19,010
edits
સૌરાષ્ટ્રની રસધાર ભાગ-5/રતન ગિયું રોળ!: Difference between revisions
સૌરાષ્ટ્રની રસધાર ભાગ-5/રતન ગિયું રોળ! (view source)
Revision as of 09:23, 3 November 2022
, 09:23, 3 November 2022no edit summary
MeghaBhavsar (talk | contribs) (Created page with "{{SetTitle}} {{Heading|રતન ગિયું રોળ!|}} {{Poem2Open}} “ભણેં ચારણ્ય! જોઈ લે, આપડા મલકને માથે આષાઢની રીંછડિયું નીકળીયું! જો, જો, મોળો વાલોજી સાચાં મોતીડાં જ વરસેં છે હો! ખમા મોળી આઈને! હવે તો ભીંસું હાથણિયું થાશ...") |
MeghaBhavsar (talk | contribs) No edit summary |
||
| (2 intermediate revisions by the same user not shown) | |||
| Line 19: | Line 19: | ||
“ના, તો આપડે નેસમાં નસેં જાવું. આસે થડમાં કો’ક ગામ આવે ત્યાં જ કૂબો કરે ને પડ્યા રે’શું. ઈમા કટંબમાં મેલે ને તિખારો!” | “ના, તો આપડે નેસમાં નસેં જાવું. આસે થડમાં કો’ક ગામ આવે ત્યાં જ કૂબો કરે ને પડ્યા રે’શું. ઈમા કટંબમાં મેલે ને તિખારો!” | ||
ટૌકા કરતાં ચારેય જણા — બે માનવી ને બે ઢોર — ચાલ્યાં અને થોડા દિવસે ગીરની ઝાડીમાં ઊતર્યાં. રાયણાં, ઊંબરાં અને ટીંબરવાનાં ઝાડ ઉપર ફળફૂલ ઝળુંબે છે, વાંદરા ઓળકોળાંબો રમે છે અને જાંબુડાં ખરી ખરીને નદીઓનાં પાણી જાંબુવરણાં કરી મૂકે છે. ડુંગરની ધારો ઉપરથી મોરલાને ગરદન ફુલાવીને ગહેકાટ દેતાં જેમ ચારણે જોયા, તેમ તો એનો પ્રાણ ગગન સુધી છલંગો મારીને છકડિયા દુહા ફેંકવા લાગ્યો : | ટૌકા કરતાં ચારેય જણા — બે માનવી ને બે ઢોર — ચાલ્યાં અને થોડા દિવસે ગીરની ઝાડીમાં ઊતર્યાં. રાયણાં, ઊંબરાં અને ટીંબરવાનાં ઝાડ ઉપર ફળફૂલ ઝળુંબે છે, વાંદરા ઓળકોળાંબો રમે છે અને જાંબુડાં ખરી ખરીને નદીઓનાં પાણી જાંબુવરણાં કરી મૂકે છે. ડુંગરની ધારો ઉપરથી મોરલાને ગરદન ફુલાવીને ગહેકાટ દેતાં જેમ ચારણે જોયા, તેમ તો એનો પ્રાણ ગગન સુધી છલંગો મારીને છકડિયા દુહા ફેંકવા લાગ્યો : | ||
{{Poem2Close}} | |||
<poem> | |||
આષાઢ વરસે એલીએ, ગાજવીજ ઘનઘોર, | આષાઢ વરસે એલીએ, ગાજવીજ ઘનઘોર, | ||
તેજી બાંધ્યો તરુવરે, મધુરા બોલે મોર. | તેજી બાંધ્યો તરુવરે, મધુરા બોલે મોર. | ||
::: મધુરા બોલે મોર તે મીઠા | |||
::: ઘણમૂલાં સાજન સપનામાં દીઠાં, | |||
કે’ તમાચી સુમરો, રિસાણી ઢેલ ને મનાવે મોર, | કે’ તમાચી સુમરો, રિસાણી ઢેલ ને મનાવે મોર, | ||
આષાઢ વરસે એલીએ, ગાજવીજ ઘનઘોર. | આષાઢ વરસે એલીએ, ગાજવીજ ઘનઘોર. | ||
| Line 32: | Line 34: | ||
પાંખો પીળી પોપટની ને કોયલ રાતે નેણ, | પાંખો પીળી પોપટની ને કોયલ રાતે નેણ, | ||
મોર મારે મદૈ થિયો ને વહરાં કાઢે વેણ. | મોર મારે મદૈ થિયો ને વહરાં કાઢે વેણ. | ||
</poem> | |||
{{Poem2Open}} | |||
એવાં ગીત લલકારાય છે, ને ડુંગરાના ગાળા સામે ગાવા લાગતા હોય તેમ ગુંજી ઊઠે છે. ધણી ને ધણિયાણી બન્ને ચારણ : બન્નેની જીભે સરસ્વતી : બન્નેને મુખે કવિતાનાં અમૃત ઝરે છે. | એવાં ગીત લલકારાય છે, ને ડુંગરાના ગાળા સામે ગાવા લાગતા હોય તેમ ગુંજી ઊઠે છે. ધણી ને ધણિયાણી બન્ને ચારણ : બન્નેની જીભે સરસ્વતી : બન્નેને મુખે કવિતાનાં અમૃત ઝરે છે. | ||
“ચારણ્ય! કેમ જાણે અષાઢની રાતમાં આપણે વિખૂટાં પડીને ગાતાં હોઈએ, એવો રંગ મચ્યો છે, હો!” | “ચારણ્ય! કેમ જાણે અષાઢની રાતમાં આપણે વિખૂટાં પડીને ગાતાં હોઈએ, એવો રંગ મચ્યો છે, હો!” | ||
| Line 53: | Line 57: | ||
ચારણીએ ડોકું ધુણાવીને સોગંદ કબૂલી લીધા. | ચારણીએ ડોકું ધુણાવીને સોગંદ કબૂલી લીધા. | ||
ચારણે દરબાર પોરસા વાળાની ડેલીએ જઈ છેટેથી દરબારને બિરદાવ્યા : | ચારણે દરબાર પોરસા વાળાની ડેલીએ જઈ છેટેથી દરબારને બિરદાવ્યા : | ||
{{Poem2Close}} | |||
<poem> | |||
જવ જેટલાં જાળાં, વાળા મું દ્યો વતન, | જવ જેટલાં જાળાં, વાળા મું દ્યો વતન, | ||
તો આણીએં ઉચાળા, પાદર તમાણે પોરસા. | તો આણીએં ઉચાળા, પાદર તમાણે પોરસા. | ||
</poem> | |||
{{Poem2Open}} | |||
“હે પોરસા વાળા, મને બે-પાંચ વીઘાં જમીનનાં જાળાં કાઢી આપો તો હું આંહીં વતન કરીને મારી ઘરવખરી લઈ આવું.” | “હે પોરસા વાળા, મને બે-પાંચ વીઘાં જમીનનાં જાળાં કાઢી આપો તો હું આંહીં વતન કરીને મારી ઘરવખરી લઈ આવું.” | ||
“આવો, આવો, ગઢવી! ક્યાંથી આવો છો?” | “આવો, આવો, ગઢવી! ક્યાંથી આવો છો?” | ||
| Line 60: | Line 68: | ||
“ભલે, ઠાકર મા’રાજ દઈ રે’શે, ગઢવી! કસુંબાપાણી તો લ્યો.” | “ભલે, ઠાકર મા’રાજ દઈ રે’શે, ગઢવી! કસુંબાપાણી તો લ્યો.” | ||
ચારણના પેટમાં બે પ્યાલી લાલ કસુંબો પડ્યો, એટલે ચારણને ઇંદ્રાસન મળી ગયું લાગ્યું. દાયરામાં વાતોના ધુબાકા ઊપડ્યા હતા, એમાં ચારણ પણ ઊતરી પડ્યો. જાતનો દેવીપુત્ર : જીભમાં ભારી મીઠપ : કોઠામાં કવિતાના અખંડ દીવા બળે : આષાઢ જેવી મદમસ્ત ઋતુ : અને એમાં પણ પોતે રસભરી ચતુર સુજાણ ચારણીનો જોબનવંતો કંથ! પછી તો પૂછવું શું? ગીત-છંદોના ધમાકા મચ્યા. હોકાની ત્રણ ઘૂંટ લેતા ચારણને કૅફ ઊપડ્યો. આંખો બન્ને ઘૂઘવતા પારેવાની જેમ લાલ ચણોઠી બની ગઈ. પોતાના ફૂલેલા ગળાને મોકળું મેલી ચારણે રાધા-કાનના વિજોગની બારમાસી ઉપાડી, અને દિશાઓ જેમ સજીવન બનીને સામા હોંકારા દેવા મંડી તેમ તો ચારણે, ભાંગતી રાતે કોઈ વિજોગી માનવી મરેલા કંથને સંભારી વિલાપનાં ગીત ગાતું હોય તેવાં સોરઠી ભેરુબંધોનાં વિરહ-ગીત ઉપાડ્યાં : | ચારણના પેટમાં બે પ્યાલી લાલ કસુંબો પડ્યો, એટલે ચારણને ઇંદ્રાસન મળી ગયું લાગ્યું. દાયરામાં વાતોના ધુબાકા ઊપડ્યા હતા, એમાં ચારણ પણ ઊતરી પડ્યો. જાતનો દેવીપુત્ર : જીભમાં ભારી મીઠપ : કોઠામાં કવિતાના અખંડ દીવા બળે : આષાઢ જેવી મદમસ્ત ઋતુ : અને એમાં પણ પોતે રસભરી ચતુર સુજાણ ચારણીનો જોબનવંતો કંથ! પછી તો પૂછવું શું? ગીત-છંદોના ધમાકા મચ્યા. હોકાની ત્રણ ઘૂંટ લેતા ચારણને કૅફ ઊપડ્યો. આંખો બન્ને ઘૂઘવતા પારેવાની જેમ લાલ ચણોઠી બની ગઈ. પોતાના ફૂલેલા ગળાને મોકળું મેલી ચારણે રાધા-કાનના વિજોગની બારમાસી ઉપાડી, અને દિશાઓ જેમ સજીવન બનીને સામા હોંકારા દેવા મંડી તેમ તો ચારણે, ભાંગતી રાતે કોઈ વિજોગી માનવી મરેલા કંથને સંભારી વિલાપનાં ગીત ગાતું હોય તેવાં સોરઠી ભેરુબંધોનાં વિરહ-ગીત ઉપાડ્યાં : | ||
{{Poem2Close}} | |||
<poem> | |||
ગરદે મોર જીંગોરિયા, | ગરદે મોર જીંગોરિયા, | ||
::: મો’લ થડક્કે માઢ, | |||
વરખારી રીત વ્રણ્ણવાં, | વરખારી રીત વ્રણ્ણવાં, | ||
::: આયો ઘઘૂંબી આષાઢ. | |||
[પહાડ પર મોર ટહુક્યા, મહેલો ને મેડીઓ થરથરી ઊઠ્યાં, ગર્જના કરતો આષાઢ આવ્યો, એવી વર્ષાની ઋતુ હું વર્ણવું છું.] | </poem> | ||
{{Poem2Open}} | |||
'''[પહાડ પર મોર ટહુક્યા, મહેલો ને મેડીઓ થરથરી ઊઠ્યાં, ગર્જના કરતો આષાઢ આવ્યો, એવી વર્ષાની ઋતુ હું વર્ણવું છું.]''' | |||
એટલો દુહો ઉપાડતાં તો સાચેસાચ દરબારની માઢ મેડી થર! થર! કાંપવા લાગી. અને ‘આયો ઘઘૂંબી આષાઢ’ આટલા આખરી વેણની દોઢ્ય વાળીને ચારણે આષાઢને આલેખ્યો : | એટલો દુહો ઉપાડતાં તો સાચેસાચ દરબારની માઢ મેડી થર! થર! કાંપવા લાગી. અને ‘આયો ઘઘૂંબી આષાઢ’ આટલા આખરી વેણની દોઢ્ય વાળીને ચારણે આષાઢને આલેખ્યો : | ||
{{Poem2Close}} | |||
<poem> | |||
આષાઢ ઘઘૂંબીય લૂંબીય અંબર | આષાઢ ઘઘૂંબીય લૂંબીય અંબર | ||
::: વદ્દળ બેવળ ચોવળિયં, | |||
મહોલાર મહેલીય, લાડગેહેલીય, | મહોલાર મહેલીય, લાડગેહેલીય, | ||
::: નીર છલે ન ઝલે નળિયં, | |||
અંદ્ર ગાજ અગાજ કરે ધર ઉપર | અંદ્ર ગાજ અગાજ કરે ધર ઉપર | ||
::: અંબ નયાં સર ઊભરિયાં, | |||
અજમાલ નથુ તણ કુંવર આલણ, | અજમાલ નથુ તણ કુંવર આલણ, | ||
::: સોય તણી રત સંભરિયા, | |||
જીય સોય તણી રત સંભરિયાં, | જીય સોય તણી રત સંભરિયાં, | ||
મુને સોય તણી રત સંભરિયા. | મુને સોય તણી રત સંભરિયા. | ||
[આષાઢ ગાજે છે. આકાશ લૂંબીઝૂંબીને ઢળી પડ્યું છે. વાદળાં બેવડાં ને ચોવડાં થર બાંધી ગયાં છે, મહેલાતો જાણે કે લાડઘેલી થઈ ગઈ છે. નીર એટલાં છલકાય છે કે નળિયાંમાં ઝલાતાં નથી. ધરતી પર ઇંદ્ર ગાજ્યા જ કરે છે. સરોવરમાં નવાં પાણી ઊભરાયાં છે. તેવી ઋતુમાં, હે અજમાલ નથુના પુત્ર આલણ, તું મને યાદ આવે છે.] | </poem> | ||
{{Poem2Open}} | |||
'''[આષાઢ ગાજે છે. આકાશ લૂંબીઝૂંબીને ઢળી પડ્યું છે. વાદળાં બેવડાં ને ચોવડાં થર બાંધી ગયાં છે, મહેલાતો જાણે કે લાડઘેલી થઈ ગઈ છે. નીર એટલાં છલકાય છે કે નળિયાંમાં ઝલાતાં નથી. ધરતી પર ઇંદ્ર ગાજ્યા જ કરે છે. સરોવરમાં નવાં પાણી ઊભરાયાં છે. તેવી ઋતુમાં, હે અજમાલ નથુના પુત્ર આલણ, તું મને યાદ આવે છે.]''' | |||
એમ ત્રણ-ત્રણ ને ચાર-ચાર પલટા ખવરાવી છેલ્લા ચરણનું કલેજું ચીરનારું સંભારણું ગળામાં વારંવાર ઘૂંટે છે. અને ચારણની વાણી પર ફિદા બનીને દરબાર પોરસા વાળો પડકાર આપે છે કે “વાહ વા! વાહ વા, ગઢવા! પ્રાણ વીંધી નાખ્યા! હાં મારો ભાઈ! હવે શ્રાવણ ભલે થઈ જાય! જો, સામા મોરલા ગહેકે છે! જો, છંદ હેઠો ન પડી જાય!” | એમ ત્રણ-ત્રણ ને ચાર-ચાર પલટા ખવરાવી છેલ્લા ચરણનું કલેજું ચીરનારું સંભારણું ગળામાં વારંવાર ઘૂંટે છે. અને ચારણની વાણી પર ફિદા બનીને દરબાર પોરસા વાળો પડકાર આપે છે કે “વાહ વા! વાહ વા, ગઢવા! પ્રાણ વીંધી નાખ્યા! હાં મારો ભાઈ! હવે શ્રાવણ ભલે થઈ જાય! જો, સામા મોરલા ગહેકે છે! જો, છંદ હેઠો ન પડી જાય!” | ||
એમ ભલકારા સાંભળતાં તો ચારણે શ્રાવણનું રૂપ બાંધ્યું : | એમ ભલકારા સાંભળતાં તો ચારણે શ્રાવણનું રૂપ બાંધ્યું : | ||
{{Poem2Close}} | |||
<poem> | |||
નવખંડ નીલાણીય પાવન પાણીય, | નવખંડ નીલાણીય પાવન પાણીય, | ||
::: વાણીએ દાદૂર મોર વળે, | |||
શવદાસ ચડાવણ પૂજાય શંકર, | શવદાસ ચડાવણ પૂજાય શંકર, | ||
::: શ્રાવણ માસ જળે સજળે, | |||
પ્રષનાર કરે નત નાવણ પૂજાય, | પ્રષનાર કરે નત નાવણ પૂજાય, | ||
::: શંકરરાં વ્રત સદ્ધરિયાં, | |||
અજમાલ નથુ તણ કુંવર આલણ, | અજમાલ નથુ તણ કુંવર આલણ, | ||
::: સોય તણી રત સંભરિયા, | |||
મુને સોય તણી રત સંભરિયા. | મુને સોય તણી રત સંભરિયા. | ||
</poem> | |||
{{Poem2Open}} | |||
[નવેય ખંડ નીલા થઈ ગયા છે. પાણીથી પવિત્ર બન્યા છે. દેડકાં ને મોરને મુખેથી નવી વાણી ફૂટે છે. શિવના ભક્તો શંકરને પૂજા ચડાવે છે. શ્રાવણ માસ જળમય બની ગયો છે. પુરુષો ને નારીઓ નિત્ય નાહીને શંકરના વ્રત ઊજવે છે. તે વખતે, હે મિત્ર આલણ, તું મને સાંભરે છે.] | [નવેય ખંડ નીલા થઈ ગયા છે. પાણીથી પવિત્ર બન્યા છે. દેડકાં ને મોરને મુખેથી નવી વાણી ફૂટે છે. શિવના ભક્તો શંકરને પૂજા ચડાવે છે. શ્રાવણ માસ જળમય બની ગયો છે. પુરુષો ને નારીઓ નિત્ય નાહીને શંકરના વ્રત ઊજવે છે. તે વખતે, હે મિત્ર આલણ, તું મને સાંભરે છે.] | ||
“રંગ ગઢવા! સંભરિયા! સંભરિયા! કેમ ન સાંભરે? ઋતુએ ઋતુના હિલોળા ભાળીને મરેલો ભેરુ ન સાંભરે તો બીજો કોણ સાંભરે? વાહ વા! હવે ભાદરવોય ભલે થઈ જાય! જો, દોર તૂટે નહિ. આભામંડળે સૂર સંધાઈ ગયા છે, હાં ગઢવા!” | “રંગ ગઢવા! સંભરિયા! સંભરિયા! કેમ ન સાંભરે? ઋતુએ ઋતુના હિલોળા ભાળીને મરેલો ભેરુ ન સાંભરે તો બીજો કોણ સાંભરે? વાહ વા! હવે ભાદરવોય ભલે થઈ જાય! જો, દોર તૂટે નહિ. આભામંડળે સૂર સંધાઈ ગયા છે, હાં ગઢવા!” | ||
અને ગઢવે ભાદરવાના રંગ આલેખ્યા : | અને ગઢવે ભાદરવાના રંગ આલેખ્યા : | ||
{{Poem2Close}} | |||
<poem> | |||
રંગ ભાદ્રવ શ્યામ ઘટા રંગ રાતોય, | રંગ ભાદ્રવ શ્યામ ઘટા રંગ રાતોય, | ||
::: રંગ નીલંબર શ્વેત રજે, | |||
ફળફૂલ અપ્રબ્બળ, કમ્મળ ફેલીય, | ફળફૂલ અપ્રબ્બળ, કમ્મળ ફેલીય, | ||
::: વેલીય નેક અનેક વજે, | |||
પરિયાં દન સોળ કિલોળમેં પોખત, | પરિયાં દન સોળ કિલોળમેં પોખત, | ||
::: કાગરખી મુખ ધ્રમ્મ કિયા, | |||
અજમાલ નથુ તણ કુંવર આલણ, | અજમાલ નથુ તણ કુંવર આલણ, | ||
::: સોય તણી રત સંભરિયા. | |||
[ભાદ્રપદ મહિનાની શ્યામ ઘટા બંધાઈ ગઈ છે. આસમાન પર વીજળીના રાતા, આસમાની ને શ્વેત રંગો છવાતા જાય છે. અપરંપાર ફળફૂલ ફાલે છે. કમળો ખીલે છે. અન્ય વેલડીઓ પણ કૉળે છે. શ્રાદ્ધના સોળ દિવસ સુધી પિતૃઓ પોષણ પામે છે. લોકો ઋષિઓના અવતારરૂપ કાગડાઓને શ્રાદ્ધનું અન્ન ખવરાવી ધર્મ કરે છે. તેવી ઋતુમાં તું મને સાંભરે છે, હે મિત્ર!] | </poem> | ||
{{Poem2Open}} | |||
'''[ભાદ્રપદ મહિનાની શ્યામ ઘટા બંધાઈ ગઈ છે. આસમાન પર વીજળીના રાતા, આસમાની ને શ્વેત રંગો છવાતા જાય છે. અપરંપાર ફળફૂલ ફાલે છે. કમળો ખીલે છે. અન્ય વેલડીઓ પણ કૉળે છે. શ્રાદ્ધના સોળ દિવસ સુધી પિતૃઓ પોષણ પામે છે. લોકો ઋષિઓના અવતારરૂપ કાગડાઓને શ્રાદ્ધનું અન્ન ખવરાવી ધર્મ કરે છે. તેવી ઋતુમાં તું મને સાંભરે છે, હે મિત્ર!]''' | |||
“ભલે! ભલે! મારો ભાઈ! હવે ભેગાભેગો આસો માસ ગાઈને વિજોગીના ભેટા કરાવી દેજે, હો!” | “ભલે! ભલે! મારો ભાઈ! હવે ભેગાભેગો આસો માસ ગાઈને વિજોગીના ભેટા કરાવી દેજે, હો!” | ||
“અરે બાપુ! મરેલાંના ભેટા તો થઈ રહ્યા! આ તો મરશિયા છે. આસોમાં તો વિજોગના દુઃખની અવધિ આવી રહી : સાંભળો — ” | “અરે બાપુ! મરેલાંના ભેટા તો થઈ રહ્યા! આ તો મરશિયા છે. આસોમાં તો વિજોગના દુઃખની અવધિ આવી રહી : સાંભળો — ” | ||
| Line 116: | Line 140: | ||
“ગળી ગિયું મારી ચારણ્યને, પોરસા! તારું કામણગારું પાદર જ ગળી ગિયું!” એવું બોલીને ચારણે બુદ્ધિ બુઝાયાનાં ચિહ્ન બતાવ્યાં. | “ગળી ગિયું મારી ચારણ્યને, પોરસા! તારું કામણગારું પાદર જ ગળી ગિયું!” એવું બોલીને ચારણે બુદ્ધિ બુઝાયાનાં ચિહ્ન બતાવ્યાં. | ||
ચારણે ચિત્તભ્રમમાં દુહા ઉપાડ્યા : | ચારણે ચિત્તભ્રમમાં દુહા ઉપાડ્યા : | ||
{{Poem2Close}} | |||
<poem> | |||
મેં આવી ઉતારો કર્યો, જબ્બર વસીલો જોય, | મેં આવી ઉતારો કર્યો, જબ્બર વસીલો જોય, | ||
(પણ) કામણગારું કોય, પાદર તારું પોરહા! | (પણ) કામણગારું કોય, પાદર તારું પોરહા! | ||
[હે પોરસા વાળા, તારા સરખો મોટો આશ્રયદાતા જોઈને મેં ઉતારો કર્યો. પણ તારા ગામનું પાદર તો કામણ કરીને મારી સ્ત્રીને સંતાડી બેઠું છે.] | </poem> | ||
{{Poem2Open}} | |||
'''[હે પોરસા વાળા, તારા સરખો મોટો આશ્રયદાતા જોઈને મેં ઉતારો કર્યો. પણ તારા ગામનું પાદર તો કામણ કરીને મારી સ્ત્રીને સંતાડી બેઠું છે.]''' | |||
{{Poem2Close}} | |||
<poem> | |||
હૂતું તે હરાવિયો, ખજીનો બેઠો ખોય, | હૂતું તે હરાવિયો, ખજીનો બેઠો ખોય, | ||
(એવું) કામણગારું કોય, પાદર તારું, પોરહા! | (એવું) કામણગારું કોય, પાદર તારું, પોરહા! | ||
[હે પોરસા વાળા, તારું પાદર તો કામણગારું, એવું જાદુ કરનારું કે મુજ ગરીબની જે મૂડી હતી તે હું આંહીં ગુમાવી બેઠો. મારા જીવનનો ખજાનો ચોરાઈ ગયો.] | </poem> | ||
{{Poem2Open}} | |||
'''[હે પોરસા વાળા, તારું પાદર તો કામણગારું, એવું જાદુ કરનારું કે મુજ ગરીબની જે મૂડી હતી તે હું આંહીં ગુમાવી બેઠો. મારા જીવનનો ખજાનો ચોરાઈ ગયો.]''' | |||
{{Poem2Close}} | |||
<poem> | |||
હૂતું કામળની કોર, છેડેથી છૂટી ગિયું, | હૂતું કામળની કોર, છેડેથી છૂટી ગિયું, | ||
રતન ગિયું રોળ, પાદર તારે, પોરહા! | રતન ગિયું રોળ, પાદર તારે, પોરહા! | ||
[અરે પોરસા વાળા, મેં અભાગીએ મારા એકના એક રત્નને કામળીની કોરે ગાંઠ વાળીને બાંધ્યું હતું. પણ ઊનની કામળીની ગાંઠ કાંઈ વળે? ને વળે તો કેટલી ટકે? છેડે વાળેલ ગાંઠ છૂટી પડી, ને રત્ન રોળાઈ ગયું. મેં રત્ન જેવી ચારણીને કાળજી કરીને સાચવી નહિ. નદીના પટમાં ઊભી રાખી. મારી બેકાળજીથી હું એને આજ તારા પાદરમાં ગુમાવી બેઠો.] | </poem> | ||
{{Poem2Open}} | |||
'''[અરે પોરસા વાળા, મેં અભાગીએ મારા એકના એક રત્નને કામળીની કોરે ગાંઠ વાળીને બાંધ્યું હતું. પણ ઊનની કામળીની ગાંઠ કાંઈ વળે? ને વળે તો કેટલી ટકે? છેડે વાળેલ ગાંઠ છૂટી પડી, ને રત્ન રોળાઈ ગયું. મેં રત્ન જેવી ચારણીને કાળજી કરીને સાચવી નહિ. નદીના પટમાં ઊભી રાખી. મારી બેકાળજીથી હું એને આજ તારા પાદરમાં ગુમાવી બેઠો.]''' | |||
{{Poem2Close}} | |||
<poem> | |||
સાથે લે સંગાથ, વછિયાત આવ્યાં વરતવા, | સાથે લે સંગાથ, વછિયાત આવ્યાં વરતવા, | ||
રાખ્યાં રણમાં રાત, પાદર તારે, પોરહા! | રાખ્યાં રણમાં રાત, પાદર તારે, પોરહા! | ||
[અમે વિદેશી વટેમાર્ગુ, જીવતરની સંગાથી સ્ત્રીને સાથે લઈ તારે આંગણે ગુજારો કરવા આવ્યાં, ત્યાં તો, ઓ પોરસા વાળા, તારા પાદરમાં જ અમને તો અંતરિયાળ રાત રાખી દીધાં.] | </poem> | ||
{{Poem2Open}} | |||
'''[અમે વિદેશી વટેમાર્ગુ, જીવતરની સંગાથી સ્ત્રીને સાથે લઈ તારે આંગણે ગુજારો કરવા આવ્યાં, ત્યાં તો, ઓ પોરસા વાળા, તારા પાદરમાં જ અમને તો અંતરિયાળ રાત રાખી દીધાં.]''' | |||
{{Poem2Close}} | |||
<poem> | |||
ઓચિંતાં આવે, મધરાતે વાદળ ગળ્યાં, | ઓચિંતાં આવે, મધરાતે વાદળ ગળ્યાં, | ||
રતન ગયું રેલે, પાદર તારે, પોરહા! | રતન ગયું રેલે, પાદર તારે, પોરહા! | ||
[જીવતરની અધરાત થઈ ગઈ છે, તે ટાણે ઓચિંતા જાણે વાદળ વરસ્યાં, ને મારું રત્ન તણાઈ ગયું.] | </poem> | ||
{{Poem2Open}} | |||
'''[જીવતરની અધરાત થઈ ગઈ છે, તે ટાણે ઓચિંતા જાણે વાદળ વરસ્યાં, ને મારું રત્ન તણાઈ ગયું.]''' | |||
{{Poem2Close}} | |||
<poem> | |||
કાયા કંકુની લોળ, સાચવતાં સોનાં જીં, | કાયા કંકુની લોળ, સાચવતાં સોનાં જીં, | ||
પડ્યાં રાંકને રોળ, પાદર તારે, પોરહા! | પડ્યાં રાંકને રોળ, પાદર તારે, પોરહા! | ||
[કંકુની પૂતળી સરખી એ પ્રિયતમાની કાયાને હું સોના સરખી મહામૂલી ગણીને જાળવતો હતો. ત્યાં તો હું ગરીબ આદમી તારા પાદરમાં લૂંટાઈ ગયો. મારું સાચવેલું ધન રોળાઈ ગયું.] | </poem> | ||
{{Poem2Open}} | |||
'''[કંકુની પૂતળી સરખી એ પ્રિયતમાની કાયાને હું સોના સરખી મહામૂલી ગણીને જાળવતો હતો. ત્યાં તો હું ગરીબ આદમી તારા પાદરમાં લૂંટાઈ ગયો. મારું સાચવેલું ધન રોળાઈ ગયું.]''' | |||
{{Poem2Close}} | |||
<poem> | |||
બેઠેલ બઢ્ય કરે, સાંસલેલ સાંસા જીં, | બેઠેલ બઢ્ય કરે, સાંસલેલ સાંસા જીં, | ||
(ત્યાં તો) ફડક્યું લે ફાળે, પાદર તારે, પોરહા! | (ત્યાં તો) ફડક્યું લે ફાળે, પાદર તારે, પોરહા! | ||
[હે પોરસા વાળા, શિકારીથી ત્રાસીને નાસેલ, શ્વાસભર્યું સસલું જેમ પોતાની નાની-શી બખોલ કરીને તેની અંદર શિકારીઓથી છાનું પડ્યું રહે, તેમ હું પણ મારી ચારણ્યરૂપ ગરીબ બખોલમાં છાનોમાનો વિસામો લેતો હતો. એમાં કાળરૂપી શિકારીની ફાળ પડી, મારું વિસામાનું ધામ છૂટી ગયું ને હું હવે એ કાળને મોખરે શિકારીની આગળ નિરાધાર સસલો દોડે તેમ દોડી રહ્યો છું.] | </poem> | ||
{{Poem2Open}} | |||
'''[હે પોરસા વાળા, શિકારીથી ત્રાસીને નાસેલ, શ્વાસભર્યું સસલું જેમ પોતાની નાની-શી બખોલ કરીને તેની અંદર શિકારીઓથી છાનું પડ્યું રહે, તેમ હું પણ મારી ચારણ્યરૂપ ગરીબ બખોલમાં છાનોમાનો વિસામો લેતો હતો. એમાં કાળરૂપી શિકારીની ફાળ પડી, મારું વિસામાનું ધામ છૂટી ગયું ને હું હવે એ કાળને મોખરે શિકારીની આગળ નિરાધાર સસલો દોડે તેમ દોડી રહ્યો છું.]''' | |||
{{Poem2Close}} | |||
<poem> | |||
દલને ડામણ દે, ઊભલ ઊંટ વારે, | દલને ડામણ દે, ઊભલ ઊંટ વારે, | ||
રિયું રાડ્યું દ્યે, પાદર તારે, પોરહા! | રિયું રાડ્યું દ્યે, પાદર તારે, પોરહા! | ||
[હે પોરસા વાળા, બીજી તને ખબર છે? તેં ટોળામાંથી છૂટા પડી ગયેલા ઊંટડાને વિલાપ કરતું જોયું છે? બીજું કોઈ પશુ પોતાના સંગાથીઓથી વિખૂટું પડીને જે વેદના પામે તે તો વિખૂટા પડેલા ઊંટની વેદના આગળ કંઈ વિસાતમાં નથી. એનાં વલખાં ને એના વિલાપ તો દીઠાં ને સાંભળ્યાં ન જાય એવાં. એમાં પણ એને પગે ડામણ બાંધેલી હોય એટલે એ હાલીચાલી પણ ન શકે; ઊભું ઊભું અહોરાત ગાંગર્યા જ કરે. એવી દશા અત્યારે મારા અંત:કરણની થઈ રહી છે.] | </poem> | ||
{{Poem2Open}} | |||
'''[હે પોરસા વાળા, બીજી તને ખબર છે? તેં ટોળામાંથી છૂટા પડી ગયેલા ઊંટડાને વિલાપ કરતું જોયું છે? બીજું કોઈ પશુ પોતાના સંગાથીઓથી વિખૂટું પડીને જે વેદના પામે તે તો વિખૂટા પડેલા ઊંટની વેદના આગળ કંઈ વિસાતમાં નથી. એનાં વલખાં ને એના વિલાપ તો દીઠાં ને સાંભળ્યાં ન જાય એવાં. એમાં પણ એને પગે ડામણ બાંધેલી હોય એટલે એ હાલીચાલી પણ ન શકે; ઊભું ઊભું અહોરાત ગાંગર્યા જ કરે. એવી દશા અત્યારે મારા અંત:કરણની થઈ રહી છે.]''' | |||
{{Poem2Close}} | |||
<poem> | |||
કૂવાને કાંઠે, દલ મારું ડોકાય, | કૂવાને કાંઠે, દલ મારું ડોકાય, | ||
(પણ) જોયે તરસ્યું ન જાય, પીધા વિણની, પોરહા! | (પણ) જોયે તરસ્યું ન જાય, પીધા વિણની, પોરહા! | ||
[તરસ્યો માનવી કૂવાને કાંઠે ઊભો રહીને પાણીમાં ડોકિયાં કરે, તેથી એની તરસ કદી છીપતી નથી. તેવી રીતે, હે પોરસા વાળા, મારું હૃદય તરસે વલવલતું, એ પ્રિયાના સ્મરણરૂપી કૂવામાં ડોકિયું કરે છે; પરંતુ એના રૂપગુણનાં નીરને પીવાનો તો વખત તો હવે ચાલ્યો ગયો.] | </poem> | ||
{{Poem2Open}} | |||
'''[તરસ્યો માનવી કૂવાને કાંઠે ઊભો રહીને પાણીમાં ડોકિયાં કરે, તેથી એની તરસ કદી છીપતી નથી. તેવી રીતે, હે પોરસા વાળા, મારું હૃદય તરસે વલવલતું, એ પ્રિયાના સ્મરણરૂપી કૂવામાં ડોકિયું કરે છે; પરંતુ એના રૂપગુણનાં નીરને પીવાનો તો વખત તો હવે ચાલ્યો ગયો.]''' | |||
{{Poem2Close}} | |||
<poem> | |||
બાવળ ને ઝાડ જ બિયાં, વાધે નીર વન્યા, | બાવળ ને ઝાડ જ બિયાં, વાધે નીર વન્યા, | ||
કેળ્યું કોળે ના, પાણી વણ્યાની, પોરહા! | કેળ્યું કોળે ના, પાણી વણ્યાની, પોરહા! | ||
[અરે હે પોરસ વાળા, બાવળ જેવાં બળવાન અને કઠોર ઝાડ તો પાણી વિના ઊઝરે. પણ કેળ જેવી કોમળ વનસ્પતિને તો અતિશય પાણીનું સિંચન જોઈએ. એવી રીતે અન્ય અનેક જોરાવર હૃદયનાં માનવી પ્રેમ સિવાય જીવી શકે, પણ હું કેળ જેવો કોમળ હૃદયનો જીવ મારી સ્ત્રી વગર શી રીતે જીવું? અથવા તો — ] | </poem> | ||
{{Poem2Open}} | |||
'''[અરે હે પોરસ વાળા, બાવળ જેવાં બળવાન અને કઠોર ઝાડ તો પાણી વિના ઊઝરે. પણ કેળ જેવી કોમળ વનસ્પતિને તો અતિશય પાણીનું સિંચન જોઈએ. એવી રીતે અન્ય અનેક જોરાવર હૃદયનાં માનવી પ્રેમ સિવાય જીવી શકે, પણ હું કેળ જેવો કોમળ હૃદયનો જીવ મારી સ્ત્રી વગર શી રીતે જીવું? અથવા તો — ]''' | |||
{{Poem2Close}} | |||
<poem> | |||
વવારીએં વાળા, તળિયે ટાઢક જોય, | વવારીએં વાળા, તળિયે ટાઢક જોય, | ||
(પણ) કેળ્યું કોળે ના, પાણી વણની, પોરહા! | (પણ) કેળ્યું કોળે ના, પાણી વણની, પોરહા! | ||
[હે વાળા દરબાર, તું કહે છે કે હું ફરી વાર પરણું. મારા સ્નેહરૂપી ઝાડને તું કાંઈ ટાઢું પાણીવાળું તળ જોઈને એટલે કે કોઈ સ્નેહભર્યું પાત્ર જોઈને, રોપવા માગે છે. પણ હે બાપ, મારો સ્નેહ તો કેળના રોપા સરીખો કોમળ છે. એને ઉપરથી પાણીના સિંચન વિના કોળાવી નહિ શકાય. એનો તો મરનાર એ ચારણીનું જ પ્રેમજળ પીવા જોઈએ.] | </poem> | ||
{{Poem2Open}} | |||
'''[હે વાળા દરબાર, તું કહે છે કે હું ફરી વાર પરણું. મારા સ્નેહરૂપી ઝાડને તું કાંઈ ટાઢું પાણીવાળું તળ જોઈને એટલે કે કોઈ સ્નેહભર્યું પાત્ર જોઈને, રોપવા માગે છે. પણ હે બાપ, મારો સ્નેહ તો કેળના રોપા સરીખો કોમળ છે. એને ઉપરથી પાણીના સિંચન વિના કોળાવી નહિ શકાય. એનો તો મરનાર એ ચારણીનું જ પ્રેમજળ પીવા જોઈએ.]''' | |||
{{Poem2Close}} | |||
<poem> | |||
સૂતલ સખ કરે, કણકણતું કુંજાં જી, | સૂતલ સખ કરે, કણકણતું કુંજાં જી, | ||
માર્યું મધરાતે, પાદર તારે, પોરહા! | માર્યું મધરાતે, પાદર તારે, પોરહા! | ||
[હે પોરસા વાળા, કુંજ પક્ષીઓની રીત છે કે રાતે ક્યાંઈક આખું વૃંદ ઓથ ગોતી આરામ કરે અને ચાર કુંજડાં વારાફરતી ચોકી રાખે. સૂતાં સૂતાં કુંજડાં લહેરથી ઝીણું ઝીણું કણક્યા કરે. આવી લહેરથી મારું હૃદય-પક્ષી પણ પોઢ્યું હતું. ત્યાં તો બરાબર મધરાતની ભરનિદ્રામાં શિકારીએ માર્યું.] | </poem> | ||
{{Poem2Open}} | |||
'''[હે પોરસા વાળા, કુંજ પક્ષીઓની રીત છે કે રાતે ક્યાંઈક આખું વૃંદ ઓથ ગોતી આરામ કરે અને ચાર કુંજડાં વારાફરતી ચોકી રાખે. સૂતાં સૂતાં કુંજડાં લહેરથી ઝીણું ઝીણું કણક્યા કરે. આવી લહેરથી મારું હૃદય-પક્ષી પણ પોઢ્યું હતું. ત્યાં તો બરાબર મધરાતની ભરનિદ્રામાં શિકારીએ માર્યું.]''' | |||
{{Poem2Close}} | |||
<poem> | |||
વાછરડું, વાળા, ભાંભરતું ભળાય, | વાછરડું, વાળા, ભાંભરતું ભળાય, | ||
(પણ) થર આતમ નો થાય, પરસ્યા વણનો, પોરહા! | (પણ) થર આતમ નો થાય, પરસ્યા વણનો, પોરહા! | ||
[હે પોરસા વાળા, ગાય પોતાના વાછરડાને પોતાની સન્મુખ જ બાંધેલું જોતી હોય, છતાં પણ એને પોતાની જીભથી સ્પર્શ કર્યા વગર માતાનો જીવ ઠરતો નથી, તેમ મારા હૃદયને પણ મારી પ્રિયાના સ્મરણમાત્રથી જ શાંતિ નથી વળતી.] | </poem> | ||
{{Poem2Open}} | |||
'''[હે પોરસા વાળા, ગાય પોતાના વાછરડાને પોતાની સન્મુખ જ બાંધેલું જોતી હોય, છતાં પણ એને પોતાની જીભથી સ્પર્શ કર્યા વગર માતાનો જીવ ઠરતો નથી, તેમ મારા હૃદયને પણ મારી પ્રિયાના સ્મરણમાત્રથી જ શાંતિ નથી વળતી.]''' | |||
{{Poem2Close}} | |||
<poem> | |||
ઊડી મન આંબર ચડે, ચકવાં જીં સદાય, | ઊડી મન આંબર ચડે, ચકવાં જીં સદાય, | ||
કફરી રાત કળાય. પો’ ન ફાટે, પોરહા! | કફરી રાત કળાય. પો’ ન ફાટે, પોરહા! | ||
[સંધ્યાકાળથી જ વિખૂટા પડીને નદીના સામસામા કિનારા પર બેઠેલા ચક્રવાક પક્ષીનાં નર-માદા જેમ વારંવાર ઊડી ઊડીને ઝાડ પર ચડીને જોયા કરે કે સૂરજ ઊગ્યો છે? પ્હો ફાટી છે? એ રીતે મારું હૃદય-ચકવું પણ વારે વારે નજર કરે છે કે આ વિયોગ-રાત્રીનો અંત છે ખરો? પણ મારે તો મિલનનું પ્રભાત પડતું જ નથી.] | </poem> | ||
{{Poem2Open}} | |||
'''[સંધ્યાકાળથી જ વિખૂટા પડીને નદીના સામસામા કિનારા પર બેઠેલા ચક્રવાક પક્ષીનાં નર-માદા જેમ વારંવાર ઊડી ઊડીને ઝાડ પર ચડીને જોયા કરે કે સૂરજ ઊગ્યો છે? પ્હો ફાટી છે? એ રીતે મારું હૃદય-ચકવું પણ વારે વારે નજર કરે છે કે આ વિયોગ-રાત્રીનો અંત છે ખરો? પણ મારે તો મિલનનું પ્રભાત પડતું જ નથી.]''' | |||
{{Poem2Close}} | |||
<poem> | |||
અમારા ઊડે ગિયા, અધ્ધર ઉચાળા, | અમારા ઊડે ગિયા, અધ્ધર ઉચાળા, | ||
(હવે) વીસમશું વાળા, પેલા ભવમાં, પોરહા! | (હવે) વીસમશું વાળા, પેલા ભવમાં, પોરહા! | ||
તરસ્યાં જાય તળાવ, (ત્યાં તો) સરોવર સૂકે ગિયાં, | તરસ્યાં જાય તળાવ, (ત્યાં તો) સરોવર સૂકે ગિયાં, | ||
અગનિ કીં ઓલાય, પીધા વિણની, પોરહા! | અગનિ કીં ઓલાય, પીધા વિણની, પોરહા! | ||
[હે પોરસા વાળા, તરસ્યાં થઈને અમે તો સરોવર-તીરે આવ્યાં ત્યાં તો છલોછલ ભરેલું સરોવર અમારી આંખો સામે પલકવારમાં સુકાઈ ગયું. હવે પાણી પીધા વગર મારા અંતરની પ્યાસની જ્વાળા શી રીતે ઓલવાય?] | </poem> | ||
{{Poem2Open}} | |||
'''[હે પોરસા વાળા, તરસ્યાં થઈને અમે તો સરોવર-તીરે આવ્યાં ત્યાં તો છલોછલ ભરેલું સરોવર અમારી આંખો સામે પલકવારમાં સુકાઈ ગયું. હવે પાણી પીધા વગર મારા અંતરની પ્યાસની જ્વાળા શી રીતે ઓલવાય?]''' | |||
{{Poem2Close}} | |||
<poem> | |||
દેયું દિયાડે, સાંચવતાં સોનાં જીં, | દેયું દિયાડે, સાંચવતાં સોનાં જીં, | ||
રોળાણી રાખોડે, પાદર તારે, પોરહા! | રોળાણી રાખોડે, પાદર તારે, પોરહા! | ||
[દિવસોદિવસ અમે જે પ્રિય દેહને સોનાની માફક સાચવતાં હતાં, તે આજ તારે પાદર રાખમાં રોળાઈ ગઈ. ઓ પોરસા વાળા!] | </poem> | ||
{{Poem2Open}} | |||
'''[દિવસોદિવસ અમે જે પ્રિય દેહને સોનાની માફક સાચવતાં હતાં, તે આજ તારે પાદર રાખમાં રોળાઈ ગઈ. ઓ પોરસા વાળા!]''' | |||
{{Poem2Close}} | |||
<poem> | |||
સુઘડ હેતાળી સુંદરી, સુખની છાકમછોળ, | સુઘડ હેતાળી સુંદરી, સુખની છાકમછોળ, | ||
(હવે) ધોખા ને ધમરોળ, પાદર તારે, પોરહા! | (હવે) ધોખા ને ધમરોળ, પાદર તારે, પોરહા! | ||
[એવી ચતુર અને સ્નેહાળ સુંદરીના સાથમાં મારે સુખની છોળો છલકતી. પણ હવે સ્ત્રી મરતાં તો, હે પોરસા વાળા, તારા પાદરમાં મારે જીવતરભરના ક્લેશ અને કષ્ટના ધમપછાડા જ રહ્યા.] | </poem> | ||
{{Poem2Open}} | |||
'''[એવી ચતુર અને સ્નેહાળ સુંદરીના સાથમાં મારે સુખની છોળો છલકતી. પણ હવે સ્ત્રી મરતાં તો, હે પોરસા વાળા, તારા પાદરમાં મારે જીવતરભરના ક્લેશ અને કષ્ટના ધમપછાડા જ રહ્યા.]''' | |||
{{Poem2Close}} | |||
<poem> | |||
તરિયા ગઈ, તૃષણા રહી, હૈયું હાલકલોલ, | તરિયા ગઈ, તૃષણા રહી, હૈયું હાલકલોલ, | ||
રતન ગિયું રોળ, પાદર તારે, પોરહા! | રતન ગિયું રોળ, પાદર તારે, પોરહા! | ||
[હવે તો હે પોરસા વાળા, જીવતરમાંથી જન્મસંગાથી સ્ત્રી ચાલી ગઈ. મનમાં સંસારસુખની વાંછના હતી તે અણપૂરી રહી ગઈ. અંત:કરણ આ ભવસાગરમાં તૂટેલ નૌકા સરીખું ડામાડોળ સ્થિતિમાં પડી ગયું, કેમ કે તારા પાદરમાં મારું અમુલખ રત્ન રોળાઈ ગયું. હવે બાકી શું રહ્યું?] | </poem> | ||
{{Poem2Open}} | |||
'''[હવે તો હે પોરસા વાળા, જીવતરમાંથી જન્મસંગાથી સ્ત્રી ચાલી ગઈ. મનમાં સંસારસુખની વાંછના હતી તે અણપૂરી રહી ગઈ. અંત:કરણ આ ભવસાગરમાં તૂટેલ નૌકા સરીખું ડામાડોળ સ્થિતિમાં પડી ગયું, કેમ કે તારા પાદરમાં મારું અમુલખ રત્ન રોળાઈ ગયું. હવે બાકી શું રહ્યું?]''' | |||
બધીયે શૂધબૂધ ગુમાવીને ચારણ આવા દુહાઓ લવવા લાગ્યો. તે દિવસથી પોરસા વાળાની ડેલીએથી ગાન, તાન અને ગુલતાન અટકી પડ્યાં છે. જટાધારી ચારણ ડેલીએ પડ્યો પડ્યો અને નદીના વેકરામાં ચારણીનાં પગલાં પડેલાં તે શોધતો શોધતો રોજ આવા છાતીફાટ દુહાઓ નવા નવા રચ્યે જાય છે, અને ચોધાર આંસુડે રોતો રોતો દુહા ગાયા કરે છે. દુહા સાંભળી સાંભળીને આખો દાયરો શોકમાં ડૂબી જાય છે, પણ ચારણના ચિત્તભ્રમ ઉપર કોઈ દવા કામ કરતી નથી. | બધીયે શૂધબૂધ ગુમાવીને ચારણ આવા દુહાઓ લવવા લાગ્યો. તે દિવસથી પોરસા વાળાની ડેલીએથી ગાન, તાન અને ગુલતાન અટકી પડ્યાં છે. જટાધારી ચારણ ડેલીએ પડ્યો પડ્યો અને નદીના વેકરામાં ચારણીનાં પગલાં પડેલાં તે શોધતો શોધતો રોજ આવા છાતીફાટ દુહાઓ નવા નવા રચ્યે જાય છે, અને ચોધાર આંસુડે રોતો રોતો દુહા ગાયા કરે છે. દુહા સાંભળી સાંભળીને આખો દાયરો શોકમાં ડૂબી જાય છે, પણ ચારણના ચિત્તભ્રમ ઉપર કોઈ દવા કામ કરતી નથી. | ||
દરબાર પોરસા વાળાને અચાનક એક દિવસ વિચાર આવ્યો. એણે દાયરામાં પૂછપરછ કરી કે “બા, આમાં કોઈ આ ગઢવાનાં સગાંવહાલાંનો જાણકાર છે?” | દરબાર પોરસા વાળાને અચાનક એક દિવસ વિચાર આવ્યો. એણે દાયરામાં પૂછપરછ કરી કે “બા, આમાં કોઈ આ ગઢવાનાં સગાંવહાલાંનો જાણકાર છે?” | ||
| Line 201: | Line 297: | ||
પછીયે કોઈ કોઈ વાર ચારણ રાત્રિના ચાંદરડાંને અજવાળે ચારણીના મોં ઉપર મીટ માંડીને પૂછ્યા કરતો : “હેં ચારણ્ય! સાચેસાચ તું ત્યાં જ ઊભી’તી?” | પછીયે કોઈ કોઈ વાર ચારણ રાત્રિના ચાંદરડાંને અજવાળે ચારણીના મોં ઉપર મીટ માંડીને પૂછ્યા કરતો : “હેં ચારણ્ય! સાચેસાચ તું ત્યાં જ ઊભી’તી?” | ||
{{Poem2Close}} | {{Poem2Close}} | ||
<br> | <br> | ||