રણજિતરામ ગદ્યસંચય – ૧/તેજસિંહ: Difference between revisions

{{Heading|તેજસિંહ}}

{{Poem2Open}}

[દૃશ્ય રાજાના તંબુનું છે. પાછળના બારણાની કનાત ઉપર નાંખેલી હોવાથી સિપાહીઓની છાવણી સોંસરી વિશ્વકર્માની ધાર તરફ અને આથમતા સૂર્યના પ્રકાશમાં ચળકતા દૂર સમુદ્ર પર આંખ પથરાય છે. ડાબી બાજુએ જેવું તેવું ઘડેલું રાજસિંહાસન છે. વચમાં બેસવાની પાટ છે. ચામડાં સીવીને બનાવેલો ખાટલો જમણી બાજુએ છે. ઉપર જુદી જુદી જાતનાં હથિયારો લટકાવેલાં છે. જમણી અને ડાબી બાજુએ મશાલો.]

૧ લો : ચૂપ જો, બૂઢો અણહિલ આવે છે– હજૂરની ઢાલ સાથે (બીજો પહેરો ભરવા માંડે છે.)

{{Poem2Close}}

{{Poem2Open}}

[અણહિલ પ્રવેશે છે. ઢાલને એની જગ્યાએ ભેરવે છે, અને વીખરાયેલાં હથિયારો બાજુ પર ગોઠવે છે.]

માણસો(બબડતાં) : ધાર પરનો પહેરેગીર! પહેરેગીર!

તેજસિંહ : ભાઈઓ, સાંભળો વહાણ નાંશ પામ્યાં છે.

શાંત પડો; શાંત, વીરો! તારું નામ હરિહર છે?

પહેરેગીર : શાંત, વીરો! ગરીબ પરવર!

તેજસિંહ : તરત જ શું?

પહેરેગીર : હજૂર, ક્ષોભ વિના સૌ દુશ્મનની છાવણી તરફ ચાલ્યાં ગયાં. ત્યાં તેમણે માલ ખાલી કર્યો.

તેજસિંહ : (એક પછી એક તરફ હસતી નજર નાંખતો) ઠીક થયું... બહાર ત્યાં તું કોઈને આ વિશે કાંઈ વાત કરીશ નહીં. હું એમને કહીશ.

{{Poem2Close}}

{{center|'''પ્રવેશ ૫મો'''}}

અબલા : ઠીક ત્યારે શું મિજબાની નથી, પ્રભુ?

તેજસિંહ : (છાનોમાનો અધર કરડે છે; ચોરીછૂપીથી અબલાને તપાસે છે) – અબલા તું બેસશે નહીં?... અત્યારમાં તને પાછી ઘેર જવા નહીં દઉં! તેથી પણ તને કલંક લાગે, નહીં?

તેજસિંહ : હું હુકમ કરું તો અહીં થોભવા તારી મરજી છે?

અબલા : નાથ, પતિ સમીપ રહેવા પત્નીને શા માટે ઇચ્છા ન થાય?

અબલા (હળવેથી, આડી ફરીને) : તેજસિંહ!

તેજસિંહ : નામ વિચિત્ર તને લાગે છે?

તેજસિંહ : ત્યારે આનાકાની કેમ કરે છે?

અબલા : વિચિત્ર લાગે છે માટે નહીં, નાથ જ્યારથી મેં જાણ્યું કે આપની પત્ની તરીકે આપની સેવા કરવાની છે ત્યારથી રાતે અને દિવસે વારંવાર આપનું નામ મેં લીધા કર્યું છે. ફક્ત મોટેથી નથી ઉચ્ચાર્યું.

અબલા (આશ્ચર્યથી ઊછળીને) : અફસોસ, આપે તો બધું આપી દીધું છે!

તેજસિંહ : ના, બિલકુલ નહીં! પણ જા, જઈશ?

મારા ખાટલાની પછવાડે – ચૂલો જણાય છે?

અબલા : અહીં રાખ પડી છે ત્યાં?

તેજસિંહ : ના, ના...તેમને સૌને કકડાબુકડાની જરૂર છે...તે અહીં લાવ! હમશરીખો તરીકે આપણે વહેંચી લઈશું- હું? બન્ને માટે એ પૂરતું છે. લાવીશ?

અબલા : હા જી.

તેજસિંહ : ચાલ, તે મને આપ! હાશ કેવું મજેદાર! સ્વાદિષ્ટ છે ને? પણ હું, તારે પણ ખાવું પડશે.

અબલા : મને ધાસ્તી છે કે આપને માટે પણ પૂરતું નથી.

આદિત્ય : પ્રભુ! અમારી ભમ્મરો પર મૃત્યુના આશીર્વાદની નીરવ મુદ્રા તેમણે અંકિત કરી છે.

તેજસિંહ (અર્ધો પોતાની સાથે ઉદ્ગાર કાઢે છે) : તેમણે પણ! (મોટેથી) ખરે જ આપણે રાજવીઓની પ્રજા છીએ. એ આપણું કમભાગ્ય છે. ચાલો ત્યારે!

{{Poem2Close}}

<br>

{{HeaderNav2