બોલે ઝીણા મોર/મને ફાગણનું એક ફૂલ આપો: Difference between revisions
MeghaBhavsar (talk | contribs) Created page with "{{SetTitle}} {{Heading|મને ફાગણનું એક ફૂલ આપો|ભોળાભાઈ પટેલ}} {{Poem2Open}} એક ક્ષણ માટે વી..." |
MeghaBhavsar (talk | contribs) No edit summary |
||
| (3 intermediate revisions by the same user not shown) | |||
| Line 19: | Line 19: | ||
તો આ એકાંત ખુલ્લા મેદાનમાં તો કોણ સાંભળી જવાનું હતું? એટલે મનને જરા મોકળાશ હતી. ચાલતાં ચાલતાં ઊભો રહ્યો. હજી હમણાં જ ખીલવા શરૂ થયેલાં ફૂલોની સુગંધથી નાસારંધ્રોને તર કરી દેતા શિરીષના એક તરુણ વૃક્ષ નીચે ચળાયેલી ચાંદનીમાં પડેલા એક ઊંચા પથરા પર બેસી ગણગણવા લાગ્યોઃ | તો આ એકાંત ખુલ્લા મેદાનમાં તો કોણ સાંભળી જવાનું હતું? એટલે મનને જરા મોકળાશ હતી. ચાલતાં ચાલતાં ઊભો રહ્યો. હજી હમણાં જ ખીલવા શરૂ થયેલાં ફૂલોની સુગંધથી નાસારંધ્રોને તર કરી દેતા શિરીષના એક તરુણ વૃક્ષ નીચે ચળાયેલી ચાંદનીમાં પડેલા એક ઊંચા પથરા પર બેસી ગણગણવા લાગ્યોઃ | ||
{{Poem2Close}} | |||
<poem> | |||
'''મને ફાગણનું એક ફૂલ આપો,''' | '''મને ફાગણનું એક ફૂલ આપો,''' | ||
'''કે લાલ મોરા,''' | '''કે લાલ મોરા,''' | ||
'''કેસૂડો કામણગારો જી લોલ.''' | '''કેસૂડો કામણગારો જી લોલ.''' | ||
</poem> | |||
{{Poem2Open}} | |||
મને ફાગણનું એક ફૂલ આપો… મને ફાગણનું એક ફૂલ આપો…મને ફાગણનું એક ફૂલ આપો; કે લાલ મોરા કેસૂડો કામણગારો જી લોલ, કેસૂડો કામણગારો જી લોલ, કેસૂડો… | મને ફાગણનું એક ફૂલ આપો… મને ફાગણનું એક ફૂલ આપો…મને ફાગણનું એક ફૂલ આપો; કે લાલ મોરા કેસૂડો કામણગારો જી લોલ, કેસૂડો કામણગારો જી લોલ, કેસૂડો… | ||
ગણગણતાં ગણગણતાં મને જરા હસવું આવ્યું. શિરીષની નીચે બેસીને હું ફાગણનું એક ફૂલ માંગું છું અને તે કેસૂડો. | ગણગણતાં ગણગણતાં મને જરા હસવું આવ્યું. શિરીષની નીચે બેસીને હું ફાગણનું એક ફૂલ માંગું છું અને તે કેસૂડો. | ||
{{Poem2Close}} | |||
<poem> | |||
'''કેસૂડો કામણગારો જી લોલ.''' | '''કેસૂડો કામણગારો જી લોલ.''' | ||
</poem> | |||
{{Poem2Open}} | |||
શિરીષ પણ ફાગણનું જ ફૂલ છે. હોળીના દિવસોમાં પાંદડે પાંદડે ખીલી ઊઠે છે. એ રાત પડતાં ખીલવાનું શરૂ કરે અને સવારે તો આખી વસંત. પછી તડકો પડવા માંડે અને એ કરમાવા લાગે. શિરીષ બહુ કોમળ. જલદી કરમાઈ જાય. એને નાકે લઈએ એટલે એના તંતુસ્પર્શ અને સુગંધથી વહાલું લાગે. કવિ કાલિદાસને તો બહુ વહાલું હતું. એની વારંવાર વાત કરે. સોનારૂપા અને હીરામણિનાં આભરણોથી કંટાળેલી અલકાનગરીની કામિનીઓ તો એ શિરીષને કાને પહેરતી. એ જ કર્ણાભરણ. શિરીષ થોડું નાગરિક ફૂલ નહીં? એનો અનુભવ પણ નાગરિક. | શિરીષ પણ ફાગણનું જ ફૂલ છે. હોળીના દિવસોમાં પાંદડે પાંદડે ખીલી ઊઠે છે. એ રાત પડતાં ખીલવાનું શરૂ કરે અને સવારે તો આખી વસંત. પછી તડકો પડવા માંડે અને એ કરમાવા લાગે. શિરીષ બહુ કોમળ. જલદી કરમાઈ જાય. એને નાકે લઈએ એટલે એના તંતુસ્પર્શ અને સુગંધથી વહાલું લાગે. કવિ કાલિદાસને તો બહુ વહાલું હતું. એની વારંવાર વાત કરે. સોનારૂપા અને હીરામણિનાં આભરણોથી કંટાળેલી અલકાનગરીની કામિનીઓ તો એ શિરીષને કાને પહેરતી. એ જ કર્ણાભરણ. શિરીષ થોડું નાગરિક ફૂલ નહીં? એનો અનુભવ પણ નાગરિક. | ||
| Line 43: | Line 47: | ||
કેસૂડાનો ખરેખરો અર્થ તો પછી સમજાતો ગયો છે. એના પોપટની ચાંચ જેવા લાલ વાંકા આકારને લીધે – કિમ્ શુકઃ! પોપટ કે? એવા સંભ્રમમાં એનું નામ પડી ગયું છે કિંશુક. પછી પલાશ. પછી ખાખરો એવું વૈદકીય નામ પણ. પણ ગુજરાતી કેસૂડો જ બરાબર. એ શબ્દાર્થને ઓળંગી જાય છે. | કેસૂડાનો ખરેખરો અર્થ તો પછી સમજાતો ગયો છે. એના પોપટની ચાંચ જેવા લાલ વાંકા આકારને લીધે – કિમ્ શુકઃ! પોપટ કે? એવા સંભ્રમમાં એનું નામ પડી ગયું છે કિંશુક. પછી પલાશ. પછી ખાખરો એવું વૈદકીય નામ પણ. પણ ગુજરાતી કેસૂડો જ બરાબર. એ શબ્દાર્થને ઓળંગી જાય છે. | ||
{{Poem2Close}} | |||
<poem> | |||
'''કેસૂડો કામણગારો જી લોલ.''' | '''કેસૂડો કામણગારો જી લોલ.''' | ||
</poem> | |||
{{Poem2Open}} | |||
કેસૂડાની સાથે ‘કામ’ જોડાયો છે. પ્રેમ જોડાયો છે, ઉલ્લાસ જોડાયો છે. હોળીના રંગપર્વને ટાણે ગમે તે રંગથી રંગો પણ કેસૂડાનો રંગ એ જ સાચો રંગ. એકસાથે બધું જ કહી દે. એટલે તો એક પત્રની ગડીમાં કોઈએ કેસૂડાની એક કળી મોકલેલી તેથી મનમાં ઉલ્લાસ ઉલ્લાસ વ્યાપી ગયેલો. | કેસૂડાની સાથે ‘કામ’ જોડાયો છે. પ્રેમ જોડાયો છે, ઉલ્લાસ જોડાયો છે. હોળીના રંગપર્વને ટાણે ગમે તે રંગથી રંગો પણ કેસૂડાનો રંગ એ જ સાચો રંગ. એકસાથે બધું જ કહી દે. એટલે તો એક પત્રની ગડીમાં કોઈએ કેસૂડાની એક કળી મોકલેલી તેથી મનમાં ઉલ્લાસ ઉલ્લાસ વ્યાપી ગયેલો. | ||
| Line 51: | Line 57: | ||
શિરીષ નીચે ચાંદનીમાં બેસી કેસૂડાની આગ યાદ આવી : | શિરીષ નીચે ચાંદનીમાં બેસી કેસૂડાની આગ યાદ આવી : | ||
{{Poem2Close}} | |||
<poem> | |||
'''કેસૂડે કામણ ઘોળ્યાં,''' | '''કેસૂડે કામણ ઘોળ્યાં,''' | ||
'''લ્યો લ્યો કેસૂડા…''' | '''લ્યો લ્યો કેસૂડા…''' | ||
</poem> | |||
‘લ્યો’, પોરોના જંગલમાં કોઈએ કહેલા શબ્દો અને નાનો રૂમાલ ભરીને ધરેલાં કેસૂડાંનું ચિત્ર યાદ આવે છે. હું સુંદરમ્ના ગીતને આગળ ગણગણું છુંઃ | {{Poem2Open}}‘લ્યો’, પોરોના જંગલમાં કોઈએ કહેલા શબ્દો અને નાનો રૂમાલ ભરીને ધરેલાં કેસૂડાંનું ચિત્ર યાદ આવે છે. હું સુંદરમ્ના ગીતને આગળ ગણગણું છુંઃ{{Poem2Close}} | ||
<poem> | |||
'''વનની વાટે વહાલા''' | '''વનની વાટે વહાલા''' | ||
'''એક ફૂલ દીઠું લોલ,''' | '''એક ફૂલ દીઠું લોલ,''' | ||
| Line 65: | Line 72: | ||
'''કેસૂડો કામણગારો જી લોલ.''' | '''કેસૂડો કામણગારો જી લોલ.''' | ||
'''મને ફાગણનું એક ફૂલ આપો.''' | '''મને ફાગણનું એક ફૂલ આપો.''' | ||
</poem> | |||
{{Poem2Open}} | |||
હું ગણગણતો ઊભો થયો. શિરીષની સુગંધનું તળાવ ભરાઈ ગયું હતું. પણ હું તો ભર બપોરે ખીલેલાં કેસૂડાંનું ગીત ગણગણતો હતો. કેવો વિપર્યય! ચંદ્ર ઘણો ઉપર આવી ગયો હતો. ચાંદની છલકાતી હતી. હવે તો હું ઘર ભણી ઉગમણી દિશા તરફ, ચંદ્ર તરફ એનાં બદલાતાં પરિદૃશ્યો તરફ જોતો ચાલતો હતો. ક્યારેક વૃક્ષની ટોચે, ક્યારેક ડાળી વચ્ચેથી, ક્યારેક દૂરની બહુમાળી ઇમારતની ઊંચી અગાશીએ. | હું ગણગણતો ઊભો થયો. શિરીષની સુગંધનું તળાવ ભરાઈ ગયું હતું. પણ હું તો ભર બપોરે ખીલેલાં કેસૂડાંનું ગીત ગણગણતો હતો. કેવો વિપર્યય! ચંદ્ર ઘણો ઉપર આવી ગયો હતો. ચાંદની છલકાતી હતી. હવે તો હું ઘર ભણી ઉગમણી દિશા તરફ, ચંદ્ર તરફ એનાં બદલાતાં પરિદૃશ્યો તરફ જોતો ચાલતો હતો. ક્યારેક વૃક્ષની ટોચે, ક્યારેક ડાળી વચ્ચેથી, ક્યારેક દૂરની બહુમાળી ઇમારતની ઊંચી અગાશીએ. | ||
| Line 75: | Line 83: | ||
ત્યાં એકાએક વીજળી જતી રહી છે. આજે ચંદ્ર સાથે મૈત્રીયોગ છે. બહાર ચાંદની ફાટફાટ છે. એને મોકો મળ્યો છે. હું બાલ્કનીમાં ઊભો છું. ત્યાં પાછું પેલું ગાન હોઠે ચઢે છે : | ત્યાં એકાએક વીજળી જતી રહી છે. આજે ચંદ્ર સાથે મૈત્રીયોગ છે. બહાર ચાંદની ફાટફાટ છે. એને મોકો મળ્યો છે. હું બાલ્કનીમાં ઊભો છું. ત્યાં પાછું પેલું ગાન હોઠે ચઢે છે : | ||
{{Poem2Close}} | |||
<poem> | |||
'''મને ફાગણનું એક ફૂલ આપો,''' | '''મને ફાગણનું એક ફૂલ આપો,''' | ||
'''કે લાલ મોરા,''' | '''કે લાલ મોરા,''' | ||
'''કેસૂડો કામણગારો જી લોલ.''' | '''કેસૂડો કામણગારો જી લોલ.''' | ||
</poem> | |||
{{Right|માર્ચ ૧૯૯૦}} | {{Right|માર્ચ ૧૯૯૦}} | ||
{{ | |||
{{HeaderNav | |||
|previous=[[બોલે ઝીણા મોર/નિવેદન|નિવેદન]] | |||
|next = [[બોલે ઝીણા મોર/નિદાઘકાલોઽયમ્ ઉપાગતઃ પ્રિયે!|નિદાઘકાલોઽયમ્ ઉપાગતઃ પ્રિયે!]] | |||
}} | |||