ જંગલ ઊભાં
⁠કંટકની ઉર પ્યાસ! —
હસી રહેશે લોહીના રેલા રમ્ય,
સહાતી ના ઝંખના ઓ રે અગમ્ય ’
હુડુડુડુ બારે મેઘ ગડૂડે,
⁠ધણણ ધ્રૂજે ભોમ,
ડુંગરા રૂખડા કંપતા, દોડે –
⁠નદિયું ગાજે ધધોમ!
સબાકે વીજ જલે કોટિ સોમ,
લાગી તે જ ઝાળ મારે રોમ રે મ
હજી ઘેરાજે હો મેહુલા ઘેલા
⁠તાંડવમાં ચકચૂર,
આજે અંતર મુક્ત રોધેલાં
⁠હસતાં ગાંડાતૂર!
⁠આજ ભૂલી જા દૂર અદૂર
⁠રે, હો આજ લીન સબ પ્રલયપૂર.
’અજંપાની માધુરી’માંથી

સ્વાધ્યાય

૧. મેહુલાને કવિ કયા કયા પ્રશ્નો પૂછે છે?

૨. ‘મેહુલા’ કવિતા વાંચતાં તમારા મન પર પડેલી છાપ ટૂંકમાં લાખો.

૩. ‘કંટક-પ્યાસ ‘થી કવિ શું કહેવા ઇચ્છે છે? વતનની આઝાદી કાજે શૂળીનાં દુ:ખો વેઠવા તૈયાર થવાની હૃદયોર્મિને કંટક-પ્યાસ કહી શકાય? એવો કોઈક વ્યંગ્યાર્થ લઈને ‘કંટક-પ્યાસ’ કાવ્યનો વ્યંગ્યાર્થ સમજાવશો?