હિમાંશી શેલતની વાર્તાઓ/સ્ત્રીઓ: Difference between revisions

ફૂટર
No edit summary
 
Line 7: Line 7:
: કોણ જમનીબેન?
: કોણ જમનીબેન?
: ભાવનાબેનનો કેસ. એમને પૂછો.
: ભાવનાબેનનો કેસ. એમને પૂછો.
*
{{Poem2Close}}
{{center|<nowiki>*</nowiki>}}
{{Poem2Open}}
ભાવનાબેનની બૂમો પડી. એ ક્યાંકથી આવી ચડ્યાં અને જમનીનો હાથ સાહી આગળ લઈ આવ્યાં. ખુરશીમાં બેસવાની બિલકુલ આદત નહીં એટલે જમની જાતને સતત ગોઠવતી રહી. જરા વારે ફરી ચોપાસ જોવાનું એણે ચાલુ કર્યું. પેલી હજી આવી નહોતી. સાદડા બસસ્ટેન્ડ પર પણ નહોતી. એ નથી જ આવવાની. એના છોકરા સામે ફરિયાદ અને હવે પકડાયેલો છોકરો જેલમાં, એ કંઈ આવી સભાફભામાં આવે કે?
ભાવનાબેનની બૂમો પડી. એ ક્યાંકથી આવી ચડ્યાં અને જમનીનો હાથ સાહી આગળ લઈ આવ્યાં. ખુરશીમાં બેસવાની બિલકુલ આદત નહીં એટલે જમની જાતને સતત ગોઠવતી રહી. જરા વારે ફરી ચોપાસ જોવાનું એણે ચાલુ કર્યું. પેલી હજી આવી નહોતી. સાદડા બસસ્ટેન્ડ પર પણ નહોતી. એ નથી જ આવવાની. એના છોકરા સામે ફરિયાદ અને હવે પકડાયેલો છોકરો જેલમાં, એ કંઈ આવી સભાફભામાં આવે કે?
હાથમાં પકડેલી થેલીને વાળતી-ખોલતી અને ફરી વાળતી જમની અહીં આવ્યાના વસવસામાં હતી ત્યાં જ –
હાથમાં પકડેલી થેલીને વાળતી-ખોલતી અને ફરી વાળતી જમની અહીં આવ્યાના વસવસામાં હતી ત્યાં જ –
Line 29: Line 31:
પાલીને આગલી હરોળમાં બેસાડી જમનીને પણ ત્યાં જ લઈ ગયા. વચ્ચે બે-ત્રણ જણ બેઠેલા એટલી રાહત. એક યુવતી માઇક સામે ઊભી.
પાલીને આગલી હરોળમાં બેસાડી જમનીને પણ ત્યાં જ લઈ ગયા. વચ્ચે બે-ત્રણ જણ બેઠેલા એટલી રાહત. એક યુવતી માઇક સામે ઊભી.
{{Poem2Close}}
{{Poem2Close}}
{{center|*}}
{{center|<nowiki>*</nowiki>}}
{{Poem2Open}}
{{Poem2Open}}
અડધો કલાકથી ઉપર. જમની સભાખંડમાંથી ક્યારનીયે ચીકુવાડી પહોંચી ગઈ હતી. ઝાડવાં-ઝાંખરાં વચ્ચે સાવ ઉઘાડી પડેલી નાનકડી રેવુ અને એના સાંઠીકડા જેવા પગ વચ્ચે દદડતો લાલ રેલો. ઓ માડી રે! આ છોકરીને મારીને કયો જમડો...? હોહા, ચીસાચીસ, ભાગદોડ, ઢીંકમુક્કાનો માર ખાતો ભોંય રગદોળાતો, ગંધાતો, પાલીનો કપાતર.
અડધો કલાકથી ઉપર. જમની સભાખંડમાંથી ક્યારનીયે ચીકુવાડી પહોંચી ગઈ હતી. ઝાડવાં-ઝાંખરાં વચ્ચે સાવ ઉઘાડી પડેલી નાનકડી રેવુ અને એના સાંઠીકડા જેવા પગ વચ્ચે દદડતો લાલ રેલો. ઓ માડી રે! આ છોકરીને મારીને કયો જમડો...? હોહા, ચીસાચીસ, ભાગદોડ, ઢીંકમુક્કાનો માર ખાતો ભોંય રગદોળાતો, ગંધાતો, પાલીનો કપાતર.
: જમનીબેન હવે એમની વાત કહેશે. જમનીબેન, આવો. બિલકુલ સંકોચાતાં નહીં. અહીં સહુ ઉપરી અધિકારીઓ હાજર છે. તમારો અનુભવ સાફ સાફ કહો.
: જમનીબેન હવે એમની વાત કહેશે. જમનીબેન, આવો. બિલકુલ સંકોચાતાં નહીં. અહીં સહુ ઉપરી અધિકારીઓ હાજર છે. તમારો અનુભવ સાફ સાફ કહો.
{{Poem2Close}}
{{Poem2Close}}
{{center|*}}
{{center|<nowiki>*</nowiki>}}
{{Poem2Open}}
{{Poem2Open}}
ચંપલમાં પગ બરાબર ખોસીને સફાળી ઊભી થયેલી જમની આંખને આંજી દેતા ઝબકારામાં સામે દેખાતા ચહેરાઓ જોવા મથતી હતી. એકેએક સાફસૂથરા જાજરમાન, સજેલા. શું બોલવાનું હતું, અને શી બાબતે ન્યાય માગવાનો હતો એની સૂધબૂધ ખોઈ બેઠેલી એ મૂંગીબહેરી બની ગઈ. ભાવનાબેન પાસે આવ્યાં, ખભો દાબ્યો, પણ હિંમતનો સંચાર અસંભવ. એકાદ અડધુંપડધું અને ન સમજાય એવું વાક્ય બોલીને જમની ખુરશી પર બેસી ગઈ. ભાવનાબેને કપાળે આંગળીઓ પછાડી. પછી પાલીનો વારો. છોકરાની દારૂની લત વિશે કહેવા બેઠી. મૂળ ઘટનાનો કોઈ ઉલ્લેખ જ નહીં. અંતે એ ડૂમે ચડી ગઈ. છોકરાને પોલીસે મારીને અધમૂઓ કર્યો એની ફરિયાદ કરી.  
ચંપલમાં પગ બરાબર ખોસીને સફાળી ઊભી થયેલી જમની આંખને આંજી દેતા ઝબકારામાં સામે દેખાતા ચહેરાઓ જોવા મથતી હતી. એકેએક સાફસૂથરા જાજરમાન, સજેલા. શું બોલવાનું હતું, અને શી બાબતે ન્યાય માગવાનો હતો એની સૂધબૂધ ખોઈ બેઠેલી એ મૂંગીબહેરી બની ગઈ. ભાવનાબેન પાસે આવ્યાં, ખભો દાબ્યો, પણ હિંમતનો સંચાર અસંભવ. એકાદ અડધુંપડધું અને ન સમજાય એવું વાક્ય બોલીને જમની ખુરશી પર બેસી ગઈ. ભાવનાબેને કપાળે આંગળીઓ પછાડી. પછી પાલીનો વારો. છોકરાની દારૂની લત વિશે કહેવા બેઠી. મૂળ ઘટનાનો કોઈ ઉલ્લેખ જ નહીં. અંતે એ ડૂમે ચડી ગઈ. છોકરાને પોલીસે મારીને અધમૂઓ કર્યો એની ફરિયાદ કરી.  
: વૉટ ડઝ શી મીન?
: વૉટ ડઝ શી મીન?
{{Poem2Close}}
{{Poem2Close}}
{{center|*}}
{{center|<nowiki>*</nowiki>}}
{{Poem2Open}}
{{Poem2Open}}
પરપ્રાંતીય અધિકારીને સમજાવવામાં ભાવનાબેન ઊંડાં ઊતરી પડ્યાં. જમની બધું પતે એની ઉતાવળમાં ખુરશી પર સળવળતી હતી. ઠેઠ ખડકમાળ પહોંચવાનું. ખુરશીઓ ખસવાનો અવાજ કાને પડ્યો કે તરત જમની લગભગ ઊડતી ઊડતી દાદર તરફ પહોંચી. પાછળ એના નામની બૂમો પડતી રહી. છેવટે કોઈએ એને આંતરી.
પરપ્રાંતીય અધિકારીને સમજાવવામાં ભાવનાબેન ઊંડાં ઊતરી પડ્યાં. જમની બધું પતે એની ઉતાવળમાં ખુરશી પર સળવળતી હતી. ઠેઠ ખડકમાળ પહોંચવાનું. ખુરશીઓ ખસવાનો અવાજ કાને પડ્યો કે તરત જમની લગભગ ઊડતી ઊડતી દાદર તરફ પહોંચી. પાછળ એના નામની બૂમો પડતી રહી. છેવટે કોઈએ એને આંતરી.
: આવવા-જવાનું ભાડું લેવાનું છે, તમારે બંને જણે.
: આવવા-જવાનું ભાડું લેવાનું છે, તમારે બંને જણે.
{{Poem2Close}}
{{Poem2Close}}
{{center|*}}
{{center|<nowiki>*</nowiki>}}
{{Poem2Open}}
{{Poem2Open}}
સો, કડકડતા અને નવા નક્કોર-હાથમાં પકડાવી દીધા.
સો, કડકડતા અને નવા નક્કોર-હાથમાં પકડાવી દીધા.
Line 54: Line 56:
: નંઈ રે! જવાશે. સાદડા લગણ બસ મળવાની. પછી છકડા તો ખડકમાળ જતા-આવતા હોય, મોડે લગી.
: નંઈ રે! જવાશે. સાદડા લગણ બસ મળવાની. પછી છકડા તો ખડકમાળ જતા-આવતા હોય, મોડે લગી.
{{Poem2Close}}
{{Poem2Close}}
{{center|*}}
{{center|<nowiki>*</nowiki>}}
{{Poem2Open}}
{{Poem2Open}}
ખદબદતા રસ્તા પર જમની અને પાલી છેટાં છેટાં ચાલ્યાં. ભૂલથીયે પાસે આવી ન જવાય એની તકેદારી રાખીને. બસસ્ટેન્ડની ભીડ અને બણબણતી માખીઓ. ટોળેટોળાં કાબરો ભોંયે પડેલું કચરપચર વીણતી હતી. એકની ચાંચે વળી જીવડું ચડ્યું. દાબીને પકડ્યું અને પછી જમીન પર રગડ્યું. જમનીએ આંખ ફેરવી લીધી. અવળું જોતાંની સાથે પાલીનો ભૂરો સાડલો દેખાયો. જમની ચાર ડગલાં પાછળ હટી અને થાંભલાની આડશ ખોળી કાઢી.  
ખદબદતા રસ્તા પર જમની અને પાલી છેટાં છેટાં ચાલ્યાં. ભૂલથીયે પાસે આવી ન જવાય એની તકેદારી રાખીને. બસસ્ટેન્ડની ભીડ અને બણબણતી માખીઓ. ટોળેટોળાં કાબરો ભોંયે પડેલું કચરપચર વીણતી હતી. એકની ચાંચે વળી જીવડું ચડ્યું. દાબીને પકડ્યું અને પછી જમીન પર રગડ્યું. જમનીએ આંખ ફેરવી લીધી. અવળું જોતાંની સાથે પાલીનો ભૂરો સાડલો દેખાયો. જમની ચાર ડગલાં પાછળ હટી અને થાંભલાની આડશ ખોળી કાઢી.  
Line 63: Line 65:
ધમધમતી બસ હાઇવે પર આવી. આખા દિવસના તપેલા તવા પર આળોટેલી હવા, ઊની લ્હાય, બારીમાંથી બેરોકટોક અંદર ધસી આવી. ૫રસેવે નીતરતા મોં પર પાલવ દાબતી જમનીને દેખાઈ ગયું કે પાલી પણ એવું જ કરતી હતી. પછી તો બંનેની આંખ બંધ થઈ ગઈ, પાંપણો પર ભવોભવનો થાક તોળાઈ રહ્યો.
ધમધમતી બસ હાઇવે પર આવી. આખા દિવસના તપેલા તવા પર આળોટેલી હવા, ઊની લ્હાય, બારીમાંથી બેરોકટોક અંદર ધસી આવી. ૫રસેવે નીતરતા મોં પર પાલવ દાબતી જમનીને દેખાઈ ગયું કે પાલી પણ એવું જ કરતી હતી. પછી તો બંનેની આંખ બંધ થઈ ગઈ, પાંપણો પર ભવોભવનો થાક તોળાઈ રહ્યો.
{{Poem2Close}}
{{Poem2Close}}
{{center|*}}
{{center|<nowiki>*</nowiki>}}
{{Poem2Open}}
{{Poem2Open}}
અચાનક લાગ્યું કે હવા બંધ થઈ ગઈ છે. ગભરામણમાં આંખ ખૂલી ગઈ. બસ અટકી હતી અને આગળપાછળ વાહનોની લાંબી કતાર. શું થયું? શું થયું? સવાલો ટપોટપ બસમાંથી કૂદી આગળ દોડ્યા. જવાબમાં અકસ્માત. બધું ખસેડી રહ્યા છે. હજી અડધોપોણો કલાક થવાનો.
અચાનક લાગ્યું કે હવા બંધ થઈ ગઈ છે. ગભરામણમાં આંખ ખૂલી ગઈ. બસ અટકી હતી અને આગળપાછળ વાહનોની લાંબી કતાર. શું થયું? શું થયું? સવાલો ટપોટપ બસમાંથી કૂદી આગળ દોડ્યા. જવાબમાં અકસ્માત. બધું ખસેડી રહ્યા છે. હજી અડધોપોણો કલાક થવાનો.
: ભઈ... કેટલા વાગ્યા?
: ભઈ... કેટલા વાગ્યા?
{{Poem2Close}}
{{Poem2Close}}
{{center|*}}
{{center|<nowiki>*</nowiki>}}
{{Poem2Open}}
{{Poem2Open}}
જમનીને ખડકમાળના એના ઘર ભણી જતું નેળિયું હવે યાદ આવી ગયું. ઉજાસ હોય તો હરકત નહીં, આટલા અંધારે ત્યાંથી નીકળાય ખરું? સાદડાથી છકડો તો મળે, અને ખડકમાળ જવાય પણ ખરું, તોયે ઘર લગી પુગાય? નેળિયામાંથી... જનુ હતો ત્યારે નેળિયાની આરપાર બીક વગર નીકળી જવાતું. પીધેલો હોય તોયે જનુની હાજરી પૂરતી. એ પછી અંધારામાં નેળિયું પસાર કરવાનો વખત આવેલો નહીં.
જમનીને ખડકમાળના એના ઘર ભણી જતું નેળિયું હવે યાદ આવી ગયું. ઉજાસ હોય તો હરકત નહીં, આટલા અંધારે ત્યાંથી નીકળાય ખરું? સાદડાથી છકડો તો મળે, અને ખડકમાળ જવાય પણ ખરું, તોયે ઘર લગી પુગાય? નેળિયામાંથી... જનુ હતો ત્યારે નેળિયાની આરપાર બીક વગર નીકળી જવાતું. પીધેલો હોય તોયે જનુની હાજરી પૂરતી. એ પછી અંધારામાં નેળિયું પસાર કરવાનો વખત આવેલો નહીં.
Line 81: Line 83:
બે ઓળા સાથોસાથ ડાબી તરફ વળી ગયા. બે-ચાર કૂતરાં ભસ્યાં, પછી પગલાં ઓળખી જંપી ગયાં.
બે ઓળા સાથોસાથ ડાબી તરફ વળી ગયા. બે-ચાર કૂતરાં ભસ્યાં, પછી પગલાં ઓળખી જંપી ગયાં.
{{Poem2Close}}
{{Poem2Close}}
{{center|*}}
{{center|<nowiki>*</nowiki>}}
{{Poem2Open}}
{{Poem2Open}}
પોપડા વળી ગયેલી ભીંતો વચ્ચે, તિરાડોવાળું જર્જર બારણું વાસીને, વચ્ચે ગાંઠીઆનું પડીકું ખોલીને બે સ્ત્રીઓ બેઠી, મધરાત તો ખરી, પણ બંનેની આંખમાં ઊંઘને ઠેકાણે કાળી બળતરા.
પોપડા વળી ગયેલી ભીંતો વચ્ચે, તિરાડોવાળું જર્જર બારણું વાસીને, વચ્ચે ગાંઠીઆનું પડીકું ખોલીને બે સ્ત્રીઓ બેઠી, મધરાત તો ખરી, પણ બંનેની આંખમાં ઊંઘને ઠેકાણે કાળી બળતરા.
Line 87: Line 89:
: ભાર ને બાર. જેનાં કરમે આવા હેલારા લખાયા હોય તેને ઊંઘ કેટલીક આવે?
: ભાર ને બાર. જેનાં કરમે આવા હેલારા લખાયા હોય તેને ઊંઘ કેટલીક આવે?
{{Poem2Close}}
{{Poem2Close}}
{{center|*}}
{{center|<nowiki>*</nowiki>}}
{{Poem2Open}}
{{Poem2Open}}
એ જ ઘડીએ પતરા પર ધબાકો થયો અને બિલાડીઓના ઝઘડાનો કર્કશ ઘુરકાટ રાતના સન્નાટામાં ખાબક્યો.
એ જ ઘડીએ પતરા પર ધબાકો થયો અને બિલાડીઓના ઝઘડાનો કર્કશ ઘુરકાટ રાતના સન્નાટામાં ખાબક્યો.